Το 2026 στο επίκεντρο της προσπάθειας για μια περιφέρεια που δεν θα μένει πίσω

• Με 50 Το­πι­κά Σχέ­δια Ανά­πτυ­ξης, πάνω από 8.000 έργα σε εξέ­λι­ξη και 330 εμ­βλη­μα­τι­κές πα­ρα­δό­σεις έως το 2027, η κυ­βέρ­νη­ση επεν­δύ­ει σε στέ­γα­ση, υπο­δο­μές, φο­ρο­λο­γι­κές ανά­σες και ρή­τρες ορει­νό­τη­τας και νη­σιω­τι­κό­τη­τας για να μειω­θούν οι ανι­σό­τη­τες σε κάθε γωνιά της χώρας

Η αντί­λη­ψη που δια­τυ­πώ­νουν κυ­βερ­νη­τι­κές πηγές είναι κα­θα­ρή και πο­λι­τι­κά φορ­τι­σμέ­νη: η πε­ρι­φέ­ρεια δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως συ­μπλη­ρω­μα­τι­κός χώρος της ανά­πτυ­ξης, αλλά ως θε­μέ­λιο της εθνι­κής συ­νο­χής. Σε μια πε­ρί­ο­δο όπου η οι­κο­νο­μία, το δη­μο­γρα­φι­κό και οι ανι­σό­τη­τες πιέ­ζουν τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες με δια­φο­ρε­τι­κό τρόπο από πε­ριο­χή σε πε­ριο­χή, η κυ­βερ­νη­τι­κή στό­χευ­ση πε­ρι­γρά­φε­ται ως εθνι­κός στό­χος ισόρ­ρο­πης ανά­πτυ­ξης, με το 2026 να προ­βάλ­λε­ται ως έτος ορό­ση­μο, όχι μόνο για έργα και πό­ρους, αλλά για την ίδια την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή του τρό­που που σχε­διά­ζο­νται και υλο­ποιού­νται οι πο­λι­τι­κές.

Το στίγ­μα δί­νε­ται μέσα από τη σύν­δε­ση του σχε­δια­σμού με τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2026 και με μια ευ­ρύ­τε­ρη αφή­γη­ση σύ­γκλι­σης, τόσο εθνι­κής όσο και πε­ρι­φε­ρεια­κής. Η κυ­βέρ­νη­ση ανα­γνω­ρί­ζει ότι υπάρ­χει πρό­ο­δος, όμως δεν κρύ­βει το βα­σι­κό πρό­βλη­μα: πα­ρα­μέ­νουν ανι­σό­τη­τες, απο­κλί­σεις και υστε­ρή­σεις, όχι μόνο με­τα­ξύ πε­ρι­φε­ρειών αλλά και μέσα στις ίδιες τις πε­ρι­φέ­ρειες, ακόμη και μέσα στα όρια μιας πε­ρι­φε­ρεια­κής ενό­τη­τας. Αυτό το ση­μείο λει­τουρ­γεί ως κε­ντρι­κή πα­ρα­δο­χή του σχε­δί­ου, γιατί υπο­δει­κνύ­ει πως το πρό­βλη­μα δεν λύ­νε­ται με ορι­ζό­ντιες εξαγ­γε­λί­ες, αλλά με στο­χευ­μέ­νες πα­ρεμ­βά­σεις και με μη­χα­νι­σμό που θα πα­ρα­κο­λου­θεί αν η ανά­πτυ­ξη φτά­νει εκεί που πρέ­πει.

Η βα­σι­κή αρχή της πο­λι­τι­κής είναι το δι­καί­ω­μα να μεί­νεις και να δη­μιουρ­γή­σεις στον τόπο σου

Στην καρ­διά της κυ­βερ­νη­τι­κής προ­σέγ­γι­σης βρί­σκε­ται μια αρχή που επι­χει­ρεί να με­τα­τρα­πεί σε πρα­κτι­κή πο­λι­τι­κή: η ανά­πτυ­ξη πρέ­πει να κα­τα­νέ­με­ται δί­καια, ανα­λο­γι­κά και ομοιο­γε­νώς σε όλη τη χώρα, ώστε κάθε τόπος να έχει λόγο και δυ­να­τό­τη­τα να κρα­τή­σει πλη­θυ­σμό, να προ­σελ­κύ­σει ερ­γα­ζό­με­νους και να στη­ρί­ξει το­πι­κή πα­ρα­γω­γή. Η δια­τύ­πω­ση αυτή δεν αφορά μόνο οι­κο­νο­μι­κούς δεί­κτες. Ακου­μπά απευ­θεί­ας στο δη­μο­γρα­φι­κό, στη δια­θε­σι­μό­τη­τα υπη­ρε­σιών, στη στέ­γα­ση και στην πρό­σβα­ση σε δου­λειές και υπο­δο­μές, δη­λα­δή σε όλα όσα κα­θο­ρί­ζουν αν ένας πο­λί­της μπο­ρεί πραγ­μα­τι­κά να πα­ρα­μεί­νει στον τόπο που γεν­νή­θη­κε και με­γά­λω­σε.

Η επι­λο­γή να πα­ρου­σια­στεί ένας πλή­ρης οδι­κός χάρ­της στο Κυ­βερ­νη­τι­κό Συμ­βού­λιο Οι­κο­νο­μι­κής Πο­λι­τι­κής υπο­γραμ­μί­ζει ότι το θέμα το­πο­θε­τεί­ται στην κο­ρυ­φή της οι­κο­νο­μι­κής ατζέ­ντας. Το κρί­σι­μο, όμως, είναι πως το σχέ­διο δεν μένει σε γε­νι­κό­λο­γη ανα­φο­ρά στην πε­ρι­φέ­ρεια, αλλά κα­τα­γρά­φει συ­γκε­κρι­μέ­νες ση­μεια­κές πα­ρεμ­βά­σεις και μια δομή εθνι­κών ορι­ζό­ντιων πο­λι­τι­κών που, όπως ανα­φέ­ρε­ται, εν­σω­μα­τώ­νουν την πε­ρι­φε­ρεια­κή οπτι­κή στο σύ­νο­λο του κυ­βερ­νη­τι­κού έργου.

Οι 12 πα­ρεμ­βά­σεις που αλ­λά­ζουν το κα­θη­με­ρι­νό τοπίο σε ορει­νά, νησιά και μι­κρούς οι­κι­σμούς

Το πα­κέ­το των 12 ση­μεια­κών πα­ρεμ­βά­σε­ων επι­χει­ρεί να απα­ντή­σει στο πρα­κτι­κό ερώ­τη­μα που θέ­τουν οι το­πι­κές κοι­νω­νί­ες: τι αλ­λά­ζει εδώ και τώρα στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα, στη δου­λειά και στη στέγη.

Κε­ντρι­κός άξο­νας είναι η εκ­πό­νη­ση 50 Το­πι­κών Σχε­δί­ων Ανά­πτυ­ξης, ένα για κάθε πε­ρι­φε­ρεια­κή ενό­τη­τα της χώρας, με στόχο να απο­κτή­σει κάθε πε­ριο­χή ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο σχέ­διο, με προ­τε­ραιό­τη­τες, έργα και ορό­ση­μα. Πα­ράλ­λη­λα, προ­ω­θού­νται προ­γράμ­μα­τα ανα­καί­νι­σης πα­λαιών κα­τοι­κιών με ει­δι­κή μέ­ρι­μνα σε ορει­νές και νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές, καθώς και πρό­γραμ­μα ανα­καί­νι­σης δη­μο­τι­κών και κρα­τι­κών κτη­ρί­ων ώστε να μπο­ρούν να μι­σθω­θούν σε δη­μο­σί­ους υπαλ­λή­λους, επί­σης με έμ­φα­ση σε ορει­νά και νησιά. Η στέ­γα­ση εδώ δεν πα­ρου­σιά­ζε­ται ως γε­νι­κό κοι­νω­νι­κό ζή­τη­μα, αλλά ως ερ­γα­λείο λει­τουρ­γί­ας του κρά­τους στην πε­ρι­φέ­ρεια, γιατί χωρίς στέγη δεν στε­λε­χώ­νο­νται σχο­λεία, δομές υγεί­ας και υπη­ρε­σί­ες.

Σε αυτό κου­μπώ­νει και η πρό­βλε­ψη επι­στρο­φής 2 ενοι­κί­ων κάθε έτος σε ια­τρο­νο­ση­λευ­τι­κό και εκ­παι­δευ­τι­κό προ­σω­πι­κό σε όλη την Ελ­λά­δα πλην Ατ­τι­κής και Θεσ­σα­λο­νί­κης. Η στό­χευ­ση είναι προ­φα­νής: να μειω­θεί το πραγ­μα­τι­κό κό­στος εγκα­τά­στα­σης εκεί όπου η αγορά κα­τοι­κί­ας είναι μικρή, ακρι­βή ή αστα­θής, και να δοθεί κί­νη­τρο πα­ρα­μο­νής.

Ιδιαί­τε­ρη θε­σμι­κή βα­ρύ­τη­τα έχει η σύ­στα­ση νέας Ει­δι­κής Γραμ­μα­τεί­ας απο­κλει­στι­κά για ορει­νές πε­ριο­χές στην Προ­ε­δρία της Κυ­βέρ­νη­σης, με απο­στο­λή μια ολο­κλη­ρω­μέ­νη στρα­τη­γι­κή ανα­ζω­ο­γό­νη­σης ορει­νών και απο­μα­κρυ­σμέ­νων πε­ριο­χών, μαζί με την Κυ­βερ­νη­τι­κή Επι­τρο­πή για τη νη­σιω­τι­κό­τη­τα, ώστε να υπάρ­χει κα­λύ­τε­ρος συ­ντο­νι­σμός πο­λι­τι­κών και χρη­μα­το­δο­τι­κών ερ­γα­λεί­ων που αφο­ρούν στη νη­σιω­τι­κή Ελ­λά­δα. Μαζί τους μπαί­νει στο τρα­πέ­ζι και η εφαρ­μο­γή ρή­τρας ορει­νό­τη­τας, νη­σιω­τι­κό­τη­τας και απο­λι­γνι­το­ποί­η­σης στις πο­λι­τι­κές των υπουρ­γεί­ων που επη­ρε­ά­ζουν κα­θο­ρι­στι­κά το­πι­κούς πλη­θυ­σμούς και οι­κο­νο­μία. Με απλά λόγια, επι­χει­ρεί­ται να γίνει κα­νό­νας το ότι δεν σχε­διά­ζεις το ίδιο για νησί, για βουνό και για αστι­κό κέ­ντρο.

Στον ψη­φια­κό τομέα προ­βλέ­πε­ται νέα ψη­φια­κή πλατ­φόρ­μα ως κόμ­βος ενη­μέ­ρω­σης και δια­σύν­δε­σης με­τα­ξύ πο­λι­τών, κε­ντρι­κών υπη­ρε­σιών, το­πι­κών αρχών και οι­κο­νο­μι­κών φο­ρέ­ων, όπου ο πο­λί­της θα μπο­ρεί να βλέ­πει υπο­δο­μές ανά πε­ριο­χή, ευ­και­ρί­ες ερ­γα­σί­ας, ει­δι­κά προ­γράμ­μα­τα απα­σχό­λη­σης, δυ­να­τό­τη­τες στέ­γα­σης και κί­νη­τρα εγκα­τά­στα­σης. Το εν­δια­φέ­ρον εδώ είναι ότι ο ψη­φια­κός κόμ­βος πα­ρου­σιά­ζε­ται ως ερ­γα­λείο απο­κέ­ντρω­σης, όχι ως απλή ψη­φιο­ποί­η­ση.

Στο δη­μο­γρα­φι­κό πεδίο, προ­ω­θεί­ται Πρό­γραμ­μα Δη­μο­γρα­φι­κής Ανά­πτυ­ξης για πε­ριο­χές της Β. Ελ­λά­δας, με συ­νερ­γα­σία το­πι­κών κοι­νω­νιών και τρο­πο­ποι­ή­σεις στο πλαί­σιο χο­ρή­γη­σης κι­νή­τρου εγκα­τά­στα­σης 10.000 ευρώ. Πα­ράλ­λη­λα, ανα­κοι­νώ­νε­ται μεί­ω­ση 50% του ΕΝΦΙΑ και κα­τάρ­γη­ση από το 2027 σε 12.720 κοι­νό­τη­τες μέχρι 1.500 κα­τοί­κους και σε συ­γκε­κρι­μέ­νους οι­κι­σμούς μέχρι 1.700 κα­τοί­κους, πέρα από την Πε­ρι­φε­ρεια­κή Ενό­τη­τα Έβρου, και στην Πε­ρι­φέ­ρεια Δυ­τι­κής Μα­κε­δο­νί­ας και σε δή­μους πα­ρα­με­θο­ρί­ων πε­ριο­χών σε Κε­ντρι­κή Μα­κε­δο­νία, Ανα­το­λι­κή Μα­κε­δο­νία και Θράκη και Ήπει­ρο. Οι δη­μο­σιο­νο­μι­κές προ­βλέ­ψεις που δί­νο­νται είναι 38 εκατ. ευρώ το 2026 και 75 εκατ. ευρώ το 2027, έν­δει­ξη ότι η πα­ρέμ­βα­ση πα­ρου­σιά­ζε­ται ως κλι­μα­κού­με­νη.

Για τη νη­σιω­τι­κό­τη­τα προ­βλέ­πε­ται μειω­μέ­νος 30% ΦΠΑ σε συ­γκε­κρι­μέ­να νησιά, με κό­στος 25 εκατ. ευρώ ανά έτος. Στο πεδίο της μι­κρής οι­κο­νο­μί­ας και της αυ­το­α­πα­σχό­λη­σης, κα­τα­γρά­φε­ται μεί­ω­ση κατά 50% του ελά­χι­στου ει­σο­δή­μα­τος για ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τί­ες σε οι­κι­σμούς εκτός Ατ­τι­κής με πλη­θυ­σμό έως 1.500 κα­τοί­κους και για σχο­λι­κά κυ­λι­κεία, καθώς και εξαί­ρε­ση από το ελά­χι­στο ει­σό­δη­μα για νέες μη­τέ­ρες κατά το έτος γέν­νη­σης του τέ­κνου και για τα επό­με­να 2 έτη, με εκτι­μώ­με­νο κό­στος 10 εκατ. ευρώ ανά έτος. Πρό­κει­ται για πα­ρέμ­βα­ση που επι­χει­ρεί να ακου­μπή­σει ταυ­τό­χρο­να στο ει­σό­δη­μα, στην οι­κο­γέ­νεια και στην το­πι­κή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα.

Τέλος, πε­ρι­γρά­φε­ται μια ολο­κλη­ρω­μέ­νη πο­λι­τι­κή 12 πυ­λώ­νων για τις ορει­νές πε­ριο­χές, που κα­λύ­πτει από στέ­γα­ση και ερ­γα­σία μέχρι ενέρ­γεια, του­ρι­σμό, πο­λι­τι­σμό και συ­ντο­νι­σμό χρη­μα­το­δο­τή­σε­ων, με ει­δι­κή ανα­φο­ρά σε πό­ρους ΕΣΠΑ 2021 έως 2027 ύψους 431 εκατ. ευρώ για ΟΧΕ, εκ των οποί­ων πε­ρί­που 400 εκατ. ευρώ κα­τευ­θύ­νο­νται σε ορει­νές πε­ριο­χές. Η έμ­φα­ση στους πό­ρους λει­τουρ­γεί ως μή­νυ­μα ότι ο σχε­δια­σμός δεν μένει σε ευχές αλλά πατά σε χρη­μα­το­δο­τι­κό πλαί­σιο.

Η Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή που ορι­στι­κο­ποιεί­ται εντός 2026 και η μάχη της εφαρ­μο­γής

Η Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή για την Πε­ρι­φε­ρεια­κή και Το­πι­κή Ανά­πτυ­ξη πα­ρου­σιά­ζε­ται ως ο βα­σι­κός πυ­λώ­νας που θα ορι­στι­κο­ποι­η­θεί εντός 2026. Ο στό­χος που τί­θε­ται είναι δι­πλός: να λυ­θούν άμεσα ζη­τή­μα­τα της πε­ρι­φέ­ρειας και να δια­μορ­φω­θεί μέσα στο 2026 ένα εθνι­κό πρό­γραμ­μα για τα επό­με­να χρό­νια, σε συ­νερ­γα­σία με τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες, ώστε εθνι­κοί και ενω­σια­κοί πόροι να κα­τευ­θύ­νο­νται με τον βέλ­τι­στο και απο­δο­τι­κό­τε­ρο τρόπο.

Εδώ βρί­σκε­ται το πραγ­μα­τι­κό στοί­χη­μα, γιατί η εμπει­ρία της ελ­λη­νι­κής διοί­κη­σης δεί­χνει ότι άλλο πράγ­μα είναι η εξαγ­γε­λία και άλλο η εφαρ­μο­γή. Η κυ­βέρ­νη­ση προ­σπα­θεί να απα­ντή­σει σε αυτό με ένα μο­ντέ­λο που πε­ρι­γρά­φε­ται ως λε­πτο­με­ρής σχε­δια­σμός, ου­σια­στι­κή δια­βού­λευ­ση, κοι­νός προ­γραμ­μα­τι­σμός και συ­ντο­νι­σμός κε­ντρι­κών και το­πι­κών φο­ρέ­ων, μαζί με συ­ντο­νι­σμό όλων των χρη­μα­το­δο­τι­κών ερ­γα­λεί­ων, ώστε οι δια­θέ­σι­μοι πόροι να έχουν πολ­λα­πλα­σια­στι­κό απο­τέ­λε­σμα.

Κομ­βι­κό ερ­γα­λείο είναι τα 50 Το­πι­κά Σχέ­δια Ανά­πτυ­ξης, τα οποία προ­βλέ­πε­ται να ολο­κλη­ρω­θούν το 2026, με συμ­με­το­χή πε­ρισ­σό­τε­ρων από 1.000 φο­ρέ­ων σε ομά­δες ερ­γα­σί­ας. Ο στό­χος, όπως πε­ρι­γρά­φε­ται, είναι να δια­τυ­πω­θεί στα­δια­κά ένα το­πι­κό ρε­α­λι­στι­κό όραμα που να προ­έρ­χε­ται και να υπο­στη­ρί­ζε­ται από την το­πι­κή κοι­νω­νία. Η ανα­φο­ρά ότι όλα τα το­πι­κά σχέ­δια αναρ­τώ­νται στο erga.gov.gr για δια­φά­νεια και πα­ρα­κο­λού­θη­ση της προ­ό­δου από τους πο­λί­τες, λει­τουρ­γεί ως υπό­σχε­ση λο­γο­δο­σί­ας. Ταυ­τό­χρο­να, όμως, ανε­βά­ζει τον πήχη, γιατί η δια­φά­νεια από μόνη της δεν αρκεί αν δεν συ­νο­δεύ­ε­ται από ικα­νό­τη­τα υλο­ποί­η­σης και από μη­χα­νι­σμό που διορ­θώ­νει κα­θυ­στε­ρή­σεις.

Στο ίδιο πνεύ­μα εντάσ­σε­ται και η πρό­βλε­ψη ότι συ­στή­νο­νται Επι­τρο­πές Πα­ρα­κο­λού­θη­σης με συμ­με­το­χή της Προ­ε­δρί­ας της Κυ­βέρ­νη­σης για το σύ­νο­λο των χρη­μα­το­δο­τι­κών ερ­γα­λεί­ων, με στόχο απο­δο­τι­κό­τε­ρη αξιο­ποί­η­ση πόρων, συ­μπλη­ρω­μα­τι­κό­τη­τα, συ­νερ­γί­ες, απο­φυ­γή αλ­λη­λο­ε­πι­κα­λύ­ψε­ων και επι­τε­λι­κό συ­ντο­νι­σμό στις εντά­ξεις νέων έργων. Η πρα­κτι­κή με­τά­φρα­ση αυτών των στό­χων θα κρι­θεί στο πεδίο, εκεί όπου συ­νή­θως εμ­φα­νί­ζο­νται τα δύ­σκο­λα, δη­λα­δή στις αδειο­δο­τή­σεις, στις με­λέ­τες, στους δια­γω­νι­σμούς και στη δια­χει­ρι­στι­κή επάρ­κεια.

Τα χρή­μα­τα και τα έργα που στοι­χειο­θε­τούν το αφή­γη­μα της σύ­γκλι­σης

Στην καρ­διά κάθε πε­ρι­φε­ρεια­κής πο­λι­τι­κής βρί­σκε­ται το ερώ­τη­μα της χρη­μα­το­δό­τη­σης. Εδώ η κυ­βερ­νη­τι­κή απο­τύ­πω­ση είναι αριθ­μη­τι­κή και εκτε­νής, με στόχο να δεί­ξει ότι υπάρ­χει ήδη μια με­γά­λη μη­χα­νή έργων σε κί­νη­ση.

Ανα­φέ­ρε­ται ότι στην πε­ρι­φέ­ρεια υλο­ποιού­νται πε­ρισ­σό­τε­ρα από 8.000 μικρά και με­γά­λα έργα, ενώ το 2026 και το 2027 θα πα­ρα­δο­θούν πε­ρί­που 330 εμ­βλη­μα­τι­κά έργα. Στο χρη­μα­το­δο­τι­κό σκέ­λος κα­τα­γρά­φο­νται 8 δισ. ευρώ έργα από το ΕΠΑ 2021 έως 2025 στην πε­ρι­φέ­ρεια, 5,6 δισ. ευρώ έργα από το ΤΑΑ στην πε­ρι­φέ­ρεια, 6,5 δισ. ευρώ απευ­θεί­ας χρη­μα­το­δο­τή­σεις για τις πε­ρι­φέ­ρειες μέσω ΕΣΠΑ 2021 έως 2027 πλην Ατ­τι­κής, εκ των οποί­ων υλο­ποιού­νται ήδη 4,5 δισ. ευρώ. Προ­στί­θε­νται 7,75 δισ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021 έως 2027 της κε­ντρι­κής κυ­βέρ­νη­σης σε έργα που υλο­ποιού­νται στην πε­ρι­φέ­ρεια, 1,25 δισ. ευρώ εγκε­κρι­μέ­νες επι­χο­ρη­γή­σεις σε επι­χει­ρή­σεις στην πε­ρι­φέ­ρεια μέσω ΤΑΑ και 4,75 δισ. ευρώ δα­νειο­δό­τη­ση επεν­δυ­τι­κών σχε­δί­ων μέσω ΤΑΑ στην πε­ρι­φέ­ρεια.

Επι­πλέ­ον, έχουν προ­γραμ­μα­τι­στεί 2,7 δισ. ευρώ απευ­θεί­ας χρη­μα­το­δο­τή­σεις για τις πε­ρι­φέ­ρειες από το ΕΠΑ 2026 έως 2030 πλην Ατ­τι­κής. Και στον ορί­ζο­ντα μπαί­νουν πρό­σθε­τοι πόροι από ευ­ρω­παϊ­κά τα­μεία που ανα­μέ­νε­ται να δια­τε­θούν από το 2026 έως το 2032 για ση­μα­ντι­κές υπο­δο­μές στην πε­ρι­φέ­ρεια, μαζί με τους πό­ρους της ΚΑΠ που αφο­ρούν κα­τε­ξο­χήν την ελ­λη­νι­κή πε­ρι­φέ­ρεια. Το μή­νυ­μα είναι σαφές: το σχέ­διο δεν στη­ρί­ζε­ται σε έναν μόνο κου­μπα­ρά, αλλά σε ένα μίγμα ερ­γα­λεί­ων, κάτι που αυ­ξά­νει τις δυ­να­τό­τη­τες αλλά απαι­τεί πολύ αυ­στη­ρό συ­ντο­νι­σμό για να μην χαθεί η ει­κό­να.

Η ευ­ρω­παϊ­κή διά­στα­ση και το νέο πλαί­σιο 2028-2035 με την Ελ­λά­δα στον ρόλο του δια­πραγ­μα­τευ­τή

Η κυ­βέρ­νη­ση συν­δέ­ει τον εθνι­κό σχε­δια­σμό με τον ευ­ρω­παϊ­κό, σε μια συ­γκυ­ρία όπου η Ευ­ρώ­πη ανα­ζη­τά συ­νέρ­γεια ανά­με­σα σε αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα, άμυνα, αν­θε­κτι­κό­τη­τα και συ­νο­χή, μέσα και από τη δια­πραγ­μά­τευ­ση για νέο ευ­ρω­παϊ­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Σε αυτό το πλαί­σιο, πε­ρι­γρά­φε­ται ως στό­χος η Ελ­λά­δα να βρί­σκε­ται στα­θε­ρά στον πυ­ρή­να των προηγ­μέ­νων ευ­ρω­παϊ­κών χωρών, χωρίς να μένει πίσω κα­νέ­να μέρος της χώρας.

Ει­δι­κό βάρος δί­νε­ται στο νέο Πο­λυ­ε­τές Δη­μο­σιο­νο­μι­κό Πλαί­σιο 2028 έως 2035. Με βάση ανα­κοί­νω­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, ανα­φέ­ρε­ται ότι η πρώτη κα­τα­νο­μή προ­βλέ­πει πό­ρους 49 δισ. ευρώ για τη χώρα, με την επι­σή­μαν­ση ότι η δια­πραγ­μά­τευ­ση θα είναι μακρά και επί­πο­νη. Ση­μειώ­νε­ται επί­σης ότι κάθε κρά­τος-μέλος κα­λεί­ται να κα­ταρ­τί­σει ενιαίο εθνι­κό πρό­γραμ­μα και ότι, για πρώτη φορά, το πρό­γραμ­μα θα είναι προ­ϊ­όν συ­νερ­γα­σί­ας κυ­βέρ­νη­σης και το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης, με λει­τουρ­γία μέσω ορο­σή­μων, στα πρό­τυ­πα του Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης. Αυτό είναι κρί­σι­μο, γιατί ου­σια­στι­κά υπο­δει­κνύ­ει ότι η Ευ­ρώ­πη με­τα­κι­νεί­ται από τη λο­γι­κή της απλής απορ­ρό­φη­σης προς τη λο­γι­κή της επί­δο­σης, με με­τρή­σι­μα στά­δια και προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Μέσα σε αυτή την ει­κό­να προ­στί­θε­ται και η ανα­φο­ρά ότι το β’ εξά­μη­νο του 2027 η Ελ­λά­δα, ως προ­ε­δρεύ­ου­σα του Ευ­ρω­παϊ­κού Συμ­βου­λί­ου, πι­θα­νό­τα­τα θα κλη­θεί να πε­τύ­χει τη συμ­φω­νία για τον νέο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Πρό­κει­ται για στοι­χείο που ανε­βά­ζει πο­λι­τι­κά τον πήχη, γιατί η εθνι­κή στρα­τη­γι­κή για την πε­ρι­φέ­ρεια δεν θα κρι­θεί μόνο εντός συ­νό­ρων, αλλά και στη δυ­να­τό­τη­τα να δια­σφα­λι­στούν οι πόροι και οι κα­νό­νες που επι­τρέ­πουν στην πε­ρι­φε­ρεια­κή πο­λι­τι­κή να έχει διάρ­κεια.

Οι 10 ορι­ζό­ντιες πο­λι­τι­κές και το πρα­κτι­κό ερώ­τη­μα της αν­θε­κτι­κό­τη­τας

Πέρα από τα ση­μεια­κά μέτρα, η κυ­βέρ­νη­ση πε­ρι­γρά­φει 10 εθνι­κές ορι­ζό­ντιες πο­λι­τι­κές που βρί­σκο­νται σε εξέ­λι­ξη, οι οποί­ες αγ­γί­ζουν από τον νέο κώ­δι­κα αυ­το­διοί­κη­σης και τη δια­χει­ρι­στι­κή επάρ­κεια των ΟΤΑ μέχρι τις υπο­δο­μές, τον πρω­το­γε­νή τομέα, τη δια­χεί­ρι­ση υδά­των, το πε­ρι­βάλ­λον, τον χω­ρο­τα­ξι­κό σχε­δια­σμό, την προ­σέλ­κυ­ση επεν­δύ­σε­ων, το δη­μο­γρα­φι­κό και τον πε­ρι­φε­ρεια­κό σχε­δια­σμό στην εκ­παί­δευ­ση.

Η κοινή γραμ­μή όλων αυτών είναι η αν­θε­κτι­κό­τη­τα. Αν­θε­κτι­κό­τη­τα στις φυ­σι­κές κα­τα­στρο­φές και στις κλι­μα­τι­κές πιέ­σεις, αν­θε­κτι­κό­τη­τα στις δη­μο­γρα­φι­κές απώ­λειες, αν­θε­κτι­κό­τη­τα στην ανι­σό­τη­τα πρό­σβα­σης σε υπη­ρε­σί­ες, αν­θε­κτι­κό­τη­τα στην οι­κο­νο­μι­κή μο­νο­καλ­λιέρ­γεια που συχνά εγκλω­βί­ζει πε­ριο­χές σε ένα μόνο μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξης. Το ερώ­τη­μα που μένει να απα­ντη­θεί στην πράξη είναι αν αυτές οι πο­λι­τι­κές θα συν­δε­θούν ορ­γα­νι­κά με τα Το­πι­κά Σχέ­δια Ανά­πτυ­ξης ή αν θα τρέ­ξουν πα­ράλ­λη­λα, δη­μιουρ­γώ­ντας πάλι το γνω­στό χάσμα ανά­με­σα στο κέ­ντρο και στην πε­ρι­φέ­ρεια.

Ο κρί­σι­μος δεί­κτης επι­τυ­χί­ας είναι ο χρό­νος και η αξιο­πι­στία

Στο πο­λι­τι­κό επί­πε­δο, η επι­λο­γή να τε­θούν συ­γκε­κρι­μέ­να χρο­νο­δια­γράμ­μα­τα και να απο­φα­σι­στεί ότι στο Υπουρ­γι­κό Συμ­βού­λιο του Ια­νουα­ρί­ου θα πα­ρα­δο­θεί ο οδι­κός χάρ­της ανά πε­ρι­φε­ρεια­κή ενό­τη­τα και ανά πο­λι­τι­κή για τους επό­με­νους 18 μήνες με όλα τα κρί­σι­μα ορό­ση­μα, δεί­χνει πρό­θε­ση να με­τρη­θεί η πρό­ο­δος. Ο χρό­νος, όμως, είναι και το πιο δύ­σκο­λο πεδίο. Γιατί η πε­ρι­φέ­ρεια δεν πε­ρι­μέ­νει μόνο εξαγ­γε­λί­ες. Πε­ρι­μέ­νει σχο­λεία στε­λε­χω­μέ­να, κέ­ντρα υγεί­ας λει­τουρ­γι­κά, δρό­μους ασφα­λείς, ύδρευ­ση και άρ­δευ­ση που αντέ­χει, ευ­και­ρί­ες ερ­γα­σί­ας που δεν είναι επο­χι­κές, στέγη που δεν εξα­νε­μί­ζει το ει­σό­δη­μα.