Ο ρόλος του Σόιμπλε και η νέα «βεντέτα» με τον Βαρουφάκη

Ο Βόλφ­γκανγκ Σόιμπλε ήταν στο γκαράζ του κτιρίου Lex, όπου συνε­δρί­αζε την περα­σμένη εβδο­μάδα το Eurogroup, όταν έμαθε ότι η ελλη­νική αντι­προ­σω­πεία είχε πρό­βλημα με το κοινό ανα­κοι­νω­θέν, κάθε λέξη του οποίου είχε εξε­τά­σει εξο­νυ­χι­στικά ο Γιάνης Βαρου­φά­κης. Οι Γερ­μα­νοί εξε­πλά­γη­σαν από τον βαθμό στον οποίο ο ίδιος ο Ελληνας υπουρ­γός συμ­με­τείχε στις λεπτο­μέ­ρειες της δια­πραγ­μά­τευ­σης – και ακόμη περισ­σό­τερο από το γεγονός ότι, ύστερα από εξα­ντλη­τι­κές δια­βου­λεύ­σεις, τελικά απέρ­ριψε το ανα­κοι­νω­θέν. Περί­με­ναν μεγα­λύ­τερη συμ­με­τοχή από τον αντι­πρό­ε­δρο της κυβέρ­νη­σης Γιάννη Δρα­γα­σάκη, που όμως δεν παρε­νέβη. Αντ’ αυτού μιλούσε συνεχώς στα ελλη­νικά στο κινητό του.

Ο κ. Σόιμπλε δεν είχε διάθεση για περαι­τέρω δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Συνεν­νο­ή­θηκε με τον Γερούν Ντάι­σελ­μπλουμ, ο οποίος μετέ­φερε το μήνυμα στην ελλη­νική πλευρά: το ανα­κοι­νω­θέν δεν επι­δε­χό­ταν περαι­τέρω τρο­πο­ποι­ή­σεις. Οταν προ­σγειώ­θηκε στο Βερο­λίνο, ο Γερ­μα­νός υπουρ­γός πλη­ρο­φο­ρή­θηκε ότι δεν υπήρχε κοινό ανα­κοι­νω­θέν.

Η περι­φρο­νη­τική στάση του παλαιό­τε­ρου υπουρ­γού Οικο­νο­μι­κών του Eurogroup απέ­να­ντι στον νεότερο δεν αντα­να­κλά μόνο μια ασύμ­βατη προ­σω­πική χημεία, αλλά και ευθέως συγκρουό­με­νες πολιτικο-ιδεολογικές προ­κεί­με­νες. Ο αρχιε­ρέας της πανευ­ρω­παϊ­κής λιτό­τη­τας και ο θεω­ρη­τι­κός της όχι-και-τόσο «μετριο­πα­θούς πρό­τα­σης» για την ανα­τροπή της ήταν ανα­πό­φευ­κτο να μην ενθου­σιά­σουν ο ένας τον άλλον.

Χάσμα εμπι­στο­σύ­νης

Το βαθύ­τερο πρό­βλημα, πέρα από τα διπλω­μα­τικά ατο­πή­ματα και τα δια­πραγ­μα­τευ­τικά αυτο­γκόλ της Αθήνας, είναι ένα άκρως ανη­συ­χη­τικό χάσμα εμπι­στο­σύ­νης. Χαρα­κτη­ρι­στική είναι η υπόθεση της επι­στο­λής Βαρου­φάκη την Πέμπτη, με την οποία η Αθήνα αιτή­θηκε την παρά­ταση της δανεια­κής σύμ­βα­σης. Η επι­στολή, παρά την εξαι­ρε­τικά εποι­κο­δο­μη­τική της ασάφεια (περισ­σό­τε­ροι από ένας Γερ­μα­νοί αξιω­μα­τού­χοι την επαί­νε­σαν διφο­ρού­μενα για την επι­δέ­ξια σύνταξή της), απο­τε­λεί σημα­ντική υπο­χώ­ρηση του ΣΥΡΙΖΑ από τις προ­ε­κλο­γι­κές του δεσμεύ­σεις.

Παρ’ όλα αυτά, εντός ολίγης ώρας από τη διαρροή –που η ίδια είχε λάβει χώρα λίγο μετά την κατά­θεση της επι­στο­λής– το γερ­μα­νικό υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών έστειλε την αρνη­τική του απά­ντηση. Μιλώ­ντας στην «Κ», στελέχη του εστί­α­ζαν στο σημείο της επι­στο­λής που ανα­φέ­ρει τους «τεχνι­κούς δια­κα­νο­νι­σμούς» που «ακυ­ρώ­θη­καν» από τις εκλογές του Ιανουα­ρίου, σημειώ­νο­ντας ότι το τι ακυ­ρώ­νε­ται και τι όχι πρέπει να το αξιο­λο­γή­σει η τρόικα. Επι­πλέον, σε μία απο­στροφή ενδει­κτική της κατάρ­ρευ­σης εμπι­στο­σύ­νης, τόνιζαν ότι ο μόνος σκοπός της επι­στο­λής είναι να εξα­σφα­λί­σει η Ελλάδα πρό­σβαση σε νέο δανει­σμό μέσω εντόκων γραμ­μα­τίων και σε καλύ­τε­ρες συν­θή­κες ρευ­στό­τη­τας για τις τρά­πε­ζες, χωρίς πραγ­μα­τικά να δεσμευ­θούν σε τίποτα.

Στο περι­βάλ­λον της Aγκελα Μέρκελ, που έχει παρα­μεί­νει αξιο­ση­μεί­ωτα σιωπηλή καθώς εξε­λίσ­σε­ται αυτό το ελλη­νο­γερ­μα­νικό ψυχό­δραμα, υπήρξε δυσφο­ρία την Πέμπτη με την άμεση αυτή αντί­δραση του γερ­μα­νι­κού υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών στην επι­στολή Βαρου­φάκη. Οι άνθρω­ποι της καγκε­λα­ρίου θεωρούν εξαι­ρε­τικά προ­βλη­μα­τικό το γεγονός ότι η δια­πραγ­μά­τευση μεταξύ Αθήνας και Βερο­λί­νου διε­ξά­γε­ται σε μεγάλο βαθμό διά των ΜΜΕ.

Κεντρικό εμπόδιο στη δια­πραγ­μά­τευση απο­τε­λεί η γερ­μα­νική αντί­ληψη ανα­ντι­στοι­χίας μεταξύ των γενι­κό­λο­γων –όπως τις αντι­λαμ­βά­νο­νται– δεσμεύ­σεων της αίτησης παρά­τα­σης και των συγκε­κρι­μέ­νων μέτρων που προωθεί η κυβέρ­νηση στη Βουλή. Το ζήτημα της διεύ­ρυν­σης της εφαρ­μο­γής των 100 δόσεων, ειδι­κό­τερα, έχει πλήξει την αξιο­πι­στία της Αθήνας στα μάτια του Βερο­λί­νου. Ιδιαί­τερα κρίσιμο θεω­ρεί­ται και το μέτωπο της εργα­σια­κής ευε­λι­ξίας. Η ανα­τροπή των σχε­τι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων δεν έχει μεν δημο­σιο­νο­μικό κόστος, αλλά θα απο­τε­λούσε «κόκκινο» πανί για τη γερ­μα­νική κυβέρ­νηση συνερ­γα­σίας – και όχι μόνον για τους κεντρο­δε­ξιούς της κ. Μέρκελ. Το συντα­ξιο­δο­τικό και οι απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεις είναι επίσης πεδία έντονου γερ­μα­νι­κού προ­βλη­μα­τι­σμού για τις προ­θέ­σεις του κ. Τσίπρα.

Τα μηνύ­ματα είναι σαφή: Πρώτον, η Ελλάδα δανειο­δο­τή­θηκε με συγκε­κρι­μέ­νους όρους και δεν πρέπει να καταρ­γή­σει μεταρ­ρυθ­μί­σεις που απο­τέ­λε­σαν όρους για την απε­λευ­θέ­ρωση δόσεων. Δεύ­τε­ρον, δεν γίνεται να συνε­χι­στεί η διά­σταση μεταξύ διεθνών δεσμεύ­σεων της Αθήνας και νομο­θε­τι­κών πρω­το­βου­λιών στο εσω­τε­ρικό που κινού­νται σε εντελώς δια­φο­ρε­τική κατεύ­θυνση.

Αυστηρή πιστω­τική γραμμή

Υπάρχει και ένα ακόμα. Κορυ­φαίοι Γερ­μα­νοί αξιω­μα­τού­χοι διε­μή­νυ­σαν στην «Κ» ότι είναι λάθος της Αθήνας που έχει επεν­δύ­σει στις πρω­το­βου­λίες του Ζ.Κ. Γιουν­κέρ και της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής. Οπως σημειώ­νουν, η Κομι­σιόν προ­σπα­θεί μέσω του ελλη­νι­κού ζητή­μα­τος να αυξήσει την επιρροή της στη δια­χεί­ριση της ευρω­παϊ­κής κρίσης. Ωστόσο –λένε– δεν συνει­σφέ­ρει ούτε ένα ευρώ για τα προ­γράμ­ματα διά­σω­σης: «Οι τελικές απο­φά­σεις λαμ­βά­νο­νται από τα κράτη-μέλη της Ευρω­ζώ­νης».

Ο κ. Σόιμπλε, μετά το Ecofin της περα­σμέ­νης Τρίτης, είπε –όχι χωρίς κακία– ότι τα περισ­σό­τερα μέλη του Εurogroup γνω­ρί­ζουν το ελλη­νικό Μνη­μό­νιο καλύ­τερα από τους Ελληνες υπουρ­γούς. Σχετικά γρήγορα η γερ­μα­νική πλευρά αντε­λή­φθη την προ­σπά­θεια της Αθήνας να υπο­βαθ­μί­σει το Eurogroup.

Ωστόσο, ο σκό­πε­λος Σόιμπλε δεν απο­φεύ­γε­ται εύκολα – κάτι το οποίο είχε κατα­στή­σει σαφές η κ. Μέρκελ τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο και στον τέως πρω­θυ­πουργό Αντώνη Σαμαρά, όταν του είπε ότι οι φορο­ε­λα­φρύν­σεις που επε­δί­ωκε έπρεπε να λάβουν την έγκριση του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών. «Η βαθύ­τερη λογική μας είναι απλή», λέει ένας Γερ­μα­νός αξιω­μα­τού­χος: «Τα προ­γράμ­ματα διά­σω­σης δεν μπορούν να καθο­ρί­ζο­νται από εκεί­νους που δια­σώ­ζο­νται. Διέ­πο­νται από κανόνες. Και για τη δια­μόρ­φωσή τους παίζουν ρόλο εκείνοι που πλη­ρώ­νουν. Κυρίως. Αυτό δεν αλλάζει επειδή αλλαξε μία κυβέρ­νηση».

Δίαυλοι και δηλώ­σεις

Παρά τα εκα­τέ­ρω­θεν πυρά των τριών πρώτων εβδο­μά­δων μεταξύ Αθήνας και Βερο­λί­νου, οι δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και Βερο­λί­νου παρα­μέ­νουν ανοι­χτοί. Η απειρία και η ανορ­θό­δοξη προ­σέγ­γιση της νέας κυβέρ­νη­σης, ωστόσο, δεν έχουν βοη­θή­σει να γεφυ­ρω­θεί το χάσμα εμπι­στο­σύ­νης. «Οι νέοι συνο­μι­λη­τές μας του ΣΥΡΙΖΑ μοιά­ζουν με εξω­γή­ι­νους που δεν εχουν ιδέα πώς λει­τουρ­γεί η πολι­τική Ευρώπη», είπε στην «Κ» Γερ­μα­νός αξιω­μα­τού­χος. Τοπο­θε­τή­σεις όπως αυτή του Π. Λαφα­ζάνη για τους «λεγό­με­νους» Ευρω­παί­ους εταί­ρους ή του Π. Κου­ρου­μπλή, που διε­ρω­τή­θηκε αν οφείλει να πλη­ρώ­σει τα 10 εκατ. ευρώ που κόστισε η γερ­μα­νική τεχνική βοήθεια στον τομέα της Υγείας, σίγουρα δεν βοηθούν στη συνεν­νό­ηση. Ακόμα λιγό­τερο βοήθησε το δια­βό­ητο σκίτσο της «Αυγής» και η παρο­μοί­ωση των στε­λε­χών της τρόικας με βασα­νι­στές της CIA από τον λαλί­στατο κ. Βαρου­φάκη.

Η γερ­μα­νική πρε­σβεία στην Αθήνα, με επαφές του πρέσβη Πέτερ Σόοφ με τον Νίκο Παππά δύο φορές μετά τις εκλογές, επι­χεί­ρησε να ρίξει τους τόνους. Τον ίδιο σκοπό, θεω­ρη­τικά, είχε και η επί­σκεψη του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Νίκου Κοτζιά στο Βερο­λίνο. Παρά τις κινή­σεις αυτές, οι πρώτες τρεις εβδο­μά­δες της νέας συγκυ­βέρ­νη­σης δεν θα εγγρα­φούν στις χρυσές σελίδες της ιστο­ρίας της διπλω­μα­τίας.

«Σε ένα Grexit θα χάσουμε 70 δισε­κα­τομ­μύ­ρια, αλλά αυτό είναι το λιγό­τερο – το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα θα είναι πιθανά το γεω­πο­λι­τικό», λέει υπη­ρε­σια­κός παρά­γο­ντας της γερ­μα­νι­κής κυβέρ­νη­σης. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», πάντως, ο υπουρ­γός Ευρω­παϊ­κών Υπο­θέ­σεων Νίκος Χουντής δια­βε­βαί­ωσε τον ομολογό του Μίχαελ Ροτ ότι δεν υφί­στα­ται ζήτημα γεω­πο­λι­τι­κής στροφής της Αθήνας από την Ευρώπη.

Καθη­με­ρινή