«Καμπανάκι» επιστημόνων για το ηλεκτρονικό τσιγάρο

Προ­βλη­μα­τι­σμός επι­κρα­τεί με­τα­ξύ των επι­στη­μό­νων σχε­τι­κά με την ασφά­λεια των ηλε­κτρο­νι­κών τσι­γά­ρων.

Αν και με­λέ­τες δεί­χνουν πως πε­ριέ­χουν προ­ϊ­ό­ντα χα­μη­λό­τε­ρης το­ξι­κό­τη­τας σε σύ­γκρι­ση με το κλα­σι­κό τσι­γά­ρο, υπάρ­χουν δύο σο­βα­ρές αιχ­μές. Η πρώτη είναι πως τα εν λόγω προ­ϊ­ό­ντα πε­ριέ­χουν άγνω­στες ου­σί­ες και η δεύ­τε­ρη είναι πως τυχόν απε­νο­χο­ποί­η­σή τους μπο­ρεί να οδη­γή­σει στην εξάρ­τη­ση από τη νι­κο­τί­νη άτομα μι­κρών κυ­ρί­ως ηλι­κιών.

Τα ηλε­κτρο­νι­κά τσι­γά­ρα -ση­μειώ­νουν- είναι συ­σκευ­ές που μοιά­ζουν με τσι­γά­ρο. Απε­λευ­θε­ρώ­νουν ατμό (αε­ρο­ζόλ) με ζέ­στα­μα ενός δια­λύ­μα­τος που πε­ριέ­χουν, συ­νή­θως, νι­κο­τί­νη, προ­πυ­λε­νο­γλυ­κό­λη, γλυ­κε­ρί­νη, νερό και αρω­μα­τι­κούς πα­ρά­γο­ντες. Η χρήση τους τρι­πλα­σιά­ζε­ται ανά έτος και φθά­νει σή­με­ρα το 3% έως 7% του γε­νι­κού πλη­θυ­σμού διε­θνώς, με το αντί­στοι­χο πο­σο­στό στην Ελ­λά­δα να ανέρ­χε­ται στο 1,9%.

Οι κύ­ριοι ισχυ­ρι­σμοί είναι πως απο­τε­λούν πιο υγιει­νή εναλ­λα­κτι­κή λύση συ­γκρι­τι­κά με το κά­πνι­σμα τσι­γά­ρων («αθώοι υδρα­τμοί»), είναι χρή­σι­μη επι­λο­γή για τη μεί­ω­ση ή τη δια­κο­πή του κα­πνί­σμα­τος τσι­γά­ρων και απο­τε­λούν τρόπο πα­ρά­καμ­ψης των απα­γο­ρευ­τι­κών νόμων για το κά­πνι­σμα (κά­πνι­σμα οπου­δή­πο­τε).

Πόσο υγιει­νή επι­λο­γή είναι τα ηλε­κτρο­νι­κά τσι­γά­ρα; Οι υπεύ­θυ­νοι της Καρ­διο­λο­γι­κής Εται­ρεί­ας ανα­φέ­ρουν πως η σύ­στα­ση του δια­λύ­μα­τος που πε­ριέ­χουν δεν είναι επα­κρι­βώς γνω­στή, δε­δο­μέ­νου ότι υπάρ­χει ποι­κι­λία κα­τα­σκευα­στών (συ­νή­θως στην Κίνα) και ανε­παρ­κής έλεγ­χος ποιό­τη­τας.

O πρό­ε­δρος της Ελ­λη­νι­κής Καρ­διο­λο­γι­κής Εται­ρεί­ας, κα­θη­γη­τής Καρ­διο­λο­γί­ας Κων­στα­ντί­νος Τσιού­φης

Πο­σο­στό νι­κο­τί­νης
Ο ατμός από τη χρήση του ηλε­κτρο­νι­κού τσι­γά­ρου πε­ριέ­χει την ίδια πο­σό­τη­τα νι­κο­τί­νης με ένα τσι­γά­ρο (30 μg νι­κο­τί­νης/ανά ρου­φη­ξιά x 30 ρου­φη­ξιές = 1.0 mg νι­κο­τί­νης), λι­γό­τε­ρες το­ξι­κές ή καρ­κι­νο­γό­νες ου­σί­ες από τον καπνό του τσι­γά­ρου, αλλά υψη­λό­τε­ρες από το σπρέι νι­κο­τί­νης.

Οι καρ­διο­λό­γοι προει­δο­ποιούν, ωστό­σο, πως δεν υπάρ­χουν τεκ­μη­ριω­μέ­να στοι­χεία για την επί­δρα­ση των ηλε­κτρο­νι­κών τσι­γά­ρων στην υγεία των χρη­στών.

Υπάρ­χει επι­βά­ρυν­ση της λει­τουρ­γί­ας του ανα­πνευ­στι­κού συ­στή­μα­τος, πι­θα­νή καρ­κι­νο­γό­νος δράση (από με­ταλ­λι­κά στοι­χεία, μι­κρο­σω­μα­τί­δια) και πι­θα­νό­τη­τα εγκαύ­μα­τος ή έκρη­ξης, ενώ δεν είναι γνω­στή η επί­δρα­σή του και στις έγκυ­ες γυ­ναί­κες.

Για το ίδιο θέμα, ο Πα­γκό­σμιος Ορ­γα­νι­σμός Υγεί­ας (ΠΟΥ) ανα­φέ­ρει πως τα ηλε­κτρο­νι­κά τσι­γά­ρα είναι συ­σκευ­ές που δεν καίνε και δεν πε­ριέ­χουν υπο­λείμ­μα­τα κα­πνού. Πε­ριέ­χουν, όμως, άλλες χη­μι­κές ου­σί­ες, οι οποί­ες θε­ω­ρού­νται το­ξι­κές.

Οι επι­στή­μο­νες του Ορ­γα­νι­σμού επι­ση­μαί­νουν πως τα πε­ρισ­σό­τε­ρα από τα συ­γκε­κρι­μέ­να προ­ϊ­ό­ντα που κυ­κλο­φο­ρούν στην πα­γκό­σμια αγορά δεν έχουν ελεγ­χθεί από ανε­ξάρ­τη­τους επι­στή­μο­νες και οι πε­ριο­ρι­σμέ­νοι έλεγ­χοι έχουν κα­τα­δεί­ξει μία με­γά­λη δια­κύ­μαν­ση στην το­ξι­κό­τη­τα και στις εκ­πο­μπές.

Οι κίν­δυ­νοι για την υγεία -ανα­φέ­ρουν- σχε­τί­ζο­νται με μία σειρά από πα­ρά­γο­ντες. Με­τα­ξύ αυτών, πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται η δυ­να­τό­τη­τα της συ­σκευ­ής να πα­ρέ­χει νι­κο­τί­νη στον χρή­στη.

Πα­ρα­τη­ρού­νται με­γά­λες δια­φο­ρές με­τα­ξύ των συ­σκευών, ορι­σμέ­νες από τις οποί­ες πα­ρέ­χουν από πολύ χα­μη­λές έως αντί­στοι­χες με το κα­νο­νι­κό τσι­γά­ρο πο­σό­τη­τες νι­κο­τί­νης.

Λι­γό­τε­ρο το­ξι­κά

Στον αντί­πο­δα, με­λέ­τη που δη­μο­σιεύ­τη­κε στο έγκρι­το επι­στη­μο­νι­κό πε­ριο­δι­κό «British Medical Journal» δεί­χνει πως τα ηλε­κτρο­νι­κά τσι­γά­ρα είναι λι­γό­τε­ρο το­ξι­κά από τα συμ­βα­τι­κά.

Βρε­τα­νοί ογκο­λό­γοι-ερευ­νη­τές δια­πί­στω­σαν πως οι άν­θρω­ποι που στα­μά­τη­σαν να κα­πνί­ζουν συμ­βα­τι­κά τσι­γά­ρα και έκα­ναν «άτμι­σμα» για του­λά­χι­στον έξι μήνες, εμ­φά­νι­ζαν στο σώμα τους ση­μα­ντι­κά χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα το­ξι­κών και καρ­κι­νο­γό­νων ου­σιών σε σύ­γκρι­ση με όσους κά­πνι­ζαν κλα­σι­κά τσι­γά­ρα.

Για πρώτη φορά, οι επι­στή­μο­νες ανέ­λυ­σαν δείγ­μα­τα ούρων και σά­λιου από όλους τους συμ­με­τέ­χο­ντες, ανα­ζη­τώ­ντας ίχνη καρ­κι­νο­γό­νων και άλλων το­ξι­κών ου­σιών, οι οποί­ες είναι γνω­στό ότι υπάρ­χουν στο κα­νο­νι­κό τσι­γά­ρο.

Δια­πί­στω­σαν πως οι κα­πνι­στές που είχαν γίνει «ατμι­στές» δεν είχαν δια­φο­ρές στα επί­πε­δα της νι­κο­τί­νης, αλλά ση­μα­ντι­κά χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα των άλλων το­ξι­κών ου­σιών.

Οι εν λόγω ου­σί­ες ήταν τόσο χα­μη­λά, όσο ανι­χνεύ­ο­νται στον ορ­γα­νι­σμό αν­θρώ­πων που κά­νουν υπο­κα­τά­στα­ση νι­κο­τί­νης με τσι­ρό­τα ή τσί­χλες.

Το «άτμι­σμα» σε αριθ­μούς

• Τρι­πλα­σια­σμός ση­μειώ­νε­ται κάθε χρόνο στη χρήση ηλε­κτρο­νι­κών τσι­γά­ρων.
• Το 3% έως 7% του πα­γκό­σμιου γε­νι­κού πλη­θυ­σμού και το 1,9% του ελ­λη­νι­κού «ατμί­ζουν»
• Στο 1% του πα­γκό­σμιου τζί­ρου των συμ­βα­τι­κών τσι­γά­ρων, ο οποί­ος είναι στα 626,6 δισ. ευρώ, ανέρ­χε­ται ο τζί­ρος των ηλε­κτρο­νι­κών
• 56-97% ανέρ­χε­ται η μεί­ω­ση των επι­κίν­δυ­νων ου­σιών με το «άτμι­σμα» σε σχέση με το κά­πνι­σμα, όπως έχει δεί­ξει πρό­σφα­τη με­λέ­τη
• Τρεις στους τέσ­σε­ρις «ατμι­στές» πα­ρα­μέ­νουν κα­πνι­στές σε έναν μικρό ή με­γα­λύ­τε­ρο βαθμό, ενώ με­ρι­κοί χρη­σι­μο­ποιούν το ηλε­κτρο­νι­κό τσι­γά­ρο και σε χώ­ρους όπου απα­γο­ρεύ­ε­ται
• Ενας στους πέντε θα­νά­τους διε­θνώς συν­δέ­ε­ται με το κά­πνι­σμα, ενώ στην Ελ­λά­δα πε­ρί­που 20.000 άτομα πε­θαί­νουν κάθε χρόνο από νο­σή­μα­τα που σχε­τί­ζο­νται με τη συ­νή­θεια

Κων­στα­ντί­νος Τσιού­φης

«Πε­ριέ­χουν δια­λύ­τες και ου­σί­ες που έχουν επι­βλα­βή δράση»

«Μπο­ρού­με να δε­χτού­με, με κάθε επι­φύ­λα­ξη, πως το ηλε­κτρο­νι­κό τσι­γά­ρο βοη­θά­ει όσους θέ­λουν να δια­κό­ψουν το κά­πνι­σμα και δεν μπο­ρούν. Απο­τε­λεί, όμως, και έναν ”Δού­ρειο Ιππο” για άτομα, όπως τα παι­διά που δεν κα­πνί­ζουν και έχουν απο­μυ­θο­ποι­ή­σει τον κίν­δυ­νο με τις ηλε­κτρο­νι­κές συ­σκευ­ές».

Τα πα­ρα­πά­νω ανέ­φε­ρε χθες στο «Εθνος» ο πρό­ε­δρος της Ελ­λη­νι­κής Καρ­διο­λο­γι­κής Εται­ρεί­ας, κα­θη­γη­τής Καρ­διο­λο­γί­ας Κων­στα­ντί­νος Τσιού­φης. Οι γνώ­σεις μας, ωστό­σο, γύρω από το πε­ριε­χό­με­νο των ηλε­κτρο­νι­κών τσι­γά­ρων είναι τόσο λίγες, που κάθε από­φα­ση πρέ­πει να λαμ­βά­νε­ται με πολ­λούς «αστε­ρί­σκους»:

«Είναι υπαρ­κτό το φαι­νό­με­νο πολ­λών κα­πνι­στών οι οποί­οι δεν μπο­ρούν να δια­κό­ψουν την επι­κίν­δυ­νη αυτή συ­νή­θεια. Το πο­σο­στό μπο­ρεί να φτά­σει στο 70% των κα­πνι­στών. Μπο­ρού­με να συ­ζη­τή­σου­με οτι­δή­πο­τε μπο­ρεί να βοη­θή­σει τους αν­θρώ­πους αυ­τούς, όπως το ηλε­κτρο­νι­κό τσι­γά­ρο, στο να προ­στα­τευ­τούν και να απαλ­λα­γούν από το κά­πνι­σμα».

Σύμ­φω­να με τον κα­θη­γη­τή, τα επι­στη­μο­νι­κά δε­δο­μέ­να για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα και την ασφά­λεια των εν λόγων προ­ϊ­ό­ντων είναι πολύ λίγα, προ­κει­μέ­νου να κα­τα­λή­γου­με σε συ­γκε­κρι­μέ­να συ­μπε­ρά­σμα­τα: «Τα ηλε­κτρο­νι­κά τσι­γά­ρα πε­ριέ­χουν δια­λύ­τες και ορ­γα­νι­κές ου­σί­ες που έχουν καρ­κι­νο­γό­νο και επι­βλα­βή δράση. Ακόμη και εάν δε­χτού­με πως ο κίν­δυ­νος είναι μι­κρό­τε­ρος από το συμ­βα­τι­κό τσι­γά­ρο, υπάρ­χει ένας ση­μα­ντι­κός κίν­δυ­νος.

Η απε­νο­χο­ποί­η­ση αυτή δη­μιουρ­γεί τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις εξάρ­τη­σης από τη νι­κο­τί­νη, μέσω του ηλε­κτρο­νι­κού τσι­γά­ρου, σε ομά­δες πλη­θυ­σμού, όπως τα παι­διά, τα οποία δεν θα είχαν σκοπό να ξε­κι­νή­σουν το κά­πνι­σμα».

Η αξία του ηλε­κτρο­νι­κού τσι­γά­ρου στη μεί­ω­ση των το­ξι­κών ου­σιών στον ορ­γα­νι­σμό αμ­φι­σβη­τεί­ται από πολ­λούς επι­στή­μο­νες. Ση­μειώ­νουν πως σχε­τι­κή βρε­τα­νι­κή με­λέ­τη ασχο­λή­θη­κε μόνο με τις γνω­στές το­ξί­νες που πα­ρά­γο­νται από το συμ­βα­τι­κό τσι­γά­ρο και δεν αξιο­λό­γη­σε το εάν πα­ρά­γο­νται το­ξί­νες από το ίδιο το ηλε­κτρο­νι­κό τσι­γά­ρο.

Κλει­στοί χώροι

Το «άτμι­σμα» σε κλει­στούς χώ­ρους και αυ­το­κί­νη­τα επι­φέ­ρει υψηλά πρό­στι­μα, σύμ­φω­να με την ελ­λη­νι­κή νο­μο­θε­σία. Τα πρό­στι­μα για τους πα­ρα­βά­τες κυ­μαί­νο­νται από 500 έως 10.000 ευρώ, ανά­λο­γα με το εάν υπάρ­χει υπο­τρο­πή ή όχι.

Η απα­γό­ρευ­ση κα­πνί­σμα­τος και «ατμί­σμα­τος» ισχύ­ει σε νο­σο­κο­μεία, ια­τρεία, φαρ­μα­κεία, εκ­παι­δευ­τι­κά ιδρύ­μα­τα, φρο­ντι­στή­ρια, κλει­στές αθλη­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις, κλει­στούς ή στε­γα­σμέ­νους χώ­ρους.

Απα­γο­ρεύ­ο­νται, επί­σης, σε όλα κτί­ρια όπου στε­γά­ζο­νται γρα­φεία δη­μο­σί­ων υπη­ρε­σιών, σε χώ­ρους ερ­γα­σί­ας που ανή­κουν σε ιδιω­τι­κούς φο­ρείς, καθώς και στους χώ­ρους μα­κράς ανα­μο­νής του κοι­νού, στους πα­ντός εί­δους κλει­στούς χώ­ρους ανα­μο­νής και στα κυ­λι­κεία.

ΑΝΩ­ΦΕ­ΛΗ Η ΠΑ­ΡΑΛ­ΛΗ­ΛΗ ΧΡΗΣΗ

Οι κα­πνι­στές που δεν κό­βουν τε­λεί­ως το συμ­βα­τι­κό κά­πνι­σμα και απλώς το μειώ­νουν, κά­νο­ντας πα­ράλ­λη­λα χρήση ηλε­κτρο­νι­κού τσι­γά­ρου, δεν έχουν ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση το­ξι­κών και καρ­κι­νο­γό­νων ου­σιών στον ορ­γα­νι­σμό τους σε σχέση με τους κα­νο­νι­κούς κα­πνι­στές.

ΔΗ­ΜΗ­ΤΡΗΣ ΚΑ­ΡΑ­ΓΙΩΡ­ΓΟΣ-ΕΘΝΟΣ