«Τέταρτο Μνημόνιο ή δραχμή» λέει το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής

Η τρι­μη­νιαία έκθεσή του εκτιμά ότι η χώρα θα χρεια­στεί πιθα­νό­τατα και τέταρτο μνη­μό­νιο δια­φο­ρε­τικά θα υπάρξει χρε­ο­κο­πία και επι­στροφή σε εθνικό νόμισμα – Αβέβαιη η πρό­βλεψη για επι­τά­χυνση της ανά­πτυ­ξης το 2017 και το 2018

Την προ­ο­πτική της ισχυρής ανά­καμ­ψης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας που δια­τυ­μπα­νί­ζουν τον τελευ­ταίο καιρό τα στελέχη της κυβέρ­νη­σης δεν τη βλέπει το Γραφείο Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού Κράτους της Βουλής. Του­λά­χι­στον όχι με τα σημε­ρινά δεδο­μένα. Σύμφωνα με την τρι­μη­νιαία έκθεση Οκτω­βρίου – Δεκεμ­βρίου 2016 που εξέδωσε η επι­στη­μο­νική επι­τροπή του Γρα­φείου για την πορεία της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, δεν υπάρ­χουν τα δεδο­μένα που να δικαιο­λο­γούν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για μία ισχυρή ανά­καμψη. Στη ίδια έκθεση, η επι­τροπή εκτιμά ότι πιθα­νό­τατα η χώρα θα χρεια­στεί ένα τέταρτο πρό­γραμμα.

Οπως ανα­φέ­ρε­ται στην επίσημη ιστο­σε­λίδα του Γρα­φείου, η έκθεση επι­κε­ντρώ­νε­ται στο τέταρτο τρίμηνο του 2016 και συντά­χθηκε με βάση το σημε­ρινό πλαίσιο πολι­τι­κής, όπως αυτό δια­μορ­φώ­νε­ται από τις συμ­φω­νίες που έχει πραγ­μα­το­ποι­ή­σει η κυβέρ­νηση με την Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, τον Ευρω­παϊκό Μηχα­νι­σμό Στα­θε­ρό­τη­τας (ESM) και το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Αβέβαιη η πρό­βλεψη για επι­τά­χυνση της ανά­πτυ­ξης

Στην ανάλυσή του, λοιπόν το Γραφείο Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού επι­ση­μαί­νει ότι παρά την επί­τευξη οριακά θετικού ρυθμού ανά­πτυ­ξης το 2016, μόνο «μια γενναία μεταρ­ρυθ­μι­στική προ­σπά­θεια που θα δημιουρ­γεί το κατάλ­ληλο οικο­νο­μικό, επι­χει­ρη­μα­τικό και κοι­νω­νικό περι­βάλ­λον θέτει τις βάσεις για τη δυνα­τό­τητα ανο­δι­κής πορείας για τη χώρα».

Σχο­λιά­ζο­ντας τις εκτι­μή­σεις τρέ­χο­ντος του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, ανα­φέ­ρει ότι η πρό­βλεψη για επι­τά­χυνση της ανά­πτυ­ξης το 2017 και το 2018 είναι αβέβαιη και εξαρ­τά­ται από διά­φο­ρους συγκυ­ρια­κούς και εξω­τε­ρι­κούς παρά­γο­ντες.

Ανα­φο­ρικά με τις τρέ­χου­σες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για τη δεύτερη αξιο­λό­γηση, η έκθεση εκτιμά ότι η οικο­νο­μία θα δοκι­μα­στεί στα όρια της αντοχής της, καθώς το αδιέ­ξοδο στις συζη­τή­σεις Αθήνας – θεσμών «θα έχει αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις, αν δεν ξεπε­ρα­στεί σύντομα».

Ανα­φέ­ρε­ται επίσης ότι ο στόχος της κυβέρ­νη­σης –όπως τον είχε προ­α­ναγ­γεί­λει ο πρω­θυ­πουρ­γός, Αλέξης Τσίπρας τον Οκτώ­βριο του 2016- να ολο­κλη­ρω­θεί η αξιο­λό­γηση εντός τριών εβδο­μά­δων, «ήταν ξεκά­θα­ρος και ορθός, αλλά δεν επι­τεύ­χθηκε».

Με την έκθεση το Γραφείο καλεί την κυβέρ­νηση να εφαρ­μό­σει, δίχως άλλες καθυ­στε­ρή­σεις το πρό­γραμμα, σημειώ­νο­ντας πως «αν το Μνη­μό­νιο υλο­ποι­η­θεί έως το τέλος, η χώρα θα έχει τη δυνα­τό­τητα να ξεφύγει από τα σημε­ρινά αδιέ­ξοδα». Αντι­θέ­τως, «καθυ­στε­ρή­σεις, αδρά­νειες και αντι­φά­σεις στο μέτωπο υλο­ποί­η­σης των δεσμεύ­σεων του Μνη­μο­νίου και η χαμηλή εμπι­στο­σύνη, δεν αφήνουν την ελλη­νική οικο­νο­μία να προ­χω­ρή­σει» προει­δο­ποιεί.

Τέταρτο πρό­γραμμα;

Το Γραφείο Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού σχο­λιά­ζει ότι είναι πιθανό το ενδε­χό­μενο ενός τέταρ­του προ­γράμ­μα­τος, καθώς, όπως εξηγεί, η Ελλάδα το 2018 θα χρεια­στεί νέα δάνεια για την κάλυψη των χρη­μα­το­δο­τι­κών της αναγκών. «Αυτά μπορούν να εξευ­ρε­θούν είτε από τις αγορές, εφόσον έχει κατα­φέ­ρει να βγει σε αυτές, είτε από τον ESM» σημειώ­νει.

Ως προς το δεύτερο σενάριο – αυτό της παροχής βοή­θειας από τον ESM – υπο­γραμ­μί­ζει πως «ένα νέο αίτημα το 2018 για δάνειο από τον ESM θα συνο­δευ­θεί σύμφωνα με τους κανόνες του από ένα νέο, το τέταρτο μνη­μό­νιο», διευ­κρι­νί­ζο­ντας βέβαια ότι «οι δυσκο­λίες έγκρι­σής του από τους εταί­ρους, καθιστά επί­φο­βους τους όρους που θα το συνο­δεύ­ουν».

«Η Ελλάδα μετά το 2018 θα χρεια­στεί δάνεια για την κάλυψη των χρη­μα­το­δο­τι­κών αναγκών της μετέ­πειτα περιό­δου δια­φο­ρε­τικά οδη­γεί­ται σε διακοπή της εξυ­πη­ρέ­τη­σης των υπο­χρε­ώ­σεών της. Αυτά μπορούν να εξευ­ρε­θούν είτε από τις αγορές, εφόσον έχει κατα­φέ­ρει να βγει σε αυτές, είτε από τον ΕΜΣ. Και αυτό το γεγονός απο­τε­λεί πεδίο που δυσκο­λεύει και το κλεί­σιμο της αξιο­λό­γη­σης λόγω των δια­φο­ρε­τι­κών προ­σεγ­γί­σεων μεταξύ ΔΝΤ, Ε.Ε και ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης» ανα­φέ­ρει θέτο­ντας σε ειδικό κεφά­λαιο το ερώτημα για 4ο Μνη­μό­νιο.

»Προ­φα­νώς, ένα νέο αίτημα το 2018 για δάνειο από τον EΜΣ θα συνο­δευ­θεί σύμφωνα με τους κανόνες του από ένα νέο, το τέταρτο Μνη­μό­νιο (=πρό­γραμμα προ­σαρ­μο­γής)» λέει.

«Αλλά οι δυσκο­λίες έγκρι­σης ενός νέου προ­γράμ­μα­τος από τους εταί­ρους που θα βρί­σκο­νται υπό σημα­ντι­κές πολι­τι­κές πιέσεις καθιστά επί­φο­βους τους όρους που θα το συνο­δεύ­ουν. Αν δεν υπάρξει συμ­φω­νία με τον ΕΜΣ (που σημειω­τέον είναι δια­κυ­βερ­νη­τικό όργανο και όχι όργανο της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής) ή χρη­μα­το­δό­τηση μέσω εξόδου στις αγορές, τότε η πτώ­χευση θα είναι ανα­πό­φευ­κτη με πιθα­νό­τατη συνέ­πεια την έξοδο από το Ευρώ» ανα­φέ­ρει.

Συνε­χί­ζει η έκθεση λέγο­ντας «τα πιθανά προ­βλή­ματα που θέτει μια πτώ­χευση είναι προ­βλέ­ψιμα – νέα κατα­βύ­θιση της παρα­γω­γής, τρα­πε­ζική κρίση, διακοπή των εισροών από τα Διαρ­θρω­τικά Ταμεία της ΕΕ, αβε­βαιό­τητα και στην περί­πτωση εξόδου από το κοινό νόμισμα, υπο­τι­μή­σεις του εθνικού νομί­σμα­τος, έντονες τάσεις για σπιράλ πλη­θω­ρι­σμού και υπο­τι­μή­σεων που θα απαι­τούν μία εξαι­ρε­τικά περιο­ρι­στική νομι­σμα­τική πολι­τική, κ.λπ. και με το εξω­τε­ρικό, δημόσιο και ιδιω­τικό χρέος να επι­κρέ­μα­ται απει­λη­τικό ως «δαμό­κλειος σπάθη»».

ΑΕΠ – Ανεργία – Φορο­λο­γία – Κρα­τι­κές δαπάνες

Σχετικά με την πορεία της οικο­νο­μίας, η επι­τροπή του Γρα­φείου Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού εκτιμά ότι το ΑΕΠ ανα­μέ­νε­ται να δια­μορ­φω­θεί το 2016 οριακά γύρω από το μηδέν, ενώ σχετικά με την αγορά εργα­σίας, δια­πι­στώ­νει ότι η μείωση της ανερ­γίας συνο­δεύ­ε­ται από σημα­ντική εξά­πλωση των ελα­στι­κών μορφών απα­σχό­λη­σης.

Τονίζει επίσης ότι «οι συνε­χείς μετα­βο­λές στη φορο­λο­γία πρέπει να στα­μα­τή­σουν» και ότι «το επίπεδο της φορο­λο­γι­κής επι­βά­ρυν­σης είναι υψηλό, όχι καθαυτό, αλλά σε συν­δυα­σμό με τις λοιπές διαρ­θρω­τι­κές υστε­ρή­σεις».

Τέλος, υπο­γραμ­μί­ζει την ανάγκη να γίνει ριζική επα­νε­ξέ­ταση της κατα­νο­μής των κρα­τι­κών δαπανών, «καθώς ο κύριος στόχος θα ήταν να επι­τευ­χθούν κατά περί­πτωση εξοι­κο­νο­μή­σεις ή και μεγα­λύ­τερη απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των δαπανών». Και συμπλη­ρώ­νει: «Συμ­με­ρι­ζό­μα­στε την υπόθεση πολλών (σε κυβέρ­νηση και αντι­πο­λί­τευση) ότι δεν έχουν εξα­ντλη­θεί τα περι­θώ­ρια για στο­χευ­μέ­νες εξοι­κο­νο­μή­σεις δαπανών π.χ. στις δημό­σιες προ­μή­θειες, τα δημόσια έργα και τις κατα­να­λω­τι­κές δαπάνες του κράτους».