ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Μωβ μέδουσες: Σε ποιες περιοχές εντοπίζεται έξαρση – Μέτρα προστασίας, χρήσιμες συμβουλές

news room 7 λεπτά ανάγνωση
Μωβ μέδουσες

Πώς τις ανα­γνω­ρί­ζουμε. Ποια είναι τα συμ­πτώ­ματα μετά από επαφή-τσίμπημα. Πώς μπο­ρούμε να προ­στα­τευ­τούμε. Χρή­σι­μες συμ­βου­λές. Υπάρ­χουν και ακίν­δυ­νες μέδου­σες: Γιατί δεν θα έπρεπε να τις πει­ρά­ζουμε και ούτε να τις βγά­ζουμε στη στεριά.

Δια­κο­πές «παρέα» με τις μέδου­σες στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες και φέτος προ­βλέ­πουν οι ειδικοί. H πλη­θυ­σμιακή έξαρση των μωβ μεδου­σών -ή Pelagia noctiluca όπως είναι το επι­στη­μο­νικό της όνομα- στο Αιγαίο έχει ξεκι­νή­σει από τον Οκτώ­βριο του 2020 και αν επι­κρα­τή­σει το ίδιο μοτίβο θα έχουμε να τις αντι­με­τω­πί­σουμε για άλλο 1,5 με 2 χρόνια. Οι μωβ μέδου­σες θεω­ρού­νται από τα πιο επι­κίν­δυνα είδη μεδου­σών στην Μεσό­γειο. Το τσί­μπημα τους είναι επώδυνο λόγω της νευ­ρο­το­ξί­νης που έχουν, επο­μέ­νως οι λουό­με­νοι θα πρέπει να είναι πολύ καλά ενη­με­ρω­μέ­νοι σχετικά με το τι πρέπει να κάνουν σε περί­πτωση τσι­μπή­μα­τος.

Η πλη­θυ­σμιακή έξαρση των μωβ μεδου­σών σε μια περιοχή παρα­τη­ρού­νταν πριν από την κλι­μα­τική αλλαγή περίπου ανά 10 με 12 χρόνια και κρα­τούσε το πολύ 4 χρόνια (με μέσο όρο 2-3 χρόνια). Το 2015 μέχρι και το 2018 υπήρχε έντονη πλη­θυ­σμιακή έξαρση αυτού του είδους στον Κοριν­θιακό Κόλπο, στην Μάλτα επι­κρά­τησε η πλη­θυ­σμιακή έκρηξη της μωβ μέδου­σας (Pelagia noctiluca) από το 2018 έως και το 2020, ενώ είδαμε επα­νεμ­φά­νιση στην Μάλτα και τον Ιανουά­ριο του 2022.

Φέτος, έχουν παρα­τη­ρη­θεί σε διά­φο­ρες περιο­χές του Αιγαίου αλλά και του Ιονίου, ενώ χει­με­ρι­νοί κολυμ­βη­τές ανέ­φε­ραν ότι έβλεπαν αυτό το είδος μέδου­σας και το χειμώνα. Ωστόσο, η παρου­σία τους αυξά­νε­ται κατά πολύ το καλο­καίρι καθώς ευνο­ού­νται οι συν­θή­κες ανα­πα­ρα­γω­γής της λόγω της υψη­λό­τε­ρης θερ­μο­κρα­σίας της θάλασ­σας. Η ανα­πα­ρα­γωγή τους ευνο­εί­ται και από την κλι­μα­τική αλλαγή που αυξάνει τη θερ­μο­κρα­σία του νερού. Παράλ­ληλα, η μείωση του πλη­θυ­σμού των ψαριών, που είναι κυνηγοί τους αλλά και η μείωση των πλη­θυ­σμών των θαλάσ­σιων χελώνων που είναι ο βασικός κυνηγός τους ευνοεί την εξά­πλωση των μεδου­σών.

Η μωβ μέδουσα είναι πελα­γικό είδος και ζει σε τροπικά νερά. Έχει μέγιστο μήκος τα 10 εκα­το­στά σε διά­με­τρο και το μήκος των πλο­κα­μιών μπορεί να φτάσει μέχρι 10 μέτρα. Κυρίως τρέ­φε­ται με σάλπες, διάφορα χιτω­νο­φόρα, πλα­κτο­νικά καρ­κι­νοειδή και αυγά ψαριών. Οι μεγα­λύ­τε­ροι φυσικοί θηρευ­τές της μέδου­σας είναι η δερ­μα­το­χε­λώνα, η καρέτα καρέτα, ο τόνος, ο ξιφίας και το φεγ­γα­ρό­ψαρο. Όταν είναι νεαρή το χρώμα της είναι πορ­το­καλό – καφέ και όταν ενη­λι­κιώ­νε­ται παίρνει έντονο πορφυρό-μωβ χρώμα.

Η ανα­γνώ­ριση γίνεται από τα εξω­τε­ρικά μορ­φο­λο­γικά χαρα­κτη­ρι­στικά της, δηλαδή τι χρώμα είναι, αν έχει βούλες ή ρίγες στην καμπάνα της, αν φαί­νο­νται οι γονάδες τις και τι σχήμα έχουν (για διά­φα­νες μέδου­σες, όπως π.χ. οι Aurelia sp.), πως είναι τα πλο­κά­μια τους σε σχήμα και αν έχουν κάποια χρώματα δια­φο­ρε­τικά ή λωρίδες στα πλο­κά­μια ή στην καμπάνα τους.

«Το κάθε είδος μέδου­σας κάνει μια φυσική έξαρση ανά κάποια χρόνια. π.χ. η Μεσο­γειακή μέδουσα (Cotylorhiza tuberculata) έχει έξαρση κάθε χρόνο τον Αύγου­στο, ενώ η Μέδουσα Πυξίδα (Chrysaora hysoscella) έχει έξαρση κάθε χρόνο από Μάρτιο μέχρι μέσα Μαϊου. Η μωβ μέδουσα (Pelagia noctiluca) είχε φυσική έξαρση κάθε 8 με 10 χρόνια και οι εξάρ­σεις τους κρα­τού­σανε μέχρι 4 χρόνια μάξι­μουμ. Αλλά λόγω κάποιων παρα­γό­ντων όπως π.χ. η κλι­μα­τική αλλαγή, η υπε­ρα­λί­ευση, η έλλειψη θηρευ­τών, κ.α. έχει βοη­θή­σει αυτές τις εξάρ­σεις να γίνο­νται πιο συχνά και με μεγα­λύ­τερη εξά­πλωση», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Χρήστος Τακλής που είναι Θαλάσ­σιος και Conservation Βιο­λό­γος και Δια­χει­ρι­στής του Ελλη­νι­κού Παρα­τη­ρη­τη­ρίου Βιο­ποι­κι­λό­τη­τας.

Σχεδόν όλα τα είδη μεδου­σών απα­ντώ­νται στα βαθιά νερά και μακριά από τις παρα­λίες. Αλλά επειδή η μετα­κί­νηση τους είναι παθη­τική καθώς παρα­σύ­ρο­νται από θαλάσ­σια ρεύματα και κύματα, εξαρ­τώ­νται απο­κλει­στικά από τους ανέμους, τα κύματα, και κυρίως από τα υπο­θα­λάσ­σια ρεύματα.

«Τα περισ­σό­τερα είδη στις εξάρ­σεις τους, μπο­ρούμε να τα δούμε στην επι­φά­νεια του νερού ή σε μικρό βάθος εκα­το­στών ή και 1-2 μέτρων κάτω από το νερό. Συνήθως ο κόσμος βλέπει στις παρα­λίες στην ζώνη που τσα­λα­βου­τάει ή και πατάει, μόνο τις μέδου­σες που έρχο­νται με τον κυμα­τι­σμό, ενώ πιο μέσα ακόμα και 100 μέτρα ή και 200 μέτρα από την παραλία υπάρ­χουν πολύ περισ­σό­τε­ρες μέδου­σες», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Σε σχέση με τον τρόπο προ­στα­σίας ανα­φέ­ρει:

«Ολικός τρόπος προ­στα­σίας δεν υπάρχει. Κύριες συμ­βου­λές είναι να βουτάνε με μάσκα και άμα υπάρ­χουν πολλές μέδου­σες κάποιου είδους που τσι­μπάει όπως η Pelagia noctiluca, να βγαί­νουν από την θάλασσα για εκείνη την ημέρα. Αλλά ένας συν­δυα­σμός μέτρων, μπορεί να βοη­θή­σει πολύ για να ευχα­ρι­στη­θούμε όλοι μας το κολύμπι, όπως βάζουμε λεπτή στολή λύκρα ή νεοπρέν για κάλυψη του περισ­σό­τε­ρου μέρους του σώματος μας, μάσκα για να βλέ­πουμε τι γίνεται τριγύρω μας, ελέγ­χουμε τους ανέμους ώστε να πηγαί­νει ο άνεμος προς τα μέσα για να μην μας φέρνει τις μέδου­σες έξω στην παραλία, φρο­ντί­ζουμε να κατα­γρά­φουμε τις μέδου­σες και να τις ανε­βά­ζουμε στο inaturalist.org (υπάρχει εφαρ­μογή και για κινητά android και iphone) ώστε να ενη­με­ρώ­νουμε τον κόσμο αλλά και να ενη­με­ρω­νό­μα­στε και εμείς αν υπάρ­χουν μέδου­σες και πάντα μαζί μας μια κρέμα για τις μέδου­σες.

Συμ­πτώ­ματα τσι­μπή­μα­τος από μωβ μέδουσα

Οι νημα­το­κύ­στες παρά­γουν στο ανθρώ­πινο δέρμα, ερύθημα, πρήξιμο, κάψιμο όπως και μερικές φορές σοβαρές δερ­μο­νε­κρω­τι­κές, καρδιο- και νευ­ρο­το­ξι­κές επι­δρά­σεις, οι οποίες είναι ιδιαί­τερα επι­κίν­δυ­νες σε ευαί­σθητα άτομα.

Τα συμ­πτώ­ματα μετά από επαφή – τσί­μπημα από την μέδουσα μπορεί να είναι:

Πόνος σαν κάψιμο, πολλές φορές έντονο κοκ­κί­νι­σμα του δέρ­μα­τος, και σε μερικές περι­πτώ­σεις εμφά­νιση σε μέρος του δέρ­μα­τος σας το απο­τύ­πωμα της μέδου­σας, ναυτία, πτώση πίεσης, ταχυ­καρ­δία, κεφα­λαλ­γία, εμετός, διάρ­ροια, σπασμός των βρόγχων, δύσπνοια.

Σε περί­πτωση εμφά­νι­σης συστη­μα­τι­κών συμ­πτω­μά­των (σπάνια) όπως : υπόταση , βράχος φωνής , εισπνευ­στι­κός συριγ­μός, γενι­κευ­μένο αγγειο­οί­δημα – εκτε­τα­μένο κνι­δω­τικό εξάν­θημα, δια­τα­ρα­χές επι­πέ­δου επι­κοι­νω­νίας – συνεί­δη­σης , έμετος, είναι επι­βε­βλη­μένη η άμεση δια­κο­μιδή του ασθε­νούς στο νοσο­κο­μείο.

Χρή­σι­μες συμ­βου­λές

Οι πολίτες καλού­νται να κοι­τά­ζουν τον καιρό και τους ανέμους πριν πάνε σε κάποια παραλία. Χρειά­ζε­ται να έχει αντί­θε­τους ανέμους με την φορά της παρα­λίας (π.χ. αν η παραλία έχει θέα προς τον Νότο, τότε για να μειώ­νε­ται η πιθα­νό­τητα να υπάρ­χουν μέδου­σες πρέπει οι άνεμοι να κατε­βαί­νουν από τον Βορρά, ώστε τον κυμα­τι­σμό που δημιουρ­γεί να τις διώχνει μακριά από τις παρα­λίες).

Αν σε μια παραλία έχει πλαγ­κτόν, συνι­στά­ται να απο­φεύ­γουν οι πολίτες να κολυ­μπάνε, διότι οι μέδου­σες τρέ­φο­νται με πλαγ­κτόν αλλά και τα κνι­δο­κύτ­ταρα τους είναι μικρά, διαφανή και μπορούν να φτάσουν τα 10 μέτρα μήκος.

Αν υπάρχει έντονο πρό­βλημα με τις μωβ μέδου­σες σε μια παραλία τότε συνι­στά­ται οι πολίτες να μην ρισκά­ρουν να κολυ­μπή­σουν και να φρο­ντί­ζουν να έχουν πάντα κάποια αντι­στα­μι­νική κρέμα μαζί τους ή κάποια κορ­τι­ζο­νούχα αλοιφή που μπορούν να προ­μη­θευ­τούν από οποιο­δή­ποτε φαρ­μα­κείο.

Για κανέναν λόγο οι πολίτες δεν πρέπει να βγάζουν τις μέδου­σες έξω για να τις θάψουν στην άμμο, λόγω του ότι μετα­φέ­ρε­ται το πρό­βλημα έξω με πιθα­νό­τητα κάποιος να πατήσει έστω και τυχαία κάποια νημα­το­κύ­στη, αλλά και γιατί σε τέτοιες μεγάλες εξάρ­σεις όσες και να δουν οι πολίτες και να βγάλουν υπάρ­χουν και άλλες εκα­το­ντά­δες ή και χιλιά­δες μέσα στην θάλασσα. Δεν πρό­κει­ται να λυθεί έτσι το πρό­βλημα.

Υπάρ­χουν και ακίν­δυ­νες μέδου­σες

Εκτός από τις μωβ μέδου­σες υπάρ­χουν και άλλες που δεν απο­τε­λούν κίνδυνο για τους λουό­με­νους και σύμφωνα με τον κ. Τακλή δεν θα έπρεπε να τις πει­ρά­ζουμε και ούτε να τις βγά­ζουμε στη στεριά. Και εξηγεί γιατί κατα­λή­γο­ντας:

«Πρώτος και κύριος λόγος είναι ότι άμα τσι­μπάνε οι μέδου­σες τότε μετα­φέ­ρουμε το πρό­βλημα στην στεριά και άμα υπάρ­χουν εξάρ­σεις όπως π.χ. της μωβ μέδου­σας (Pelagia noctiluca) τότε δεν κατα­φέρ­νουμε τίποτα γιατί λίγο πιο μέσα στην θάλασσα έχουμε εκα­τομ­μύ­ρια και δισε­κα­τομ­μύ­ρια μέδου­σες που προ­σπα­θώ­ντας να τις βγά­λουμε στην στεριά θα σπάσουν τα διαφανή πλο­κά­μια τους στα ρηχά νερά ή και στην παραλία που άμα τα ακου­μπή­σουμε μετά ή πατή­σουμε πάνω σε αυτά πάλι μπορούν να μας τσι­μπή­σουν.

Δεύ­τε­ρος λόγος λόγος είναι ότι μερικές μέδου­σες όπως π.χ. η μεσο­γειακή μέδουσα (Cotylorhiza tuberculata) όταν απο­συ­ντί­θε­ται κάτω από τον καυτό ήλιο αρχίζει και μυρίζει άσχημα εντός λίγων λεπτών.

Τρίτος λόγος είναι ότι είναι πολύ χρήσιμα είδη οι μέδου­σες γιατί κατα­να­λώ­νουν φυτο­πλαγ­κτόν και ζωο­πλαγ­κτόν σε τερά­στιες ποσό­τη­τες. Άμα υπάρχει αρκετό φυτο­πλαγ­κτόν (το καφέ χρώμα στην επι­φά­νεια της θάλασ­σας) δημιουρ­γεί διάφορα προ­βλή­ματα στο οικο­σύ­στημα αλλά ταυ­τό­χρονα χαλάει και τις δια­κο­πές στους του­ρί­στες που δεν τους αρέσει να κολυ­μπάνε σε αυτό. Ενώ το ζωο­πλαγ­κτόν είναι μικρο­σκο­πι­κοί θαλάσ­σιοι οργα­νι­σμοί, σε αυτούς συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και οι μέδου­σες άσχετα αν λίγα είδη είναι μεγάλα και τα βλέ­πουμε.

Μια έξαρση σε ζωο­πλαγ­κτόν πάλι μας δημιουρ­γεί πρό­βλημα με έντονη φαγούρα στο σώμα μας και δεν μπο­ρούμε να κολυ­μπή­σουμε. Πρό­κει­ται μάλιστα πολλές φορές και για εκα­τομ­μύ­ρια μικρο­σκο­πι­κές μέδου­σες αόρατες στο μάτι αφού το μέγεθος τους είναι πολλές φορές μάξι­μουμ 1 ή 2 χιλιο­στά και ο κόσμος έχει μια φαγούρα μόνο και μόνο που κολυ­μπάει».

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.