Η δεκαετής Οδύσσεια ενός πρέσβη που ενημέρωνε το ΥΠΕΞ για το σκάνδαλο των ΜΚΟ, αλλά κανένας δεν ήθελε να ακούσει

Της Βασι­λι­κής Σιούτη

Πριν από δέκα χρόνια ο πρέσβης Νικό­λαος Βαμ­βου­νά­κης, ξεκί­νησε να ξετυ­λί­γει το κουβάρι των απο­κα­λύ­ψεων για τη χρη­μα­το­δό­τηση των ΜΚΟ, καθώς έτυχε να του ζητηθεί η έγκριση για έργα που δεν είχαν καμία αιτιο­λό­γηση. Αντί να βάλει τυπικά την υπο­γραφή του όπως του ζητού­σαν, χωρίς να ελέγξει, εκείνος έκανε αυτό που δεν συνη­θί­ζο­νταν: αρνή­θηκε να υπο­γρά­ψει και ζήτησε έλεγχο. Κανένας ωστόσο δεν έδειξε να συμ­με­ρί­ζε­ται την ανη­συ­χία του για τις σπα­τά­λες του ΥΠΕΞ όλα αυτά τα χρόνια.

Πρό­κει­ται για τον διπλω­μάτη που είχε εντο­πί­σει πρώτος τα γκρίζα σημεία της «ανθρω­πι­στι­κής δράσης» της ΜΚΟ «Διεθνές Κέντρο Απο­ναρ­κο­θε­τή­σεων» που πήρε εκα­τομ­μύ­ρια για να απο­ναρ­κο­θε­τή­σει -υποτίθεται- τον Λίβανο και άλλες χώρες, ενώ είχε ενη­με­ρώ­σει εγκαί­ρως και για την άλλη χρυσή ΜΚΟ, του «Ευρω­παϊ­κού Κέντρου Δημο­σίου Δικαίου» του καθη­γητή Φλο­γαίτη.

Από το 2004 που ήταν πρέσβης στη Βηρυτό ξεκί­νησε αυτή η περι­πέ­τεια που συνε­χί­ζε­ται μέχρι σήμερα. Ο κ.Βαμ­βου­νά­κης δεν ζητούσε από την ελλη­νική δικαιο­σύνη και το ΥΠΕΞ τίποτα άλλο, παρά μόνο το αυτο­νό­ητο. Να ελέγ­χε­ται η ανα­γκαιό­τητα των έργων πριν δοθούν οι χρη­μα­το­δο­τή­σεις και ο έλεγχος αυτός να επα­να­λαμ­βά­νε­ται και μετά τη λήξη των έργων. Φαί­νε­ται όμως ότι για τους υπεύ­θυ­νους του ΥΠΕΞ αυτό ήταν από αδιά­φορο έως ενο­χλη­τικό.

Η αναφορά του πρέσβη Βαμ­βου­νάκη που έστειλε στην εισαγ­γε­λέα Δια­φθο­ράς, Ελένη Ράικου, τον περα­σμένο Ιούλιο και δημο­σιο­ποιεί σήμερα το Thepressproject είναι εξαι­ρε­τικά απο­κα­λυ­πτική για την υπόθεση του σκαν­δά­λου των ΜΚΟ.

Στην αναφορά αυτή ο κ. Βαμ­βου­νά­κης τεκ­μη­ριώ­νει με επι­χει­ρή­ματα και με την προ­σω­πική του μαρ­τυ­ρία ότι η αρμόδια για τις ΜΚΟ ”Υπη­ρε­σία Διε­θνούς Ανα­πτυ­ξια­κής Συνερ­γα­σίας” (ΥΔΑΣ) του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών «δεν προ­ά­σπισε, ως ώφειλε, τα συμ­φέ­ρο­ντα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου».

Απο­κα­λύ­πτει πως όταν την πρώτη φορά κατήγ­γειλε προ­γράμ­ματα ΜΚΟ (ως σπα­τά­λες εκα­τομ­μυ­ρίων για τις οποίες δεν γίνεται κανένας έλεγχος) και ζήτησε να διε­ξα­χθεί έρευνα,αυτή ανα­τέ­θηκε στον …ελεγ­χό­μενο.

Μέσα από το κείμενο αυτό απο­κα­λύ­πτε­ται ανά­γλυφα, όχι μόνο η αδια­φο­ρία της πολι­τι­κής ηγεσίας, αλλά και η συγκά­λυψη των αρμο­δίων. Αναμ­φί­βολα η σπατάλη σε βάρος του δημο­σίου ήταν τερά­στια και η συμπε­ρι­φορά των υπευ­θύ­νων προ­κλη­τική. Γιατί άραγε; Δια­βά­ζο­ντας την αναφορά του πρέσβη, ο καθένας μπορεί να βγάλει τα συμπε­ρά­σματά του.

Η ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΡΕΣΒΗ ΣΤΗΝ ΕΛΕΝΗ ΡΑΪΚΟΥ

Μπαν­γκόκ, 25 Ιουλίου 2014

Προς : Εισαγ­γε­λέα Δια­φθο­ράς Αθηνών κα Ελ. Ράϊκου

Κοιν. : 1) Εισαγ­γε­λέα Δια­φθο­ράς κ. Ιω. Τέντε 2) Γεν. Επι­θε­ω­ρητή Δ.Δ. κ. Λ. Ρακιν­τζή

3) Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο του Κράτους

4) Γ.Λ.Κ. – Γεν. Δ/νση Δημο­σιο­νο­μι­κών Ελέγχων

ΑΝΑΦΟΡΑ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥ

Υπηρετώ στην Πρε­σβεία Μπαν­γκόκ, με το βαθμό του Πρέσβυ.

Θεωρώ υπη­ρε­σιακό μου καθήκον να σας υποβάλω την παρούσα Αναφορά, προ­κει­μέ­νου :

Α) να κατα­θέσω την προ­σω­πική μου μαρ­τυ­ρία για τις ατε­λέ­σφο­ρες προ­σπά­θειες μίας δεκα­ε­τίας (2004-2014) για τη διε­ρεύ­νηση της χρη­μα­το­δό­τη­σης που έλαβε συγκε­κρι­μένη ΜΚΟ από το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και

Β) να τεκ­μη­ριώσω την άποψη ότι, επί σειρά ετών, η ‘‘Υπη­ρε­σία Διε­θνούς Ανα­πτυ­ξια­κής Συνεργασίας’’ (ΥΔΑΣ) του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών δεν προ­ά­σπισε, ως ώφειλε, τα συμ­φέ­ρο­ντα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου.

Α.1. Η ανά­μειξή μου με το θέμα των ΜΚΟ, ξεκινά κατά τη θητεία μου ως Πρέ­σβεως στη Βηρυττό (2004-06), όταν είχα δια­φω­νή­σει και με τα 9 ανα­πτυ­ξιακά προ­γράμ­ματα που χρη­μα­το­δο­τούσε η ΥΔΑΣ στο Λίβανο. Κατήγ­γειλα τότε το όλο θέμα στο ΥΠΕΞ, αιτού­με­νος τη διε­νέρ­γεια Ε.Δ.Ε. Παρα­δό­ξως, η διε­ξα­γωγή της ανα­τέ­θηκε το 2005 στον … Γενικό Δ/ντή της ΥΔΑΣ Πρέσβυ Κ. Καρα­μπέ­τση, παρά το ασυμ­βί­βα­στο ότι στο πρόσωπό του συνέ­πι­πταν οι ιδιό­τη­τες του ελέγ­χο­ντος και του ελεγ­χο­μέ­νου. Βεβαίως, δεν δια­πι­στώ­θηκε τίποτα το μεμπτό. Τις γενι­κό­τε­ρες ενστά­σεις μου για τον τρόπο λει­τουρ­γίας της ΥΔΑΣ, είχα γνω­στο­ποι­ή­σει επίσης το ίδιο έτος και στους συνα­δέλ­φους μου του ΥΠΕΞ, το δε κείμενο που είχα απο­στεί­λει δημο­σιεύ­θηκε στον ημε­ρή­σιο Τύπο (18.3.2005), με τίτλο ‘‘Καταγ­γε­λία Πρέσβυ – Σπα­τά­λες εκα­τομ­μυ­ρίων στην ΥΔΑΣ χωρίς κανέναν έλεγχο’’. Εννέα και πλέον έτη πριν, ήταν συνεπώς γνωστό στο ΥΠΕΞ τι συνέ­βαινε στην ΥΔΑΣ.

Α.2. Ειδι­κό­τερα, για το πρό­γραμμα του ‘‘Ευρω­παϊ­κού Κέντρου Δημο­σίου Δικαίου’’ (‘’ΕΚΔΔ’’) με την ονο­μα­σία ‘’Διοικητική μεταρ­ρύθ­μιση στο Λίβανο’’ (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 350.000 ευρώ), έχω υπο­βά­λει από το 2005, καθώς και την τελευ­ταία διετία, σειρά εγγρά­φων προς την ΥΔΑΣ και προς την πολι­τική ηγεσία του ΥΠΕΞ. Μόνο ίσως απο­τέ­λε­σμα των ενερ­γειών μου, το 2006, ήταν η εξοι­κο­νό­μηση 175.000 ευρώ υπέρ του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, χάρις στη ματαί­ωση της κατα­βο­λής της β’ δόσης χρη­μα­το­δό­τη­σης του προ­γράμ­μα­τος.

Το 2012 όταν ξεκί­νη­σαν οι έρευνες από την Οικο­νο­μική Αστυ­νο­μία (Ο.Α.) για το ‘’Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθετήσεων’’, κλήθηκα να κατα­θέσω επίσης τι γνωρίζω για το πρό­γραμμα του ‘‘ΕΚΔΔ’’. Προ­κει­μέ­νου να ενη­με­ρωθώ ποιες εξε­λί­ξεις υπήρξαν από το 2006 και μετά, ζήτησα από την ΥΔΑΣ να μου δοθούν στοι­χεία του φακέλου και απα­ντή­σεις σε συγκε­κρι­μένα ερω­τή­ματα για τη δρα­στη­ριό­τητα του ‘‘ΕΚΔΔ’’ στο Λίβανο. Εις μάτην. Το ίδιο συνέβη και εφέτος όταν με κάλεσε πάλι η Ο.Α. για νέα κατά­θεση. Η σημε­ρινή επι­κε­φα­λής της ΥΔΑΣ αρνή­θηκε να μου δώσει αντί­γραφο του φακέλου, ούτε απά­ντησε ποτέ στα ανα­λυ­τικά ερω­τή­ματα που έθεσα με τα έγγραφά μου 055ΝΒ/269/ΑΣ137 από 4.3.2014 (Συνημμ. ’’Α’’) και 2614.1/212/ΑΣ112 από 20.2.2014 (Συνημμ. ‘’Β’’). Το γεγονός ότι εν όψει κατά­θε­σής μου στις ανα­κρι­τι­κές αρχές, επι­θυ­μούσα να πλη­ρο­φο­ρηθώ τι συνέ­χεια υπήρξε σε μια υπόθεση που είχα χει­ρι­στεί ως Πρέσβυς στη Βηρυττό, δεν θεω­ρή­θηκε επαρκής λόγος για την ΥΔΑΣ.

Α.3. Υπο­θέ­το­ντας ότι ενδε­χο­μέ­νως οι αρνή­σεις αυτές οφεί­λο­νταν σε αβελ­τη­ρία ή σε συντε­χνιακή αλλη­λεγ­γύη (‘’για να μην εκτε­θούν συνά­δελ­φοι που έχουν υπογράψει’’), απευ­θύν­θηκα εν συνε­χεία στην πολι­τική ηγεσία του ΥΠΕΞ και συγκε­κρι­μένα στον καθ’ ύλην αρμόδιο Υφυ­πουργό Εξω­τε­ρι­κών Α. Γερο­ντό­πουλο, υπο­βάλ­λο­ντας Αναφορά (055ΝΒ/ΑΣ195/24.3.2014 – Συνημμ. ’’Γ’’). Το Διπλω­μα­τικό Γραφείο Υφυ­πουρ­γού δια­βί­βασε την Αναφορά μου στην ΥΔΑΣ (2005/191/14093/2.4.2014 – Συνημμ. ‘’Δ’’), ζητώ­ντας να μου παρα­σχε­θούν τα αιτού­μενα στοι­χεία, πλην όμως ουδέν συνέβη. Στις 6 Μαίου 2014 έστειλα στο Διπλω­μα­τικό Γραφείο του Υφυ­πουρ­γού υπεν­θυ­μι­στικό έγγραφο (055ΝΒ/ΑΣ285 – Συνημμ. ‘’Ε’’) στο οποίο ανέφερα ότι ‘’η μη παροχή των εν λόγω στοι­χείων θα μπο­ρούσε να ερμη­νευ­θεί κακο­βού­λως, ως προ­σπά­θεια συγκά­λυ­ψης του προγράμματος’’. Καμία απά­ντηση και πάλι, τόσο από την ΥΔΑΣ, όσο και από τον Υφυ­πουργό Α. Γερο­ντό­πουλο. Απευ­θύ­νο­μαι συνεπώς σε εσάς, έχοντας εξα­ντλή­σει κάθε ενέρ­γεια προς την υπη­ρε­σιακή και πολι­τική ιεραρ­χία του Υπουρ­γείου.

Α.4. Έτσι, παρά τις προ­σπά­θειες μίας ολό­κλη­ρης δεκα­ε­τίας, καμία συνέ­χεια δεν δόθηκε μέχρι στιγμής όσον αφορά στις ενστά­σεις μου για τη χρη­μα­το­δό­τηση του προ­γράμ­μα­τος του ‘’ΕΚΔΔ’’ στο Λίβανο, που παρα­μέ­νει πάντα σε εκκρε­μό­τητα αν και ξεκί­νησε το 2004 και θα έπρεπε να είχε περα­τω­θεί το 2005. Είναι δε άγνωστο εάν το πρό­γραμμα αυτό ολο­κλη­ρώ­θηκε ποτέ και ποιο συγκε­κρι­μένο έργο παρήχθη.

Διευ­κρι­νί­ζε­ται ότι η ΜΚΟ ‘’ΕΚΔΔ’’ μετε­τράπη το 2007 σε Διεθνή Οργα­νι­σμό με την επω­νυ­μία ‘’Ευρωπαϊκός Οργα­νι­σμός Δημο­σίου Δικαίου (‘’ΕΟΔΔ’’), με επι­κε­φα­λής πάντα τον καθ. Παν/μίου και δις πρώην υπη­ρε­σιακό Υπουργό Εσω­τε­ρι­κών Σπ. Φλο­γαίτη. Σημειώνω ότι ‘’ΕΚΔΔ’’ και ‘’ΕΟΔΔ’’ : α) έχουν χρη­μα­το­δο­τη­θεί από την ΥΔΑΣ συνο­λικά με 3.5 εκ. ευρώ για προ­γράμ­ματα σε δεκάδες χώρες, β) επι­χο­ρη­γού­νται κάθε χρόνο από τη Δ1 Δ/νση του ΥΠΕΞ με εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες ευρώ και γ) έχουν επίσης λάβει χρη­μα­το­δο­τή­σεις και από άλλα Υπουρ­γεία, μεταξύ των οποίων και το Υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης (500.000 ευρώ). Υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι μεταξύ των προ­γραμ­μά­των του ‘’ΕΚΔΔ’’, με τη χρη­μα­το­δό­τηση πάντα του ΥΠΕΞ, ήταν επίσης η ‘’οικολογική προ­στα­σία‘’ των νησιών Φίτζι, Μαυ­ρί­κιος και Trinidad and Tobago. (βλ. ιστό­τοπο ‘‘ΕΟΔΔ’’ : www.eplo.eu ). Η Ελλάδα έκανε ‘’εξαγωγή τεχνογνωσίας’’ σε χώρες πολυ­τε­λών του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών, με τη μια μάλιστα από αυτές (Trinidad) να έχει κατά κεφαλήν Α.Ε.Π. υψη­λό­τερο της Ελλάδος.

Β.1. Σχετικά με το δεύτερο σημείο της παρού­σας Ανα­φο­ράς, εάν δηλ. όλα αυτά τα χρόνια, η ΥΔΑΣ λει­τούρ­γησε ως μια υπη­ρε­σία του Δημο­σίου που κήδεται του δημο­σίου χρή­μα­τος, σας αναφέρω ότι κατά τη δεκα­ε­τία 2000-2010, το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών χρη­μα­το­δό­τησε 177 ΜΚΟ για 732 προ­γράμ­ματα ανα­πτυ­ξια­κής και ανθρω­πι­στι­κής βοή­θειας, συνο­λι­κού ύψους 115.000.000 ευρώ. Από τα 732 προ­γράμ­ματα, τα 198 θεω­ρού­νται σήμερα ως ‘’ανοικτά’’, ήτοι ως μη ορι­στι­κώς εκκα­θα­ρι­σθέ­ντα, ενώ τα υπό­λοιπα 534 ως ‘’κλειστά”, καθ’ ότι υπο­τί­θε­ται ότι έχουν ήδη ‘’εκκαθαριστεί’’ από την ΥΔΑΣ. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι ‘’κλειστά’’ προ­γράμ­ματα ήταν και αυτά του ‘’Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης’’ (κόστους 9 εκ. ευρώ) για τα οποία επι­λή­φθηκε η Δικαιο­σύνη. (βλ. παράγρ. Β.2)

(ΣΗΜ.: Στο ποσό των 115.000.000 ευρώ δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται 24.000.000 ευρώ που συγκε­ντρώ­θη­καν στον ‘’τηλε-μαραθώνιο’’, που είχε διορ­γα­νώ­σει η ΕΡΤ το 2005 για τα θύματα του τσου­νάμι στην Ν.Α. Ασία, ποσό που περι­ήλθε επίσης στην ΥΔΑΣ για να δια­τε­θεί για ανθρω­πι­στι­κές δράσεις και που δεν μπόρεσα να δια­πι­στώσω με σαφή­νεια που και πως διετέθη.)

Β.2. Η παρα­πο­μπή στη Δικαιο­σύνη ‘‘κλειστών’’ προ­γραμ­μά­των σημαί­νει συνεπώς ότι η ‘‘εκκαθάρισή’’ τους δεν είχε καμία απο­λύ­τως αξία, αφού εκ των πραγ­μά­των απο­δεί­χθηκε ότι η ΥΔΑΣ δεν εξέταζε και δεν ελάμ­βανε υπόψη της :

α) τη σκο­πι­μό­τητα του κάθε προ­γράμ­μα­τος

β) την καλή του εκτέ­λεση,

γ) την αξιο­λό­γηση του πραγ­μα­τι­κού κόστους του και

δ) την ωφέλεια που έπρεπε να απο­κο­μί­σουν οι απο­δέ­κτριες χώρες καθώς και η Ελλάδα που -μέσω των προ­γραμ­μά­των αυτών-, θα έπρεπε να προ­βάλ­λε­ται η ανα­πτυ­ξιακή και ανθρω­πι­στική συμβολή της.

Δεν είναι τυχαίο ότι στην ιστο­σε­λίδα της ΥΔΑΣ δεν αναρ­τή­θη­καν ποτέ ανα­λυ­τικά στοι­χεία για κανένα πρό­γραμμα (βλ. www.hellenicaid.gr/ ), ενώ θα έπρεπε να ήταν ανηρ­τη­μένα και στα αγγλικά, ώστε να προ­βάλ­λε­ται διεθνώς η χώρα μας. Να ανα­φερ­θεί επίσης ότι ορι­σμένα προ­γράμ­ματα δεν είχαν ανα­πτυ­ξιακό ή ανθρω­πι­στικό χαρα­κτήρα, όπως π.χ. η διορ­γά­νωση μου­σι­κής βραδιάς με τη Νανά Μού­σχουρη στην Κομο­τηνή, εκλο­γική περι­φέ­ρεια του τότε Υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Ευρ. Στυ­λια­νίδη (Ιούνιος 2005). Το πρό­σχημα που χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε για τη ‘’δικαιολόγηση’’ του κον­δυ­λίου της συναυ­λίας, ήταν ότι η εκδή­λωση απο­σκο­πούσε να ‘’ευαισθητοποιήσει’’ το κοινό για τη ‘’φτώχεια των λαών των ανα­πτυσ­σο­μέ­νων χωρών’’.

Β.3. Φρονώ ότι το θεσμικό πλαίσιο της ΥΔΑΣ (Ν. 2731/1999 και Π.Δ. 224/2000) δεν εφαρ­μό­στηκε όπως θα έπρεπε. Ενώ π.χ. προ­βλέ­πε­ται η λει­τουρ­γία μίας ‘’Επιτροπής Αξιο­λό­γη­σης Προγραμμάτων’’, με αντι­κεί­μενο την εξέταση και έγκριση των χρη­μα­το­δο­τή­σεων των υπο­βλη­θει­σών προ­τά­σεων των ΜΚΟ, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, η δια­δι­κα­σία είχε κατά κανόνα τυπικό μόνο χαρα­κτήρα. Οι απο­φά­σεις της Επι­τρο­πής λαμ­βά­νο­νταν κατόπιν ‘’υποδείξεων’’ (δηλ. εντολών) των Γρα­φείων Υπουρ­γών και Υφυ­πουρ­γών του ΥΠΕΞ. Υψη­λό­βαθ­μοι υπάλ­λη­λοι τις εκτε­λού­σαν πει­θή­νια για να εξα­σφα­λί­ζουν υπη­ρε­σιακή εύνοια, ήτοι προ­α­γωγή ή / και μια καλή θέση στο εξω­τε­ρικό, που μετα­φρά­ζε­ται στην εξα­σφά­λιση απο­λα­βών της τάξης των 100.000 ευρώ ετησίως, ποσό πολ­λα­πλά­σιο δηλ. εκείνου με το οποίο αμεί­βε­ται ένας υπάλ­λη­λος όταν υπη­ρε­τεί στην Κεντρική Υπη­ρε­σία του Υπουρ­γείου. Ουδέ­ποτε υπήρξαν αντι­δρά­σεις εκ των έσω, δηλ. από στελέχη της ΥΔΑΣ όταν δια­πί­στω­ναν επι­λή­ψι­μες πρα­κτι­κές. Μόνη ίσως εξαί­ρεση, ο υπη­ρε­τή­σας εκεί, για μικρό χρονικό διά­στημα, Πρέσβυς Ν. Μάτσης, που μόλις δια­φώ­νησε ως προς τις δια­δι­κα­σίες και μεθο­δεύ­σεις που δια­πί­στωσε, μετα­τέ­θηκε πάραυτα σε άλλη Δ/νση του ΥΠΕΞ.

Β.4. Μια άλλη σοβαρή και σκόπιμη παρά­λειψη του συστή­μα­τος, είναι ότι δεν εφαρ­μό­στηκε ούτε το θεσμικό πλαίσιο που προ­βλέ­πει ρητά ότι οι κατά τόπους Διπλω­μα­τι­κές μας Αρχές (Πρε­σβείες και Προ­ξε­νεία) πρέπει :

α) να εκφρά­ζουν τη σύμφωνη γνώμη τους πριν από την υπο­γραφή των συμ­βά­σεων,

β) να συντάσ­σουν Εκθέ­σεις Προόδου του κάθε προ­γράμ­μα­τος,

γ) να ελέγ­χουν και να θεωρούν τα παρα­στα­τικά δαπανών και

δ) να βεβαιώ­νουν την ολο­κλή­ρωση του προ­γράμ­μα­τος.

Οι δια­δι­κα­σίες αυτές δεν ετη­ρού­ντο από την ΥΔΑΣ. Στην πολύ μεγάλη πλειο­ψη­φία των περι­πτώ­σεων, οι Διπλω­μα­τι­κές Αρχές πλη­ρο­φο­ρού­νταν την ύπαρξη του προ­γράμ­μα­τος στη χώρα ή στην περιοχή αρμο­διό­τη­τός τους, μετά την υπο­γραφή των συμ­βά­σεων στην Αθήνα. Σε αρκετές περι­πτώ­σεις γινόταν η απο­πλη­ρωμή του προ­γράμ­μα­τος πριν από την ολο­κλή­ρωσή του και χωρίς πιστο­ποί­ηση του έργου. Ο ρόλος των Διπλω­μα­τι­κών Αρχών αγνο­είτο συστη­μα­τικά. Οι ‘’πιστοποιήσεις’’ των προ­γραμ­μά­των γινό­ντου­σαν με βάση τις Εκθέ­σεις ‘’καλής εκτέλεσης’’ του έργου που συνέ­τασ­σαν οι … ίδιες οι ΜΚΟ. Προς ζημίαν βεβαίως των συμ­φε­ρό­ντων του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου. Όταν για την παρα­μι­κρή δαπάνη του ΥΠΕΞ απαι­τού­νται σειρά υπο­γρα­φών, μετα­φρά­σεων, θεω­ρή­σεων και βεβαιώ­σεων, για τα εκα­τομ­μύ­ρια της ΥΔΑΣ οι δια­δι­κα­σίες ήταν, παρα­δό­ξως, υπο­τυ­πώ­δεις.

Β.5. Συμπε­ρα­σμα­τικά μπο­ρούμε να πούμε ότι σε πολλές περι­πτώ­σεις, δεν γινόταν ουσια­στι­κός έλεγχος, παρα­κο­λού­θηση και επο­πτεία :

α) της πορείας υλο­ποί­η­σης των προ­γραμ­μά­των,

β) της γνη­σιό­τη­τας των παρα­στα­τι­κών δαπανών και

γ) της απο­τί­μη­σης των απο­τε­λε­σμά­των.

Όπως προ­α­νέ­φερα, τα θεσμικά όργανα λει­τουρ­γού­σαν μόνο με ‘’άνωθεν’’ εντολές, είναι δε αξιο­ση­μεί­ωτο ότι η ΥΔΑΣ είναι η μόνη Γενική Διεύ­θυνση του ΥΠΕΞ στην οποία προ­βλέ­πε­ται από το οργα­νό­γραμμά της μετα­κλη­τός Γενικός Διευ­θυ­ντής. Έτσι, στη θέση αυτή τοπο­θε­τού­νταν και τοπο­θε­τού­νται απο­κλει­στικά, άτομα της από­λυ­της εμπι­στο­σύ­νης της εκά­στοτε πολι­τι­κής ηγεσίας. Δηλ. πρόσωπα που η επιλογή και η διάρ­κεια της θητείας τους εξαρ­τά­ται πλήρως από τους πολι­τι­κούς προϊ­στα­μέ­νους τους. Όπως άλλωστε συμ­βαί­νει και σήμερα με την από διετίας επι­κε­φα­λής της ΥΔΑΣ που είναι συντα­ξιού­χος Πρέσβυς με ανα­νε­ού­με­νες ανά τρίμηνο συμ­βά­σεις, ήτοι υπό καθε­στώς ανα­νε­ού­με­νης ‘‘ομηρείας’’.

Β.6. Εις επίρ­ρω­σιν των ανωτέρω, παρα­θέτω από­σπα­σμα του κατη­γο­ρη­τη­ρίου εις βάρος των υπευ­θύ­νων της ΜΚΟ ‘‘Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθετήσεων’’, σύμφωνα με επίσημη Ανα­κοί­νωση της ΕΛΑΣ της 17ης Φεβρουα­ρίου 2014 :

α) Δεν ζητή­θηκε, ως επι­βαλ­λό­ταν, σε καμία περί­πτωση απο­ναρ­κο­θέ­τη­σης, στις χώρες εκτέ­λε­σης των προ­γραμ­μά­των, η έγκριση της οικείας Ελλη­νι­κής Πρε­σβείας, σχετικά με τη σκο­πι­μό­τητα υλο­ποί­η­σης, β) Οι κατα­βο­λές χρη­μα­το­δό­τη­σης πραγ­μα­το­ποιού­νταν ενώ δεν υπο­βάλ­λο­νταν εκθέ­σεις προόδου, γ) Γίνο­νταν δεκτά παρα­στα­τικά στην αραβική ή τη σερβική γλώσσα χωρίς να υπάρχει ελλη­νική μετά­φραση, δ) Δεν πιστο­ποιού­νταν η υλο­ποί­ηση των προ­γραμ­μά­των από τις οικείες ελλη­νι­κές Πρε­σβείες, κάποιες φορές μάλιστα η εκτέ­λεση τελούσε σε άγνοια των διπλω­μα­τών και ε) Ο έλεγχος των παρα­στα­τι­κών που υπο­βάλ­λο­νταν από τη Μ.Κ.Ο., από πλευράς της αρμό­διας διεύ­θυν­σης της Υπη­ρε­σίας Διε­θνούς Ανα­πτυ­ξια­κής Συνερ­γα­σίας του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, ήταν ανύ­παρ­κτος.

Β.7. Θα πρέπει ακόμα να τονι­στεί ότι η ‘’στεγανότητα’’ που ανέ­κα­θεν χαρα­κτή­ριζε την ΥΔΑΣ δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο σε όσους υπη­ρε­τούν εκεί, αλλά επε­κτεί­νε­ται και στον εσω­τε­ρικό τρόπο λει­τουρ­γίας της. Το 2012 έγινε καταγ­γε­λία για εξα­φά­νιση εγγρά­φων και παρα­στα­τι­κών επί Γενικού Διευ­θυ­ντή της ΥΔΑΣ Αθ. Θεο­δω­ράκη και η Ε.Δ.Ε που δια­τά­χθηκε δεν απέδωσε καμία ευθύνη. Το Μάϊο εφέτος έγινε διάρ­ρηξη σε φοριαμό της ΥΔΑΣ, αλλά δεν διε­νερ­γήθη Ε.Δ.Ε., ούτε καν κλήθηκε η Αστυ­νο­μία για τη λήψη δακτυ­λι­κών απο­τυ­πω­μά­των. Γεγονός που θα έπρεπε να θορυ­βή­σει το ΥΠΕΞ, αφού από αριθμό φακέλων λείπουν παρα­στα­τικά, όπως άλλωστε δια­πί­στωσε σε Έκθεσή της και ιδιω­τική εται­ρεία ελεγ­κτών (βλ. παρα­κάτω παράγρ.Β.9) η οποία επε­σή­μανε ‘’αδυναμία άμεσου εντο­πι­σμού ουσιω­δών εγγρά­φων που σχε­τί­ζο­νται με το κάθε πρό­γραμμα.’’ Κατά­σταση που δημιουρ­γεί σοβαρά ερω­τη­μα­τικά για τη δυνα­τό­τητα ελέγχου των ΜΚΟ, λόγω επίσης της μη λει­τουρ­γίας αξιό­πι­στης ηλε­κτρο­νι­κής αρχειο­θέ­τη­σης και της μη ανάρ­τη­σης οιου­δή­ποτε αρχείου ή πλη­ρο­φο­ρίας στο δια­δί­κτυο.

Β.8. Οι πολι­τι­κοί προϊ­στά­με­νοι της ΥΔΑΣ, από το 2000 έως σήμερα, δηλ. οι καθ’ ύλην αρμό­διοι Υφυ­πουρ­γοί Εξω­τε­ρι­κών δια­κρί­νο­νται σε δυο κατη­γο­ρίες :

α) σε όσους επί θητείας τους, μεταξύ 2000-2010, εδί­δο­ντο χρη­μα­το­δο­τή­σεις, με τον μεγάλο όγκο αυτών να έχουν εγκρι­θεί επί Υφυ­πουρ­γών Α. Λοβέρ­δου και Ευρ. Στυ­λια­νίδη και

β) σε εκεί­νους (Σπ. Κου­βέ­λης, Δ. Δόλης, Κ. Τσιάρας, Α. Γερο­ντό­που­λος) που μετά το 2010, μετά δηλ. τη διακοπή χρη­μα­το­δό­τη­σης νέων προ­γραμ­μά­των, θα έπρεπε να είχαν προβεί στον έλεγχο και στην επα­να­ξιο­λό­γηση όλων των ‘’ανοικτών’’ και ‘’κλειστών’’ προ­γραμ­μά­των, καθώς και στην ανα­ζή­τηση τυχόν ευθυνών, αφού είχε γίνει πλέον ευρέως γνωστό ότι πολλές χρη­μα­το­δο­τή­σεις ΜΚΟ έπασχαν σοβαρά.

Η πολι­τική όμως βούληση ουδέ­ποτε υπήρξε. Ενίοτε μάλιστα, άτομα του στενού περι­βάλ­λο­ντος και των δυο κομ­μά­των ήταν μέλη Δ.Σ. ΜΚΟ που χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν από το ΥΠΕΞ. Αναφέρω τη ΜΚΟ ‘’Δίκτυο για τη Δημο­κρα­τία στη Νοτιο­α­να­το­λική Ευρώπη’’, (2,5 εκ. ευρώ), μέλος του Δ.Σ της οποίας ήταν σημε­ρι­νός Γ.Γ. κόμ­μα­τος και συνερ­γά­της στο παρελ­θόν του πρώην Υφυ­πουρ­γού Ευρ. Στυ­λια­νίδη. Ή την ΜΚΟ ‘‘HUMANET’’ (2.9 εκ ευρώ) μέλος του Δ.Σ. της οποίας ήταν/είναι η αδελφή πρώην Υπουρ­γού. Όπως προ­κύ­πτει από τον πίνακα ‘’Αναλυτικής Κατά­στα­σης Πλη­ρω­μών της ΥΔΑΣ’’, πολλές ΜΚΟ ελάμ­βα­ναν χρη­μα­το­δο­τή­σεις δια­χρο­νικά, ενώ ορι­σμέ­νες μόνο όταν ήταν στην κυβέρ­νηση το ένα ή το άλλο κόμμα. Όπως για παρά­δειγμα, η ΜΚΟ ‘‘Iνστιτούτο Στρα­τη­γι­κών Ανα­πτυ­ξια­κών Μελετών (ΙΣΤΑΜΕ) Ανδρέας Παπανδρέου’’, που χρη­μα­το­δο­τή­θηκε μόνο σε περίοδο που το κόμμα που την ίδρυσε ήταν στην εξουσία.

Β.9. Ποιες ήταν συνεπώς κατά την τελευ­ταία 4ετία οι ενέρ­γειες της ΥΔΑΣ για τον έλεγχο των παλαιο­τέ­ρων χρη­μα­το­δο­τή­σεών της ; Άποψή μου είναι ότι τα ελά­χι­στα που έγιναν, είχαν κυρίως προ­σχη­μα­τικό χαρα­κτήρα. Απο­σκο­πού­σαν δηλ. να δίδεται η εντύ­πωση ότι επι­ζη­τεί­ται η δια­φά­νεια, χωρίς στην πράξη να γίνεται κάτι ουσια­στικό προς την κατεύ­θυνση αυτή. Ενδει­κτικό παρά­δειγμα, η ανάθεση (2012) του ελέγχου 80 ‘‘ανοικτών’’ προ­γραμ­μά­των στην ιδιω­τική εται­ρεία Ορκωτών Λογι­στών ‘’Grant Thorton A.E.’’ (έναντι αμοιβής 40.000 ευρώ), η τελική Έκθεση της οποίας υπο­βλή­θηκε το 2013 στον κ. Γενικό Επι­θε­ω­ρητή Δημό­σιας Διοί­κη­σης. Η Έκθεση στε­ρεί­ται ουσια­στι­κής αξίας, περιο­ρι­ζό­μενη στον οικο­νο­μικό και λογι­στικό έλεγχο, ενώ διευ­κρι­νί­ζει ρητά ότι δεν έγινε έλεγχος σκο­πι­μό­τη­τας των προ­γραμ­μά­των και της επι­λε­ξι­μό­τη­τας των δαπανών που είχαν εγκρι­θεί από την ΥΔΑΣ. Σημειω­τέον ότι η Έκθεση δεν δόθηκε ποτέ στη δημο­σιό­τητα ή στη Βουλή, πιθανόν διότι επι­ση­μαί­νει σοβαρές παρα­λεί­ψεις στην ακο­λου­θη­θείσα δια­δι­κα­σία εγκρί­σεων και απο­πλη­ρω­μών των προ­γραμ­μά­των που εκθέ­τουν την ΥΔΑΣ και τις πολι­τι­κές ηγεσίες του παρελ­θό­ντος.

Β.10 Η ίδια παρελ­κυ­στική τακτική θεωρώ ότι συνε­χί­ζε­ται και σήμερα. Τον Οκτώ­βριο του 2014 ανα­μέ­νε­ται να παρα­δο­θεί στο ΥΠΕΞ νέα Έκθεση οικο­νο­μι­κού και λογι­στι­κού ελέγχου για 118 ‘‘ανοικτά’’ προ­γράμ­ματα, η οποία ανα­τέ­θηκε στις αρχές του έτους στην εται­ρεία ‘‘Nexia Eurostatus A.E.’’. Άλλη (τρίτη δηλαδή) ιδιω­τική εται­ρεία (ονόματι ‘’Win to Win Ο.Ε.’’) έχει ανα­λά­βει παράλ­ληλα (από την εποχή του Υφυ­πουρ­γού Κ. Τσιάρα) την ‘‘επε­ξερ­γα­σία των στα­τι­στι­κών στοιχείων’’ της ΥΔΑΣ, χωρίς να ανα­φέ­ρε­ται στη ‘‘Διαύγεια’’ πόσες δεκάδες χιλιά­δες ευρώ είναι ετησίως η αμοιβή της. Εργασία που, βεβαίως, θα μπο­ρούσε να γίνεται ανέξοδα για το Δημόσιο από τους υπαλ­λή­λους της ΥΔΑΣ.

Οι χρόνοι παρα­γρα­φής εν τω μεταξύ ωρι­μά­ζουν και οι τόκοι υπη­ρη­με­ρίας για τις χρη­μα­το­δο­τή­σεις που θα πρέπει να επι­στρα­φούν αυξά­νο­νται, χωρίς να τους διεκ­δι­κεί κανείς. Πότε θα απο­δο­θούν στο Δημόσιο τα 6.2 εκ ευρώ που οφείλει από κατα­λο­γι­σμούς η ΜΚΟ ‘’Αλληλεγγύη’’ (που ίδρυσε η Εκκλη­σία της Ελλάδος), από τα συνο­λικά 23 εκ. ευρώ με τα οποία χρη­μα­το­δο­τή­θηκε από την ΥΔΑΣ ; Με ποιο τρόπο διεκ­δι­κεί σήμερα το ΥΠΕΞ το πολύ σημα­ντικό αυτό ποσό ;

Β.11. Κατόπιν των ανωτέρω, άποψή μου είναι ότι παράλ­ληλα των εισαγ­γε­λι­κών ερευνών για διά­φο­ρες ΜΚΟ, θα ήταν σκόπιμο να εξε­τα­σθούν αυτο­τε­λώς και οι τυχόν ευθύνες όσων υπη­ρέ­τη­σαν την τελευ­ταία 14ετία σε διευ­θυ­ντι­κές θέσεις στην ΥΔΑΣ. Καθ’ ότι τα ανα­πά­ντητα ερω­τή­ματα είναι πολλά. Αναφέρω ενδει­κτικά :

α) Γιατί η ΥΔΑΣ δεν προχωρά επί μια 4ετία στην τελική εκκα­θά­ριση των ‘‘ανοικτών’’ προ­γραμ­μά­των τα οποία παρα­μέ­νουν ‘’εν υπνώσει’’ εδώ και πολλά έτη, ούτως ώστε να επι­στρα­φούν στο Δημόσιο χρη­μα­το­δο­τή­σεις που δόθηκαν σε ΜΚΟ που δεν εκπλή­ρω­σαν τις συμ­βα­τι­κές τους υπο­χρε­ώ­σεις ;

β) Γιατί η ΥΔΑΣ περιο­ρί­ζε­ται στη ‘‘λογιστική’’ διά­σταση των προ­γραμ­μά­των, ήτοι απλώς εάν οι προ­σθέ­σεις των παρα­στα­τι­κών δαπανών είναι σωστές και δεν διε­ρευνά τι ακριβώς έκανε κάθε ΜΚΟ ; Τι νόημα έχει η ‘‘συνδρομή’’ των ιδιω­τι­κών εται­ρειών που προ­α­νέ­φερα ;

γ) Γιατί δεν ζητεί­ται έστω και σήμερα από τις κατά τόπους Διπλω­μα­τι­κές μας Αρχές να διε­ρευ­νή­σουν τι έργο παρή­γα­γαν κατά το παρελ­θόν οι διά­φο­ρες ΜΚΟ στις χώρες αρμο­διό­τη­τός τους ;

δ) Γιατί η ΥΔΑΣ δεν προ­βαί­νει στη διε­ρεύ­νηση όσων του­λά­χι­στον προ­γραμ­μά­των έχουν καταγ­γελ­θεί ως παρά­νο­μες χρη­μα­το­δο­τή­σεις ;

ε) Γιατί η ΥΔΑΣ αρνεί­ται να δώσει στοι­χεία που της ζητού­νται επίμονα για προ­γράμ­ματα για τα οποία έχουν γίνει συγκε­κρι­μέ­νες υπη­ρε­σια­κές καταγ­γε­λίες, όπως αυτή που προ­α­νέ­φερα ;

στ) Γιατί η ΥΔΑΣ παρα­πέ­μπει παγίως τους επε­ρω­τώ­ντες βου­λευ­τές και το ΣΔΟΕ στο Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο, χωρίς να δίνει ουσια­στι­κές απα­ντή­σεις ;

ζ) Πόσες ΜΚΟ έχει παρα­πέμ­ψει έως τώρα η ΥΔΑΣ, με δική της πρω­το­βου­λία, στη Δικαιο­σύνη ;

Β.12. Σχετικά με τη γενι­κό­τερη στάση του προ­σω­πι­κού της ΥΔΑΣ στις υφι­στά­με­νες από ετών εκκρε­μείς υπο­θέ­σεις ΜΚΟ, ενδια­φέ­ρον είναι το κατω­τέρω σχόλιο, που δημο­σιεύ­θηκε στον Τύπο, στις 2.3.2014 :

‘‘Την ίδια στιγμή, η αργο­πο­ρία ελέγχου των δεδο­μέ­νων (Σ.Σ. : στην ΥΔΑΣ) οδηγεί την υπόθεση σε ένα διαρκές βάλτωμα καθώς είναι ξεκά­θαρο πως και το υπαλ­λη­λικό προ­σω­πικό του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών δεν δείχνει διάθεση έρευνας, παρά τις ξεκά­θα­ρες εντολές που έχει λάβει από την ηγεσία. Κι αυτό διότι μεγάλο μέρος των νυν ελεγ­κτών είναι εκείνοι που παλιό­τερα υπέ­γρα­φαν τις επί­μα­χες χρη­μα­το­δο­τή­σεις. Άρα ορι­σμένα άτομα είναι σήμερα και ελεγ­κτές και ελεγ­χό­με­νοι. Όπως γνω­ρί­ζουμε, του­λά­χι­στον 15 άτομα από την υπη­ρε­σία έχουν συμ­με­τοχή στις παρά­νο­μες εγκρί­σεις κι ανα­φε­ρό­μα­στε σε στελέχη της περιό­δου 2002-2009, πολλά εκ των οποίων ακόμα και σήμερα βρί­σκο­νται στις θέσεις τους. Δεν είναι τυχαίο το ότι μέχρι σήμερα έχουν προ­χω­ρή­σει μονάχα 80 άμεσοι έλεγχοι σε 198 φακέ­λους, αν και ουσια­στικά από το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών θα πρέπει να ελεγ­χθεί το σύνολο των 500 υπο­θέ­σεων χρη­μα­το­δό­τη­σης.’’

(http://www.paron.gr/v3/article_print.php?id=86656&colid=37&catid=33&dt=2014-03-02%200:0:0 )

Εν κατα­κλείδι, θα ήθελα να προ­σθέσω το εξής : Η ανα­πτυ­ξιακή δράση είναι ένα πολύ­τιμο εργα­λείο της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής, που επι­φέ­ρει τη σύσφιξγη και την ανα­βάθ­μιση των σχέσεων με άλλα κράτη, τη στήριξη των οποίων έχουμε ανάγκη για τα εθνικά μας θέματα. Θεωρώ εγκλη­μα­τικό ότι με τις πρα­κτι­κές αυτές ζημιώ­θηκε η Ελλάδα, αφού είναι πολύ αμφί­βολο εάν απο­κο­μί­σαμε κάποιο κέρδος. Επίσης, πλην ορι­σμέ­νων ΜΚΟ που τήρησαν τις συμ­βα­τι­κές τους υπο­χρε­ώ­σεις, απάτες που διέ­πρα­ξαν ΜΚΟ, ‘’υπό την αιγίδα’’ του ΥΠΕΞ, έγιναν αντι­λη­πτές σε χώρες που προη­γου­μέ­νως είχαν ενδε­χο­μέ­νως θετική εικόνα για την Ελλάδα. Με απο­τέ­λε­σμα να ζημιω­θεί το όνομα της χώρας μας διεθνώς. Ουδεμία αμφι­βο­λία έχω περί αυτού όσον αφορά στο Λίβανο, παρά τα εκα­τομ­μύ­ρια που σπα­τα­λή­θη­καν.

Ν. Βαμ­βου­νά­κης

Πρέσβυς