«Αποκρυπτογράφηση» της αμυντικής συμφωνίας Ελλάδας – Γαλλίας

Τις επι­πτώ­σεις τόσο στην πε­ριο­χή μας όσο και στις σχέ­σεις με την Τουρ­κία, από την αμυ­ντι­κή συ­νερ­γα­σία Ελ­λά­δας-Γαλ­λί­ας «απο­κρυ­πτο­γρα­φεί» στη «δ» ο Διε­θνο­λό­γος, Ερευ­νη­τής Τμή­μα­τος Τουρ­κι­κών και Σύγ­χρο­νων Ασια­τι­κών Σπου­δών ΕΚΠΑ κ. Αλέ­ξαν­δρος Δε­σπο­τό­που­λος ο οποί­ος απα­ντά σε καί­ρια ερω­τή­μα­τα για την νέα συν­θή­κη που δια­μορ­φώ­νε­ται στο Αι­γαίο.

Όπως λέει, απο­τε­λεί αδιαμ­φι­σβή­τη­τα μία ση­μα­ντι­κή εξέ­λι­ξη, που δεν μπο­ρεί να κρι­θεί ανε­ξάρ­τη­τα από την ευ­ρύ­τε­ρη συν­θή­κη της γε­ω­πο­λι­τι­κής κα­τά­στα­σης της Με­σο­γεί­ου, της Ευ­ρώ­πης και των πα­γκό­σμιων εξε­λί­ξε­ων.

Τι συμ­φώ­νη­σαν Ελ­λά­δα και Γαλ­λία στο Πα­ρί­σι

Υπο­γρά­φη­κε Συμ­φω­νία Στρα­τη­γι­κής Συ­νερ­γα­σί­ας, ανά­με­σα στους υπουρ­γούς Εξω­τε­ρι­κών Γαλ­λί­ας και Ελ­λά­δος, Ζαν-Υβ Λε Ντριάν και Νίκο Δέν­δια, αντι­στοί­χως. Επί­σης, υπήρ­ξε συμ­φω­νία με­τα­ξύ των Υπουρ­γών Άμυ­νας Φλο­ράνς Παρλί και Νίκο Πα­να­γο­ω­τό­που­λο για την τρί­μη­νη δια­πραγ­μά­τευ­ση των λε­πτο­με­ρειών για την προ­μή­θεια 3+1 γαλ­λι­κών φρε­γα­τών Belh@rra από το ελ­λη­νι­κό Πο­λε­μι­κό Ναυ­τι­κό. Η Συμ­φω­νία απο­τυ­πώ­νει την στενή συμ­μα­χι­κή σχέση που έχουν ανα­πτύ­ξει οι δύο χώρες , και πε­ριέ­χει ρήτρα αμοι­βαί­ας αμυ­ντι­κής συν­δρο­μής σε πε­ρί­πτω­ση που μια από τις δύο χώρες δε­χθεί επί­θε­ση στην επι­κρά­τειά της. Στο πλαί­σιο αυτό προ­βλέ­πε­ται στενή συ­νερ­γα­σία σε θέ­μα­τα άμυ­νας και εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των τα­κτι­κών δια­βου­λεύ­σε­ων των υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών και Άμυ­νας των δύο χωρών τόσο για θέ­μα­τα ασφά­λειας και άμυ­νας, όσο και για πε­ρι­φε­ρεια­κά και διε­θνή ζη­τή­μα­τα, υβρι­δι­κές απει­λές, θα­λάσ­σια ασφά­λεια και με­τα­νά­στευ­ση. Ει­δι­κά οι δια­βου­λεύ­σεις σε επί­πε­δο Υπουρ­γών Άμυ­νας κα­λύ­πτουν θέ­μα­τα που εν­δια­φέ­ρουν από κοι­νού, όπως για πα­ρά­δειγ­μα, τη δι­με­ρή αμυ­ντι­κή συ­νερ­γα­σία, την αμυ­ντι­κο­τε­χνι­κή συ­νερ­γα­σία, την πε­ρι­φε­ρεια­κή αμυ­ντι­κή συ­νερ­γα­σία, τις αμυ­ντι­κές πρω­το­βου­λί­ες, τη θα­λάσ­σια ασφά­λεια, τις υβρι­δι­κές απει­λές και προ­κλή­σεις, τις κυ­βερ­νο-απει­λές, τις ευ­ρω­παϊ­κές αμυ­ντι­κές πρω­το­βου­λί­ες, την ανά­πτυ­ξη δυ­να­το­τή­των, τις ρη­ξι­κέ­λευ­θες τε­χνο­λο­γί­ες και την τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη.. Με τη Συμ­φω­νία οι δύο χώρες συ­ντο­νί­ζουν επί­σης από κοι­νού τη δράση τους σε αντί­στοι­χα θέ­μα­τα σε Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση και ΝΑΤΟ.

Τι ση­μα­το­δο­τούν οι συμ­φω­νί­ες αυτές για την Γαλ­λία, την Ελ­λά­δα και την Ευ­ρώ­πη

Τα ψυχρά γε­ω­πο­λι­τι­κά δε­δο­μέ­να της διαρ­κούς υπο­βάθ­μι­σης του ΝΑΤΟ, της μεί­ω­σης του εν­δια­φέ­ρο­ντος των Αμε­ρι­κα­νών για τη Μέση Ανα­το­λή και του γε­ω­πο­λι­τι­κού κενού  που δη­μιουρ­γή­θη­κε από την απο­χώ­ρη­σή τους και της εμ­φά­νι­σης του Συμ­φώ­νου AUKUS δη­μιούρ­γη­σαν νέα δυ­να­μι­κή στην Ελ­λη­νο-Γαλ­λι­κή συ­νερ­γα­σία. Δι­καί­ως, και οι δύο ηγέ­τες, Πρό­ε­δρος Μα­κρόν και ο Έλ­λη­νας Πρω­θυ­πουρ­γός Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης, χα­ρα­κτή­ρι­σαν τη Συμ­φω­νία «ιστο­ρι­κή», τόσο για την Ελ­λά­δα και τη Γαλ­λία, όσο και για τον ευ­ρω­παϊ­κό χώρο. Η Γαλ­λία κα­τά­φε­ρε να ανα­δεί­ξει τον ηγε­τι­κό της ρόλο στη Με­σό­γειο και στην Ευ­ρώ­πη, δη­μιουρ­γώ­ντας την μαγιά για την ανά­δει­ξη της κοι­νής πο­λι­τι­κής άμυ­νας και ασφά­λειας σε ευ­ρω­παϊ­κή προ­τε­ραιό­τη­τα. Η συμ­φω­νία με την Ελ­λά­δα βοηθά πε­ραι­τέ­ρω το Πα­ρί­σι στον ηγε­τι­κό ρόλο που διεκ­δι­κεί στη Με­σό­γειο, ει­δι­κά μετά την απο­χώ­ρη­ση των Αμε­ρι­κα­νών από την πε­ριο­χή και που απει­λή­θη­κε από την Τουρ­κία. Συ­νά­μα, η πα­ραγ­γε­λία των γαλ­λι­κών πλοί­ων απο­τε­λεί ρε­βάνς του Μα­κρόν μετά την ψυ­χρο­λου­σία που προη­γή­θη­κε από την Αυ­στρα­λια­νή ακύ­ρω­ση αντί­στοι­χου συμ­βο­λαί­ου πολ­λών δις ευρώ, λόγω AUKUS. Η Ελ­λά­δα από την πλευ­ρά της ανα­βαθ­μί­ζει την απο­τρε­πτι­κή της ικα­νό­τη­τα, δη­μιουρ­γώ­ντας πα­ράλ­λη­λα ισχυ­ρά δι­πλω­μα­τι­κά και επι­χει­ρη­σια­κά ανα­χώ­μα­τα ένα­ντι της ανα­θε­ω­ρη­τι­κής πο­λι­τι­κής της Άγκυ­ρας, του δόγ­μα­τος της Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας και της δίψας της Τουρ­κί­ας για αλ­λα­γή του status quo και τρο­πο­ποί­η­ση της Συν­θή­κης της Λο­ζά­νης με κάθε τρόπο. Η ρήτρα αμοι­βαί­ας συν­δρο­μής κλεί­νει επί­σης το πα­ρά­θυ­ρο επι­χει­ρη­σια­κής ευ­και­ρί­ας που θα είχε η Τουρ­κία, μέχρι την ολο­κλή­ρω­ση του ελ­λη­νι­κού εξο­πλι­στι­κού προ­γράμ­μα­τος. Ταυ­τό­χρο­να, η Αθήνα στέλ­νει ηχηρό μή­νυ­μα σε Ισ­ρα­ήλ και σε όλα τα κράτη της Με­σο­γεί­ου, ότι έχει την απα­ραί­τη­τη διε­θνή υπο­στή­ρι­ξη για την υπο­στή­ρι­ξη των ενερ­γεια­κών της σχε­δί­ων στη Με­σό­γειο, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του αγω­γού East-Med. Η Συμ­φω­νία απο­τε­λεί και ση­μα­ντι­κό βήμα για την Ευ­ρώ­πη. Όπως ανέ­φε­ρε και ο Έλ­λη­νας Πρω­θυ­πουρ­γός, η Συμ­φω­νία απο­τε­λεί «βήμα προς την ευ­ρω­παϊ­κή στρα­τη­γι­κή αυ­το­νο­μία, που δίνει πα­ράλ­λη­λα ανοίγ­μα­τα για τη συμ­με­το­χή και άλλων ευ­ρω­παϊ­κών χωρών».

Ηταν μο­νό­δρο­μος η συμ­φω­νία αυτή με τη Γαλ­λία; Θα μπο­ρού­σε να προ­βλε­φθεί;

Για τους καλά δια­βα­σμέ­νους, η εξέ­λι­ξη αυτή είχε – τε­λε­ο­λο­γι­κά σχε­δόν, κρι­θεί εδώ και του­λά­χι­στον δύο χρό­νια. Η προ­βλε­πτι­κή ικα­νό­τη­τα της με­θό­δου της Συ­στη­μι­κής Γε­ω­πο­λι­τι­κής Ανά­λυ­σης του Έλ­λη­να κα­θη­γη­τή Ιω­άν­νη Μάζη επι­βε­βαιώ­θη­κε για άλλη μία φορά. Ο κα­θη­γη­τής, μέσα από ένα πλή­θος πα­ρεμ­βά­σε­ων, εδώ και του­λά­χι­στον δύο χρό­νια προ­ε­ξο­φλού­σε ως μο­νό­δρο­μο την εμ­βά­θυν­ση των σχέ­σε­ων Αθή­νας – Πα­ρι­σί­ου. «Η Γαλ­λία είναι η μο­να­δι­κή δύ­να­μη, η οποία μπο­ρεί να κα­λύ­ψει το δη­μιουρ­γη­θέν γε­ω­πο­λι­τι­κό κενό στη Με­σό­γειο και στη Μέση Ανα­το­λή μετά την από­συρ­ση των Αμε­ρι­κα­νών, και απο­τε­λεί ευ­τυ­χή συ­γκυ­ρία ότι πα­ρου­σιά­ζε­ται, αυτήν τη στιγ­μή, σύμ­πτω­ση των ελ­λη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων με τα γαλ­λι­κά», θα ανα­φέ­ρει ο κα­θη­γη­τής τον Αύ­γου­στο 2020 σε συ­νέ­ντευ­ξή του σε κυ­πρια­κό κα­νά­λι.

Είναι πρω­τό­γνω­ρη μία τέ­τοια συμ­φω­νία για την Ελ­λά­δα

Πρώτη φορά υπο­γρά­φε­ται από την Ελ­λά­δα σύμ­βα­ση με ρήτρα αμοι­βαί­ας συν­δρο­μής με Ευ­ρω­παίο εταί­ρο ή σύμ­μα­χο στο ΝΑΤΟ. Αντί­στοι­χη ρήτρα υπάρ­χει στην συμ­φω­νία με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και Ηνω­μέ­νων Αρα­βι­κών Εμι­ρά­των, που υπέ­γρα­ψε πριν ένα χρόνο ο Έλ­λη­νας Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών κ. Νίκος Δέν­διας με τον ομό­λο­γό του Σεΐχη Abdullah bin Zayed Al Nahyan.

Αν επι­τε­θεί η Τουρ­κία στην Ελ­λά­δα, προ­βλέ­πε­ται η Γαλ­λία να στεί­λει στρα­τό

Στο δεύ­τε­ρο άρθρο της Συμ­φω­νί­ας Στρα­τη­γι­κής Συ­νερ­γα­σί­ας προ­βλέ­πε­ται ρήτρα αμοι­βαί­ας συν­δρο­μής και αφορά στην πε­ρί­πτω­ση ένο­πλης επί­θε­σης ενα­ντί­ον της επι­κρά­τειας ενός εκ των δύο συμ­βαλ­λο­μέ­νων μερών, η οποία πε­ρι­λαμ­βά­νει και την χρήση στρα­τιω­τι­κών μέσων, σύμ­φω­να με το άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ (δι­καί­ω­μα αυ­το­ά­μυ­νας).

Η συμ­με­το­χή της Τουρ­κί­ας στο ΝΑΤΟ, δεν την προ­στα­τεύ­ει από γαλ­λι­κή επί­θε­ση;

Η ρήτρα στην Ελ­λη­νο-Γαλ­λι­κή συμ­φω­νία μπο­ρεί να ενερ­γο­ποι­η­θεί εάν οι δύο χώρες δια­πι­στώ­σουν ότι υπάρ­χει ένο­πλη επί­θε­ση ενα­ντί­ον της επι­κρά­τειας ενός από αυτά και άρα δεν υπό­κει­ται στους πε­ριο­ρι­σμούς που επι­βά­λει η συν­θή­κη της Ουά­σιγ­κτον (ΝΑΤΟ) και η συν­θή­κη της Λισ­σα­βό­νας (ΕΕ).

 

 

 

Έχει τώρα υπο­χρέ­ω­ση η Ελ­λά­δα να εμπλα­κεί σε επι­χει­ρή­σεις στο Σαχέλ και το Μάλι, υπο­στη­ρί­ζο­ντας τη Γαλ­λία;

Όχι. Η ρήτρα αμοι­βαί­ας συν­δρο­μής αφορά σε επί­θε­ση εντός της επι­κρά­τειας των δύο χωρών και όχι σε στρα­τιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις εκτός, άρα αφή­νει εκτός τη δράση της Γαλ­λί­ας στην Αφρι­κή. Ση­μειώ­νε­ται ότι στο άρθρο 18 προ­βλέ­πε­ται η δυ­να­τό­τη­τα (όχι η υπο­χρέ­ω­ση) για «συμ­με­το­χή σε κοι­νές ανα­πτύ­ξεις δυ­νά­με­ων ή ανα­πτύ­ξεις σε θέ­α­τρα επι­χει­ρή­σε­ων προς υπο­στή­ρι­ξη κοι­νών συμ­φε­ρό­ντων, όπως, για πα­ρά­δειγ­μα, τις υπό γαλ­λι­κή διοί­κη­ση επι­χει­ρή­σεις στο Σαχέλ.»

Έχει η Γαλ­λία υπο­χρέ­ω­ση μό­νι­μης στρα­τιω­τι­κής πα­ρου­σί­ας στην Ελ­λά­δα;

Όχι. Στο άρθρο 18, όμως, προ­βλέ­πε­ται η δυ­να­τό­τη­τα για … «Εν­διά­με­σες στά­σεις και /ή επι­σκέ­ψεις σε κρα­τι­κά αε­ρο­σκά­φη και πο­λε­μι­κά πλοία, Ει­δι­κές και χω­ρι­στές διευ­θε­τή­σεις που διευ­κο­λύ­νουν την επι­χει­ρη­σια­κή χρήση εγκα­τα­στά­σε­ων θα­λασ­σί­ων λι­μέ­νων και αε­ρο­λι­μέ­νων αμ­φο­τέ­ρων των Μερών, Κοι­νές δρα­στη­ριό­τη­τες, εκ­παί­δευ­ση και στρα­τιω­τι­κές ασκή­σεις, είτε επί του εδά­φους είτε επί Ελ­λη­νι­κών ή Γαλ­λι­κών Κρα­τι­κών πλοί­ων ή αε­ρο­σκα­φών, στο πλαί­σιο της αυ­ξη­μέ­νης ναυ­τι­κής πα­ρου­σί­ας της Γαλ­λί­ας στην Με­σό­γειο ή της κοι­νής συμ­με­το­χής σε δι­με­ρείς ή πο­λυ­με­ρείς ασκή­σεις στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο και στο Αι­γαίο Πέ­λα­γος…». Η υλο­ποί­η­ση της συμ­φω­νί­ας πι­θα­νά να συ­νε­πά­γε­ται συ­χνές στρα­τιω­τι­κές ασκή­σεις με­τα­ξύ των δύο χωρών, ει­δι­κά στη Με­σό­γειο.

Ενό­χλη­σε η συμ­φω­νία τους Αμε­ρι­κα­νούς;

Είναι γνω­στό ότι οι ΗΠΑ πί­ε­ζαν με κάθε τρόπο για την προ­μή­θεια, από το ελ­λη­νι­κό ναυ­τι­κό, πο­λε­μι­κών πλοί­ων αμε­ρι­κα­νι­κής πα­ρα­γω­γής – της εται­ρεί­ας Lockheed-Martin. Η Γαλ­λι­κή αντί­δρα­ση, όμως, ένα­ντι των ΗΠΑ σε συ­νέ­χεια της ακύ­ρω­σης της πα­ραγ­γε­λί­ας της Αυ­στρα­λί­ας, λόγω του Συμ­φώ­νου AUKUS δη­μιούρ­γη­σαν τις κα­τάλ­λη­λες προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την ολο­κλή­ρω­ση της Ελ­λη­νο-Γαλ­λι­κής συμ­φω­νί­ας. Οι Αμε­ρι­κα­νοί πι­θα­νά έδω­σαν στο πα­ρα­σκή­νιο το πρά­σι­νο φως, προ­κει­μέ­νου να «χρυ­σώ­σουν το χάπι» στον Πρό­ε­δρο Μα­κρόν και να υπο­στη­ρί­ξουν την απο­κα­τά­στα­ση των Αμε­ρι­κα­νο-Γαλ­λι­κών Σχέ­σε­ων. Η Ελ­λά­δα, από πλευ­ράς της, ετοι­μά­ζε­ται να υπο­γρά­ψει σε λίγες εβδο­μά­δες νέα δι­με­ρή αμυ­ντι­κή συμ­φω­νία με τις ΗΠΑ, πε­ντα­ε­τούς διάρ­κειας αυτή τη φορά, ικα­νο­ποιώ­ντας ένα πάγιο αί­τη­μα των Αμε­ρι­κα­νών.

Ενό­χλη­σε η Συμ­φω­νία της Τουρ­κία;

Αδιαμ­φη­σβή­τη­τα η Τουρ­κία ενο­χλή­θη­κε από την υπο­γρα­φή της Συμ­φω­νί­ας. Ει­δι­κά η ρήτρα αμοι­βαιό­τη­τας σε θέ­μα­τα άμυ­νας έκλει­σε πι­θα­νό πα­ρά­θυ­ρο ευ­και­ρί­ας για την Άγκυ­ρα για το διά­στη­μα μέχρι την ολο­κλή­ρω­ση της δύ­να­μης απο­τρο­πής της Ελ­λά­δας, που απο­τε­λού­σε και πο­νο­κέ­φα­λο για την Αθήνα. Επι­πλέ­ον, στην Άγκυ­ρα γί­νε­ται αντι­λη­πτό ότι ανα­πτύσ­σε­ται ένα ση­μα­ντι­κό ανά­χω­μα ένα­ντι της ανα­θε­ω­ρη­τι­κής της πο­λι­τι­κής και ισχυ­ρές δυ­νά­μεις της Ευ­ρώ­πης, όπως η Γαλ­λία, κι­νη­το­ποιούν την Ένωση προς την κα­τεύ­θυν­ση της αντι­με­τώ­πι­σης των επε­κτα­τι­κών πο­λι­τι­κών της Άγκυ­ρας. Η εξέ­λι­ξη αυτή σε συν­δυα­σμό με το ψύχος στις Αμε­ρι­κα­νο-Τουρ­κι­κές σχέ­σεις και την διαρ­κή φθορά του ΝΑΤΟ οδη­γούν σε υπο­βάθ­μι­ση της τουρ­κι­κής επιρ­ρο­ής.

Ποια μπο­ρεί να είναι η επή­ρεια της Συμ­φω­νί­ας σε σχέση με την ασφά­λεια τρί­των χωρών; Τι μπο­ρού­με να πε­ρι­μέ­νου­με την επό­με­νη ημέρα;

Η Ευ­ρω­παϊ­κή κοινή άμυνα και η ανά­πτυ­ξη συ­νερ­γα­ζό­με­νου να­τοϊ­κού θύ­λα­κα με τη συμ­με­το­χή χωρών όπως ο Λί­βα­νος, η Ιορ­δα­νία, τα Ηνω­μέ­να Αρα­βι­κά Εμι­ρά­τα και η Σα­ου­δι­κή Αρα­βία πι­θα­νό­τα­τα θα απο­τε­λέ­σουν την επό­με­νη επι­βε­βαί­ω­ση της με­θό­δου της Συ­στη­μι­κής Γε­ω­πο­λι­τι­κής Ανά­λυ­σης Μάζη. Οι κοι­νές προ­κλή­σεις άμυ­νας και ασφά­λειας τόσο των χωρών αυτών, όσο και της πε­ρι­φέ­ρειας της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης ανα­μέ­νε­ται να εξε­λι­χθούν στον κα­τα­λύ­τη της ανά­πτυ­ξης των πλεγ­μά­των απο­τρο­πής, που έχει ανά­γκη η πε­ριο­χή.