Η ζωή στο Καστελλόριζο παρέα με… γρίφους

Ο Παντα­ζής Χούλης εγκα­τέ­λειψε μια φιλό­δοξη ακα­δη­μαϊκή καριέρα στην Αυστρα­λία για να επι­στρέ­ψει στο Καστελ­λό­ριζο ως γρι­φο­λό­γος. Μιλά στην «Κ» για τη ζωή στην ακρι­τική Ελλάδα, για παρά­δοξα και παθο­γέ­νειες, για όσα ονει­ρεύ­ε­ται και φυσικά για το «παιδί του», το πρώτο μουσείο Γρίφων στη χώρα

Ηζωή του στο Καστελ­λό­ριζο είναι αυτό που ονει­ρεύ­ε­ται κάθε Αθη­ναίος κολ­λη­μέ­νος στην κίνηση της ασφάλ­του ένα συνη­θι­σμένο πρωινό της εβδο­μά­δας: Φύση, νερά, ορεινά μονο­πά­τια, ανοι­χτοί ορί­ζο­ντες, πρόσωπα γνώριμα – και γρίφοι.

Ο Παντα­ζής Χούλης, μαθη­μα­τι­κός, γρι­φο­λό­γος και «φόβος και τρόμος των απα­ντα­χού συλ­λε­κτών», όπως λέει, γελώ­ντας, ο ίδιος, έμεινε στην Αυστρα­λία 20 χρόνια. Και εγκα­τέ­λειψε μια φιλό­δοξη ακα­δη­μαϊκή καριέρα στην άλλη άκρη της Γης, για να γυρίσει στο νησί.

«Τη δεκα­ε­τία του ’70 και ’80, ήμασταν 78 άτομα. Τώρα που είμαστε 300 ντόπιοι κι άλλοι 300 στρα­τιω­τι­κοί» λέει και εκφρά­ζει σε κάθε ευκαι­ρία την ευγνω­μο­σύνη του σε όσους κρά­τη­σαν ζωντανό το νησί.

Επα­να­λαμ­βά­νει πως, ως μαθη­μα­τι­κός, δεν πιστεύει στις συμ­πτώ­σεις, όμως στην πορεία του μοιά­ζουν πολλές μαζε­μέ­νες. Από το πώς κατέ­ληξε στο Περθ για μετα­πτυ­χιακό, μέχρι τη γνω­ρι­μία του με τον Μιχάλη Τού­λουζα, επίσης γρι­φο­λόγο, επίσης Καστελ­λο­ρι­ζιό.

Τα τελευ­ταία χρόνια έχει δημιουρ­γή­σει ένα φεστι­βάλ και ένα μουσείο Γρίφων όπου έχει χωρέσει όσα εντυ­πω­σιακά αντι­κεί­μενα συλ­λέ­γει από το 1995, πιο πολύ από θαυ­μα­σμό στους μηχα­νι­σμούς τους.

«Μυστή­ριον το αίνιγμα, μυστή­ριον κι η λύσις, μυστή­ριο σου εξηγώ αν μ’ ανα­γραμ­μα­τί­σεις. Τι είναι;» θυμάται ο ίδιος ένα λεκτικό γρίφο που περιέ­χε­ται σε ένα από τα πολλά βιβλία του μου­σείου και απαντά: «Γάμος και μάγος».

Πλέον, η συλλογή αυτή μετρά πάνω από 4.000 αντι­κεί­μενα, από το οστο­μά­χιον του Αρχι­μήδη και ταν­γκράμ έως λαβυ­ρίν­θους και τον πιο παλιό ηλε­κτρο­νικό γρίφο, τα οποία δεν κοσμούν απλώς τα ράφια, αλλά και γίνο­νται παι­χνί­δια και τρόπος στο­χα­σμού στα χέρια μικρών και μεγάλων επι­σκε­πτών γιατί, όπως λέει, «η πεμ­πτου­σία, ο σκοπός ύπαρξης του γρίφου είναι να λύνεται».

Ο κ. Χούλης μιλά στην «Κ» για τη ζωή στην ακρι­τική Ελλάδα, για παρά­δοξα και παθο­γέ­νειες, για όσα ονει­ρεύ­ε­ται και φυσικά για το «παιδί του», το πρώτο μουσείο Γρίφων στη χώρα.

Πριν ακούσω για εσάς, ήξερα προ­φα­νώς τι σημαί­νει γρίφος, αλλά δεν γνώριζα πως υπάρχει και γρι­φο­λό­γος. Τι κάνει, λοιπόν, ένας γρι­φο­λό­γος;

Ο γρι­φο­λό­γος είναι αυτός που ασχο­λεί­ται με όλους τους γρίφους, λεκτι­κούς, τρισ­διά­στα­τους, εικόνες. Μπορεί να συλ­λέ­γει και να δημιουρ­γεί γρίφους. Ο γρι­φο­ποιός είναι εκείνος που φτιά­χνει αντι­κεί­μενα, συνήθως τρισ­διά­στατα, παι­χνί­δια κατά κάποιο τρόπο που πρέπει να επι­λυ­θούν.

Eίμαι ο φόβος κι ο τρόμος των συλ­λε­κτών, διότι πρώτα είμαι μαθη­μα­τι­κός και μετά συλ­λέ­κτης. Αν π.χ. κερδίσω σε μια δημο­πρα­σία ένα γρίφο που είναι μέσα στο κουτί του, οι συλ­λέ­κτες φοβού­νται πως θα ανοίξω τον γρίφο και θα τον λύσω και θα χάσει την αξία του. Όμως, πρέπει να ξέρετε πως ο γρίφος χάνει την αξία του όχι όταν ανοί­γουμε το κουτί, αλλά όταν τον αφή­νουμε στο κουτί, γιατί η πεμ­πτου­σία, ο σκοπός ύπαρξης του γρίφου είναι να λύνεται. Δεν είναι σαν πίνακας ζωγρα­φι­κής ή ένα γλυπτό που απλά το κοιτάς. Με το γρίφο πρέπει να υπάρξει διά­δραση, να παί­ξουμε μαζί του.

Όπως η γνώση που πρέπει να μοι­ρά­ζε­ται.

Ακριβώς.

Δηλαδή, μας λέτε πως υπάρ­χουν δημο­πρα­σίες γρίφων;

Ναι, γίνο­νται. Υπάρχει μια σχετικά κλειστή κοι­νό­τητα, γίνεται ουσια­στικά μεταξύ των ανθρώ­πων στο διεθνή οργα­νι­σμό γρίφων, όμως γίνο­νται και μέσω eBay και amazon κ.τ.λ. Ενα μεγάλο μέρος της συλ­λο­γής μου το κατά­φερα μέσω eBay έως το 2005. Όμως, αργό­τερα άρχισαν να υπάρ­χουν πολλά κλε­ψί­τυπα, θα τα έλεγα, και τώρα γίνεται χαμός. Δεν είναι όπως πριν από 20 χρόνια.

Πού μεγα­λώ­σατε;

Γεν­νή­θηκα στην Αυστρα­λία. Ο πατέρας μου ήταν ένα από τα δέκα αδέρφια που γεν­νή­θη­καν στο Καστελ­λό­ριζο. Ο παππούς μου, συνο­νό­μα­τος, Παντα­ζής Χούλης κι αυτός, είχε το δυστύ­χημα που έγινε με το Empire Patrol που έπιασε φωτιά επι­στρέ­φο­ντας από την Παλαι­στίνη, και μετά την κατα­στροφή αυτή πέντε από τα αδέρφια πήγαν στην Αυστρα­λία για να βοη­θή­σουν τα άλλα πέντε αδέρφια και τους γονείς τους που παρέ­μει­ναν στο Καστελ­λό­ριζο.

Ένας από αυτούς ήταν κι ο πατέρας μου. Γεν­νή­θηκα, λοιπόν, εγώ το 1970 στην Αυστρα­λία, αλλά στα έξι μου είχαμε επι­στρέ­ψει στο Καστελ­λό­ριζο κι εγώ πήγαινα στη Σαντρα­πεία Σχολή. Τελεί­ωσα Γυμνά­σιο και Λύκειο στη Ρόδο και πανε­πι­στή­μιο στην Κρήτη.

Και πώς απο­φα­σί­σατε να ξανα­φύ­γετε;

Δεν πιστεύω στην τύχη, αλλά έγιναν κάποια περί­εργα πράγ­ματα τότε. Δηλαδή: Όταν τελεί­ωνα το μαθη­μα­τικό, είχα έναν αγα­πη­μένο καθη­γητή, τον Μιχάλη τον Λάμπρου. Και του ζήτησα να με βοη­θή­σει να δω τι θα κάνω με το μέλλον μου, καθώς δεν υπήρχε κάποιο μετα­πτυ­χιακό να μου αρέσει εκείνη τη στιγμή.

Κι ο καθη­γη­τής δέχτηκε, αλλά μου είπε να πάω την επόμενη ημέρα γιατί ήταν εξα­ντλη­μέ­νος. «Μόλις γύρισα από ένα συνέ­δριο στο εξω­τε­ρικό, στο πανε­πι­στή­μιο Δυτικής Αυστρα­λίας» μου είπε. Και τον ρώτησα: Αυτό το πανε­πι­στή­μιο είναι στο Περθ; Και μου λέει, ναι, πού το ξέρεις; Εκεί γεν­νή­θηκα, του απά­ντησα. Έτσι, έγινε κατ’ευθείαν συστα­τική επι­στολή, με τη βαθ­μο­λο­γία που είχα, ήταν εύκολο να πάρω υπο­τρο­φία και τα υπό­λοιπα είναι ιστορία, που λέμε…

Τι σας έκανε να επι­στρέ­ψετε;

Η απά­ντηση είναι πανεύ­κολη σ’ αυτή την ερώτηση: Έπρεπε να ήσασταν στο Καστελ­λό­ριζο τη δεκα­ε­τία του ’70 και 80. Ήταν λιτό το νησί, πολύ λιγό­τερα σπίτια, τα ενδη­μικά είδη όμως που υπήρχαν τότε ήταν πολλά περισ­σό­τερα, κάποια έχουν εξα­φα­νι­στεί δυστυ­χώς. Τότε ήταν μαγικό μέρος. Οι γονείς μου με έχαναν, ήμασταν δύο μικρά αγρίμια με τον αδερφό μου. Όταν απο­φά­σισα να φύγω για την Αυστρα­λία, λοιπόν, ήξερα πως θα πήγαινα για να πάρω τη γνώση και να επι­στρέψω για να ενι­σχύσω τον ίδιο μου τον τόπο. Η Αυστρα­λία την έκανε τη δουλειά της ως κάτι προ­σω­ρινό. Ήμουν τυχερός που γεν­νή­θηκα εκεί γιατί είχα την υπη­κο­ό­τητα, κάτι που με έκανε να μην αντα­γω­νι­στώ Κινέ­ζους και Ινδούς, ειδάλ­λως στην υπο­τρο­φία δε θα είχα τύχη. Ενώ με τους Αυστρα­λούς ήταν πολύ πιο εύκολο. Εκεί το Μαθη­μα­τικό είναι τρία χρόνια, ενώ εδώ, στην Ελλάδα, τέσσερα. Και το επίπεδο εδώ είναι πολύ ανώτερο, οπότε ήταν πολύ εύκολο να ξεχω­ρίσω εκεί. Ιδίως το επίπεδο κάποιων φοι­τη­τών ήταν απα­ρά­δε­κτο, δεν ήξεραν τα βασικά.

Και πώς ξεκι­νή­σατε να συλ­λέ­γετε γρίφους;

Όταν ήμουν μικρός, υπήρχε μια εκπομπή στην κρατική τηλε­ό­ραση όπου ζητού­σαν να ανα­λυ­θεί το μαγικό τετρά­γωνο. Είναι ένας γρίφος όπου υπάρ­χουν τρία επί τρία τετρά­γωνα και πρέπει να βάλουμε αριθ­μούς από το ένα ως το εννέα ώστε να έχει, ορι­ζό­ντια, κάθετα και δια­γώ­νια, το ίδιο άθροι­σμα.

Κάτι σαν πρώιμο σου­ντό­κου;

Ναι, ακριβώς, ήταν ο πρό­γο­νος του σου­ντό­κου. Τότε, λοιπόν, παρότι δεν ήξερα τις μαθη­μα­τι­κές έννοιες, το έλυνα με δια­φο­ρε­τι­κούς τρόπους, ενώ η αδερφή μου και οι γονείς μου δεν μπο­ρού­σαν. Και αυτό μου άρεσε. Ακού­γε­ται λίγο εγω­ι­στικό, αλλά εκεί κατά­λαβα πως γι’αυτά τα πράγ­ματα είχα ένα πάθος και ασχο­λή­θηκα περισ­σό­τερο μ’ αυτά.

Το 1995 που πήγα στην Αυστρα­λία λοιπόν, ήταν εκεί η θεία μου Βέλμα. Είχαμε καθιε­ρώ­σει κάθε Κυριακή να πηγαί­νουμε σε κάποια πάρκα αυτο­κι­νή­των (όπου ο καθένας έφερνε με το αυτο­κί­νητό του πράγ­ματα που δεν ήθελε στο σπίτι του και τα που­λούσε όσο όσο). Εκεί εγώ έβλεπα κάποια μαθη­μα­τικά αντι­κεί­μενα, όπως γρίφους, τα οποία αγόραζα για ένα-δυο δολάρια, ενώ αργό­τερα στο eΒay πωλού­νταν 100 και 200 ευρώ. Αυτοί που τα είχαν σπίτι τους, δεν ήξεραν την αξία τους. Κι επειδή ήταν νωρίς, ούτε εγώ ήξερα πως η αξία τους θα εκτο­ξευό­ταν στο μέλλον. Απλώς ήταν κάποια μηχα­νι­σμοί εξαι­ρε­τικά εντυ­πω­σια­κοί κι όποτε τους έβρισκα, τους έπαιρνα.

Πείτε μας, λοιπόν, για τη συλλογή σας. Τι περι­λαμ­βά­νει;

Υπάρ­χουν δια­φο­ρε­τικά είδη γρίφων. Φυσικά, υπάρ­χουν οι λεκτι­κοί γρίφοι, τα αινίγ­ματα ας πούμε, που είναι μονο­διά­στα­τοι. Υπάρ­χουν οι δισ­διά­στα­τοι γρίφοι που είναι π.χ. οι εικόνες «βρείτε τις δια­φο­ρές», «πόσα φαντά­σματα έχει η εικόνα» κ.ο.κ, και τέλος υπάρ­χουν και οι τρισ­διά­στα­τοι γρίφοι -με τους οποίους προ­σω­πικά ασχο­λού­μαι περισσότερο- οι οποίοι χωρί­ζο­νται σε υπο­κα­τη­γο­ρίες: Υπάρ­χουν οι ται­ρια­στι­κοί γρίφοι, όπως το ταν­γκράμ, να φτιά­ξουμε ελε­φα­ντά­κια ή παπάκια, ή το Οστο­μά­χιον (η μάχη των οστών, δηλαδή) του Αρχι­μήδη, ο αρχαιό­τε­ρος κατα­γε­γραμ­μέ­νος γρίφος. Άλλοι είναι οι δια­συν­δε­δε­μέ­νοι. Οι εκλει­πό­με­νοι ή εξα­φα­νι­ζό­με­νοι (όπου αν βγάλεις ένα κομμάτι, να φανεί πως δεν λείπει). Άλλος γρίφος είναι οι κούπες, όπως η Κούπα του Πυθα­γόρα (η οποία, εκτός των άλλων διδά­σκει και ηθική. Γιατί διδά­σκει το μέτρο, αν βάλει κανείς παρα­πάνω από ό,τι πρέπει, θα αδειά­σει όλο το δοχείο). Υπάρ­χουν οι ανοι­γό­με­νοι γρίφοι, οι ακο­λου­θια­κοί, όπως του ο Κύβος του Ρούμπικ. Οι λαβύ­ριν­θοι ή δεξιό­τη­τας, οι εμπλε­κό­με­νοι που έχουν σχέση με τοπο­λο­γία, π.χ ένα σκυλάκι που είναι μπλεγ­μένο σε ένα ξύλο και πρέπει να το ξεμπλέ­ξουμε, οι ξένοι τους λένε και γόρ­διους δεσμούς αυτούς τους γρίφους. Υπάρ­χουν οι ηλε­κτρι­κοί γρίφοι που έχουν μπα­τα­ρίες ή ηλε­κτρι­σμό. Και μάλιστα τον πιο παλιό ηλε­κτρο­νικό γρίφο που έχει υπάρξει στην ανθρω­πό­τητα, τον princeps, τον έχω στο μουσείο Γρίφων.

Όταν φτιάχνω γρίφους, χρη­σι­μο­ποιώ πανί­σχυρα προ­γράμ­ματα. Όταν φτιάχνω γρίφους, είναι ψαγ­μέ­νοι, έχουν μονα­δική λύση. Πολλές εται­ρείες δεν κάνουν τέτοια δουλειά και κάποιους γρίφους θα τους έλεγα κάπως τσα­πα­τσού­λι­κους. Αυτός που φτιά­χνει και πάντα έφτια­χνε εξαι­ρε­τι­κούς γρίφους, ιδίως τη δεκα­ε­τία του ’80 είναι ο Ρούμπικ. Και χωρίς να έχει υπο­λο­γι­στές.

Ισχύει πως το ελλη­νικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών σας είχε ζητήσει τους γαλα­νό­λευ­κους κύβους σας για δώρα σε ξένους επι­σκέ­πτες;

Ναι, το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών είναι ένας από τους αγο­ρα­στές των ελλη­νι­κών κύβων. Και η αυστρα­λιανή πρε­σβεία. Και ευρω­βου­λευ­τές, Έλληνες και ξένοι .

Και λει­τουρ­γεί με αντί­στοιχο τρόπο όπως του Ρούμπικ;

Ο Ρούμπικ -τον οποίο γνώρισα σε μια έρευνα για τους ανα­δι­πλού­με­νους γρίφους στη Βου­δα­πέ­στη και είμαι ο μόνος από Ελληνες και ξένους που έχει καλέσει στο σπίτι του στην Ελβετία- είχε φτιάξει έναν γρίφο που είχε μπερ­δέ­ψει και είχε νευ­ριά­σει πολλούς. Εγώ, λοιπόν, έφτιαξα με τον ίδιο μηχα­νι­σμό ένα γρίφο που ηρεμεί και χαλα­ρώ­νει, σαν το κομπο­λόι, όσους τον χρη­σι­μο­ποιούν. Δεν ανα­κα­τεύ­ε­ται ποτέ. Παρα­μέ­νει πάντα σταθερή η ελλη­νική σημαία. Και συμ­βο­λί­ζει το Καστελ­λό­ριζο. Που παρα­μέ­νει πάντα ελλη­νικό. Και περι­μένω και τη νέα γενιά γρίφων που δεν έχουν τον σταυρό, αλλά τις εννιά γραμμές. Είναι δυσκο­λό­τε­ρος, αλλά αν βρεις την πατέντα δεν έχεις πρό­βλημα, κάνεις σόου.

Συνα­ντή­σατε εμπόδια ή καχυ­πο­ψία στην υλο­ποί­ηση του εγχει­ρή­μα­τος; Από ντό­πιους και μη;

Όχι εμπόδια, ούτε καχυ­πο­ψία. Θα έλεγα άγνοια. Δηλαδή έρχο­νται ξένοι από όλο τον κόσμο για το μουσείο και δεν έρχο­νται οι ντόπιοι. Κι εγώ βέβαια τους δικαιο­λογώ πως φοβού­νται μην τυχόν και το μουσείο των γρίφων είναι ένα είδος τεστ IQ. Δεν είναι τεστ IQ. Η αλήθεια είναι πως οι πιο πολλοί Καστελ­λο­ρι­ζιοί έμειναν εδώ πέρα, χωρίς αυτούς δεν θα υπήρχε Καστελ­λό­ριζο. Εγώ πήγα και σπού­δασα, εκείνοι όμως έμειναν εδώ παρά τις κακου­χίες και κατά­φε­ραν να δια­τη­ρή­σουν το Καστελ­λό­ριζο ελλη­νικό. Αν είχαν φύγει όλοι αυτοί, δεν θα υπήρχε εδώ Καστελ­λό­ριζο και γι’ αυτό αυτούς τους ανθρώ­πους εγώ τους ευγνω­μονώ. Δεν θέλω ούτε να τους προ­σβάλλω, ούτε να τους πιέσω, τους το έχω πει επα­νει­λημ­μέ­νως να έρθουν, θα περά­σουμε υπέροχα. Πιστεύω πως κάποια στιγμή θα έρθουν, αλλά θέλει χρόνο, δεν γίνεται από τη μια στιγμή στην άλλη. Το θετικό είναι πως το τοπικό σχολείο φέρνει καμιά φορά τους μαθητές εδώ, Δημο­τι­κού, Γυμνα­σίου και Λυκείου, και κάνουμε δράσεις. Και τα παιδιά είναι η πιο σημα­ντική επέν­δυση για το μέλλον και ελπίζω πως κι όταν μεγα­λώ­σουν, δεν θα φοβού­νται να έρχο­νται.

Είστε ιδρυτής και συνι­δρυ­τής της Μαξ­μπρέιν, μιας εται­ρείας που έχει στόχο την εισα­γωγή γρίφων στην εκπαί­δευση. Πιστεύ­ετε πως βοηθάει κάτι τέτοιο τους μαθητές;

Τότε που πρω­το­φτιά­χναμε την εται­ρεία, συνερ­γα­στή­καμε με ειδι­κούς ψυχο­λό­γους και μελε­τή­σαμε άρθρα άλλων επι­στη­μό­νων που, σύμφωνα με αυτούς, ο εγκέ­φα­λος ενός παιδιού μπορεί να γίνεται πιο δημιουρ­γι­κός όταν αρχίσει να χρη­σι­μο­ποιεί αντι­κεί­μενα από εννέα μηνών. Οπότε δεν έχει να κάνει μόνο με το σχολείο. Και πριν το νηπια­γω­γείο, όταν ένα παιδί ασχο­λεί­ται με εντυ­πω­σιακά αντι­κεί­μενα, ο εγκέ­φα­λός του ανα­πτύσ­σε­ται θετικά. Οι γρίφοι είναι ουσια­στικά εκφρα­στικά παι­χνί­δια.

Μαθαί­νουν δια­σκε­δα­στικά, δεν βλέπουν σαν άχθος την εκπαί­δευση.

Συγκε­κρι­μένα για την εκπαί­δευση, έχω πολλά παρα­δείγ­ματα, όπως η προ­παί­δεια, οι κωνικές τομές, η προ­σθα­φαί­ρεση, όπου ένα παιδί μπορεί να μάθει παί­ζο­ντας με γρίφους.

Αν υπήρχε μια τέτοια μέθοδος ή περισ­σό­τε­ροι δάσκα­λοι σαν κι εσάς, ίσως να αγα­πού­σαν τα περισ­σό­τε­ροι τα μαθη­μα­τικά.

Έρχεστε στα λόγια μου. Όταν φτιάχνω ένα γρίφο, τον γράφω με τον κρι­τή­ριο αν μου άρεσε εμένα όταν πήγαινα στο σχολείο. Και τα μαθη­μα­τικά γενικώς δεν είναι το πιο δύσκολο μάθημα, είναι το πιο εύκολο, απλώς διδά­σκε­ται λάθος.

Εχετε δίκιο. Και πολλές φορές τρο­μο­κρα­τούν τα παιδιά επειδή σε κάποιες περι­πτώ­σεις τα κάνουν οι διδά­σκο­ντες να πιστεύ­ουν πως το να είσαι καλός ή μη στα μαθη­μα­τικά είναι κρι­τή­ριο ευφυίας. Κάτι που δεν ισχύει.

Θα σας πω κάτι που δεν έχω ξαναπεί δημο­σίως. Ενας γρίφος που έχω φτιάξει, που ονο­μά­ζε­ται «Δια­στη­μι­κός Σταθμός», έχει κάτι σαν πλα­νη­τά­κια που γυρί­ζουν γύρω του που είναι τα σημεία, το πώς κινεί­ται δισ­διά­στατα, αλλά και τρισ­διά­στατα το σημείο αυτό στις τρι­γω­νο­με­τρι­κές συναρ­τή­σεις. Έτσι, μπορεί ένα παιδί να κατα­λά­βει αυτό­ματα τις συναρ­τή­σεις αυτές πάρα πολύ εύκολα. Έχω δει πάρα πολλούς μαθητές να δυσκο­λεύ­ο­νται στην τρι­γω­νο­με­τρία. Αλλά μέσω αυτού του γρίφου, απο­κα­λύ­πτε­ται μπροστά τους σε όλο του το μεγα­λείο το πώς κινεί­ται αυτό το σημείο με βάση το συνη­μί­τονο και το ημίτονο και κατα­λα­βαί­νουν πως σχε­τί­ζο­νται αυτά τα δύο γιατί αυτό είναι κάτι που δεν εξηγούν ποτέ καλά οι μαθη­μα­τι­κοί στα σχολεία, όχι γιατί φταίνε οι ίδιοι, αλλά γιατί δεν υπάρ­χουν τα εργα­λεία.

Ένα μηδέν στην ορθο­γρα­φία που, όπως έχετε πει παλιό­τερα, σας έβαλε στην πρώτη Δημο­τι­κού η δασκάλα σας στη Σαντρα­πεία Σχολή, δεν σας έκανε ζημιά πάντως…

Αυτό μου έκανε καλό. Ξέρετε, πριν επι­στρέ­ψουμε στην Ελλάδα για το δημο­τικό, πήγαινα στο προ­νή­πιο στην Αυστρα­λία, κάτι σαν κατη­χη­τικό για την ακρί­βεια γιατί δεν είχαν σχολεία κανο­νικά, κι εκεί και να φταρ­νι­ζό­σουν, σου έδιναν βραβείο. Κι εγώ από τα πολλά βραβεία, είχα «φου­σκώ­σει» λίγο. Με το τερά­στιο αυτό 0, έπαθα σοκ. Από τότε όμως πεί­σμωσα. Και έγινα απαι­τη­τι­κός με τον εαυτό μου.

Εκτός από τους γρίφους, αγαπάτε -και φροντίζετε- και τη φύση του Καστελ­λό­ρι­ζου…

Πολύ. Ανε­βαίνω και κατε­βαίνω το βουνό, κολυ­μπάω. Πριν από ένα μήνα ανοί­ξαμε ένα νέο μονο­πάτι με τον Μανώλη τον Ρωξάνα, τον αερο­λι­με­νάρχη. Ανοί­γουμε μονο­πά­τια. Υπάρ­χουν πολλά παλιά μονο­πά­τια που λόγω βλά­στη­σης είναι μη προ­σβά­σιμα.

Οπότε, τα καθα­ρί­ζετε για να είναι αξιο­ποι­ή­σιμα περι­πα­τη­τικά;

Ακριβώς. Και τα τελευ­ταία τέσσερα χρόνια έχουμε ανοίξει δια­δρο­μές περίπου είκοσι χιλιο­μέ­τρων. Χαρ­το­γρα­φούμε τα μονο­πά­τια και έχουμε φτιάξει χάρτη του Καστελ­λο­ρί­ζου που πρέπει να ανα­νε­ώ­σουμε γιατί υπάρ­χουν πλέον και νέα μονο­πά­τια. Και μάλιστα το πιο όμορφο μονο­πάτι είναι αυτό που έχουμε ονο­μά­σει “Γαλάζιο μονο­πάτι” και περνάει πάνω από τη γαλάζια σπηλιά. Δεν είναι εύκολο μονο­πάτι, όμως είναι πέντε χιλιό­με­τρα κυκλικό, και περνάει από παρθένα φύση, έχει αρχαιο­λο­γικά μνημεία, είναι εκπλη­κτικό.

Ως μαθη­μα­τι­κός που έχει ασχο­λη­θεί με το παρά­δοξο, ποιο θα ήταν το παρά­δοξο που θα θέλατε να μη ζείτε σ’αυτή τη χώρα;

Ελπίζω κάποια στιγμή, ακόμη και με πολι­τικό κόστος, οι νόμοι να τηρού­νται. Κι επίσης, να βοηθούν την παιδεία και την υγεία που είναι από τα πιο σημα­ντικά.

Κάνετε όνειρα για το μέλλον;

Φυσικά. Κι ένα από αυτά θα ήταν ένα μεγα­λύ­τερο, αρτιό­τερο μουσείο για τους θησαυ­ρούς μας εδώ.

Επίσης, θα ήθελα να κάνω πιο απο­τε­λε­σμα­τική την εκπαί­δευση, ιδίως στα μαθη­μα­τικά, ώστε η γνώση να είναι πιο εύληπτη και πιο εκφρα­στική και να έχουμε περισ­σό­τε­ρους σκε­πτό­με­νους ανθρώ­πους.

Πηγή kathimerini.gr