Νέα στοιχεία για τους διάσημους της Ιστορίας

Ακρως ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία που σε πολλές περι­πτώ­σεις ανα­τρέ­πουν ιστο­ρικά δεδο­μένα προ­σφέ­ρουν νέες εξε­λιγ­μέ­νες μέθοδοι ιατρι­κών ερευνών και δια­γνώ­σεων με τις οποίες μελε­τώ­νται άνθρω­ποι που έγραψαν το όνομά τους στα βιβλία της Ιστο­ρίας

Οι νέες προηγ­μέ­νες απει­κο­νι­στι­κές μέθοδοι σε συν­δυα­σμό με τις νέες τεχνι­κές μελέτης του ανθρώ­πι­νου DNA και άλλες σύγ­χρο­νες δια­γνω­στι­κές μεθό­δους επι­τρέ­πουν στους ειδι­κούς να μελε­τούν τα λείψανα ανθρώ­πων που έχουν πεθάνει ακόμη και πριν από χιλιά­δες έτη και να ανα­κα­λύ­πτουν σημα­ντι­κές πλη­ρο­φο­ρίες τόσο για τον τρόπο ζωής τους όσο και για τις αιτίες θανάτου τους. Παράλ­ληλα, ακόμη και αν δεν υπάρ­χουν λείψανα από τις άλλες δια­θέ­σι­μες πλη­ρο­φο­ρίες, οι ειδικοί ανα­κα­λύ­πτουν νέα στοι­χεία για τους δια­σή­μους της Ιστο­ρίας.

Τα τελευ­ταία χρόνια έχουν γίνει μια σειρά από τέτοιες μελέτες με πιο πρό­σφατη αυτή που δημο­σιεύ­θηκε πριν από λίγες εβδο­μά­δες και αφορά τον Μπε­τό­βεν. Ο μεγάλος γερ­μα­νός συν­θέ­της άρχισε στην ηλικία των 31 ετών να αντι­με­τω­πί­ζει σοβαρά προ­βλή­ματα ακοής που τελικά κατέ­λη­ξαν σε σχεδόν ολική κώφωση. Ως πιθανές αιτίες έχουν ανα­φερ­θεί η σύφιλη, ο τύφος, δηλη­τη­ρί­αση, ακόμη και η συνή­θειά του να βυθίζει το κεφάλι του σε κρύο νερό για να παρα­μέ­νει ξύπνιος. Ερευ­νη­τές του Πανε­πι­στη­μίου της Νότιας Καλι­φόρ­νιας υπο­στη­ρί­ζουν τώρα ότι ένοχο για την πάθηση του Μπε­τό­βεν ήταν ένα ελατ­τω­μα­τικό γονίδιο. Πρό­κει­ται για το γονίδιο Nox3 που παίζει κρίσιμο ρόλο στο πόσο ευά­λω­τος θα είναι κάποιος σε παθή­σεις της ακοής. Οι ερευ­νη­τές θεωρούν ότι ο Μπε­τό­βεν διέθετε μια ελατ­τω­μα­τική εκδοχή του Nox3 και μάλιστα πιθα­νο­λο­γούν ότι το ίδιο ακριβώς συμ­βαί­νει και με πολλούς διά­ση­μους σημε­ρι­νούς καλ­λι­τέ­χνες που αντι­με­τω­πί­ζουν προ­βλή­ματα ακοής, όπως ο Φιλ Κόλινς και ο Ερικ Κλάπτον.

Ο Ριχάρ­δος Γ’

Τον Σεπτέμ­βριο του 2012 ομάδα αρχαιο­λό­γων από το Πανε­πι­στή­μιο του Λέστερ εντό­πισε σε ανα­σκαφή λείψανα που θεω­ρή­θηκε ότι ανήκουν στον βρετανό βασιλιά Ριχάρδο Γ’. Αμέσως μετά έγιναν κάποιες εξε­τά­σεις DNA οι οποίες απέ­δει­ξαν ότι τα λείψανα όντως ανήκουν στον Ριχάρδο. Από τότε γίνο­νται συνεχώς μελέτες και ανα­λύ­σεις τους από τις οποίες προ­κύ­πτουν διάφορα ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία για τον θρυλικό βασιλιά που έγινε ευρύ­τερα γνωστός επειδή έγραψε για αυτόν ο Σαίξπηρ.

Ο Ριχάρ­δος Γ’ ανα­φέ­ρε­ται συνήθως και ως «καμπού­ρης» αφού οι περι­γρα­φές τον θέλουν να πάσχει από σοβαρή κύφωση και να κινεί­ται με μπα­στούνι. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι είχε μεν ένα σοβαρό ανα­το­μικό πρό­βλημα αλλά δεν ήταν καμπού­ρης και επι­πλέον το πρό­βλημά του δεν τον εμπό­διζε να κινεί­ται κανο­νικά, να ανε­βαί­νει σε άλογα κ.λπ.

Ερευ­νη­τές από το Πανε­πι­στή­μιο του Λέστερ σε συνερ­γα­σία με ειδι­κούς από το Πανε­πι­στή­μιο του Κέι­μπριτζ διε­ξή­γα­γαν αξο­νι­κές τομο­γρα­φίες στον σκελετό του βρε­τα­νού βασιλιά και στη συνέ­χεια πραγ­μα­το­ποί­η­σαν προ­σο­μοιώ­σεις οι οποίες έδειξαν ότι ο Ριχάρ­δος είχε οξεία σκο­λί­ωση η οποία του δημιούρ­γησε ανα­το­μικό πρό­βλημα που εκδη­λώ­θηκε στην παιδική του ηλικία. Σύμφωνα με τους ερευ­νη­τές, η πάθηση προ­κά­λεσε κύρτωση στη σπον­δυ­λική στήλη που είχε ως απο­τέ­λε­σμα να «κοντύ­νει» ο κορμός του ενώ ταυ­τό­χρονα ο ένας του ώμος βρι­σκό­ταν πιο ψηλά από τον άλλο. Οι ερευ­νη­τές χρη­σι­μο­ποί­η­σαν μάλιστα έναν εκτυ­πωτή 3D και δημιούρ­γη­σαν ένα αντί­γραφο της σπον­δυ­λι­κής στήλης του βασιλιά.

Οι επι­στή­μο­νες κατέ­λη­ξαν στο συμπέ­ρα­σμα ότι η δυσμορ­φία του Ριχάρ­δου μπο­ρούσε σχετικά εύκολα να «κρυφτεί» στα ενδύ­ματα ή στην πανο­πλία που φορούσε και πιθα­νό­τατα το εύρος της διο­γκώ­θηκε από τον Σαίξπηρ. Επίσης υπο­στη­ρί­ζουν ότι σε καμία περί­πτωση ο Ριχάρ­δος Γ’ δεν είχε κινη­τικά προ­βλή­ματα τέτοια που να τον υπο­χρε­ώ­νουν να χρη­σι­μο­ποιεί μπα­στούνι αλλά αντί­θετα μπο­ρούσε άνετα να ιππεύει και να συμ­με­τέ­χει ενεργά στις μάχες. Η μελέτη δημο­σιεύ­θηκε στην ιατρική επι­θε­ώ­ρηση «The Lancet».

Ο Του­ταγ­χα­μών

Από την ανα­κά­λυψη του σχεδόν άθικτου τάφου του Του­ταγ­χα­μών το 1922 ως σήμερα, τα αίτια του θανάτου του έφηβου φαραώ απο­τε­λούν αντι­κεί­μενο δια­μά­χης μεταξύ των ειδικών. Μεταξύ των θεωριών που έχουν δια­τυ­πω­θεί κάποιες κάνουν λόγο για δολο­φο­νία ή για τσί­μπημα φιδιού το οποίο του στοί­χισε τη ζωή, ενώ άλλες για λέπρα, φυμα­τί­ωση, ελο­νο­σία ή δρε­πα­νο­κυτ­τα­ρική αναιμία. Μια από τις τελευ­ταίες μελέτες που έγιναν στα λείψανά του οδήγησε τους ερευ­νη­τές στην ανά­πτυξη μιας ακόμη θεωρίας η οποία απο­δί­δει τον θάνατο του Του­ταγ­χα­μών σε πτώση από το άρμα του.

Ομάδα ειδικών μελέ­τησε ωστόσο δύο χιλιά­δες τομο­γρα­φίες που έχουν γίνει στα λείψανα του Του­ταγ­χα­μών αλλά και τις γενε­τι­κές ανα­λύ­σεις που έχουν γίνει στον νεαρό φαραώ και στους κοντι­νούς συγ­γε­νείς του. Τα συμπε­ρά­σματα της «εικο­νι­κής νεκρο­ψίας», όπως τη χαρα­κτη­ρί­ζουν οι ερευ­νη­τές, παρου­σιά­στη­καν σε ντο­κι­μα­ντέρ που γυρί­στηκε για λογα­ρια­σμό του BBC.

Το πιο ενδια­φέ­ρον εύρημα της νέας μελέτης ήταν ότι οι γονείς του Του­ταγ­χα­μών ήταν αδέλφια! Με απλά λόγια ο φαραώ, που εκτι­μά­ται ότι πέθανε το 1323 π.Χ. σε ηλικία 18-19 ετών, ήταν προϊόν αιμο­μι­ξίας. Μια ακόμη ενδια­φέ­ρουσα απο­κά­λυψη ήταν ότι για άγνωστο λόγο το ένα του πόδι ήταν «στραβό», για αυτό και χρεια­ζό­ταν τη βοήθεια μπα­στου­νιού για να περ­πα­τή­σει (να σημειω­θεί εδώ ότι στον τάφο του Του­ταγ­χα­μών έχουν βρεθεί 130 αντι­κεί­μενα που μοιά­ζουν με μπα­στού­νια υπο­στή­ρι­ξης για περ­πά­τημα). Αν πρό­κει­ται για γενε­τική ανω­μα­λία ενι­σχύ­ε­ται παράλ­ληλα και το σενάριο της αιμο­μι­ξίας.

Ταυ­τό­χρονα αν πράγ­ματι ο Του­ταγ­χα­μών είχε τόσο σοβαρό πρό­βλημα κίνησης, αυτό σημαί­νει ότι ήταν εξαι­ρε­τικά δύσκολο – αν όχι αδύ­να­τον – να παίρνει μέρος σε αρμα­το­δρο­μίες, κάτι το οποίο απο­δυ­να­μώ­νει τη θεωρία ότι σε μία από αυτές έπεσε από το άρμα και τα τραύ­ματά του ήταν τέτοια που τον οδή­γη­σαν τελικά στον θάνατο.

Μέγας Αλέ­ξαν­δρος

Ανάμεσα στις διά­φο­ρες θεωρίες που έχουν δει κατά καιρούς το φως της δημο­σιό­τη­τας σχετικά με τον μυστη­ριώδη θάνατο του Μεγάλου Αλε­ξάν­δρου είναι ότι ο μεγάλος στρα­τη­λά­της έπεσε θύμα δηλη­τη­ρί­α­σης. Πολλοί ειδικοί έχουν προ­τεί­νει διά­φο­ρες ουσίες που πιθανώς χρη­σι­μο­ποί­η­σαν οι εχθροί του Αλέ­ξαν­δρου για τον εξο­ντώ­σουν. Ο νεο­ζη­λαν­δός τοξι­κο­λό­γος Λίο Σκεπ, που θεω­ρεί­ται από τους κορυ­φαί­ους του κλάδου, έριξε πρό­σφατα στο τραπέζι μια νέα θεωρία ή καλύ­τερα ένα νέο δηλη­τή­ριο που δεν είχε ανα­φερ­θεί στο παρελ­θόν.

Ο Μέγας Αλέ­ξαν­δρος άφησε την τελευ­ταία του πνοή το 323 π.Χ. στο παλάτι του Ναβου­χο­δο­νό­σορα Β’ στη Βαβυ­λώνα. Σύμφωνα με τον αρχαίο ιστο­ρικό Διόδωρο όλα ξεκί­νη­σαν όταν ο Αλέ­ξαν­δρος ήπιε άκρατον οίνο προς τιμήν του Ηρακλή. Λίγο μετά άρχισε να πονά και ασθέ­νησε.

Υστερα από μάχη 12 ημερών, κατά την οποία κάποια στιγμή δεν μπο­ρούσε ούτε να μιλήσει ούτε να περ­πα­τή­σει, ο Αλέ­ξαν­δρος τελικά πέθανε. Ανάμεσα στα συμ­πτώ­ματα που έχουν ανα­φερ­θεί ότι παρου­σί­ασε κατά τη διάρ­κεια της ασθέ­νειας που τον οδήγησε τελικά στον θάνατο ήταν γαστρι­κοί πόνοι, ναυτία, εμετοί, βρα­δυ­καρ­δία, υπόταση και σοβαρή μυϊκή αδυ­να­μία.

Το BBC πλη­σί­ασε το 2003 τον Λίο Σκεπ που εργά­ζε­ται στο Εθνικό Κέντρο Δηλη­τη­ρίων της Νέας Ζηλαν­δίας και ζήτησε τη γνώμη του για τις συν­θή­κες θανάτου του Μεγάλου Αλε­ξάν­δρου στο πλαίσιο ενός σχε­τι­κού ντο­κι­μα­ντέρ που ετοί­μαζε. Ο Σκεπ απο­δέ­χτηκε με ενθου­σια­σμό την πρόταση συνερ­γα­σίας αλλά χρειά­στηκε τελικά μια δεκα­ε­τία για να κατα­λή­ξει μαζί με τους συνερ­γά­τες του σε μια απά­ντηση.

Οι ερευ­νη­τές μελέ­τη­σαν τις ιστο­ρι­κές και άλλες ανα­φο­ρές που υπάρ­χουν για τον θάνατο του Μεγάλου Αλε­ξάν­δρου. Κατέ­λη­ξαν στο συμπέ­ρα­σμα ότι για τον θάνατο του Αλε­ξάν­δρου δεν μπορεί να ευθύ­νε­ται κάποιο γνωστό δηλη­τή­ριο, όπως το αρσε­νικό ή η στρυ­χνίνη, τα οποία έχουν προ­τα­θεί στο παρελ­θόν ως «δολο­φό­νοι» του μακε­δόνα βασιλιά. Αυτά τα δηλη­τή­ρια, σύμφωνα με τους ερευ­νη­τές, θα είχαν δράσει πολύ πιο επι­θε­τικά και κυρίως πολύ πιο γρήγορα από ό,τι συνέβη στην περί­πτωση του Μεγάλου Αλε­ξάν­δρου.

Θεωρούν ως πιο πιθανό ένοχο ένα δηλη­τη­ριώ­δες φυτό με την επι­στη­μο­νική ονο­μα­σία Veratrum album, που ανήκει στην οικο­γέ­νεια των κρίνων και είναι γνωστό ως λευκός ελλέ­βο­ρος. Οι ερευ­νη­τές πιθα­νο­λο­γούν ότι ο Αλέ­ξαν­δρος ήπιε οίνο που περιείχε το εν λόγω φυτό το οποίο του προ­κά­λεσε έναν αργό και επώδυνο θάνατο. Τον ελλέ­βορο χρη­σι­μο­ποιού­σαν συχνά οι αρχαίοι Ελληνες ως βότανο κατά του εμετού και σύμφωνα με τους ερευ­νη­τές το φυτό ήταν σε θέση να επι­φέ­ρει τον θάνατο, και μάλιστα με τα ίδια χαρα­κτη­ρι­στικά (π.χ. αργή δράση) και τα συμ­πτώ­ματα που είχε ο Μέγας Αλέ­ξαν­δρος.

Το ΒΗΜΑ