Ο υπολογιστής σου σε ξέρει καλύτερα και από τον φίλο σου!

Με τη βο­ή­θεια του facebook και των «likes» οι υπο­λο­γι­στές θα μπο­ρούν να ψυ­χα­να­λύ­ουν κα­λύ­τε­ρα την προ­σω­πι­κό­τη­τα κά­ποιου από ό,τι οι φίλοι και η οι­κο­γέ­νειά του

Η εξέ­λι­ξη των ηλε­κτρο­νι­κών υπο­λο­γι­στών στο πεδίο της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης είναι τέ­τοια που μπο­ρούν πλέον να κρί­νουν την προ­σω­πι­κό­τη­τα και τον χα­ρα­κτή­ρα ενός αν­θρώ­που κα­λύ­τε­ρα από ό,τι οι άλλοι άν­θρω­ποι, ακόμη κι αν πρό­κει­ται για συγ­γε­νείς και φί­λους.

Η κρίση των υπο­λο­γι­στών βα­σί­ζε­ται σε λο­γι­σμι­κό που χρη­σι­μο­ποιεί ένα μόνο κρι­τή­ριο: τα «likes» (μου αρέ­σει) ενός αν­θρώ­που στο facebook σχε­τι­κά με διά­φο­ρα πράγ­μα­τα, όπως ται­νί­ες, μου­σι­κή, βι­βλία, σπορ, προ­ϊ­ό­ντα, δια­ση­μό­τη­τες, πο­λι­τι­κούς κ.α. Προη­γού­με­νες με­λέ­τες είχαν δεί­ξει ότι τα «likes» ενός χρή­στη, που θε­ω­ρού­νται το «ψη­φια­κό απο­τύ­πω­μά» του, μπο­ρούν να απο­κα­λύ­ψουν τις πο­λι­τι­κές και σε­ξουα­λι­κές τά­σεις του.

Ερευ­νη­τές των πα­νε­πι­στη­μί­ων Κέ­μπριτζ της Βρε­τα­νί­ας και Στάν­φορντ των ΗΠΑ, που έκα­ναν τη σχε­τι­κή δη­μο­σί­ευ­ση στο πε­ριο­δι­κό «Πρα­κτι­κά της Εθνι­κής Ακα­δη­μί­ας Επι­στη­μών των ΗΠΑ» (PNAS), σύμ­φω­να με το BBC, το «Science» και το «New Scientist», ανέ­πτυ­ξαν ένα λο­γι­σμι­κό που, με­λε­τώ­ντας το facebook, μπο­ρεί να αξιο­λο­γή­σει μια προ­σω­πι­κό­τη­τα με με­γα­λύ­τε­ρη ακρί­βεια από ό,τι οι φίλοι και τα μέλη της οι­κο­γέ­νειας, παρ’ όλο που οι τε­λευ­ταί­οι έχουν οι­κειό­τη­τα με έναν άν­θρω­πο. Μόνο ο ή η σύ­ζυ­γος τα κα­τα­φέρ­νει (ορια­κά) κα­λύ­τε­ρα από τον υπο­λο­γι­στή.

Το μο­ντέ­λο των ερευ­νη­τών, όπως επε­σή­μα­ναν, απο­τε­λεί μια εντυ­πω­σια­κή από­δει­ξη της ικα­νό­τη­τας των υπο­λο­γι­στών να ανα­λύ­ουν τα ψυ­χο­λο­γι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ενός αν­θρώ­που μέσω ανά­λυ­σης ψη­φια­κών δε­δο­μέ­νων (data) και τί­πο­τε άλλο. Το γε­γο­νός ότι οι μη­χα­νές μπο­ρούν να μά­θουν έναν άν­θρω­πο κα­λύ­τε­ρα και από τους συ­ναν­θρώ­πους του, όπως είπαν οι επι­στή­μο­νες, απο­τε­λεί ένα ση­μα­ντι­κό ορό­ση­μο στον μακρύ δρόμο για μια πιο στενή σχέση με­τα­ξύ αν­θρώ­πων και μη­χα­νών.

«Στο μέλ­λον οι υπο­λο­γι­στές θα μπο­ρούν να ″δια­βά­ζουν″ τα ψυ­χο­λο­γι­κά γνω­ρί­σμα­τά μας και να αντι­δρούν ανά­λο­γα, οδη­γώ­ντας έτσι στην ανά­δυ­ση μη­χα­νών με συ­ναι­σθη­μα­τι­κή νοη­μο­σύ­νη και κοι­νω­νι­κή επι­δε­ξιό­τη­τα», δή­λω­σε η υπεύ­θυ­νη της με­λέ­της Γου Γιου­γιού του Κέ­ντρου Ψυ­χο­με­τρι­κής του Κέ­μπριτζ. «Υπό αυτή την έν­νοια, οι δια­δρά­σεις αν­θρώ­πων – υπο­λο­γι­στών που απο­τυ­πώ­νο­νται σε ται­νί­ες επι­στη­μο­νι­κής φα­ντα­σί­ας όπως το φιλμ «Δικός της», φαί­νε­ται να βρί­σκο­νται πλέον στη σφαί­ρα του εφι­κτού», πρό­σθε­σε.

Οι ερευ­νη­τές χρη­σι­μο­ποί­η­σαν ένα δείγ­μα 86.220 εθε­λο­ντών στο facebook, που συ­μπλή­ρω­σαν ένα εκτε­νές ερω­τη­μα­το­λό­γιο σχε­τι­κά με την προ­σω­πι­κό­τη­τά τους, ενώ επέ­τρε­ψαν και την πρό­σβα­ση στα «likes» τους. Με αυτό τον τρόπο, οι ερευ­νη­τές μπό­ρε­σαν να δη­μιουρ­γή­σουν αλ­γό­ριθ­μους που συ­σχε­τί­ζουν τα «likes» με βα­σι­κά ψυ­χο­λο­γι­κά γνω­ρί­σμα­τα, όπως η εξω­στρέ­φεια, η φι­λι­κό­τη­τα, η ανοι­κτό­τη­τα, η αί­σθη­ση κα­θή­κο­ντος, η ύπαρ­ξη νευ­ρω­τι­κών χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών κ.α.

Στη συ­νέ­χεια, όσοι εθε­λο­ντές ήθε­λαν, κά­λε­σαν τους φί­λους και συγ­γε­νείς τους να κρί­νουν την προ­σω­πι­κό­τη­τά τους μέσω ενός μι­κρό­τε­ρου ερω­τη­μα­το­λο­γί­ου. Έτσι, 17.622 εθε­λο­ντές κρί­θη­καν από ένα άτομο (συγ­γε­νή ή φίλο) και 14.410 από δύο.

Τε­λι­κά, ο υπο­λο­γι­στής έκανε τις δικές του ψυ­χο­λο­γι­κές αξιο­λο­γή­σεις. Το συ­μπέ­ρα­σμα ήταν ότι οι μη­χα­νές και οι αλ­γό­ριθ­μοί τους, ανα­λύ­ο­ντας έναν επαρ­κή αριθ­μό από «likes», πλη­σί­α­ζαν πε­ρισ­σό­τε­ρο από ό,τι οι συγ­γε­νείς και οι φίλοι στη «σκια­γρά­φη­ση» του ψυ­χο­λο­γι­κού «πορ­τρέ­του» ενός αν­θρώ­που.

Μόλις δέκα «likes» αρ­κού­σαν για να ξε­πε­ρά­σει ο υπο­λο­γι­στής την κρίση ενός συ­να­δέλ­φου, με 70 το μη­χά­νη­μα ήταν κα­λύ­τε­ρος ψυ­χο­λό­γος από έναν φίλο ή συ­γκά­τοι­κο, με 150 από ένα μέλος της οι­κο­γέ­νειας, ενώ με 300 συ­να­γω­νι­ζό­ταν τον/την σύ­ζυ­γο. Ο μέσος χρή­στης του facebook έχει 227 «likes» στο προ­φίλ του και ο αριθ­μός αυτός δια­χρο­νι­κά αυ­ξά­νει, άρα στο μέλ­λον οι υπο­λο­γι­στές θα έχουν την ευ­και­ρία να γί­νουν ακόμη κα­λύ­τε­ροι ″ψυ­χο­λό­γοι″.

Όπως είπαν οι ερευ­νη­τές, οι συγ­γε­νείς και φίλοι μπο­ρεί να γνω­ρί­ζουν κά­ποιον και να βα­σί­ζο­νται στη διαί­σθη­σή τους, όμως οι υπο­λο­γι­στές έχουν ένα με­γά­λο «όπλο»: έναν όγκο από «με­γά­λα δε­δο­μέ­να» (big data) που κρα­τούν στην μνήμη τους και με τη βο­ή­θεια των οποί­ων κά­νουν συ­γκρί­σεις και κρί­σεις.

Ο ερευ­νη­τής δρ. Ντέ­η­βιντ Στίλ­γου­ελ τό­νι­σε ότι «η ικα­νό­τη­τα να κρί­νει κα­νείς μια προ­σω­πι­κό­τη­τα, συ­νι­στά ου­σιώ­δες συ­στα­τι­κό της κοι­νω­νι­κής ζωής, από τις κα­θη­με­ρι­νές απο­φά­σεις έως τα μα­κρο­πρό­θε­σμα σχέ­δια ποιόν θα πα­ντρευ­τείς, θα εμπι­στευ­τείς, θα προ­σλά­βεις ή θα εκλέ­ξεις για πρό­ε­δρο. Τα ευ­ρή­μα­τα μια τέ­τοιας ανά­λυ­σης δε­δο­μέ­νων μπο­ρεί μελ­λο­ντι­κά να φα­νούν πολύ χρή­σι­μα στο να βοη­θή­σουν τους αν­θρώ­πους, όταν παίρ­νουν απο­φά­σεις».

Η διαι­σθη­τι­κή κρίση ποτέ δεν θα κα­ταρ­γη­θεί, σύμ­φω­να με τη Γου Γιου­γιού, αλλά γιατί να μην βρει έναν αξιό­πι­στο συ­μπα­ρα­στά­τη στο «πρό­σω­πο» ενός υπο­λο­γι­στή; Από την άλλη όμως, πολ­λοί θα θε­ω­ρή­σουν ως δυ­στο­πι­κό ένα μέλ­λον, όπου οι μη­χα­νές «δια­βά­ζουν» σε μα­ζι­κή κλί­μα­κα τους αν­θρώ­πους ως ανοι­κτά βι­βλία.

Οι ερευ­νη­τές πα­ρα­δέ­χτη­καν ότι οι νέες «ψυ­χα­να­λυ­τι­κές» δυ­να­τό­τη­τες των υπο­λο­γι­στών θέ­τουν ηθικά ζη­τή­μα­τα προ­στα­σί­ας των δε­δο­μέ­νων της ιδιω­τι­κής ζωής, γι’ αυτό, όπως είπαν, οι χρή­στες πρέ­πει να έχουν πάντα τον έλεγ­χο του «ψη­φια­κού απο­τυ­πώ­μα­τός» τους.

«Υπάρ­χει μια πολύ με­γά­λη σκο­τει­νή πλευ­ρά σε αυτή την τε­χνο­λο­γία. Με το πά­τη­μα ενός κου­μπιού, θα μπο­ρού­σε να εφαρ­μο­στεί σε όλο τον πλη­θυ­σμό της Γης. Πρέ­πει να σι­γου­ρευ­τού­με ότι θα λύ­σου­με σωστά αυτά τα ζη­τή­μα­τα», δή­λω­σε ο ερευ­νη­τής Μιχάλ Κο­ζίν­σκι.

Άλλοι ψυ­χο­λό­γοι, όπως ο Ντέι­βιντ Φά­ντερ του Πα­νε­πι­στη­μί­ου της Κα­λι­φόρ­νια, επε­σή­μα­ναν ότι η αν­θρώ­πι­νη προ­σω­πι­κό­τη­τα είναι άκρως πο­λύ­πλο­κη και έτσι ποτέ δεν θα κα­τα­φέ­ρουν να την «πιά­σουν» σωστά ακόμη και οι πιο εξε­λιγ­μέ­νοι αλ­γό­ριθ­μοι. Ίσως ναι, ίσως όμως και όχι…

http://www.protothema.gr