Aπό τη Pόδο στο Aουσβιτς… Πρεμιέρα του συγκλονιστικού ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Σ. Mοντιάνο

Στις 21 Σε­πτεμ­βρί­ου 2019, η ιστο­ρία θα ξα­να­ζω­ντα­νέ­ψει, μέσα από το ντο­κι­μα­ντέρ για τη ζωή του Σάμυ Μο­ντιά­νο, ο οποί­ος όπως κι άλλοι Εβραί­οι της Ρόδου έζησε τη φρίκη του Αου­σβιτς.

Δεν είναι λίγοι εκεί­νοι που υπο­στη­ρί­ζουν πως οι λέ­ξεις δεν επαρ­κούν για να πε­ρι­γρά­ψουν αυτά που έζη­σαν οι Εβραί­οι στα στρα­τό­πε­δα συ­γκέ­ντρω­σης. Ο Σάμυ Μο­ντιά­νο, που γνώ­ρι­σε από πολύ νωρίς στη ζωή του τον πα­ρα­λο­γι­σμό των πο­λι­τι­κών του δι­χα­σμού, της μι­σαλ­λο­δο­ξί­ας και των δια­κρί­σε­ων, έμελ­λε, παιδί ακόμα, να τα­ξι­δέ­ψει μέρες ατέ­λειω­τες για να συ­να­ντή­σει τον τρόμο, την φρίκη και τον όλε­θρο μαζί με χι­λιά­δες ομό­φυ­λούς του, να ζήσει τον χαμό του πα­τέ­ρα και της αδελ­φής του, και να αντι­με­τω­πί­σει κα­θη­με­ρι­νά τον θά­να­το στο Άου­σβιτς Μπιρ­κε­νά­ου. Στο με­ταίχ­μιο εκεί­νο που η ζώσα εμπει­ρία σμί­γει την το­πι­κή και την προ­σω­πι­κή ιστο­ρία με την πα­γκό­σμια, η ται­νία κα­τα­γρά­φει την μαρ­τυ­ρία ενός από τους τε­λευ­ταί­ους επι­ζώ­ντες Ρο­δε­σλί (Εβραί­ους της Ρόδου) και πραγ­μα­τεύ­ε­ται το κα­θή­κον της άσβε­στης μνή­μης και την προ­ά­σπι­ση της αν­θρω­πιάς και της αξιο­πρέ­πειας όχι πια μο­νά­χα για όσους επέ­ζη­σαν αλλά ιδίως για τις επερ­χό­με­νες γε­νιές ενός κλυ­δω­νι­ζό­με­νου κό­σμου.

Το 2008, ο Σάμυ Μο­ντιά­νο και ο Δαβίδ Γκα­λά­ντε, δύο Εβραί­οι της Ρόδου που τον Ιού­λιο του 1944 πήραν το δρόμο για το Άου­σβιτς, ξα­να­συ­να­ντή­θη­καν στο νησί μας, στο ίδιο κτή­ριο, όπου είχαν οδη­γή­σει οι Γερ­μα­νοί κα­τα­κτη­τές Ρό­διους Εβραί­ους, για να τους οδη­γή­σουν στο Αου­σβιτς. Φτά­νο­ντας στο Κο­λα­στή­ριο, πε­ρισ­σό­τε­ροι από 700 οδη­γή­θη­καν απευ­θεί­ας στα Κρε­μα­τό­ρια.

Στις 18 Ιου­λί­ου του 1944 οι Γερ­μα­νοί εκ­δί­δουν δια­τα­γή και κα­λούν όλους τους άν­δρες Εβραί­ους της Ρόδου να πα­ρου­σια­στούν στο κτή­ριο της Αε­ρο­πο­ρί­ας (ση­με­ρι­νή Του­ρι­στι­κή Σχολή) και την επο­μέ­νη μέρα κα­λού­νται να πα­ρου­σια­στούν και όλες οι γυ­ναί­κες με τα μικρά παι­διά. Οι γυ­ναί­κες ήταν υπο­χρε­ω­μέ­νες να προ­σκο­μί­σουν όλα τα χρυ­σα­φι­κά και χρή­μα­τα, με ποινή θα­νά­του για όσες προ­σπα­θού­σαν να τα κρύ­ψουν ή να τα δώ­σουν για φύ­λα­ξη σε ντό­πιους. Είχαν συ­γκε­ντρω­θεί εννέα βα­λί­τσες με δια­μά­ντια, χρυ­σα­φι­κά και κο­σμή­μα­τα, τα οποία αρ­γό­τε­ρα δύο αξιω­μα­τι­κοί των SS με­τέ­φε­ραν στην Αθήνα και ο εκεί διοι­κη­τής τα πού­λη­σε σε κο­σμη­μα­το­πώ­λη των Αθη­νών.

Ο τότε Τούρ­κος πρό­ξε­νος της Ρόδου Σε­λα­χε­τίν Ουλ­κου­μέν κα­τόρ­θω­σε να σώσει 42 Εβραί­ους με το αι­τιο­λο­γι­κό ότι είχαν τουρ­κι­κή υπη­κο­ό­τη­τα και αφού η Τουρ­κία δεν με­τεί­χε στον πό­λε­μο δεν μπο­ρού­σαν οι Γερ­μα­νοί να τους συλ­λά­βουν.

Γερ­μα­νοί συ­νο­δεύ­ουν την πομπή των 1.600 Εβραί­ων της Ρόδου προς το λι­μά­νι. Και για να μην τους δουν οι κά­τοι­κοι του νη­σιού ήχη­σαν οι σει­ρή­νες για δήθεν αε­ρο­πο­ρι­κή επί­θε­ση από τους Άγ­γλους στο νησί, ώστε να κρυ­φτούν όλοι στα σπί­τια τους και στα κα­τα­φύ­για.

Στο λι­μά­νι τούς πε­ρί­με­ναν τρία πα­μπά­λαια φορ­τη­γά πλοία. Κυ­ριο­λε­κτι­κά στοι­βαγ­μέ­νοι σαν τα ζώα μέσα στα πλοία, ξε­κι­νούν για την Κω, όπου επι­βι­βά­ζο­νται άλλοι 50 Εβραί­οι, ενώ ένα από τα πλοία περνά και από τη Λέρο για να πα­ρα­λά­βει τον μο­να­δι­κό Εβραίο του νη­σιού!

Τα πλοία φτά­νουν στον Πει­ραιά. Οι Γερ­μα­νοί φορ­τώ­νουν τους Εβραί­ους σε κα­μιό­νια και τους με­τα­φέ­ρουν σε στρα­τό­πε­δα στο Χαϊ­δά­ρι.

Στις 3 Αυ­γού­στου οι 1.650 Εβραί­οι της Ρόδου και της Κω με­τα­φέ­ρο­νται στο σι­δη­ρο­δρο­μι­κό σταθ­μό Αθη­νών και ξε­κι­νά το τα­ξί­δι με προ­ο­ρι­σμό το Άου­σβιτς.

Το τα­ξί­δι κρά­τη­σε 13 μέρες. Στη διάρ­κειά του πέ­θα­ναν πε­ρί­που 100 άτομα και οι Γερ­μα­νοί πε­τού­σαν τα πτώ­μα­τά τους από το τρένο στα χω­ρά­φια! Από αυ­τούς ελά­χι­στοι κα­τά­φε­ραν να επι­ζή­σουν μετά το τέλος του δεύ­τε­ρου πα­γκο­σμί­ου πο­λέ­μου.

Ο Σάμυ Μο­ντιά­νο, έχασε όλους του τους συγ­γε­νείς στο Αου­σβιτς. Σε πα­λαιό­τε­ρες δη­λώ­σεις του τό­νι­σε πως «πι­στεύω ότι εμείς επι­ζή­σα­με γιατί ίσως ο θεός μάς επέ­λε­ξε σαν μάρ­τυ­ρες για να μάθει ο κό­σμος τι συ­νέ­βη και να μην ξα­να­ζή­σει η αν­θρω­πό­τη­τα τέ­τοιες φρι­κα­λε­ό­τη­τες».

Στις 28 Ια­νουα­ρί­ου 1945 όταν οι Ρώσοι στρα­τιώ­τες μπή­καν στο στρα­τό­πε­δο συ­γκέ­ντρω­σης, βρή­καν τους δύο Ρό­διους Εβραί­ους σχε­δόν ετοι­μο­θά­να­τους από τις κα­κου­χί­ες και τα βα­σα­νι­στή­ρια και τους με­τέ­φε­ραν στο Νο­σο­κο­μείο. Η δεύ­τε­ρη ευ­και­ρία για τη ζωή, μόλις τους είχε δοθεί.

Η πρε­μιέ­ρα του συ­γκλο­νι­στι­κού ντο­κι­μα­ντέρ για την συ­γκι­νη­τι­κή δια­δρο­μή της ζωής του Σάμυ Μο­ντιά­νο, που θα ζω­ντα­νέ­ψει μνή­μες από την μα­τω­μέ­νη ιστο­ρία των Εβραί­ων της Ρόδου, έχει προ­γραμ­μα­τι­στεί στις 21 Σε­πτεμ­βρί­ου στις 20:00 στο Δη­μο­τι­κό Θέ­α­τρο της Ρόδου με ελεύ­θε­ρη εί­σο­δο για το κοινό.

Στο ντο­κι­μα­ντέρ μιλά ο 89 ετών σή­με­ρα Σάμυ Μο­ντιά­νο και η αφή­γη­σή του είναι κα­θη­λω­τι­κή. Την σκη­νο­θε­σία υπο­γρά­φουν οι Δέ­σποι­να Μα­ζα­ρά­κη, Γιώρ­γος Τζε­δά­κης, Δη­μή­τρης Κόκ­κι­νος και την μου­σι­κή ο Αντώ­νης Κυ­ζού­λης

Να ση­μειω­θεί ότι το ντο­κι­μα­ντέρ “Σά­μου­ελ Μο­ντιά­νο – Η Απο­στο­λή- από τη Ρόδο στο Άου­σβιτς” εντάσ­σε­ται στο πλαί­σιο της προ­σπά­θειας δη­μιουρ­γί­ας της λε­γό­με­νης “ΡΟ­ΔΙΑ­ΚΗΣ ΤΑΙ­ΝΙΟ­ΘΗ­ΚΗΣ” από το ερ­γα­στή­ρι κι­νη­μα­το­γρά­φου Cine Chevalier του Ιδρύ­μα­τος Υπο­τρο­φιών Ε.&Μ Στα­μα­τί­ου, διευ­θυ­ντής του οποί­ου είναι ο κ. Γιώρ­γος Τζε­δά­κης, δι­κη­γό­ρος/ οι­κο­γε­νεια­κός δια­με­σο­λα­βη­τής.

Ηδη στο στά­διο του μο­ντάζ βρί­σκο­νται άλλες δύο ται­νί­ες (για το Concentramento της Ρόδου και για το πέ­ρα­σμα από τη Ρόδο του Φώτη Κό­ντο­γλου), ενώ έχει προη­γη­θεί ται­νία με τίτλο “Ο Γιώρ­γος Σε­φέ­ρης στα χνά­ρια της Δω­ρι­κής Κρή­νης”.