Βασίλης Καταβενάκης: Ωριμες σκέψεις για το Κτηματολόγιο Ρόδου

Στη Ρόδο η λει­τουρ­γία του Κτη­μα­το­λο­γίου διέ­πε­ται από το Κτη­μα­το­λο­γικό Κανο­νι­σμό , που κυρώ­θηκε το 1929 με διά­ταγμα του Ιταλού Κυβερ­νή­του Δωδε­κα­νή­σου και δια­τη­ρή­θηκε σε ισχύ και μετά την εισα­γωγή της Ελλη­νι­κής Νομο­θε­σίας στη Δωδε­κά­νησο Για την εποχή του και για πολλές δεκα­ε­τίες ήταν πρω­το­πο­ριακό εργα­λείο σε σχέση με την υπό­λοιπη χώρα που είχε τα υπο­θη­κο­φυ­λά­κεια.

Δυστυ­χώς , μέχρι σήμερα το Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου δεν εξε­λί­χθηκε ως υπη­ρε­σία με απο­τέ­λε­σμα να παρου­σιά­ζει πολλά τρωτά σημεία στις δια­δι­κα­σίες εξυ­πη­ρέ­τη­σης των πολιτών και να έχει κατα­στεί ουσια­στικά ανε­νεργό, με σοβα­ρό­τα­τες επι­πτώ­σεις στην τοπική οικο­νο­μία. Η αδι­καιο­λό­γητη καθυ­στέ­ρηση στην έκδοση πιστο­ποι­η­τι­κών, οι χιλιά­δες πράξεις που εκκρε­μούν προς μετα­γραφή, η μη ενη­μέ­ρωσή του για τους ανα­δα­σμούς που έγιναν στο νησί της Ρόδου , ενι­σχύ­ουν την άποψη αυτή.

Στα πλαίσια του εκσυγ­χρο­νι­σμού των Κτη­μα­το­λο­γίων Ρόδου, Κω και Λέρου, η «Κτη­μα­το­λό­γιο Α.Ε.» (νυν ΕΚΧΑ) ανέθεσε το 2009 την ψηφιο­ποί­ηση του αρχείου και «σαρώ­θη­καν» περίπου 6,3 εκα­τομ­μύ­ρια σελίδες που αφο­ρού­σαν 200.000 γεω­τε­μά­χια και 800.000 ιδιο­κτη­σιακά δικαιώ­ματα , όμως τα ψηφιο­ποι­η­μένα αρχεία δεν χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν ποτέ και οι υπο­λο­γι­στές που είχαν σταλεί έμειναν στα κουτιά. Μάλιστα κατά την ψηφιο­ποί­ηση δια­πι­στώ­θηκε ότι μεγάλος αριθμός “κτη­μα­το­λο­γι­κών μερίδων” δεν είχαν καμία επι­γε­νό­μενη πράξη από το 1930 ενώ δεν υπήρχε ακριβής αντι­στοί­χηση των ιδιο­κτη­σιών με την πραγ­μα­τι­κό­τητα επειδή ως βάση παρα­μέ­νουν οι παρω­χη­μέ­νοι πλέον χάρτες εκείνης της εποχής.

Απόρ­ροια της έλλει­ψης μηχα­νορ­γά­νω­σης και έκρυθ­μης λει­τουρ­γίας του ήταν η ανέ­λεγ­κτη σάρωση τοπο­γρα­φι­κών δια­γραμ­μά­των από ανε­ξάρ­τητο μη απα­σχο­λού­μενο στο Κτη­μα­το­λό­γιο τοπο­γράφο μηχα­νικό ενώ οι μηχα­νι­κοί μέχρι σήμερα πρέπει να ξεπα­τι­κώ­νουν τους χάρτες για το ακίνητο που τους ενδια­φέ­ρει.

Ομοίως και η έκδοση πιστο­ποι­η­τι­κών ιδιο­κτη­σίας, μη βαρών και διεκ­δι­κή­σεων γίνεται με απλή επι­κύ­ρωση φωτο­γρα­φίας των τόμων και μάλιστα με χρήση από τους υπαλ­λή­λους ερα­σι­τε­χνι­κής φωτο­γρα­φι­κής μηχανής ενώ μέχρι πρό­τι­νος γινόταν από ιδιώτη φωτο­γράφο.

Κι ενώ στα Υπο­θη­κο­φυ­λα­κεία και στο Εθνικό Κτη­μα­το­λό­γιο τηρού­νται ονο­μα­στικά ευρε­τή­ρια για τους ιδιο­κτή­τες των ακι­νή­των , στο Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου, αν και στο άρθρο 43 του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κανο­νι­σμού Δωδε­κα­νή­σου προ­βλέ­πε­ται η τήρηση ονο­μα­στι­κού αλφα­βη­τι­κού ευρε­τη­ρίου, τα ονο­μα­στικά αλφα­βη­τικά ευρε­τή­ρια δεν έχουν ενη­με­ρω­θεί από το έτος 1982, αν και στην υπό­λοιπη Ελλάδα υπάρχει δια­σύν­δεση των κεντρι­κών υπο­λο­γι­στι­κών συστη­μά­των και ανταλ­λαγή δεδο­μέ­νων στοι­χείων ακι­νή­των κτη­μα­το­λο­γίου και υπουρ­γείου οικο­νο­μι­κών. Εξ ου και τα εκα­το­ντά­δες αιτή­ματα ΔΟΥ όλης της χώρας τα οποία ήταν απρω­το­κόλ­λητα και ορι­σμένα σε φακέ­λους, που ούτε καν είχαν ανοι­χτεί.

Επίσης , συνέβη να ζητη­θούν να προ­σκο­μι­στούν πράξεις κτη­μα­το­λο­γι­κού δικαστή εγγε­γραμ­μέ­νες στα βιβλία του Κτη­μα­το­λο­γίου που αφο­ρού­σαν την μετα­γραφή πλαστών απο­φά­σεων εκποί­η­σης και η απά­ντηση από το Κτη­μα­το­λό­γιο ήταν είτε ότι είχαν χαθεί είτε ότι τις ψάχνανε. Η έλλειψη μηχα­νορ­γά­νω­σης και ψηφιο­ποί­η­σης συντέ­λεσε σ΄αυτή την έκρυθμη λει­τουρ­γία του Κτη­μα­το­λο­γίου.

Και μπορεί να μην προ­χώ­ρησε η ένταξη του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου στο Εθνικό Κτη­μα­το­λό­γιο, ήταν όμως φυσικό κι επόμενο από την παρα­πάνω περι­γρα­φό­μενη κατά­σταση κάποια στιγμή να τεθεί θέμα νομο­θε­τι­κής ρύθ­μι­σης ή ανα­διάρ­θρω­σης του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου.

Βέβαια μέχρι πρό­τι­νος , οι υπουρ­γοί και βου­λευ­τές της κυβέρ­νη­σης δια­βε­βαί­ω­ναν ότι η πολι­τεία οφείλει να ενσκύ­ψει με ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον για την επίλυση των προ­βλη­μά­των των κτη­μα­το­λο­γίων Ρόδου και μάλιστα με την πεποί­θηση ότι τα κτη­μα­το­λό­για Ρόδου , Κω και Λέρου απο­τε­λούν πολύ­τι­μους μοχλούς ανά­πτυ­ξης για τον τόπο .

Παρά τις δια­βε­βαιώ­σεις τους προ­έ­κυψε ένα νομο­σχέ­διο υπό επε­ξερ­γα­σία για την ανα­βάθ­μιση και ενί­σχυσή τους κάτω από ένα φορέα που θα καλύ­πτει κτη­μα­το­λό­για και υπο­θη­κο­φυ­λα­κεία και θα υπά­γε­ται στο Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας με την παράλ­ληλη κατάρ­γηση των Κτη­μα­το­λο­γι­κών Γρα­φείων σε Ρόδο, Κω και Λέρο με την υφι­στά­μενη μορφή τους,

Σκοπός του νέου Οργα­νι­σμού θα είναι η σύνταξη, τήρηση, ενη­μέ­ρωση και λει­τουρ­γία του Εθνικού Κτη­μα­το­λο­γίου, η γεω­δαι­τική κάλυψη και χαρ­το­γρά­φηση της χώρας, η δημιουρ­γία και τήρηση ψηφια­κών γεω­χω­ρι­κών δεδο­μέ­νων. Ο νέος Οργα­νι­σμός είναι μεταξύ άλλων αρμό­διος για το Κτη­μα­το­λό­γιο (αρμο­διό­τη­τες που σήμερα έχει η ΕΚΧΑ) και την τήρηση και δια­χεί­ριση των αρχείων του συστή­μα­τος Μετα­γρα­φών και Υπο­θη­κών. Όργανα διοί­κη­σης του Οργα­νι­σμού είναι το διοι­κη­τικό συμ­βού­λιο και ο γενικός διευ­θυ­ντής. Ο διο­ρι­σμός τους απο­φα­σί­ζε­ται από τον υπουργό Περι­βάλ­λο­ντος.Το πρώτο δ.σ. του νέου Οργα­νι­σμού, επίσης, θα απαρ­τί­ζε­ται από τα σημε­ρινά μέλη του δ.σ. της ΕΚΧΑ.

Στο άρθρο 16 προ­βλέ­πε­ται η κατάρ­γηση των υπο­θη­κο­φυ­λα­κείων και των Κτη­μα­το­λο­γίων Ρόδου, Κω και Λέρου αυτο­δί­καια με τη δημο­σί­ευση του νόμου ή δύο μήνες από την έναρξη ισχύος του παρό­ντος νόμου ή με τη δημο­σί­ευση σχε­τι­κής Κοινής Υπουρ­γι­κής Από­φα­σης .

Στο άρθρο 17 προ­τεί­νε­ται η ίδρυση ενός Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φείου ανά νομό, το οποίο εδρεύει στην πρω­τεύ­ουσα του νομού. Τα Κτη­μα­το­λο­γικά Γραφεία απο­τε­λούν οργα­νι­κές μονάδες του νέου Οργα­νι­σμού επι­πέ­δου Διεύ­θυν­σης.

Ο Οργα­νι­σμός χαρα­κτη­ρί­ζε­ται κυρίως ως αυτο­χρη­μα­το­δο­τού­με­νος και πόροι του, μεταξύ άλλων, είναι τα πάγια και ανα­λο­γικά τέλη που εισπράτ­το­νται και τα έσοδα από την εκμε­τάλ­λευση του αρχείου του, δίχως να απο­κλεί­ε­ται κρατική ή ευρω­παική επι­χο­ρή­γηση.

Στο σχέδιο του νομο­σχε­δίου , σύμφωνα με τα δημο­σιεύ­ματα, προ­βλέ­πο­νται τα τέλη που θα κατα­βά­λει ο πολίτης. Για την εγγραφή πράξεων αγο­ρα­πω­λη­σίας, ανταλ­λα­γής, δια­νο­μής, εισφο­ράς ακι­νή­του σε εται­ρεία, περί­λη­ψης κατα­κυ­ρω­τι­κής έκθεσης, δικα­στι­κής από­φα­σης με την οποία ανα­γνω­ρί­ζε­ται η κυριό­τητα λόγω έκτα­κτης χρη­σι­κτη­σίας, μίσθω­σης, χρο­νο­με­ρι­στι­κής μίσθω­σης και χρη­μα­το­δο­τι­κής μίσθω­σης στα βιβλία κατα­βάλ­λε­ται τέλος ανα­λο­γικό τέλος ίσο με ποσοστό πέντε χιλιο­στά (5‰) επί της αξίας του ακι­νή­του ή του δικαιώ­μα­τος. Ανα­λο­γικό τέλος ίσο με ποσοστό οκτώ χιλιο­στά (8‰) επί της αξίας του ακι­νή­του ή του δικαιώ­μα­τος για την εγγραφή των πράξεων προ­βλέ­πε­ται για προι­κο­σύμ­φωνα ή γονική παροχή, δωρεάς εν ζωή ή αιτία θανάτου, σύστα­σης πραγ­μα­τι­κής δου­λείας, υπο­θή­κης, προ­ση­μεί­ω­σης υπο­θή­κης κ.ά. πίσης, για τη χορή­γηση αντι­γρά­φου στοι­χείου από το αρχείο του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φείου ή του Υπο­κα­τα­στή­μα­τός του κατα­βάλ­λε­ται πάγιο τέλος 9,50 ευρώ.

Από τη στιγμή που το Κτη­μα­το­λό­γιο, οι δασικοί χάρτες, αλλά και οι χρήσεις γης απο­τε­λούν μέρος των υπο­χρε­ώ­σεων της χώρας με βάση το μνη­μό­νιο, είναι βέβαιο ότι θα ρυθ­μι­στούν νομο­θε­τικά και για το λόγο αυτό θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι με προ­τά­σεις.

Η αντί­δρασή μας και η δια­μαρ­τυ­ρία μας εξαρχής εστιά­ζε­ται στο γεγονός ότι δεν υπήρξε καμία προη­γού­μενη ενη­μέ­ρωση και καμία δια­βού­λευση, πριν απο­φα­σι­στεί οποια­δή­ποτε μετα­βολή.

Σε συνερ­γα­σία και με τους υπό­λοι­πους τοπι­κούς φορείς και τους βου­λευ­τές του νομού θα πρέπει να ζητή­σουμε ανα­λυ­τική ενη­μέ­ρωση άμεσα.

Αρχικα πρέπει να γνω­ρί­ζουμε το χρόνο και μετά τον τρόπο.

Η ενη­μέ­ρωση θα πρέπει να είναι ανα­λυ­τική σε σχέση με τις δια­δι­κα­σίες για την ένταξη του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου στον ενιαίο φορέα.

Οφεί­λουμε να γνω­ρί­ζουμε εκ των προ­τέ­ρων ώστε να υπο­βάλ­λουμε θέσεις και προ­τά­σεις που θα δια­σφα­λί­ζουν την περιου­σία των πολιτών και την ασφά­λεια των συναλ­λα­γών.

Καίρια ερω­τή­ματα όπως , πως θα εντα­χθούν, πως θα χαρο­γρα­φη­θούν οι ιδιο­κτη­σίες θα πρέπει να απα­ντη­θούν και να ορι­στι­κο­ποι­η­θούν άμεσα.

Οφεί­λουμε να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουμε συνα­ντή­σεις με τον υπουργό δικαιο­σύ­νης με δικούς μας εκπρο­σώ­πους που έχουν ασχο­λη­θεί με το Κτη­μα­το­λό­γιο ώστε να θέσουν εγγρά­φως και προ­φο­ρι­κώς τα νομικά και πρα­κτικά ζητή­ματα που θα ανα­κύ­ψουν και να συζη­τή­σουν ώστε η νομο­θε­τική ρύθμιση να είναι και απο­τε­λε­σμα­τική και νομικά ορθή, περιέ­χουσα του­λά­χι­στον μετα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις που θα απο­σα­φη­νί­ζουν τους τρόπους μετά­βα­σης στη διάδοχη κατά­σταση και το ισχύον καθε­στώς στη μετα­βα­τική περίοδο.

Ο εκσυγ­χρο­νι­σμός και η ενο­ποί­ηση σε καμία περί­πτωση δεν πρέπει να παρα­κάμ­πτουν την ασφά­λεια δικαίου και την δημόσια πίστη που μέχρι σήμερα κατο­χύ­ρωνε το Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου και ο Κτη­μα­το­λο­γι­κός Κανο­νι­σμός.

Ποιος άλλος εκτός από το ΔΣΡ γνω­ρί­ζει το Κτη­μα­το­λο­γικό Κανο­νι­σμό και τις επι­κιν­δυ­νό­τη­τες που μπορούν να προ­κύ­ψουν από οποια­δή­ποτε νομο­θε­τική μετα­βολή στο Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου ;

Αυτοί είναι οι προ­βλη­μα­τι­σμοί, οι σκέψεις και οι προ­τά­σεις μου σχετικά με το ανα­κύ­ψαν θέμα του νομο­σχε­δίου περί κατάρ­γη­σης του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου και της ενο­ποί­η­σής του με το Εθνικό Κτη­μα­το­λό­γιο.

Βασί­λειος Κατα­βε­νά­κης,

Γ.Γ. του Δ.Σ.Ρ.