ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ο Γ. Μηλιός αποδομεί τη συμφωνία του Eurogroup

news room 19 λεπτά ανάγνωση
Μηλιός`

Σημείο προς σημείο απο­δο­μεί ο Γιάννης Μηλιός, Τομε­άρ­χης Οικο­νο­μι­κών του ΣΥΡΙΖΑ τη συμ­φω­νία του Eurogroup, σε άρθρο του με τίτλο “Μόνη διέ­ξο­δος η φυγή προς τα εμπρός!” το οποίο συνυ­πο­γρά­φει με τους Σ. Λαπα­τσιώρα και Δ. Σωτη­ρό­πουλο.

Ο κ. Μηλιός ξηλώνει με ιδιαι­τέ­ρως σκληρή γλώσσα και χαρα­κτη­ρι­σμούς το κυβερ­νη­τικό αφήγημα περί “νίκης” στη συμ­φω­νία του Eurogroup, εγκα­λώ­ντας την Κυβέρ­νηση για “ελλιπή προ­ε­τοι­μα­σία”, τον υπουργό Οικο­νο­μι­κών για “αντι­φα­τι­κές τακτι­κές” και μιλά για “προφανή υπο­χώ­ρηση” που μπορεί να οδη­γή­σει σε “πραγ­μα­τική ήττα”.

Στα­χυο­λο­γώ­ντας το άρθρο:

“Το γεγονός ότι η κυβέρ­νηση επι­λέ­γει να παρου­σιά­ζει την προφανή υπο­χώ­ρηση και την ανα­γκα­στική αλλαγή του προ­γράμ­μα­τός της ως «νίκη», απο­τε­λεί κακό σημάδι για τη συνέ­χεια, επειδή δείχνει ότι περισ­σό­τερο ενδια­φέ­ρε­ται για την επι­κοι­νω­νία παρά για την ουσία. Αυτό ίσως προ­ο­πτικά να απο­τε­λέ­σει την πραγ­μα­τική ήττα, εφόσον το σήμα το οποίο εκπέ­μπε­ται και εισπράτ­τε­ται από την κοι­νω­νία ενι­σχύει την πεποί­θηση: «μην πιστεύ­εις τους πολι­τι­κούς σε ό, τι λένε, επάγ­γελμα κάνουν για να είναι κυβέρ­νηση».

“Η συμ­φω­νία της 20ής Φεβρουα­ρίου καθο­ρί­στηκε προ­φα­νώς τόσο από εξω­τε­ρι­κούς παρά­γο­ντες, το δεδο­μένο και γνωστό νεο­φι­λε­λεύ­θερο πλαίσιο των «θεσμών», όσο όμως και από εσω­τε­ρι­κούς, οι οποίοι τελικά έπαιξαν και τον καθο­ρι­στικό ρόλο.

Δευ­τε­ρεύ­ουσα μόνον σημασία έπαιξε η ελλιπής προ­ε­τοι­μα­σία της κυβέρ­νη­σης και οι αντι­φα­τι­κές τακτι­κές του ΥΠΟΙΚ, όπως για παρά­δειγμα:

Πρώτον: Η απουσία σοβαρού σχεδίου που να στη­ρί­ζε­ται σε αριθ­μούς και ανάλυση. Ακόμη και στο Παράρ­τημα που δημο­σί­ευσε το ΥΠΟΙΚ ως τεχνική σύνοψη φαί­νε­ται το επι­φα­νειακό επίπεδο. Επι­πλέον, σε αυτό γίνεται η κρίσιμη παρα­δοχή ότι η βιω­σι­μό­τητα του χρέους συν­δέ­ε­ται με τα πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα (θέση που συνιστά σημα­ντική στρα­τη­γική υπο­χώ­ρηση)”.

“Φάνηκε ότι η κυβέρ­νηση έδωσε πολύ μεγάλο βάρος στην επι­κοι­νω­νιακή δια­χεί­ριση του θέματος, σε σχέση με άλλες δια­στά­σεις. Αυτό απο­τε­λεί αρνη­τικό σημάδι και για το εσω­τε­ρικό και για το εξω­τε­ρικό. Για παρά­δειγμα, το περι­στα­τικό με τον Ντάιε­σε­μπλουμ προ­φα­νώς τόνωσε το «εθνικό αίσθημα», αλλά συγ­χρό­νως αφαί­ρεσε δια­πραγ­μα­τευ­τική ισχύ από τη στιγμή που όλο το Σαβ­βα­το­κύ­ριακο ασχο­λή­θηκε η κυβέρ­νηση με το να καθη­συ­χά­ζει τις αγορές που θα άνοιγαν την Δευτέρα, γεγονός που σημα­το­δό­τησε ότι η κυβέρ­νηση δεν έχει σταθερή τακτική δια­πραγ­μά­τευ­σης (και φυσικά στην ίδια συνά­ντηση ακόμη και σε μη έμπει­ρους παρα­τη­ρη­τές φάνηκε ότι δεν υπάρχει και ομάδα ισό­τι­μων κυβερ­νη­τι­κών μελών στη δια­πραγ­μά­τευση).

Είναι εύκολα κατα­νοητό πώς αυτή η κακά στημένη δια­πραγ­μά­τευση, παρά τις εργα­το­ώ­ρες που αφιέ­ρω­σαν οι πρω­τα­γω­νι­στές της, είχε τα χαρα­κτη­ρι­στικά άλματος με δεμένα μάτια. Επίσης, οι δια­φο­ρές και οι κακοί χει­ρι­σμοί και οι μετα­το­πί­σεις έδειξαν στους εταί­ρους ότι η ελλη­νική πλευρά είναι επι­δε­κτική χει­ρι­σμών”.

Απαι­τεί­ται δηλαδή άμεσα μια νέα ορμη­τι­κό­τητα αλλαγών στο εσω­τε­ρικό της χώρας, έτσι ώστε να οικο­δο­μη­θούν σε νέες βάσεις οι συμ­μα­χίες με τις κατώ­τε­ρες τάξεις. Μετα­φο­ρικά, αυτό που λείπει και που δυστυ­χώς μοιάζει να απο­μα­κρύ­νε­ται με τη συμ­φω­νία της 20ής Φεβρουα­ρίου, είναι ένα εσω­τε­ρικό «μνη­μό­νιο για τον πλούτο», με παράλ­ληλη βελ­τί­ωση των όρων ζωής των λαϊκών τάξεων. Ο στόχος «να πλη­ρώ­σει η ολι­γαρ­χία» δεν ήταν ποτέ περισ­σό­τερο επί­και­ρος.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι ο Γ. Μηλιός είχε εμμέσως εκφρά­σει τη στήριξή του στην κριτική του Μανώλη Γλέζου, ανα­πα­ρά­γο­ντας το άρθρο του ιστο­ρι­κού στε­λέ­χους του ΣΥΡΙΖΑ στον προ­σω­πικό του λογα­ρια­σμό στο facebook.

Ανα­λυ­τικά, ολό­κληρο το άρθρο των κκ Μηλιού, Λαπα­τσιώρα και Σωτη­ρό­που­λου, έχει ως εξής:

Μόνη διέ­ξο­δος η φυγή προς τα εμπρός!

των Σπύρου Λαπα­τσιώρα, Γιάννη Μηλιού και Δημήτρη Π. Σωτη­ρό­που­λου

1. Εισα­γωγή

Μία απο­τί­μηση της «μετα­βα­τι­κής» συμ­φω­νίας της 20ής Φεβρουα­ρίου είναι ότι απο­τε­λεί ανακωχή που επε­τεύ­χθη με πρω­το­βου­λία της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης και αποδοχή από την άλλη πλευρά (των «θεσμών»). Στο επόμενο διά­στημα, μέχρι το πέρας του τετρα­μή­νου, θα δια­μορ­φω­θούν οι όροι δια­πραγ­μά­τευ­σης για την επόμενη συμ­φω­νία. Αυτό κατά μία έννοια σημαί­νει ότι δεν κρίθηκε τίποτα ακόμη. Όμως, η απο­τί­μηση αυτή είναι επι­σφα­λής. Πρώτον, η ίδια η «μετα­βα­τική» συμ­φω­νία αλλάζει το συσχε­τι­σμό δύναμης. Δεύ­τε­ρον, επειδή οι «εχθρο­πρα­ξίες» θα συνε­χί­ζο­νται σε όλη τη διάρ­κεια του τετρα­μή­νου (έλεγχος των δεσμεύ­σεων και επα­νερ­μη­νεία των όρων της από κάθε πλευρά) απαι­τεί­ται να κατα­νο­ή­σουμε πρώτα το τοπίο των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων.

2. Συμ­φω­νία της 20ής Φεβρουα­ρίου: Ένα πρώτο βήμα σε ολι­σθηρό έδαφος …

2α. Οι στόχοι της δια­πραγ­μά­τευ­σης

Η ελλη­νική κυβέρ­νηση προ­σήλθε στο Eurogroup της 12ης Φεβρουα­ρίου, δηλαδή στην πρώτη ουσια­στική φάση της δια­πραγ­μά­τευ­σης, με αίτημα μια συμ­φω­νία σε ένα νέο «πρόγραμμα-γέφυρα», δηλώ­νο­ντας ρητά ότι είναι αδύνατη η παρά­ταση του υπάρ­χο­ντος προ­γράμ­μα­τος, που έχει απορ­ρι­φθεί από τον ελλη­νικό λαό:

1. Το «πρόγραμμα-γέφυρα» δεν θα περιε­λάμ­βανε όρους, αξιο­λο­γή­σεις κλπ., αλλά μια επίσημη απο­τύ­πωση της βού­λη­σης όλων των πλευρών για δια­πραγ­μά­τευση χωρίς πιέσεις και εκβια­σμούς και χωρίς οποια­δή­ποτε μονο­μερή ενέρ­γεια.

2. Στο πλαίσιο αυτό η Ελλάδα θα παραι­τείτο από τις ενα­πο­μεί­να­σες δόσεις του προη­γού­με­νου προ­γράμ­μα­τος – πέραν των 1, 9 δις ευρώ που οφεί­λουν να επι­στρέ­ψουν η ΕΚΤ και οι Κεντρι­κές Τρά­πε­ζες των κρατών-μελών από τα κέρδη που είχαν από τη δια­κρά­τηση ελλη­νι­κών ομο­λό­γων (προ­γράμ­ματα SMP και ANFA) – και θα της δινόταν η δυνα­τό­τητα έκδοσης εντόκων γραμ­μα­τίων πέρα από το όριο των 15 δις, ώστε να καλύψει τυχόν έκτα­κτες ανάγκες.

3. Στο τέλος της μετα­βα­τι­κής αυτής περιό­δου, (α) η Ελλάδα θα κατα­θέ­σει τις τελικές της προ­τά­σεις, που σύμφωνα με τις Προ­γραμ­μα­τι­κές Δηλώ­σεις της κυβέρ­νη­σης θα περι­λαμ­βά­νουν ένα νέο πλαίσιο δημο­σιο­νο­μι­κής στρα­τη­γι­κή­ςγια τα επόμενα 3-4 χρόνια και ένα νέο εθνικό σχέδιο μεταρ­ρυθ­μί­σεων και παράλ­ληλα (β) θα τεθεί το ζήτημα της δια­πραγ­μά­τευ­σης για αναδιάρθρωση-ελάφρυνση του δημό­σιου χρέους.

Η γερ­μα­νική κυβέρ­νηση αλλά και οι «θεσμοί» (ΕΕ, ΕΚΤ, ΔΝΤ) προ­σήλ­θαν στη δια­πραγ­μά­τευση με τη θέση ότι η Ελλάδα έπρεπε να ζητήσει εξάμηνη «τεχνική επέ­κταση» του υφι­στά­με­νου Προ­γράμ­μα­τος (το οποίο για επι­κοι­νω­νια­κούς λόγους δέχθη­καν να μετο­νο­μα­στεί σε «υφι­στά­μενο δια­κα­νο­νι­σμό» – existing arrangement), ώστε να γίνει δυνατή η επι­τυ­χής ολο­κλή­ρωση της αξιο­λό­γη­σης (successful completion of the review).

2β. Η έκβαση της δια­πραγ­μά­τευ­σης

Η συμ­φω­νία της 20ής Φεβρουα­ρίου περι­λαμ­βά­νει τετρά­μηνη παρά­ταση της «Κύριας Σύμ­βα­σης Χρη­μα­το­δο­τι­κής Διευ­κό­λυν­σης (Master Financial Assistance Facility Agreement, MFFA), η οποία θεμε­λιώ­νε­ται σε ένα σύνολο δεσμεύ­σεων».

Η παρά­ταση της Σύμ­βα­σης («η οποία θεμε­λιώ­νε­ται σε ένα σύνολο δεσμεύ­σεων») σημαί­νει: (α) αξιο­λο­γή­σεις από τους τρεις «θεσμούς», (β) δεσμεύ­σεις ή όρους, (γ) συνέ­χιση της χρη­μα­το­δό­τη­σης με βάση το πλάνο των δόσεων του υφι­στά­με­νου Προ­γράμ­μα­τος, εφόσον υπάρξει θετική αξιο­λό­γηση, (δ) επι­στροφή των κερδών της ΕΚΤ και των εθνικών ΚΤ από τη δια­κρά­τηση ελλη­νι­κών ομο­λό­γων, και πάλι όμως εφόσον υπάρξει θετική αξιο­λό­γηση από τους «θεσμούς» (δεδο­μέ­νης μάλιστα της «ανε­ξαρ­τη­σίας» της ΕΚΤ).

Με δυο λόγια πρό­κει­ται για την απόρριψη-απόσυρση των σημείων (1) και (2) με τα οποία προ­σήλθε η ελλη­νική κυβέρ­νηση στη δια­πραγ­μά­τευση. Πρέπει επίσης να σημειώ­σουμε εδώ ότι δεν υπάρχει καμία ρητή αναφορά στην κάλυψη των χρη­μα­το­δο­τι­κών αναγκών (π.χ. ότι θα επι­τρα­πεί η έκδοση εντόκων για να πλη­ρω­θούν χρε­ο­λύ­σια, τόκοι και έκτα­κτες ανάγκες) μέχρι την ολο­κλή­ρωση της αξιο­λό­γη­σης – εκτός αν η αναφορά στην «ανε­ξαρ­τη­σία της ΕΚΤ» υπονοεί την «ευχέ­ρεια» αυτής να εξε­τά­ζει κατά πόσο η ελλη­νική κυβέρ­νηση αντα­πο­κρί­νε­ται «θετικά» στις «δεσμεύ­σεις» που συνο­δεύ­ουν την επέ­κταση της συμ­φω­νίας (γεγονός το οποίο αναμ­φι­σβή­τητα δυσχε­ραί­νει τις όποιες «ερμη­νευ­τι­κές» προ­σπά­θειες προ­τί­θε­ται να κάνει η κυβέρ­νηση σχετικά με τη συμ­φω­νία).

Ταυ­τό­χρονα, στη Συμ­φω­νία της 20ής Φεβρουα­ρίου περι­λαμ­βά­νε­ται η θέση: «Οι ελλη­νι­κές αρχές δεσμεύ­θη­καν επίσης να εγγυ­η­θούν τα απα­ραί­τητα πρω­το­γενή δημο­σιο­νο­μικά πλε­ο­νά­σματα ή τα έσοδα που απαι­τού­νται για να εγγυ­η­θούν τη βιω­σι­μό­τητα του χρέους, όπως όριζε το ανα­κοι­νω­θέν του Γιού­ρο­γκρουπ του Νοεμ­βρίου του 2012». Αυτό σημαί­νει ότι η ελλη­νική κυβέρ­νηση παραι­τεί­ται από το στόχο δια­πραγ­μά­τευ­σης για την αναδιάρθρωση-απομείωση του ελλη­νι­κού δημό­σιου χρέους και υιο­θε­τεί το «πρό­γραμμα βιω­σι­μό­τη­τας» που στη­ρί­ζε­ται στην «πληρωμή του κεφα­λαίου του χρέους» μέσω πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των. Αυτό σημαί­νει την απόρριψη-απόσυρση και του σκέλους (β) του σημείου (3) με το οποίο προ­σήλθε η ελλη­νική κυβέρ­νηση στη δια­πραγ­μά­τευση.

Αυτό που κέρδισε η ελλη­νική κυβέρ­νηση (πέρα από την αλλαγή στην ορο­λο­γία, για την οποία έγινε τόση συζή­τηση), είναι:

Α) Το σκέλος (α) του σημείου (3) των προ­τά­σεών της, δηλαδή την ευχέ­ρεια να προ­τεί­νει εκείνη προς έγκριση από τους «θεσμούς» τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις για τη δημο­σιο­νο­μική στα­θε­ρο­ποί­ηση και την ανά­πτυξη. Έτσι απορ­ρί­φθη­καν τα μέτρα που είχε συμ­φω­νή­σει η προη­γού­μενη κυβέρ­νηση (μείωση συντά­ξεων και αύξηση του ΦΠΑ στα νησιά) και συμ­φω­νή­θηκε να δοθεί το βάρος στην κατα­πο­λέ­μηση της φορο­δια­φυ­γής και της λαθρε­μπο­ρίας, στη μεταρ­ρύθ­μιση του δημο­σίου, στην ανα­μόρ­φωση του φορο­λο­γι­κού συστή­μα­τος κλπ.1

Β) Η δια­πραγ­μά­τευση για το ύψος του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος του 2015. Αντί του συμ­φω­νη­μέ­νου 3% του ΑΕΠ, η συμ­φω­νία αφήνει το ζήτημα ανοιχτό για τον προσ­διο­ρι­σμό ενός χαμη­λό­τε­ρου ποσο­στού: «Οι θεσμοί, σε ό, τι αφορά τον στόχο για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα το 2015, θα λάβουν υπόψη τους τις οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες του 2015».

Επο­μέ­νως καθί­στα­ται σαφές ότι αν η συμ­φω­νία συνιστά ανακωχή, στην προ­κει­μένη περί­πτωση ανακωχή δεν σημαί­νει «ισο­πα­λία»: Η συμ­φω­νία απο­τε­λεί ένα πρώτο βήμα σε ολι­σθηρό έδαφος. Ναι μεν δίνεται χρόνος για το επόμενο βήμα, αλλά το τοπίο που οργα­νώ­νε­ται είναι ασφυ­κτικό, ελά­χι­στα θυμίζει τα minimum που επι­ζη­τούσε η κυβέρ­νηση μέχρι και τις 12 Φεβρουα­ρίου.

3. Υπάρχει ακόμα περι­θώ­ριο για αμφι­σβή­τηση του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού;

3α. Η επι­τή­ρηση ως ισορ­ρο­πία ανάμεσα σε «πολι­τικό» και «ηθικό» κίνδυνο.

Η πολι­τική στρα­τη­γική του ΣΥΡΙΖΑ και της ευρω­παϊ­κής Αρι­στε­ράς είναι η ανα­τροπή του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού, δηλαδή εκείνης της οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής που επι­διώ­κει να ενα­πο­θέ­σει όλες τις κοι­νω­νι­κές δια­δι­κα­σίες (από την εκπαί­δευση και την κοι­νω­νική ασφά­λιση μέχρι το δημόσιο χρέος) στη δικαιο­δο­σία και το «ρυθ­μι­στικό ρόλο» των αγορών. Η ευρω­παϊκή Αρι­στερά επι­διώ­κει έτσι να δια­σφα­λί­σει εκείνη την ελευ­θε­ρία άσκησης κυβερ­νη­τι­κής πολι­τι­κής, που θα της επι­τρέ­ψει να περιο­ρί­σει την ισχύ των αγορών, φέρ­νο­ντας στο προ­σκή­νιο τις κοι­νω­νι­κές ανάγκες.

Ο νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός είναι ένα «πρό­γραμμα» συνε­χούς ενί­σχυ­σης των συμ­φε­ρό­ντων του κεφα­λαίου, σε βάρος των συμ­φε­ρό­ντων των εργα­ζο­μέ­νων, των επαγ­γελ­μα­τιών, των συντα­ξιού­χων, της νεο­λαίας, των μικρο­με­σαίων. Ο ακραίος νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός, όπως εκφρά­ζε­ται, για παρά­δειγμα, από τον κ. Σόιμπλε, δεν στε­ρεί­ται ορθο­λο­γι­κών στόχων και στρα­τη­γι­κής, παρά τις ρητο­ρι­κές ευκο­λίες που δίνει ο περί του αντι­θέ­του ισχυ­ρι­σμός σε όποιον τον χρη­σι­μο­ποιεί. Επι­χει­ρεί να επι­λύ­σει και μέχρι στιγμής το κάνει, ορθο­λο­γικά, δύο προ­βλή­ματα:

Πρώτον, τη νομι­μο­ποί­ηση ενός εργα­σια­κού μοντέ­λου χωρίς δικαιώ­ματα και κοι­νω­νική προ­στα­σία, με χαμηλές και εύκαμ­πτες αμοιβές, χωρίς ουσια­στική δια­πραγ­μα­τευ­τική δυνα­τό­τητα από τη μεριά των εργα­ζο­μέ­νων, έτσι ώστε να δημιουρ­γη­θούν ευνοϊ­κές συν­θή­κες για την κερ­δο­φο­ρία και τη συσ­σώ­ρευση κεφα­λαίου.

Δεύ­τε­ρον, την οργά­νωση της Ευρω­ζώ­νης (συντο­νι­σμός δημο­σιο­νο­μι­κών πολι­τι­κών, τρα­πε­ζική ενο­ποί­ηση, προ­γράμ­ματα διά­σω­σης κλπ.) με στόχο μία Οικο­νο­μική και Νομι­σμα­τική Ένωση στην οποία τα κράτη μέλη δεν θα υπο­κύ­πτουν στον «ηθικό κίνδυνο» να στη­ρί­ζουν κοι­νω­νι­κές (ή άλλες) δαπάνες προ­σφεύ­γο­ντας στον δημόσιο δανει­σμό. Τα κράτη υπο­βάλ­λο­νται στο δίλημμα λιτότητα-περικοπές-ιδιωτικοποιήσεις ή κίν­δυ­νος χρε­ο­στα­σίου, με απο­τέ­λε­σμα στη δεύτερη περί­πτωση την αποδοχή ενός προ­γράμ­μα­τος διά­σω­σης, το περιε­χό­μενο του οποίου είναι φυσικά και πάλι λιτότητα-περικοπές-ιδιωτικοποιήσεις.

Αυτή η ακραία οπτική επι­θυ­μεί ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις και πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα για να απο­πλη­ρω­θεί το χρέος ενώ δεν αντι­τί­θε­ται σε μεταρ­ρυθ­μί­σεις όπως αυτές τις οποίες προ­τεί­νει η ελλη­νική κυβέρ­νηση (και ενδε­χο­μέ­νως έχει ανάγκη η ελλη­νική κοι­νω­νία) – όπως η καλύ­τερη οργά­νωση των συστη­μά­των είσπρα­ξης (φόροι, εισφο­ρές), η ανα­διορ­γά­νωση του δημο­σίου τομέα, 2 η απο­δυ­νά­μωση γενικά των ολι­γο­πω­λίων. Μπορεί ακόμα να καλω­σο­ρί­σει ένα νέο πολι­τικό προ­σω­πικό, καθώς κατα­νοεί ότι έχει επι­τα­χυν­θεί ο κύκλος φθοράς και έλλει­ψης λαϊκής νομι­μο­ποί­η­σης του παλιού πολι­τι­κού προ­σω­πι­κού. Η δια­τή­ρηση του παλιού προ­σω­πι­κού, εφόσον αυτό έχει απα­ξιω­θεί στη συνεί­δηση της κοι­νω­νι­κής πλειο­ψη­φίας, θεω­ρεί­ται από τη νεο­φι­λε­λεύ­θερη στρα­τη­γική «πολι­τι­κός κίν­δυ­νος», διότι μπορεί να οδη­γή­σει στις ανε­ξέ­λεγ­κτες ατρα­πούς μιας κοι­νω­νι­κής έκρηξης.

Ο νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός θεωρεί όμως παράλ­ληλα «ηθικό κίνδυνο» (moral hazard) κάθε πολι­τική που στη­ρί­ζει τα συμ­φέ­ρο­ντα της εργα­τι­κής τάξης, διευ­ρύ­νει το δημόσιο χώρο, επε­κτεί­νει το κοι­νω­νικό κράτος, θέτει την ανα­πα­ρα­γωγή της κοι­νω­νίας πέρα και έξω από την εμβέ­λεια δράσης των αγορών.

Με άλλα λόγια, το ζητού­μενο του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού είναι τόση λιτό­τητα, όση απαι­τεί­ται ώστε να μην αυξάνει ο «πολι­τι­κός κίν­δυ­νος», ενώ ταυ­τό­χρονα απο­τρέ­πε­ται ο «ηθικός κίν­δυ­νος».

Γενικά μιλώ­ντας, οι δύο κίν­δυ­νοι, «ηθικός» και «πολι­τι­κός», κινού­νται σε αντί­θετη κατεύ­θυνση, λόγω των συνε­πειών με τις οποίες είναι συν­δε­δε­μέ­νοι στην τρέ­χουσα συγκυ­ρία. Όταν μειώ­νε­ται ο «ηθικός» κίν­δυ­νος, αυξάνει ο «πολι­τι­κός» και αντί­στροφα. Επο­μέ­νως, η ένταση μεταξύ αυτών των δύο αυτών τάσεων κατα­λή­γει, όταν συνα­ντού­νται, στην ανί­χνευση της εκά­στοτε κατάλ­λη­λης ισορ­ρο­πίας μεταξύ «ηθικού κιν­δύ­νου» (όταν οι κυβερ­νή­σεις υπο­κύ­ψουν στον «κίνδυνο» να απο­δε­χθούν συμ­φέ­ρο­ντα των κατώ­τε­ρων τάξεων) και «πολι­τι­κού κιν­δύ­νου» (να απο­διαρ­θρω­θούν οι πολι­τι­κές ελίτ και να προ­κύ­ψουν φαι­νό­μενα ανε­ξέ­λεγ­κτων μαζικών κινη­το­ποι­ή­σεων). Οι «ανε­ξάρ­τη­τες αρχές» που δεν ελέγ­χο­νται «δημο­κρα­τικά», ειδικά για θέματα που αφορούν την «οικο­νο­μία», με κύριο παρά­δειγμα την «ανε­ξαρ­τη­σία» της ΕΚΤ, είναι μία μέθοδος ανί­χνευ­σης της ισορ­ρο­πίας ανάμεσα στους δύο «κιν­δύ­νους». Αυτό όμως δεν θεω­ρεί­ται επαρκές.

Στην Ευρω­παϊκή Ένωση τον καθο­ρι­στικό ρόλο έχει πλέον ανα­λά­βει η «αξιο­λό­γηση των συμ­φω­νιών». Αν προ­σέ­ξουμε τη συμ­φω­νία της 20ής Φεβρουα­ρίου θα δούμε ότι δεν είναι εντελώς κλειστή για αιτή­ματα που αυξά­νουν τον «ηθικό κίνδυνο», δηλαδή προ­ω­θούν ρυθ­μί­σεις υπέρ του κοι­νω­νι­κού κράτους και της εργα­σίας. Όμως, βασικό σημείο της συμ­φω­νίας είναι ότι οι «θεσμοί» θα αξιο­λο­γούν ποιες μεταρ­ρυθ­μί­σεις (δεν) δημιουρ­γούν προ­βλή­ματα στα δημόσια οικο­νο­μικά, στις προ­ο­πτι­κές οικο­νο­μι­κής μεγέ­θυν­σης και στη στα­θε­ρό­τητα και ομαλή λει­τουρ­γία του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστή­μα­τος.3 Η αξιο­λό­γηση, δηλαδή η επι­τή­ρηση, απο­τε­λεί σημα­ντική τρο­χο­πέδη στην υλο­ποί­ηση του προ­γράμ­μα­τος και των κοι­νω­νι­κών μετα­σχη­μα­τι­σμών που επι­διώ­κει ο ΣΥΡΙΖΑ.

Πέραν του ρητώς ανοι­κτού ακόμη ζητή­μα­τος της κάλυψης των χρη­μα­το­δο­τι­κών αναγκών, δείγ­ματα γραφής της συνε­χούς αξιο­λό­γη­σης, που εγείρει τόσο η συμ­φω­νία όσο και η σχέση με την ΕΚΤ ως έμμεσου χρη­μα­το­δότη, απο­τε­λεί τόσο η επι­στολή της ΕΚΤ, αλλά και αυτή του ΔΝΤ, που «ερμη­νεύ­ουν» τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις ως «ισο­δύ­ναμα» μέτρα των δεσμεύ­σεων που περι­γρά­φο­νταν στο παλιό­τερο «Πρό­γραμμα». Ειδικά το ΔΝΤ δεν παραι­τεί­ται από την ολο­κλή­ρωση των μέτρων για το άνοιγμα των επαγ­γελ­μά­των, τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις, την αγορά εργα­σίας και το ασφα­λι­στικό, που περι­γρα­φό­ταν στο παλιό­τερο «Πρό­γραμμα». Αξίζει να σημειω­θεί ότι η μη-ποσοτικοποίηση των στόχων, το μη-καθορισμένο έλλειμμα, η απουσία οποιασ­δή­ποτε ρητής συζή­τη­σης για τον υπο­λο­γι­σμό του δημο­σιο­νο­μι­κού κενού, καθιστά ανοικτό και συνεχώς «ερμη­νεύ­σιμο» ζήτημα τον υπο­λο­γι­σμό της από­δο­σης των μέτρων ως «ισο­δυ­νά­μων».4

3β. Πού κρίθηκε η δια­πραγ­μά­τευση: Για τη δια­πραγ­μα­τευ­τική τακτική και στρα­τη­γική

Το βασικό ερώτημα για τη σημασία της συμ­φω­νίας της 20ής Φεβρουα­ρίου, πέραν των στρα­τη­γι­κών που δια­πλέ­κο­νται και συμπυ­κνώ­νο­νται σε αυτήν, είναι τι δυνα­τό­τη­τες (παρά τα ασφυ­κτικά περι­θώ­ρια) αφήνει στην κυβέρ­νηση για να υλο­ποι­ή­σει το πρό­γραμμά της. Προη­γου­μέ­νως όμως χρειά­ζε­ται να ανι­χνεύ­σουμε τις «δυσκο­λίες» που οδή­γη­σαν την κυβέρ­νηση στην ανα­δί­πλωση της 20ής Φεβρουα­ρίου.

Η συμ­φω­νία της 20ής Φεβρουα­ρίου καθο­ρί­στηκε προ­φα­νώς τόσο από εξω­τε­ρι­κούς παρά­γο­ντες, το δεδο­μένο και γνωστό νεο­φι­λε­λεύ­θερο πλαίσιο των «θεσμών», όσο όμως και από εσω­τε­ρι­κούς, οι οποίοι τελικά έπαιξαν και τον καθο­ρι­στικό ρόλο.

Δευ­τε­ρεύ­ουσα μόνον σημασία έπαιξε η ελλιπής προ­ε­τοι­μα­σία της κυβέρ­νη­σης και οι αντι­φα­τι­κές τακτι­κές του ΥΠΟΙΚ, όπως για παρά­δειγμα:

Πρώτον: Η απουσία σοβαρού σχεδίου που να στη­ρί­ζε­ται σε αριθ­μούς και ανάλυση. Ακόμη και στο Παράρ­τημα που δημο­σί­ευσε το ΥΠΟΙΚ ως τεχνική σύνοψη φαί­νε­ται το επι­φα­νειακό επίπεδο. Επι­πλέον, σε αυτό γίνεται η κρίσιμη παρα­δοχή ότι η βιω­σι­μό­τητα του χρέους συν­δέ­ε­ται με τα πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα (θέση που συνιστά σημα­ντική στρα­τη­γική υπο­χώ­ρηση).

Δεύ­τε­ρον: Η εκφορά κάποιων γενικών αρχών της πρό­τα­σης για την απο­μεί­ωση του χρέους από το Λονδίνο. Εδώ υπάρχει τακτικό σφάλμα: Χωρίς συνά­ντηση με την ΕΚΤ ανα­κοι­νώ­νε­ται μία πρόταση, από χώρα εκτός Ευρω­ζώ­νης, η οποία εμπλέ­κει τα ομόλογα που κατέχει η ΕΚΤ σε συμ­φω­νία ανταλ­λα­γής. Πρό­κει­ται για πρόταση αλλαγής των κανόνων της ΕΚΤ, η οποία ωθεί την ΕΚΤ κατευ­θείαν, χωρίς δεύτερη κου­βέ­ντα, σε θέση άρνησης για προ­φα­νείς λόγους που συν­δέ­ο­νται με την πολι­τική της και τις ισορ­ρο­πίες που τηρού­νται στο ΔΣ, αλλά και την επίθεση που ήδη δέχεται για «παρα­βί­αση των κανόνων» που την διέπουν, με την πολι­τική «ποσο­τι­κής χαλά­ρω­σης». Είναι επίσης προ­φα­νές ότι δεν χρειά­ζε­ται να εμπλα­κεί άμεσα η ΕΚΤ σε μία τέτοια συμ­φω­νία, αλλά το ίδιο μπο­ρούσε να γίνει με άλλους τρόπους, οι οποίοι είναι συμ­βα­τοί με τις τρέ­χου­σες ισορ­ρο­πίες. Το άλλο κομμάτι της πρό­τα­σης, τα δάνεια σε EFSF συν­δε­δε­μένα με τους ρυθμούς μεγέ­θυν­σης, συνιστά γενι­κό­λογη πρόταση και προ­φα­νώς αφορά το δεύτερο στάδιο της δια­πραγ­μά­τευ­σης.

Τρίτον: Φάνηκε ότι η κυβέρ­νηση έδωσε πολύ μεγάλο βάρος στην επι­κοι­νω­νιακή δια­χεί­ριση του θέματος, σε σχέση με άλλες δια­στά­σεις. Αυτό απο­τε­λεί αρνη­τικό σημάδι και για το εσω­τε­ρικό και για το εξω­τε­ρικό. Για παρά­δειγμα, το περι­στα­τικό με τον Ντάιε­σε­μπλουμ προ­φα­νώς τόνωσε το «εθνικό αίσθημα», αλλά συγ­χρό­νως αφαί­ρεσε δια­πραγ­μα­τευ­τική ισχύ από τη στιγμή που όλο το Σαβ­βα­το­κύ­ριακο ασχο­λή­θηκε η κυβέρ­νηση με το να καθη­συ­χά­ζει τις αγορές που θα άνοιγαν την Δευτέρα, γεγονός που σημα­το­δό­τησε ότι η κυβέρ­νηση δεν έχει σταθερή τακτική δια­πραγ­μά­τευ­σης (και φυσικά στην ίδια συνά­ντηση ακόμη και σε μη έμπει­ρους παρα­τη­ρη­τές φάνηκε ότι δεν υπάρχει και ομάδα ισό­τι­μων κυβερ­νη­τι­κών μελών στη δια­πραγ­μά­τευση).

Είναι εύκολα κατα­νοητό πώς αυτή η κακά στημένη δια­πραγ­μά­τευση, παρά τις εργα­το­ώ­ρες που αφιέ­ρω­σαν οι πρω­τα­γω­νι­στές της, είχε τα χαρα­κτη­ρι­στικά άλματος με δεμένα μάτια. Επίσης, οι δια­φο­ρές και οι κακοί χει­ρι­σμοί και οι μετα­το­πί­σεις έδειξαν στους εταί­ρους ότι η ελλη­νική πλευρά είναι επι­δε­κτική χει­ρι­σμών.

Όμως τελικά η δια­πραγ­μά­τευση δεν κρίθηκε τόσο στο επίπεδο των τακτι­κών κινή­σεων ή στο εξω­τε­ρικό, όσο στο εσω­τε­ρικό. Εκείνο που καθό­ρισε την ανα­δί­πλωση της ελλη­νι­κής πλευράς ήταν η στρα­τη­γική πολι­τική απόφαση για οικο­δό­μηση συμπα­γών σχέσεων κοι­νω­νι­κής εκπρο­σώ­πη­σης με εκείνα τα κοι­νω­νικά στρώ­ματα που θεωρούν ως αδια­νό­ητη τη δια­τα­ραχή της «ομα­λό­τη­τας της αγοράς», τη στιγμή που όλοι γνώ­ρι­ζαν τη σημασία και το χαρα­κτήρα της ανα­μέ­τρη­σης. Το συζη­τη­μένο σενάριο ενός bankrun οφείλει πάντα να εντάσ­σε­ται (και άρα να εξε­τά­ζε­ται, πέρα από τις επι­μέ­ρους τεχνι­κές αντι­με­τώ­πι­σης) στο πλαίσιο ενός κοι­νω­νι­κού συσχε­τι­σμού δύναμης. Παράλ­ληλα είναι αδια­νό­ητο να υιο­θε­τεί­ται το επι­χεί­ρημα ότι συνέ­χεια μιας υπο­τι­θέ­με­νης «κατάρ­ρευ­σης των τρα­πε­ζών» θα ήταν η «έξοδος από το ευρώ», ένα σενάριο μηδε­νι­κής πιθα­νό­τη­τας, που απο­τέ­λεσε απλώς «επι­χεί­ρημα» των κυβερ­νή­σεων Παπαν­δρέου – Παπα­δή­μου – Σαμαρά για να απο­δε­χθεί η ελλη­νική κοι­νω­νία τα Μνη­μό­νια, και απο­τε­λεί πάντα «όπλο» ακραίων νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρων, τύπου Σόιμπλε.5

3γ. Το δια­κύ­βευμα: Τίποτα δεν είναι δυνατό να αλλάξει, ή ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός;

Όσα προη­γή­θη­καν μας οδηγούν στο συμπέ­ρα­σμα, με την πιο ήπια δια­τύ­πωση, ότι έχει συνο­μο­λο­γη­θεί μία συμ­φω­νία, η οποία περιο­ρί­ζει σημα­ντικά την άσκηση πολι­τι­κής στα δημόσια οικο­νο­μικά αλλά και σε άλλους τομείς. Επο­μέ­νως, το οικο­νο­μικό τοπίο στο οποίο βασί­ζε­ται η κυβέρ­νηση για τη δια­πραγ­μά­τευση και την αξιο­λό­γηση της τελικής συμ­φω­νίας είναι ολι­σθηρό.

Το γεγονός ότι η κυβέρ­νηση επι­λέ­γει να παρου­σιά­ζει την προφανή υπο­χώ­ρηση και την ανα­γκα­στική αλλαγή του προ­γράμ­μα­τός της ως «νίκη», απο­τε­λεί κακό σημάδι για τη συνέ­χεια, επειδή δείχνει ότι περισ­σό­τερο ενδια­φέ­ρε­ται για την επι­κοι­νω­νία παρά για την ουσία. Αυτό ίσως προ­ο­πτικά να απο­τε­λέ­σει την πραγ­μα­τική ήττα, εφόσον το σήμα το οποίο εκπέ­μπε­ται και εισπράτ­τε­ται από την κοι­νω­νία ενι­σχύει την πεποί­θηση: «μην πιστεύ­εις τους πολι­τι­κούς σε ό, τι λένε, επάγ­γελμα κάνουν για να είναι κυβέρ­νηση».

Ας ανα­λο­γι­στούμε το εξής απλό δεδο­μένο: Η κυβέρ­νηση αυτή δεν προήλθε επειδή υπο­στή­ριξε το 70% του Μνη­μο­νίου – αν μάλιστα το είχε υπο­στη­ρί­ξει ίσως να μην περι­λαμ­βα­νό­ταν καν στον κοι­νο­βου­λευ­τικό χάρτη σήμερα. Η επι­χεί­ρηση επα­νεγ­γρα­φής της εντολής της, ώστε να περι­λαμ­βά­νει το 70% του Μνη­μο­νίου απο­τε­λεί εγχεί­ρημα αλλαγής των σχέσεων εκπρο­σώ­πη­σης και των κοι­νω­νι­κών συμ­μα­χιών στις οποίες στη­ρί­ζε­ται. Επειδή προ­φα­νώς το 70% αυτό καθαυτό είναι ένα νούμερο του αέρα (γιατί όχι 68% ή 72%; με βάση τις σελίδες, τα υπο­κε­φά­λαια, ή τα μέτρα;), η επιλογή του απο­τε­λεί δια­κύ­βευμα ερμη­νείας και συγκρό­τη­σης σχέσεων εκπρο­σώ­πη­σης. Το ερώτημα, το οποίο είναι ανοικτό ακόμη για την κυβέρ­νηση, είναι αν θα επι­κρα­τή­σει η επι­κοι­νω­νιακή λογική της «νίκης» και της παρά­βλε­ψης των κρί­σι­μων ζητη­μά­των που ανα­δεί­χθη­καν, ή θα επι­χει­ρη­θεί να ανα­λυ­θεί σε βάθος η υπο­χώ­ρηση που συνιστά η συμ­φω­νία και οι όροι αυτής της υπο­χώ­ρη­σης όσο υπάρχει χρόνος (πολύ λίγος, μιας και άμεσα ξεκινά ήδη ο επό­με­νος γύρος δια­πραγ­μά­τευ­σης).

Με τα νέα αρνη­τικά δεδο­μένα που συνε­πά­γε­ται η συμ­φω­νία της 20ής Φεβρουα­ρίου, η κυβέρ­νηση και ο ΣΥΡΙΖΑ έχουν μία μόνο οδό εξόδου από το αδιέ­ξοδο του νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρου ευρω­παϊ­κού κλοιού: Την έφοδο προς τα εμπρός!

– Την έφοδο προς τα εμπρός με όχημα την αλήθεια: Να ξεκι­νή­σει κανείς από την παρα­δοχή των υπο­χω­ρή­σεων, με στόχο να ανα­ζη­τη­θούν οι τρόποι, ώστε να μην υπάρξει μακρο­πρό­θε­σμη βλάβη, δηλαδή η κυβέρ­νηση να επα­να­φέ­ρει στην ημε­ρή­σια διάταξη τις προ­γραμ­μα­τι­κές μας δεσμεύ­σεις για ανα­δια­νομή εισο­δή­μα­τος και ισχύος προς όφελος των δυνά­μεων της εργα­σίας, για ανοι­κο­δό­μηση του κοι­νω­νι­κού κράτους, για δημο­κρα­τία και συμ­με­τοχή.

– Την έφοδο προς τα μπρος, με όχημα τόσο τη ριζική μεταρ­ρύθ­μιση του φορο­λο­γι­κού συστή­μα­τος, ώστε επι­τέ­λους το κεφά­λαιο να επω­μι­στεί τα βάρη που του ανα­λο­γούν, όσο και με την εξυ­γί­ανση της δημό­σιας ζωής από τις έκνομες πρα­κτι­κές στις οποίες επι­δί­δε­ται μερίδα της ελλη­νι­κής ολι­γαρ­χίας: Λαθρε­μπο­ρία πετρε­λαιοει­δών και προ­ϊ­ό­ντων καπνού, ενδο-ομιλικές συναλ­λα­γές, φορο­δια­φυγή, κατα­χρη­στική δανειο­δό­τηση κλπ.

Απαι­τεί­ται δηλαδή άμεσα μια νέα ορμη­τι­κό­τητα αλλαγών στο εσω­τε­ρικό της χώρας, έτσι ώστε να οικο­δο­μη­θούν σε νέες βάσεις οι συμ­μα­χίες με τις κατώ­τε­ρες τάξεις. Μετα­φο­ρικά, αυτό που λείπει και που δυστυ­χώς μοιάζει να απο­μα­κρύ­νε­ται με τη συμ­φω­νία της 20ής Φεβρουα­ρίου, είναι ένα εσω­τε­ρικό «μνη­μό­νιο για τον πλούτο», με παράλ­ληλη βελ­τί­ωση των όρων ζωής των λαϊκών τάξεων. Ο στόχος «να πλη­ρώ­σει η ολι­γαρ­χία» δεν ήταν ποτέ περισ­σό­τερο επί­και­ρος.

Σε μια κοι­νω­νία που η απώλεια του 25% του ΑΕΠ και η φτω­χο­ποί­ηση μεγάλου τμή­μα­τος του πλη­θυ­σμού δεν είναι παρά η ορατή όψη της ραγδαίας όξυνσης των κοι­νω­νι­κών ανι­σο­τή­των, σε μια κοι­νω­νία που η τερά­στια ανεργία είναι το συμπλή­ρωμα ενός εκτε­τα­μέ­νου εργα­σια­κού μεσαί­ωνα, σε μια κοι­νω­νία πολ­λα­πλών αντι­θέ­σεων αλλά και υψηλών προσ­δο­κιών, η «δημο­τι­κό­τητα» της κυβέρ­νη­σης δεν θα δια­τη­ρη­θεί στο 87% ή στο 80% για μεγάλο χρονικό διά­στημα.

Για να παρα­μεί­νει η κυβερ­νη­τική πολι­τική ηγε­μο­νική, θα πρέπει να ταχθεί καθαρά με τα συμ­φέ­ρο­ντα της εργα­ζό­με­νης πλειο­ψη­φίας, να αμφι­σβη­τή­σει τη στρα­τη­γική νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού. Περι­θώ­ριο για «εθναρ­χική» πολι­τική, που να υπε­ρα­σπί­ζε­ται γενικά και αόριστα κάθε τι «ελλη­νικό» ή «ευρω­παϊκό» δεν υπάρχει, δεν υπήρξε άλλωστε ποτέ, αλλά ούτε και θα υπάρξει ποτέ στην προ­βλη­μα­τική της Αρι­στε­ράς.

1 Και στο σημείο αυτό βέβαια, οι τελικές απο­φά­σεις απαι­τούν την έγκριση των «θεσμών»: «Οι ελλη­νι­κές αρχές δεσμεύ­ο­νται να από­σχουν από την ακύρωση μέτρων και από μονο­με­ρείς αλλαγές των πολι­τι­κών και των διαρ­θρω­τι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων που θα επη­ρέ­α­ζαν αρνη­τικά τους δημο­σιο­νο­μι­κούς στόχους, την ανά­καμψη της οικο­νο­μίας ή τη χρη­μα­το­πι­στω­τική στα­θε­ρό­τητα, όπως αυτά αξιο­λο­γού­νται από τους θεσμούς».

2 Αλλά και εδώ ο διά­βο­λος κρύ­βε­ται στις λεπτο­μέ­ρειες: στις μορφές που θα λάβει η ανα­διορ­γά­νωση.

3 Να μην ξεχνάμε για παρά­δειγμα, ότι η μεγέ­θυνση στο τρέχον πρό­γραμμα εξαρ­τά­ται από τις εξα­γω­γές και η αύξηση των μισθών θεω­ρεί­ται ότι μειώνει τους βαθμούς αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και εμπο­δί­ζει την αύξηση των εξα­γω­γών (λαν­θα­σμένη άποψη, όπως προ­κύ­πτει πλέον και εμπει­ρικά, αλλά αυτή είναι η κυρί­αρχη θεώρηση των «θεσμών»). Επίσης, άλλο παρά­δειγμα, η ρύθμιση των «κόκ­κι­νων δανείων» προ­φα­νώς επη­ρε­ά­ζει το χρη­μα­το­πι­στω­τικό σύστημα και επο­μέ­νως είναι υπό αίρεση ως πρό­γραμμα αλλά και ως προς τον βαθμό, το χρόνο και τους όρους εφαρ­μο­γής της αν υπάρξει ως πρό­γραμμα.

4 Στην επι­στολή του προς τον Jeroen Dijsselbloem με ημε­ρο­μη­νία 24/2/2015, ο Mario Draghi επι­ση­μαί­νει: «Σημειώ­νουμε ότι οι δεσμεύ­σεις που περι­γρά­φο­νται από τις [ελλη­νι­κές] αρχές δια­φέ­ρουν από τις υπάρ­χου­σες δεσμεύ­σεις του προ­γράμ­μα­τος σε ορι­σμέ­νους τομείς. Σε τέτοιες περι­πτώ­σεις, θα πρέπει να αξιο­λο­γη­θεί κατά τη διάρ­κεια της επα­νε­ξέ­τα­σης, εάν τα μέτρα που δεν γίνο­νται απο­δε­κτά από τις αρχές αντι­κα­τα­στα­θούν με μέτρα ίσης ή καλύ­τε­ρης ποιό­τη­τας όσον αφορά την επί­τευξη των στόχων του προ­γράμ­μα­τος». (“We note that the commitments outlined by the authorities differ from existing programme commitments in a number of areas. In such cases, we will have to assess during the review whether measures which are not accepted by the authorities are replaced with measures of equal or better quality in terms of achieving the objectives of the programme”).

5 To “Grexit” ως επαρκή λόγο συμ­βι­βα­σμού χρη­σι­μο­ποιεί, π.χ., ο James Galbraith: «Μη συμ­φω­νία θα σήμαινε ελέγ­χους στην κίνηση κεφα­λαίων, ή δια­φο­ρε­τικά κατάρ­ρευση τρα­πε­ζών, χρε­ο­στά­σιο και πρόωρη έξοδο από το ευρώ» (“No agreement would have meant capital controls, or else bank failures, debt default, and early exit from the Euro”): “Reading The Greek Deal Correctly”, http://www.socialeurope.eu/2015/02/greek-deal

Πηγή:capital.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.