“Υπουργείο Τουρισμού, το σύγχρονο γεφύρι της Αρτας”

‘ Αρθρο του Αλέξη Κοι­μή­σης

Ως σύγ­χρο­νο ‘γε­φύ­ρι της Άρτας” αντι­με­τω­πί­ζε­ται από τις κυ­βερ­νή­σεις το Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού, η αυ­τό­νο­μη ύπαρ­ξη του οποί­ου απο­τε­λεί ση­μα­ντι­κό ερ­γα­λείο για τον κλάδο. Ένας θε­σμός τα­λαι­πω­ρη­μέ­νος και απα­ξιω­μέ­νος τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Παρά τα “με­γά­λα λόγια” για την συμ­βο­λή του του­ρι­σμού στην Εθνι­κή μας οι­κο­νο­μία στην πράξη απα­ξιώ­νε­ται ο εθνι­κός του ρόλος. Κυ­βερ­νή­σεις που ανε­βο­κα­τε­βαί­νουν το κα­ταρ­γούν, εν­σω­μα­τώ­νουν ή το επα­να­συ­στή­νουν. Ενώ η λο­γι­κή για την βαριά βιο­μη­χα­νία της χώρας θα ήταν η εν­δυ­νά­μω­σή του για να λυ­θούν προ­βλή­μα­τα του κλά­δου και να γί­νουν πα­ρεμ­βά­σεις. Και τα με­γά­λα προ­βλή­μα­τα που είναι ανοι­χτά μπρο­στά μας κα­θι­στούν ανα­γκαία τη δη­μιουρ­γία υπουρ­γεί­ου, το οποίο θα σχε­διά­ζει, ορο­θε­τεί, αδειο­δο­τεί και να ελέγ­χει.

Η νέα κυ­βέρ­νη­ση εν­σω­μά­τω­σε τον του­ρι­σμό στην ομπρέ­λα του υπε­ρυ­πουρ­γεί­ου Οι­κο­νο­μί­ας, Υπο­δο­μών, Ναυ­τι­λί­ας, το­πο­θε­τώ­ντας στην ηγε­σία άτομα αξιό­λο­γα, με όρεξη για δου­λειά, αλλά καμία επαφή και εμπει­ρία με την του­ρι­στι­κή αγορά. Άτομα που μέχρι να ενη­με­ρω­θούν και να “εκ­παι­δευ­τούν” θα έχει χαθεί πο­λύ­τι­μος χρό­νος για την εφαρ­μο­γή μιας του­ρι­στι­κής στρα­τη­γι­κής, πο­λύ­τι­μος χρό­νος για τα συμ­βό­λαια του 2016. Κι εδώ θα συμ­φω­νή­σω με την ανα­πλη­ρώ­τρια υπουρ­γό Του­ρι­σμού κα Έλενα Κου­ντου­ρά ότι “δεν υπάρ­χει χρό­νος για χά­σι­μο”. Ήδη οι αντα­γω­νί­στριες χώρες που είχαν προ­βλή­μα­τα και έπε­σαν οι αφί­ξεις τους –μας “έστει­λαν” ση­μα­ντι­κό αριθ­μό του­ρι­στών τα προη­γού­με­να χρό­νια- ξα­να­παίρ­νουν τα πάνω τους. Προ­χω­ρά­με χωρίς σχέ­διο για να απο­σβέ­σου­με τους όποιους κρα­δα­σμούς.

Η Αί­γυ­πτος, για πα­ρά­δειγ­μα, μπαί­νει δυ­να­μι­κά στο παι­χνί­δι κι εμείς ανα­λω­νό­μα­στε στο πόσα πα­γω­τά και ποτά θα προ­σφέ­ρου­με δω­ρε­άν στο all inclusive. Λες και μ’αυτόν τον τρόπο θα με­τα­μορ­φώ­σου­με σε μο­να­δι­κό και αντα­γω­νι­στι­κό το προ­ϊ­όν μας στη διε­θνή αγορά. Το 2015 εκτι­μώ ότι θα είναι μία δύ­σκο­λη χρο­νιά για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό. Έχου­με το με­γά­λο πρό­βλη­μα με την Ρώ­σι­κη αγορά που ήταν μια ση­μα­ντι­κή δε­ξα­με­νή του­ρι­στών. Η πτώση του ρου­βλί­ου καθώς και η πρό­θε­ση της Ε.Ε. να υιο­θε­τή­σει από την άνοι­ξη του 2015 νέο σύ­στη­μα θε­ω­ρή­σε­ων βίζας Σέν­γκεν (VIS), το οποίο θα βα­σί­ζε­ται σε βιο­με­τρι­κά στοι­χεία θα επη­ρε­ά­σουν το ρω­σι­κό του­ρι­στι­κό ρεύμα προς την Ελ­λά­δα. Η ανο­δι­κή τρο­χιά κιν­δυ­νεύ­ει από τα νέα δε­δο­μέ­να που δια­μορ­φώ­νουν οι εξε­λί­ξεις στην Ου­κρα­νία και τη Μέση Ανα­το­λή και τις με­τα­βο­λές σε κρί­σι­μες αγο­ρές, όπως της Γερ­μα­νί­ας και Ρω­σί­ας. Όλοι γνω­ρί­ζου­με ότι τα ρεκόρ του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού δη­μιουρ­γή­θη­κε από τα προ­βλή­μα­τα που είχαν χώρες όπως η Τουρ­κία, η Συρία, η Αί­γυ­πτος. Δεν ανοί­ξα­με νέους ορί­ζο­ντες με στο­χευ­μέ­νες προ­σπά­θειες προ­σέλ­κυ­σης νέων αγο­ρών, όπως αυτή της Αμε­ρι­κής, της Σα­ου­δι­κής Αρα­βί­ας. Δε δια­φο­ρο­ποι­η­θή­κα­με.

Ανα­λω­θή­κα­με σε κου­βέ­ντες για το all inclusive, ένα προ­ϊ­όν που αφορά στο 2,2% των ξε­νο­δο­χεια­κών μο­νά­δων που οι πε­ρισ­σό­τε­ρες δεν ανή­κουν σε Έλ­λη­νες, αλλά σε ξέ­νους με­τό­χους και φέρ­νει μα­ζι­κό του­ρι­σμό. Σε ξέ­νους που παί­ζουν το γνω­στό τους παι­χνί­δι και στέλ­νουν τον κόσμο εκεί που έχουν τα συμ­φέ­ρο­ντά τους. Έχουν δικά τους πρα­κτο­ρεία, αε­ρο­πλά­να και τα ξε­νο­δο­χεία. Όλοι γνω­ρί­ζου­με το παι­χνί­δι. Γνω­ρί­ζου­με ότι με­γά­λοι TOs, προ­κει­μέ­νου να δια­τη­ρή­σουν τα δρο­μο­λό­για των charters τους προς τις χώρες προ­ο­ρι­σμών –όπως και στην Ελ­λά­δα- απαι­τούν από τις κυ­βερ­νή­σεις επι­δό­τη­ση των πτή­σε­ών τους. Ασχο­λη­θή­κα­με με το all inclusive που “μα­ντρώ­νει” τους επι­σκέ­πτες μέσα σ‘ένα ξε­νο­δο­χείο, απο­κομ­μέ­νους από τον πο­λι­τι­σμό και την το­πι­κή κοι­νω­νία, στε­ρώ­ντας της και έσοδα που θα της δώ­σουν ανάσα. Τα ξένα συμ­φέ­ρο­ντα που διοι­κούν αυτές τις μο­νά­δες απο­φα­σί­ζουν να αυ­ξή­σουν τα έσοδά τους και να μα­ρα­ζώ­σει η το­πι­κή οι­κο­νο­μία. Να μα­ρα­ζώ­σει η τα­βέρ­να, το ψι­λι­κα­τζί­δι­κο, τον πε­ρί­πτε­ρο, το μπαρ. Ο του­ρί­στας δεν έχει κα­τα­λά­βει. Είτε είναι στην Πορ­το­γα­λία, είτε στην Ελ­λά­δα δεν υπάρ­χει δια­φο­ρά. Αυτού του εί­δους ο του­ρί­στας του χρό­νου θα πάει για δια­κο­πές εκεί που θα απο­φα­σί­σει να τον στεί­λει ο διε­θνής τα­ξι­διω­τι­κός ορ­γα­νι­σμός. Ας απο­φα­σί­σου­με επι­τέ­λους τι θέ­λου­με. Θέ­λου­με να απο­φα­σί­ζουν οι ξένοι πότε και αν θα έχου­με του­ρί­στες; Θέ­λου­με να μας εκ­βιά­ζουν για τις τιμές; Ολοι θυ­μό­μα­στε τα βρώ­μι­κα παι­χνί­δια των ξένων TOs το 2012 που κα­τεύ­θυ­ναν με ψευ­δείς πλη­ρο­φο­ρί­ες του­ρί­στες σε Μα­γιόρ­κα και Τουρ­κία, γιατί δήθεν η Κρήτη είχε πολύ κόσμο και θα τα­λαι­πω­ρού­νταν.

Θέ­λου­με αύ­ξη­ση του­ρι­στών ή αύ­ξη­ση εσό­δων; Θέ­λου­με μα­ζι­κό του­ρι­σμό με “βρα­χιο­λά­κια” ή του­ρι­σμό υψη­λού επι­πέ­δου;

Το all inclusive δεν μπο­ρεί να κα­ταρ­γη­θεί, αντί­θε­τα μπο­ρεί να εμπλου­τι­στεί, με όρους που εμείς θα θέ­σου­με. Αν το δούμε σαν μία επεν­δυ­τι­κή υπο­δο­μή που θα δη­μιουρ­γή­σει ανά­πτυ­ξη στις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες. Να εμπλου­τι­στεί με την νέα αντί­λη­ψη και φι­λο­σο­φία που θέλει τον του­ρί­στα να ζει βιω­μα­τι­κά στις δια­κο­πές του, να συμ­με­τέ­χει σε δρα­στη­ριό­τη­τες και να μην είναι βι­δω­μέ­νος σε μία ξα­πλώ­στρα. Η Ελ­λά­δα, είναι ιδα­νι­κή χώρα γι’αυτό. Οι του­ρί­στες, οι τα­ξι­διώ­τες επι­λέ­γουν προ­ο­ρι­σμούς ήπιας ανά­πτυ­ξης σε επαφή με το φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον και την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά μιας πε­ριο­χής. Άρα, μπο­ρού­με μέσα απ‘αυτό να ανα­πτύ­ξου­με και να ανα­δεί­ξου­με τον θε­μα­τι­κό του­ρι­σμό, ανά­λο­γα με τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα της κάθε πε­ριο­χής. Η χώρα μας δια­θέ­τει το φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον, το πο­λι­τι­σμό, μικρά και με­γά­λα κα­τα­λύ­μα­τα υψη­λού επί­πε­δου που μπο­ρούν να κα­λύ­ψουν αυτές τις ανά­γκες.

Ο άν­θρω­πος που θα βρί­σκε­ται στο “τι­μό­νι” του του­ρι­σμού, επι­βάλ­λε­ται να γνω­ρί­ζει το προ­ϊ­όν, να έχει γρή­γο­ρα αντα­να­κλα­στι­κά, να ελίσ­σε­ται και να ανα­γνω­ρί­ζει ποια συμ­φέ­ρο­ντα κρύ­βο­νται πίσω από κάθε πρό­τα­ση. Να είναι σε θέση να δια­μορ­φώ­σει ένα πε­ρι­βάλ­λον και ένα θε­σμι­κό πλαί­σιο που να εμπνέ­ει σι­γου­ριά και εμπι­στο­σύ­νη σε όλους, να ανα­γνω­ρί­ζει ποια μέτρα πρέ­πει να πάρει για την προ­ώ­θη­ση των συμ­φε­ρό­ντων του κλά­δου και όχι για την προ­ώ­θη­ση συ­γκε­κρι­μέ­νων επι­χει­ρη­μα­τι­κών ομί­λων. Γιατί κακά τα ψέ­μα­τα, έχου­με δει πολ­λές φορές στο πα­ρελ­θόν φο­ρείς –ευ­τυ­χώς με­μο­νω­μέ­να πε­ρι­στα­τι­κά- να “κα­πε­λώ­νουν” θε­σμι­κούς για την εξυ­πη­ρέ­τη­ση προ­σω­πι­κών συμ­φε­ρό­ντων.

Ο κλά­δος δεν μόνο οι με­γά­λες ξε­νο­δο­χεια­κές μο­νά­δες και κά­ποιοι πρέ­πει να το συ­νει­δη­το­ποι­ή­σουν αυτό. Την ρα­χο­κο­κα­λιά του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού απο­τε­λούν τα χι­λιά­δες μικρά ξε­νο­δο­χεία της χώρας, οι ερ­γα­ζό­με­νοι στον του­ρι­σμό, τα εστια­τό­ρια, οι εται­ρεί­ες ενοι­κιά­σε­ως αυ­το­κι­νή­των κ.ά συ­να­φή. Τα τε­λευ­ταία χρό­νια οι απο­φά­σεις αφο­ρούν σε με­γά­λο βαθμό μόνο ξε­νο­δο­χεια­κούς ομί­λους και ελά­χι­στα έχουν γίνει για τους μι­κρο­με­σαί­ους του κλά­δου. Για τους μι­κρο­με­σαί­ους επι­χει­ρη­μα­τί­ες του του­ρι­σμού που πα­λεύ­ουν μόνοι τους και ποτέ δεν ακού­γε­ται η φωνή τους. Κι όμως αυτοί ήταν και είναι που στή­ρι­ξαν και θα στη­ρί­ζουν το θαύμα του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού.

Για να “σπά­σουν” τα στε­γα­νά είναι επι­τα­κτι­κή η ανά­γκη ύπαρ­ξης αυ­τό­νο­μου Υπουρ­γεί­ου Του­ρι­σμού με την άμεση ανά­θε­ση του χαρ­το­φυ­λα­κί­ου του στον πρω­θυ­πουρ­γό, ώστε να επι­τευ­χθεί η “συλ­λο­γι­κή κυ­βερ­νη­τι­κή συ­νεί­δη­ση” καθώς και η σύ­στα­ση Συμ­βού­λιου Εκ­προ­σώ­πων Του­ρι­στι­κών Κλά­δων. Το Συμ­βού­λιο θα συ­νο­μι­λεί απευ­θεί­ας με τον Πρω­θυ­πουρ­γό, χωρίς να προ­ω­θεί συ­ντε­χνια­κά ή κλα­δι­κά “συμ­φέ­ρο­ντα”. Αντί­θε­τα θα ανα­φέ­ρει πραγ­μα­τι­κά προ­βλή­μα­τα της αγο­ράς και ει­δι­κά ζη­τή­μα­τα του Του­ρι­σμού που πρέ­πει να αντι­με­τω­πι­στούν, καθώς και προ­τά­σεις για την επί­λυ­σή τους. Ο του­ρι­σμός, μία σύν­θε­τη δρα­στη­ριό­τη­τα είναι ο πρω­τα­γω­νι­στής και πρέ­πει να γίνει το κλει­δί στα χέρια των κυ­βερ­νή­σε­ων για την πο­λυ­πό­θη­τη ανά­πτυ­ξη της χώρας. Αλλά σε γερές βά­σεις. Προ­χω­ρά­με μπρο­στά μόνο αν έχου­με δι­δα­χθεί από τα λάθη του πα­ρελ­θό­ντος. Οι υγιείς δυ­νά­μεις του του­ρι­στι­κού κλά­δου, που αγω­νιούν και αγω­νί­ζο­νται θα είναι πα­ρού­σες με θέ­σεις, προ­τά­σεις, δρά­σεις, πρω­το­βου­λί­ες σε μία συ­στρά­τευ­ση για το βέλ­τι­στο εθνι­κό απο­τέ­λε­σμα. Γιατί ο του­ρι­σμός είναι υπό­θε­ση όλων μας και για να είναι υγιής πρέ­πει να αλ­λη­λο­τρο­φο­δο­τεί­ται και όχι να μο­νο­πω­λεί­ται.

Ο Αλέ­ξης Κοι­μή­σης, που προ­έρ­χε­ται αμι­γώς από τον του­ρι­στι­κό χώρο, έχει υπη­ρε­τή­σει την ελ­λη­νι­κή του­ρι­στι­κή βιο­μη­χα­νία από πολ­λές διευ­θυ­ντι­κές θέ­σεις στην Ελ­λά­δα και στο εξω­τε­ρι­κό. Έχει σπου­δά­σει Hotel Management στην Αγ­γλία και έχει ζήσει πολλά χρό­νια στο Λον­δί­νο. Κατά τη διάρ­κεια της δια­μο­νής του στη βρε­τα­νι­κή πρω­τεύ­ου­σα, έχει υπάρ­ξει διευ­θυ­ντι­κό στέ­λε­χος στα Ξε­νο­δο­χεία Grosvenor House Hotel και Cumberland Hotel, καθώς και σε με­γά­λες εται­ρί­ες όπως η Grand Metropolitan Hotel και η Trust House Forties, ενώ έχει προ­σφέ­ρει τις υπη­ρε­σί­ες του στον Ελ­λη­νι­κό Του­ρι­σμό και ως διευ­θυ­ντής ΕΟΤ Αγ­γλί­ας. Έχει δια­τε­λέ­σει γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας του Ελ­λη­νι­κού Ορ­γα­νι­σμού Του­ρι­σμού, ενώ στο διά­στη­μα που κα­τεί­χε τη θέση του διευ­θύ­νο­ντος συμ­βού­λου και γε­νι­κού διευ­θυ­ντή στην ΑΞΕ Αστήρ Ξε­νο­δο­χεια­κές Επι­χει­ρή­σεις, η Εται­ρία ήταν κερ­δο­φό­ρα και ει­σή­χθη στο Χρη­μα­τι­στή­ριο Αξιών Αθη­νών. Υπήρ­ξε συ­νερ­γά­της του Γ.Α. Μα­γκά­κη και μι­λά­ει τέσ­σε­ρις γλώσ­σες, ενώ τα τε­λευ­ταία χρό­νια διε­τέ­λε­σε γε­νι­κός διευ­θυ­ντής σε με­γά­λες ξε­νο­δο­χεια­κές αλυ­σί­δες στην Ελ­λά­δα.