Πώς τα capital controls επηρεάζουν εισαγωγές, εξαγωγές, επενδύσεις και τουρισμό

Προ­κα­ταρ­κτική έρευνα για το πώς επη­ρε­ά­ζουν τα capital controls την ελλη­νική οικο­νο­μία διε­νήρ­γησε η Διεύ­θυνση Οικο­νο­μι­κής Ανά­λυ­σης και Έρευνας Διεθνών Κεφα­λαια­γο­ρών της Eurobank στη νέα έκδοση του περιο­δι­κού της δελτίου Greece Macro Monitor με τίτλο «Προ­κα­ταρ­κτική ανάλυση για τις μακρο­οι­κο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις των περιο­ρι­σμών στην κίνηση κεφα­λαίων». Τη συγ­γραφή της έκθεσης επι­με­λή­θη­καν οι οικο­νο­μο­λό­γοι της Τρά­πε­ζας κ.κ. Θεό­δω­ρος Στα­μα­τίου, Ανώ­τε­ρος Οικο­νο­μο­λό­γος και Στυ­λια­νός Γ. Γώγος, Οικο­νο­μι­κός Ανα­λυ­τής.

Η ενί­σχυση του κλί­μα­τος αβε­βαιό­τη­τας σε σχέση με τις προ­ο­πτι­κές της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και η επιβολή περιο­ρι­σμών στην κίνηση κεφα­λαίων ανα­μέ­νε­ται να επι­δρά­σουν με αρνη­τικό τρόπο στην εγχώρια οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα. Ήδη δια­φαί­νο­νται τα πρώτα σημάδια ενός ακόμη υφε­σια­κού έτους, το 7ο τα τελευ­ταία 8 χρόνια, με μειω­μένη κατα­νά­λωση, καθυ­στέ­ρηση προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων επεν­δυ­τι­κών σχεδίων, αναι­μι­κές εξα­γω­γές και υψηλή ανεργία, τονίζει η Eurobank.

Οι πλέον πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις όπως η συμ­φω­νία της Συνόδου Κορυφής της 12ης Ιουλίου, η ψήφιση των προ­α­παι­τού­με­νων μεταρ­ρυθ­μί­σεων για το δάνειο «γέφυρα» με σκοπό την κάλυψη των άμεσων χρη­μα­το­δο­τι­κών αναγκών της χώρας καθώς και η άρση της τρα­πε­ζι­κής αργίας απο­τε­λούν βήματα προς τη σωστή κατεύ­θυνση. Ωστόσο, ανα­μέ­νε­ται ότι οι αρνη­τι­κές συνέ­πειες της πρό­σφα­της ανα­τα­ρα­χής θα συνε­χί­σουν να γίνο­νται αισθη­τές για κάποιο χρονικό διά­στημα.

Σκοπός της παρού­σας μελέτης είναι η παρου­σί­αση μιας προ­κα­ταρ­κτι­κής αξιο­λό­γη­σης των δυνη­τι­κών επι­πτώ­σεων των περιο­ρι­σμών στην κίνηση κεφα­λαίων. Πιο συγκε­κρι­μένα, δια­κρί­νουμε δύο βασι­κούς μηχα­νι­σμούς μετά­δο­σης της προ­α­να­φερ­θεί­σας δια­τα­ρα­χής. Ο πρώτος σχε­τί­ζε­ται με τα κόστη συναλ­λα­γών (transaction costs) και ο δεύ­τε­ρος με την αύξηση της αβε­βαιό­τη­τας και τη χει­ρο­τέ­ρευση του οικο­νο­μι­κού κλί­μα­τος.

Σε ότι αφορά τα κόστη συναλ­λα­γών δια­κρί­νουμε τα ακό­λουθα:

Συναλ­λα­κτι­κές συνή­θειες και κόστος προ­σαρ­μο­γής

Ο περιο­ρι­σμός ανά­λη­ψης μετρη­τών από το εγχώριο τρα­πε­ζικό σύστημα οδηγεί σε αύξηση του σχε­τι­κού κόστους συναλ­λα­γών με τη χρήση φυσικού χρή­μα­τος. Δυνη­τικά, η εξέλιξη αυτή θα ενι­σχύ­σει τα κίνητρα των νοι­κο­κυ­ριών και των επι­χει­ρή­σεων να πραγ­μα­το­ποιούν συναλ­λα­γές με πλα­στικό χρήμα. Ωστόσο, η μετά­βαση προς το νέο υπό­δειγμα συναλ­λα­γών δεν θα είναι στιγ­μιαία. Του­να­ντίον, θα υπάρξει μια περί­ο­δος προ­σαρ­μο­γής που εμπε­ριέ­χει χρονικό κόστος. Το συγκε­κρι­μένο επι­χεί­ρημα ενι­σχύ­ε­ται και από το γεγονός ότι η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται στην 26η θέση μεταξύ των 28 χωρών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης σε ό,τι αφορά τη ροπή προς πραγ­μα­το­ποί­ηση ηλε­κτρο­νι­κών συναλ­λα­γών (European Commission, DESI (2015). Τα προ­α­να­φερ­θέ­ντα στοι­χεία ανα­μέ­νε­ται να δημιουρ­γή­σουν αρνη­τι­κές δια­τα­ρα­χές τόσο στον τομέα της ζήτησης (μείωση της κατα­νά­λω­σης) όσο και σε αυτόν της προ­σφο­ράς (μείωση της παρα­γω­γής). Όσο πιο σύντομη είναι η περί­ο­δος προ­σαρ­μο­γής, τόσο πιο μικρό θα είναι το συνο­λικό κόστος (αύξηση της ανερ­γίας και μείωση των εισο­δη­μά­των) για την οικο­νο­μία.

Εξω­τε­ρι­κός Τομέας και Επεν­δύ­σεις

Οι περιο­ρι­σμοί στην κίνηση κεφα­λαίων ανα­μέ­νε­ται να οδη­γή­σουν σε συρ­ρί­κνωση των εισα­γω­γών, του­λά­χι­στον βρα­χυ­πρό­θε­σμα. Η εξέλιξη αυτή θα έχει επι­πτώ­σεις τόσο στην εγχώρια όσο και στην εξω­τε­ρική αγορά, κυρίως εάν ληφθεί υπ’ όψιν ότι μεγάλο μέρος του εξα­γω­γι­κού εμπο­ρίου στη­ρί­ζε­ται σε εισα­γό­με­νες πρώτες ύλες. Παράλ­ληλα, δυσχε­ραί­νο­νται οι απο­φά­σεις για την υλο­ποί­ηση επεν­δύ­σεων στην ελλη­νική οικο­νο­μία. Στην ανα­με­νό­μενη απόδοση του δυνη­τι­κού επεν­δυτή θα πρέπει τώρα να συμπε­ρι­λη­φθεί και ένα επι­πλέον ασφά­λι­στρο κιν­δύ­νου εξαι­τίας της επι­βο­λής των περιο­ρι­σμών κεφα­λαίων. Όλα τα παρα­πάνω είναι πιθανό να οδη­γή­σουν σε χει­ρο­τέ­ρευση της κατά­τα­ξης της χώρας στους διε­θνείς δείκτες αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας.

Του­ρι­σμός

Οι περιο­ρι­σμοί στην κίνηση κεφα­λαίων επι­βλή­θη­καν σε μια περίοδο αιχμής για την του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι στην περί­πτωση της Ελλάδας, η κορύ­φωση των του­ρι­στι­κών εσόδων λαμ­βά­νει χώρα μεταξύ Μαΐου και Σεπτεμ­βρίου κάθε έτους. Παρόλο που όπως φαί­νε­ται υπήρξε κάποια βρα­χυ­πρό­θε­σμη επί­πτωση σε όρους αφίξεων, ανα­μέ­νε­ται σχετική ανά­καμψη μέχρι το τέλος της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Επι­πρό­σθετα, οι παρε­χό­με­νες υπη­ρε­σίες του του­ρι­στι­κού κλάδου βασί­ζο­νται σε μεγάλο βαθμό στις εισα­γω­γές προ­ϊ­ό­ντων. Συνεπώς, η συνέ­χιση της δυσχε­ρούς κατά­στα­σης που σήμερα παρα­τη­ρεί­ται στο εισα­γω­γικό εμπόριο δύναται να έχει έμμεσες επι­δρά­σεις και στο του­ρι­στικό προϊόν. Το 2014 η άμεση συνει­σφορά του εν λόγω κλάδου στην εγχώρια παρα­γω­γική δρα­στη­ριό­τητα ήταν υψηλή, 9,5% του ΑΕΠ. Επο­μέ­νως, ακόμα και μικρές αρνη­τι­κές δια­τα­ρα­χές στον του­ρι­στικό κλάδο δεν θα έχουν αμε­λη­τέες επι­πτώ­σεις για το σύνολο της οικο­νο­μίας.

Σε ό,τι αφορά την αύξηση της αβε­βαιό­τη­τας σημειώ­νο­νται τα ακό­λουθα:

Η επι­δεί­νωση του κλί­μα­τος αβε­βαιό­τη­τας δεν οφεί­λε­ται μόνο στην επιβολή των περιο­ρι­σμών στην κίνηση κεφα­λαίων αλλά κυρίως στη σημα­ντική καθυ­στέ­ρηση των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων για το νέο πρό­γραμμα δανειο­δό­τη­σης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Ως εκ τούτου, η επι­τυ­χής ολο­κλή­ρωση των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων, η στα­διακή στα­θε­ρο­ποί­ηση της οικο­νο­μίας και η ανά­κτηση της εμπι­στο­σύ­νης στο εγχώριο χρη­μα­το­πι­στω­τικό σύστημα ανα­μέ­νε­ται να οδη­γή­σουν σε βαθ­μιαία απο­κλι­μά­κωση της αβε­βαιό­τη­τας. Η εξέλιξη αυτή θα δημιουρ­γούσε τις απα­ραί­τη­τες συν­θή­κες για τη στα­διακή απε­λευ­θέ­ρωση των περιο­ρι­σμών ή ακόμα και την ολο­κλη­ρω­τική κατάρ­γησή τους.

capital.gr