New Yorker: Oι αδιαμφισβήτητες αλήθειες Βαρουφάκη για το χρέος

Ο Γιάνης Βαρου­φά­κης, ο «αιχ­μη­ρός θια­σώ­της της Θεωρίας των Παι­γνίων», τέθηκε στο περι­θώ­ριο των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων, το… παίγνιο της κρίσης όμως δεν τέλειωσε. Διότι το παι­χνίδι «είναι πολι­τικό και «όχι οικο­νο­μικό» και διότι οι αλή­θειες που λέει ο Έλληνας υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών είναι «αδιαμ­φι­σβή­τη­τες».

Μ’ αυτό το συμπέ­ρα­σμα το New Yorker κάνει μια δια­φο­ρε­τική προ­σέγ­γιση της υπό­θε­σης Βαρου­φάκη και της ευρω­παϊ­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης και ο γνωστός ανα­λυ­τής του αμε­ρι­κα­νι­κού περιο­δι­κού Τζον Κάσιντι προει­δο­ποιεί ότι εάν δεν αντι­με­τω­πι­στεί το θέμα του ελλη­νι­κού χρέους δεν θα υπάρξει και λύση του δρά­μα­τος.

Ο Τζον Κάσιτνι, αφού παρα­θέ­τει το χρονικό του «ψαλι­δί­σμα­τος» Βαρου­φάκη, επι­ση­μαί­νει ότι η κίνηση αυτή μπορεί βρα­χυ­πρό­θε­σμα να βοη­θή­σει και να κάνει σχετικά πιο εύκολο τον συμ­βι­βα­σμό και για τις δύο πλευρές.

«Στη βάση», σημειώ­νει, «πως καμία πλευρά δεν θέλει να φύγει η Ελλάδα από την ευρω­ζώνη, υπο­στη­ρίζω σταθερά πως θα υπάρξει μιας μορφής συμ­φω­νία την ενδε­κάτη ώρα. Η κυβέρ­νηση του ΣΥΡΙΖΑ κατα­θέ­τει νομο­θε­σία μέσα από την οποία θα εφαρ­μό­σει κάποιες από τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις που ζητά η Ευρω­παϊκή Ένωση, όπως οι αλλαγές στον ΦΠΑ και οι ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις λιμα­νιών και αερο­δρο­μίων. Σε αντάλ­λαγμα, η Ευρώπη μπορεί να αφήσει στην άκρη, επί του παρό­ντος, ορι­σμέ­νες απαι­τή­σεις όπως οι αλλαγές στο ασφα­λι­στικό σύστημα και στα εργα­σιακά.

Αυτά τα ζητή­ματα, όμως, δεν πρό­κει­ται να φύγουν, όπως δεν θα φύγει και η ελλη­νική χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική κρίση. Σ’ αυτή τη φάση, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, η παρα­τε­τα­μένη κόντρα για τα 7,2 δισ. δολάρια αρχίζει να μοιάζει με λεπτο­μέ­ρεια. Μόλις έρθει ο Ιούνιος, οι δύο πλευρές θα πρέπει να κατα­λή­ξουν σε μια άλλη συμ­φω­νία για την ανα­διάρ­θρωση, ή την ανα­χρη­μα­το­δό­τηση του χρέους της Ελλάδας που συνο­λικά φθάνει στο 175% του ΑΕΠ της χώρας. Με βάση τα όσα είδαμε τους τελευ­ταί­ους μήνες, οι πιθα­νό­τη­τες αυτές οι δια­βου­λεύ­σεις να κατα­λή­ξουν σε συμ­φω­νία είναι ελά­χι­στες.

Εκείνο που χρειά­ζε­ται, όπως συμ­φω­νούν οι περισ­σό­τε­ροι αντι­κει­με­νι­κοί ανα­λυ­τές, είναι μια μεγάλη δια­γραφή χρεών κι ένα νέο πολι­τικό μοντέλο που θα απο­κα­θι­στά την οικο­νο­μική ανά­πτυξη: Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο επι­λύ­ο­νται σχεδόν όλες οι κρίσεις κρα­τι­κού χρέους. Σ’ αυτή την περί­πτωση όμως, η διάσωση του 2010, η οποία ανα­θε­ω­ρή­θηκε το 2012, δεν επέβαλε κούρεμα στους πιστω­τές της Ελλάδα, οι οποίοι ήταν κυρίως μεγάλοι χρη­μα­το­πι­στω­τι­κοί οργα­νι­σμοί. Σχε­δια­σμένη από την τρόικα – την ΕΕ, το ΔΝΤ και την ΕΚΤ – η διάσωση είχε στόχο «να προ­στα­τεύ­σει τις γερ­μα­νι­κές, και κυρίως τις γαλ­λι­κές, τρά­πε­ζες από μια δια­γραφή δανείων». (Αυτό δεν το λέει ο Βαρου­φά­κης, το λέει ο Καρλ Οττο Πελ, πρώην πρό­ε­δρος της γερ­μα­νι­κής κεντρι­κής τρά­πε­ζας).

Επι­προ­σθέ­τως, πέραν του ότι επι­βά­ρυνε την Ελλάδα με ένα ασήκωτο φορτίο χρέους, η τρόικα ανά­γκασε την κυβέρ­νηση της Αθήνας να περι­κό­ψει τις δαπάνες και να μειώσει θεα­μα­τικά το διο­γκού­μενο δημο­σιο­νο­μικό της έλλειμμα. Τους στόχους αυτούς τους πέτυχε, αλλά με τερά­στιο κόστος για την υπό­λοιπη ελλη­νική οικο­νο­μία. Ανάμεσα στο 2010 και το 2014, το ΑΕΠ μειώ­θηκε περίπου κατά 25% και η ανεργία ανέβηκε πάνω από το 25%. Η δάσωση έφερε την μεγάλη ύφεση στην Ελλάδα.

Για όσους παρα­κο­λου­θούν την ελλη­νική υπόθεση, αυτή η ιστορία είναι γνωστή αλλά μοιάζει να επα­να­λαμ­βά­νε­ται. Από τότε που ανέλαβε υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών, Βαρου­φά­κης έδειξε να υπο­κύ­πτει σε ευσε­βείς πόθους, στην κωλυ­σιερ­γία και στην αυτο-δραματοποίηση. Όμως τα επι­χει­ρή­ματα που προ­έ­βαλε ο Βαρου­φά­κης για το ελλη­νικό δράμα και για τις κατα­στρο­φι­κές συνέ­πειες των πολι­τι­κών λιτό­τη­τας που συνό­δευ­σαν τα πακέτα διά­σω­σης του 2010 και του 2012 είναι αδιαμ­φι­σβή­τητα.

Δυστυ­χώς, ούτε τώρα υπάρ­χουν ενδεί­ξεις πως οι ηγέτες της ΕΕ είναι πρό­θυ­μοι να ανα­γνω­ρί­σουν αυτές τις αλή­θειες, ένα πρό­βλημα που τόνισε πολύ ξεκά­θαρα πρό­σφατα και ο οικο­νο­μο­λό­γος του Μ.Ι.Τ. και πρώην διοι­κη­τής της κεντρι­κής τρά­πε­ζας της Κύπρου Αθα­νά­σιος Ορφα­νί­δης. Γιατί οι Ευρω­παίοι δεί­χνουν τόσο πείσμα; Δεν είναι ζήτημα μόνον λαν­θα­σμέ­νης οικο­νο­μι­κής ανά­λυ­σης, παρ’ ότι υπάρχει και μια τέτοια πλευρά. Το βασικό πρό­βλημα είναι πολι­τικό. Έχοντας εξα­να­γκά­σει τα υπό­λοιπα κράτη-μέλη που πήραν πακέτα διά­σω­σης – Ιρλαν­δία, Πορ­το­γα­λία, Κύπρος – να πιουν το φάρμακο της λιτό­τη­τας, οι θεσμοί της ΕΕ (και πολλές από τις κυβερ­νή­σεις της) είναι πρό­θυ­μες να κάνουν ο,τιδή­ποτε που θα φαι­νό­ταν ότι δίνει στην Ελλάδα, και ειδικά στον ΣΥΡΙΖΑ, μια ανάσα.

Ένας τρόπος για να υπερ­κε­ρα­στεί αυτό το πρό­βλημα θα ήταν να υιο­θε­τη­θεί πλέον μια νέα πανευ­ρω­παϊκή πολι­τική που θα είχε ως στόχο τη μείωση της υπερ­χρέ­ω­σης, όπως είναι οι προ­τά­σεις για επα­να­γο­ρές χρέους που παρου­σί­ασε πρό­σφατα το Center for Economic Progress του Λον­δί­νου. Αντί να κινη­θούν όμως προς αυτήν την κατεύ­θυνση, οι πολι­τι­κές ηγεσίες των Βρυ­ξελ­λών και της Φραν­κφούρ­της επι­μέ­νουν να υπο­κρί­νο­νται πως η Ελλάδα θα κατα­φέ­ρει στο τέλος να απο­πλη­ρώ­σει όλα τα χρέη της.

Εάν αυτή η αντι­πα­ρά­θεση συνε­χι­στεί, ανε­ξαρ­τή­τως με το τί θα συμβεί μέσα στις επό­με­νες εβδο­μά­δες, είναι πιθα­νό­τατα απλά θέμα χρόνο το πότε η Ελλάδα θα αθε­τή­σει κάποιες από τις υπο­χρε­ώ­σεις πλη­ρω­μών που έχει. Σ’ αυτή την περί­πτωση, οι επι­λο­γές θα είναι είτε να κηρύξει χρε­ο­κο­πία και να πάει σε νέο νόμισμα ή να προ­σπα­θή­σει να χρε­ο­κο­πή­σει χωρίς να εγκα­τα­λεί­ψει το ευρώ. Η πρώτη επιλογή θα περι­λάμ­βανε μια ισχυρή δόση επώ­δυ­νων συνε­πειών βρα­χυ­πρό­θε­σμα – περιο­ρι­σμούς στις ανα­λή­ψεις από τις τρά­πε­ζες, ελέγ­χους στην κίνηση κεφα­λαίων και, πιθανώς, εκτί­ναξη του πλη­θω­ρι­σμού.

Μακρο­πρό­θε­σμα, ωστόσο, θα έδινε στην Ελλάδα τη δυνα­τό­τητα να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει την υπο­τί­μηση ως δρόμο δια­φυ­γής από την ύφεση και από­δρα­σης από τον κλοιό του χρέους. Η δεύτερη επιλογή θα ήταν περί­πλοκη. Ένας από τους κορυ­φαί­ους ευρω­παί­ους οικο­νο­μο­λό­γους, ο Charles Wyplosz του Centre for Economic Policy τονίζει ότι πολλά θα εξαρ­τη­θούν τότε από το τι θα κάνει η Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα. Εάν δεν δεσμευ­τεί, πριν κηρυ­χθεί χρε­ο­κο­πία, ότι θα συνε­χί­σει να λει­τουρ­γεί ως πιστω­τής έσχατης κατα­φυ­γής, τότε στην Ελλάδα θα υπάρξει bank run και, πιθανώς, πλήρης χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική κατάρ­ρευση.

Εάν αυτό ακού­γε­ται πολύ σκληρό, είναι επειδή όντως είναι σκληρό. Η Ελλάδα βρί­σκε­ται σε μια απαίσια κατά­σταση. Και το γεγονός ότι παρα­κάμ­φθηκε ένας ενο­χλη­τι­κός, αδέξιος πελάτης δεν το αλλάζει αυτό.

tvxs.gr