ΕΟΔΥ: Είκοσι έξι ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με τον εμβολιασμό

Εί­κο­σι έξι ερω­τή­σεις και απα­ντή­σεις από τον ΕΟΔΥ σχε­τι­κά με τον εμ­βο­λια­σμό για τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 που ξε­κι­νά σή­με­ρα.

1. Γιατί να κάνω εμ­βό­λιο για τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2;

Τα εμ­βό­λια πα­ρα­σκευά­ζο­νται με σκοπό την αντι­με­τώ­πι­ση νο­ση­μά­των που δεν είναι δυ­να­τόν να ελεγ­χθούν μόνο με την εφαρ­μο­γή άλλων μέ­τρων δη­μό­σιας υγεί­ας. Στό­χος τους είναι να πε­ριο­ρί­σουν και να εξα­λεί­ψουν νο­σή­μα­τα με υψηλή με­τα­δο­τι­κό­τη­τα, με σο­βα­ρές επι­πτώ­σεις στην υγεία των αν­θρώ­πων, με υψηλή θνη­τό­τη­τα, με με­γά­λη επι­βά­ρυν­ση στα συ­στή­μα­τα υγεί­ας, αλλά και με δυ­σμε­νείς οι­κο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις στην κοι­νω­νία.

Ο κο­ρο­νο­ϊ­ός SARS-CoV-2 είναι ένας νέος ιός που μέσα σε ένα χρόνο από την εμ­φά­νι­σή του επη­ρέ­α­σε δρα­μα­τι­κά τις ζωές όλων των αν­θρώ­πων πα­γκο­σμί­ως. Έχει υψηλή με­τα­δο­τι­κό­τη­τα με απο­τέ­λε­σμα να είναι αδύ­να­το να ελεγ­χθεί μόνο με την εφαρ­μο­γή των άλλων, πιο γνω­στών σε όλους μας, μέ­τρων δη­μό­σιας υγεί­ας, επι­βα­ρύ­νει σο­βα­ρά σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις την υγεία των νο­σού­ντων, μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε απώ­λεια πολ­λών αν­θρώ­πι­νων ζωών ακόμα υγιών ατό­μων, επη­ρε­ά­ζει ση­μα­ντι­κά την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα όλων, δο­κι­μά­ζει τα συ­στή­μα­τα υγεί­ας και δη­μιουρ­γεί ανε­πα­νόρ­θω­τες οι­κο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις σε όλον τον πλα­νή­τη.

2. Πόσο απο­τε­λε­σμα­τι­κό είναι το εμ­βό­λιο για τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2;

Αυτή τη στιγ­μή πολλά εμ­βό­λια για τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 βρί­σκο­νται σε δια­δι­κα­σία κλι­νι­κών δο­κι­μών. Το πόσο απο­τε­λε­σμα­τι­κό είναι ένα εμ­βό­λιο εξαρ­τά­ται πάντα από το συ­γκε­κρι­μέ­νο εμ­βό­λιο, τη σωστή διε­νέρ­γεια του εμ­βο­λια­σμού και από πα­ρά­γο­ντες που αφο­ρούν την ανο­σια­κή απά­ντη­ση του κάθε ατό­μου. Τα πρώτα εμ­βό­λια που είναι προς έγκρι­ση φαί­νο­νται να είναι αρ­κε­τά απο­τε­λε­σμα­τι­κά, έως και 95%. Οι αρ­μό­διοι ελεγ­κτι­κοί μη­χα­νι­σμοί που εγκρί­νουν την κυ­κλο­φο­ρία των εμ­βο­λί­ων θέ­τουν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα και την ασφά­λεια των εμ­βο­λί­ων ως προ­τε­ραιό­τη­τα.

3. Μπο­ρεί να κάνω εμ­βό­λιο και παρ’ όλα αυτά να νο­σή­σω από COVID-19;

Κα­νέ­να εμ­βό­λιο δεν είναι 100% απο­τε­λε­σμα­τι­κό. ‘Αρα μπο­ρεί σε κά­ποιες πε­ρι­πτώ­σεις να ασθε­νή­σει κά­ποιος από το νέο κο­ρο­νο­ϊό πα­ρό­λο που έκανε το εμ­βό­λιο. Επο­μέ­νως θα πρέ­πει οι πο­λί­τες να συ­νε­χί­σουν να παίρ­νουν τις συ­νι­στώ­με­νες προ­φυ­λά­ξεις για την απο­φυ­γή μό­λυν­σης δη­λα­δή οι εμ­βο­λια­σμέ­νοι θα πρέ­πει να συ­νε­χί­σουν τη χρήση μά­σκας, την τή­ρη­ση κοι­νω­νι­κής από­στα­σης, την τα­κτι­κή και σχο­λα­στι­κή υγιει­νή των χε­ριών και την κα­θα­ριό­τη­τα του χώρου όπου ζουν ή ερ­γά­ζο­νται. Τα εμ­βό­λια ένα­ντι της νόσου COVID-19 φαί­νε­ται ότι μειώ­νουν την πι­θα­νό­τη­τα να νο­σή­σει κά­ποιος από τη νόσο. Κάθε εμ­βό­λιο έχει δο­κι­μα­στεί σε πε­ρισ­σό­τε­ρα από 20.000 άτομα σε διά­φο­ρες χώρες και έχει απο­δε­κτό προ­φίλ ασφά­λειας. Χρειά­ζο­νται με­ρι­κές εβδο­μά­δες για να μπο­ρέ­σει κά­ποιος να ανα­πτύ­ξει ανο­σία και να είναι προ­στα­τευ­μέ­νος μετά τη χο­ρή­γη­ση του εμ­βο­λί­ου. Με­ρι­κοί άν­θρω­ποι εν­δέ­χε­ται να νο­σή­σουν από COVID-19 παρά το ότι έχουν εμ­βο­λια­στεί, αλλά η νό­ση­ση μπο­ρεί να είναι λι­γό­τε­ρο σο­βα­ρή.

4. Εφό­σον το εμ­βό­λιο δεν με προ­στα­τεύ­ει 100% από τη νό­ση­ση από το νέο κο­ρο­νο­ϊό γιατί τε­λι­κά να το κάνω;

Τα νέα εμ­βό­λια όπως προ­κύ­πτει από τις κλι­νι­κές δο­κι­μές μειώ­νουν τον κίν­δυ­νο εκ­δή­λω­σης συμ­πτω­μά­των και πι­θα­νά τον κίν­δυ­νο σο­βα­ρής νό­ση­σης από τον ιό. Αυτό είναι πολύ ση­μα­ντι­κό, γιατί ταυ­τό­χρο­να μειώ­νε­ται ο κίν­δυ­νος νο­ση­λειών, ο κίν­δυ­νος απώ­λειας αν­θρώ­πι­νων ζωών και πι­θα­νά ο κίν­δυ­νος μα­κρο­χρό­νιων επι­πλο­κών που προ­κα­λεί ο ιός σε κά­ποιους ασθε­νείς, όπως επι­πλο­κές από το καρ­διαγ­γεια­κό και το ανα­πνευ­στι­κό σύ­στη­μα.

Ανά­λο­γη εμπει­ρία τέ­τοιας απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας υπάρ­χει και με άλλα εμ­βό­λια που χρη­σι­μο­ποιού­νται επί έτη στην ια­τρι­κή. Για πα­ρά­δειγ­μα το εμ­βό­λιο της γρί­πης κατά του H1N1 δεν είναι το ίδιο απο­τε­λε­σμα­τι­κό κάθε έτος στον έλεγ­χο του νο­σή­μα­τος. Διά­φο­ροι πα­ρά­γο­ντες, όπως η ικα­νό­τη­τα του ιού να με­ταλ­λάσ­σε­ται, το στέ­λε­χος του ιού που θα επι­κρα­τή­σει κάθε χρόνο, η γε­ω­γρα­φι­κή πε­ριο­χή, μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σουν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του εμ­βο­λί­ου στον έλεγ­χο του νο­σή­μα­τος. Ακόμη όμως και λι­γό­τε­ρο απο­τε­λε­σμα­τι­κά εμ­βό­λια γρί­πης στο πα­ρελ­θόν φαί­νε­ται ότι συ­νο­λι­κά μειώ­νουν τον κίν­δυ­νο σο­βα­ρής νό­ση­σης στον πλη­θυ­σμό.

5. Μπο­ρεί να κάνω το εμ­βό­λιο και να μην νο­σή­σω αλλά να είμαι ασυμ­πτω­μα­τι­κός φο­ρέ­ας του ιού;

Δεν γνω­ρί­ζου­με ακόμα αν όσοι εμ­βο­λια­στούν με τα νέα εμ­βό­λια μπο­ρεί να μο­λυν­θούν από τον ιό και να είναι ασυμ­πτω­μα­τι­κοί, άρα μπο­ρεί ακόμα να με­τα­δί­δουν υπό αυτές τις συν­θή­κες τον ιό. Για αυτό είναι ση­μα­ντι­κό ακόμα και όσοι εμ­βο­λια­στούν να εφαρ­μό­ζουν τα υπό­λοι­πα μέτρα δη­μό­σιας υγεί­ας κατά του νέου ιού, δη­λα­δή τη χρήση μά­σκας, την τή­ρη­ση κοι­νω­νι­κής από­στα­σης, την τα­κτι­κή και σχο­λα­στι­κή υγιει­νή των χε­ριών και την κα­θα­ριό­τη­τα του χώρου όπου ζουν ή ερ­γά­ζο­νται. Προς το παρόν από τις κλι­νι­κές δο­κι­μές φαί­νε­ται ότι τα νέα εμ­βό­λια προ­στα­τεύ­ουν πε­ρισ­σό­τε­ρο από τη νό­ση­ση από COVID-19 παρά μειώ­νουν ση­μα­ντι­κά το κίν­δυ­νο με­τά­δο­σης του ιού. Μένει να δούμε αν τα νέα εμ­βό­λια που ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρώ­σουν τις απα­ραί­τη­τες κλι­νι­κές δο­κι­μές θα είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κά στην μεί­ω­ση της με­τά­δο­σης του ιού.

6. Υπάρ­χει πε­ρί­πτω­ση να νο­σή­σω από τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 εξαι­τί­ας του εμ­βο­λί­ου;

Κα­νέ­να από τα εμ­βό­λια προς με­λέ­τη και έγκρι­ση για τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 δεν πε­ριέ­χουν ολό­κλη­ρο τον ιό. Τα πε­ρισ­σό­τε­ρα πλέον εμ­βό­λια που χρη­σι­μο­ποιού­νται στην ια­τρι­κή πε­ριέ­χουν μόνο τμή­μα­τα των ιών που είναι ικανά να οδη­γή­σουν στην πα­ρα­γω­γή προ­στα­τευ­τι­κών αντι­σω­μά­των κατά του ιού στο άτομο που θα χο­ρη­γη­θούν. Έτσι ο εμ­βο­λια­ζό­με­νος δεν κιν­δυ­νεύ­ει σε καμία πε­ρί­πτω­ση να αρ­ρω­στή­σει από τον κο­ρο­νο­ϊό εξαι­τί­ας του εμ­βο­λί­ου.

Υπάρ­χει όμως η πι­θα­νό­τη­τα να έχει ήδη κολ­λή­σει τη νόσο COVID-19 και να μην το έχει συ­νει­δη­το­ποι­ή­σει αν τα συμ­πτώ­μα­τα γί­νουν έκ­δη­λα μόνο μετά τον εμ­βο­λια­σμό. Αν και ένας ήπιος πυ­ρε­τός μπο­ρεί να εμ­φα­νι­στεί εντός μιας ή δύο ημε­ρών από τον εμ­βο­λια­σμό, αν κα­νείς πα­ρου­σιά­σει άλλα συμ­πτώ­μα­τα της νόσου COVID-19 (όπως νέο συ­νε­χό­με­νο βήχα, υψηλό πυ­ρε­τό ή ο πυ­ρε­τός διαρ­κεί πε­ρισ­σό­τε­ρο, ανο­σμία, αγευ­σία) θα πρέ­πει να πα­ρα­μεί­νει στο σπίτι και να προ­γραμ­μα­τί­σει να κάνει ερ­γα­στη­ρια­κό έλεγ­χο.

7. Έχω εκτε­θεί στον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 ή έχω νο­σή­σει από COVID-19. Χρειά­ζε­ται να κάνω το εμ­βό­λιο;

Δεν είναι ακόμα επαρ­κώς γνω­στό για πόσο καιρό διαρ­κεί η φυ­σι­κή ανο­σία σε άτομα που έχουν εκτε­θεί στον κο­ρο­νο­ϊό και ήταν ασυμ­πτω­μα­τι­κά ή έχουν νο­σή­σει. Πα­ρό­λα αυτά ακόμα δεν είναι σαφές αν τα άτομα που έχουν εκτε­θεί στον ιό πρέ­πει να εμ­βο­λια­στούν ένα­ντι του κο­ρο­νοϊ­ού SARS-CoV-2.

8.Έχω ακού­σει ότι το εμ­βό­λιο πα­ρα­σκευά­στη­κε με νέες τε­χνι­κές σε σχέση με τα άλλα εμ­βό­λια. Αυτό πόσο επι­κίν­δυ­νο είναι;

Αν και στο πα­ρελ­θόν έχουν υπάρ­ξει νο­σή­μα­τα από άλ­λους κο­ρο­νοϊ­ούς (το 2003- το οξύ σο­βα­ρό ανα­πνευ­στι­κό σύν­δρο­μο (SARS) και το 2012- το ανα­πνευ­στι­κό σύν­δρο­μο MERS-CoV) τε­λι­κά δεν πα­ρα­σκευά­στη­καν εμ­βό­λια για αυ­τούς τους ιούς. Το γε­γο­νός αυτό έκανε πιο δύ­σκο­λη την πα­ρα­σκευή ενός εμ­βο­λί­ου κατά του κο­ρο­νοϊ­ού, μιας και δεν υπήρ­χε προη­γού­με­νη εμπει­ρία. Ταυ­τό­χρο­να η πα­ρα­σκευή και η έγκρι­ση ενός νέου εμ­βο­λί­ου πε­ρι­λαμ­βά­νει πολλά στά­δια και ελεγ­κτι­κούς μη­χα­νι­σμούς με σκοπό το εμ­βό­λιο να είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κό και ασφα­λές προς χρήση. Οι τε­χνι­κές πα­ρα­σκευ­ής των δια­φό­ρων εμ­βο­λί­ων μπο­ρεί να δια­φέ­ρουν και όσο προ­χω­ρούν οι γνώ­σεις εξε­λίσ­σο­νται σύμ­φω­να με τα νε­ό­τε­ρα επι­στη­μο­νι­κά δε­δο­μέ­να. Στη διάρ­κεια της ιστο­ρί­ας πα­ρα­σκευ­ής των εμ­βο­λί­ων, νέες τε­χνι­κές εφαρ­μό­στη­καν με στόχο πάντα την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα και την ασφά­λειά τους. Σε κάθε νέα τε­χνι­κή που εφαρ­μό­ζε­ται τα στά­δια ποιο­τι­κού ελέγ­χου και έγκρι­σής τους πα­ρα­μέ­νουν καθώς η πα­ρα­σκευή ενός νέου εμ­βο­λί­ου έχει ως πρώ­τι­στο μέ­λη­μα την προ­ά­σπι­ση της δη­μό­σιας υγεί­ας.

9. Λόγω της παν­δη­μί­ας του κο­ρο­νοϊ­ού SARS-CoV-2 υπήρ­ξε επι­τα­κτι­κή ανά­γκη το συ­γκε­κρι­μέ­νο εμ­βό­λιο να πα­ρα­σκευα­στεί πολύ γρη­γο­ρό­τε­ρα σε σχέση με άλλα εμ­βό­λια. Αυτό ση­μαί­νει ότι μπο­ρεί να μην είναι το ίδιο ασφα­λές όσο τα άλλα εμ­βό­λια;

Πράγ­μα­τι η νέα παν­δη­μία από το νέο κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 και οι ση­μα­ντι­κές επι­πτώ­σεις αυτής στις ζωές των αν­θρώ­πων άσκη­σαν με­γά­λη πίεση για την όσο το δυ­να­τόν τα­χύ­τε­ρη πα­ρα­σκευή ενός εμ­βο­λί­ου κατά του νέου ιού. Για το λόγο αυτό επι­τα­χύν­θη­καν, όσο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρο, οι δια­δι­κα­σί­ες πα­ρα­σκευ­ής και έγκρι­σής του και χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν εται­ρί­ες που εμπλέ­κο­νται στην πα­ρα­γω­γή του από διά­φο­ρα κράτη. Ωστό­σο, τα στά­δια εκτί­μη­σης της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας και ασφά­λειας του εμ­βο­λί­ου και οι αρ­μό­διοι ελεγ­κτι­κοί μη­χα­νι­σμοί δεν πα­ρα­κάμ­πτο­νται ποτέ καθώς πάντα η πα­ρα­γω­γή των εμ­βο­λί­ων συ­νά­δει με τις δύο αυτές απα­ρέ­γκλι­τες πα­ρα­μέ­τρους: την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα και την ασφά­λειά τους.

10. Τα εμ­βό­λια κατά του κο­ρο­νοϊ­ού SARS-CoV-2 είναι ασφα­λή; Έχουν ανε­πι­θύ­μη­τες ενέρ­γειες; Ποιες είναι αυτές;

Τα σύγ­χρο­να δε­δο­μέ­να από τις κλι­νι­κές δο­κι­μές δεί­χνουν ότι τα νέα εμ­βό­λια κατά του κο­ρο­νοϊ­ού SARS-CoV-2 που βρί­σκο­νται σε τε­λι­κή φάση έγκρι­σης ή έχουν πάρει έγκρι­ση έχουν απο­δε­κτό προ­φίλ ασφά­λειας. Οι πε­ρισ­σό­τε­ρες ανε­πι­θύ­μη­τες ενέρ­γειες των εμ­βο­λί­ων πα­ρου­σιά­ζο­νται τις πρώ­τες εβδο­μά­δες με μήνες μετά από τη χο­ρή­γη­σή τους και οι ελεγ­κτι­κοί μη­χα­νι­σμοί θέ­τουν ως προ­ϋ­πό­θε­ση την πα­ρέ­λευ­ση αυτού του δια­στή­μα­τος στις κλι­νι­κές δο­κι­μές προ­τού το εμ­βό­λιο προ­χω­ρή­σει σε πε­ραι­τέ­ρω δια­δι­κα­σία ελέγ­χου και έγκρι­σης.

Όπως όλα τα γνω­στά εμ­βό­λια έτσι και τα νέα κατά του SARS-CoV-2 μπο­ρεί να έχουν ανε­πι­θύ­μη­τες ενέρ­γειες. Οι πε­ρισ­σό­τε­ρες από αυτές είναι ήπιες και βρα­χυ­πρό­θε­σμες, και δεν εμ­φα­νί­ζο­νται σε όλους. Τέ­τοιες ανε­πι­θύ­μη­τες ενέρ­γειες είναι αί­σθη­μα πόνου και ευαι­σθη­σί­ας στο χέρι όπου χο­ρη­γή­θη­κε το εμ­βό­λιο που τεί­νει να χει­ρο­τε­ρεύ­ει πε­ρί­που 1-2 ημέ­ρες μετά το εμ­βό­λιο, αί­σθη­μα κό­πω­σης, πο­νο­κέ­φα­λο, γε­νι­κούς πό­νους ή ήπια συμ­πτώ­μα­τα τύπου γρί­πης. Αν και o πυ­ρε­τός δεν είναι σπά­νιος για δύο έως τρεις ημέ­ρες, η υψηλή θερ­μο­κρα­σία είναι ασυ­νή­θι­στη και μπο­ρεί να υπο­δη­λώ­νει νόσο COVID-19 ή άλλη λοί­μω­ξη. Μια ασυ­νή­θι­στη πα­ρε­νέρ­γεια είναι η λεμ­φα­δε­νο­πά­θεια. Η ανά­παυ­ση και η λήψη κα­νο­νι­κής δόσης πα­ρα­κε­τα­μό­λης βοη­θούν να αι­σθαν­θεί κά­ποιος κα­λύ­τε­ρα. Τα συμ­πτώ­μα­τα από τις πα­ρε­νέρ­γειες συ­νή­θως διαρ­κούν λι­γό­τε­ρο από μία εβδο­μά­δα. Ήπια συμ­πτώ­μα­τα μετά τη πρώτη δόση, δεν απο­τε­λούν αντέν­δει­ξη για εμ­βο­λια­σμό με δεύ­τε­ρη δόση, που είναι ανα­γκαία για την κα­λύ­τε­ρη προ­στα­σία ένα­ντι του ιού. Αν τα συμ­πτώ­μα­τα επι­δει­νώ­νο­νται ή υπάρ­χει ανη­συ­χία καλό είναι να ενη­με­ρώ­νε­ται ο θε­ρά­πων ια­τρός προ­κει­μέ­νου να υπάρ­ξει σωστή αξιο­λό­γη­ση. Οι ανε­πι­θύ­μη­τες ενέρ­γειες των εμ­βο­λί­ων δη­λώ­νο­νται μέσω του συ­στή­μα­τος της Κί­τρι­νης Κάρ­τας την οποία μπο­ρεί κα­νείς να ανα­ζη­τή­σει δια­δι­κτυα­κά (<font< p=””></font<>www.eof.gr/web/guest/yellowgeneral).

11. Σε πόσες δό­σεις γί­νε­ται το εμ­βό­λιο και πότε θα έχω ανα­πτύ­ξει ικανή αντι­σω­μα­τι­κή απά­ντη­ση ένα­ντι του ιού, δη­λα­δή θα είμαι θω­ρα­κι­σμέ­νος ένα­ντι του ιού;

Τα πε­ρισ­σό­τε­ρα εμ­βό­λια για τον νέο κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 που βρί­σκο­νται προς έγκρι­ση από τους αρ­μό­διους ελεγ­κτι­κούς μη­χα­νι­σμούς χο­ρη­γού­νται σε δύο δό­σεις με με­σο­διά­στη­μα 21-28 ημέ­ρες με σκοπό να είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κά. Υπάρ­χει εμ­βό­λιο σε κλι­νι­κή δο­κι­μή φάσης 3 που χο­ρη­γεί­ται σε μία δόση. Τα εμ­βό­λια που τε­λι­κά θα πά­ρουν έγκρι­ση για κυ­κλο­φο­ρία στην Ελ­λά­δα θα προσ­διο­ρί­ζουν σε πόσες δό­σεις θα χο­ρη­γού­νται και με ποιο με­σο­διά­στη­μα.

Για να ανα­πτύ­ξει κά­ποιος αντι­σώ­μα­τα μετά τη χο­ρή­γη­ση ενός εμ­βο­λί­ου απαι­τεί­ται ένα διά­στη­μα πε­ρί­που δύο εβδο­μά­δων. Αν το εμ­βό­λιο απαι­τεί δύο δό­σεις για ικανή αντι­σω­μα­τι­κή απά­ντη­ση, τότε το συ­νο­λι­κό διά­στη­μα που χρειά­ζε­ται να πα­ρέλ­θει για να είναι θω­ρα­κι­σμέ­νος ο εμ­βο­λια­σμέ­νος απέ­να­ντι στον ιό είναι, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη όλα τα πα­ρα­πά­νω, πε­ρί­που 5-6 εβδο­μά­δες.

12. Για πόσο διά­στη­μα με προ­στα­τεύ­ει το εμ­βό­λιο ένα­ντι του κο­ρο­νοϊ­ού SARS-CoV-2;

Δεν είναι ξε­κά­θα­ρο ακόμα πόσο διαρ­κεί η ανο­σία που προ­σφέ­ρει το εμ­βό­λιο ένα­ντι του νέου κο­ρο­νοϊ­ού. Πρό­κει­ται για έναν νέο ιό και ένα νέο εμ­βό­λιο και με τα μέχρι τώρα δε­δο­μέ­να από τις κλι­νι­κές δο­κι­μές δεν γνω­ρί­ζου­με τη διάρ­κεια προ­στα­σί­ας που μας προ­σφέ­ρει. Με την κυ­κλο­φο­ρία των νέων εμ­βο­λί­ων κατά του κο­ρο­νοϊ­ού SARS-CoV-2 και τον εμ­βο­λια­σμό πε­ρισ­σο­τέ­ρων ατό­μων σύ­ντο­μα θα έχου­με πε­ρισ­σό­τε­ρα δε­δο­μέ­να για την απά­ντη­ση σε αυτό το ερώ­τη­μα.

Τόσο η διάρ­κεια της φυ­σι­κής ανο­σί­ας, δη­λα­δή της ανο­σί­ας μετά από μό­λυν­ση του ατό­μου από τον ιό, όσο και η διάρ­κεια της ανο­σί­ας που προ­κύ­πτει από τον εμ­βο­λια­σμό με το νέο εμ­βό­λιο κατά του νέου κο­ρο­νοϊ­ού απο­τε­λούν αντι­κεί­με­να διε­ρεύ­νη­σης και ανα­μέ­νο­νται νέα δε­δο­μέ­να με την πά­ρο­δο του χρό­νου.

13. Μπορώ να κάνω το εμ­βό­λιο ένα­ντι της νόσου COVID-19 μαζί με κά­ποιο άλλο εμ­βό­λιο που συ­στή­νε­ται για ενή­λι­κες;

Θα πρέ­πει να γί­νουν δο­κι­μές για να προσ­διο­ρι­στεί αν το εμ­βό­λιο για τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-2-CoV είναι ασφα­λές να χο­ρη­γεί­ται με άλλα εμ­βό­λια και ότι τα δύο εμ­βό­λια δεν πα­ρεμ­βαί­νουν στην ανο­σια­κή από­κρι­ση με­τα­ξύ τους. Είναι πι­θα­νό ότι με­ρι­κές από τις με­τα­γε­νέ­στε­ρες κλι­νι­κές δο­κι­μές εμ­βο­λί­ων κο­ρο­νοϊ­ού θα συ­μπε­ρι­λά­βουν συγ­χο­ρή­γη­ση με άλλα εμ­βό­λια, και ιδιαί­τε­ρα με το εμ­βό­λιο της γρί­πης.

14. Χρειά­ζε­ται ο εμ­βο­λια­σμός ένα­ντι της νόσου COVID-19 να γί­νε­ται σε ετή­σια βάση;

Δεν είναι γνω­στό επί του πα­ρό­ντος. Με τη χο­ρή­γη­ση της άδειας ενός εμ­βο­λί­ου, έχου­με πλη­ρο­φο­ρί­ες μόνο για τη διάρ­κεια της ανο­σί­ας για όσο διά­στη­μα διαρ­κούν οι κλι­νι­κές δο­κι­μές. Για πα­ρά­δειγ­μα, αν τα πρώτα άτομα στη με­λέ­τη εμ­βο­λιά­στη­καν τον Ιού­λιο 2020 και το εμ­βό­λιο λάβει άδεια κυ­κλο­φο­ρί­ας τον Δε­κέμ­βριο του 2020, θα έχου­με πλη­ρο­φο­ρί­ες μόνο για την ανο­σο­λο­γι­κή από­κρι­ση έως και 5 μήνες μετά τον εμ­βο­λια­σμό. Η κα­τα­σκευά­στρια εται­ρεία πι­θα­νό­τα­τα θα συ­νε­χί­σει να πα­ρα­κο­λου­θεί τους εμ­βο­λια­σθέ­ντες για αρ­κε­τούς μήνες ή πε­ρισ­σό­τε­ρο, έτσι ώστε με την πά­ρο­δο του χρό­νου, θα έχου­με μια κα­λύ­τε­ρη ει­κό­να για τη διάρ­κεια της ανο­σί­ας. Με αυτές τις πλη­ρο­φο­ρί­ες, θα μπο­ρέ­σου­με να κα­τα­νο­ή­σου­με κα­λύ­τε­ρα αν τα εμ­βό­λια ένα­ντι της νόσου COVID-19 απαι­τούν ετή­σια χο­ρή­γη­ση όπως η γρίπη.

15. Μπο­ρεί κά­ποιος να επι­στρέ­ψει στη φυ­σιο­λο­γι­κή του δρα­στη­ριό­τη­τα μετά τον εμ­βο­λια­σμό;

Ναι, θα πρέ­πει κά­ποιος να είναι σε θέση να συ­νε­χί­σει τις φυ­σιο­λο­γι­κές του δρα­στη­ριό­τη­τες όσο αι­σθά­νε­ται καλά και να συ­νε­χί­σει να εφαρ­μό­ζει τα μέτρα προ­φύ­λα­ξης ένα­ντι του κο­ρο­νοϊ­ού. Αν το χέρι του είναι ιδιαί­τε­ρα επώ­δυ­νο, μπο­ρεί να συ­να­ντή­σει δυ­σκο­λία ανύ­ψω­σής του. Αν κά­ποιος αι­σθά­νε­ται αδια­θε­σία ή έντο­νη κό­πω­ση πρέ­πει να ανα­παυ­τεί και να απο­φύ­γει τη χρήση μη­χα­νη­μά­των ή οδή­γη­σης. Θα πρέ­πει να απο­φευ­χθεί η δια­δι­κα­σία της εγκυ­μο­σύ­νης για δύο μήνες μετά τον εμ­βο­λια­σμό.

16. Το εμ­βό­λιο θα μπο­ρούν να το κά­νουν όλοι;

Οι κλι­νι­κές δο­κι­μές για τα εμ­βό­λια αφο­ρούν σε συ­γκε­κρι­μέ­νες πλη­θυ­σμια­κές ομά­δες και δεν γί­νο­νται εξ αρχής για όλες. Τα εμ­βό­λια για τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 που θα πά­ρουν την έγκρι­ση για κυ­κλο­φο­ρία και διά­θε­ση από τους αρ­μό­διους ελεγ­κτι­κούς μη­χα­νι­σμούς, θα προσ­διο­ρί­ζουν σε ποιες κα­τη­γο­ρί­ες ατό­μων έγι­ναν οι κλι­νι­κές δο­κι­μές και ανά­λο­γα έχει απο­φα­σι­στεί από την αρ­μό­δια επι­τρο­πή εμπει­ρο­γνω­μό­νων για τον εμ­βο­λια­σμό (Εθνι­κή Επι­τρο­πή Εμ­βο­λια­σμών) σε ποιους θα προη­γη­θεί ο εμ­βο­λια­σμός στην Ελ­λά­δα. Για πα­ρά­δειγ­μα προς το παρόν δεν έχουν γίνει κλι­νι­κές δο­κι­μές σε εγκύ­ους και παι­διά, οπότε αυτές οι κα­τη­γο­ρί­ες πλη­θυ­σμού εξαι­ρού­νται σε αυτή τη φάση από τον εμ­βο­λια­σμό. Σκο­πός είναι ο εμ­βο­λια­σμός ένα­ντι της νόσου COVID-19 να χο­ρη­γη­θεί κατά προ­τε­ραιό­τη­τα σε άτομα που δια­τρέ­χουν τον με­γα­λύ­τε­ρο κίν­δυ­νο να νο­σή­σουν και να εμ­φα­νί­σουν σο­βα­ρές επι­πλο­κές αν νο­σή­σουν. Στα άτομα αυτά συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται οι υγειο­νο­μι­κοί και το προ­σω­πι­κό των κοι­νω­νι­κών υπη­ρε­σιών, οι ηλι­κιω­μέ­νοι και το προ­σω­πι­κό των οίκων ευ­γη­ρί­ας και οι ασθε­νείς και το προ­σω­πι­κό των δομών φρο­ντί­δας χρο­νί­ως πα­σχό­ντων και κέ­ντρων απο­κα­τά­στα­σης. Τέλος, καθώς οι κλι­νι­κές δο­κι­μές προ­χω­ρούν και οι γνώ­σεις μας αυ­ξά­νο­νται γύρω από την ασφα­λή χο­ρή­γη­ση και σε άλλες κα­τη­γο­ρί­ες ατό­μων ο εμ­βο­λια­σμός θα διευ­ρύ­νε­ται με στόχο την θω­ρά­κι­ση την υγεί­ας όλων των πο­λι­τών.

17. Υπάρ­χει πε­ρί­πτω­ση κά­ποιο από τα εμ­βό­λια ένα­ντι της νόσου COVID-19 να γίνει απο­δε­κτό για εμ­βο­λια­σμό των παι­διών χωρίς να έχουν προη­γη­θεί κλι­νι­κές δο­κι­μές σε παι­διά ή αυτά τα εμ­βό­λια χρειά­ζε­ται να υπο­βλη­θούν σε δια­δι­κα­σία ξε­χω­ρι­στών κλι­νι­κών δο­κι­μών πριν χο­ρη­γη­θούν σε άτομα ηλι­κί­ας μι­κρό­τε­ρης των 18 ετών;

Τα εμ­βό­λια ένα­ντι της νόσου COVID-19 πρέ­πει να ελεγ­χθούν διε­ξο­δι­κά σε παι­διά ηλι­κί­ας κάτω των 18 ετών προ­τού χο­ρη­γη­θούν σε αυτήν την ομάδα, επει­δή δεν μπο­ρού­με να υπο­θέ­σου­με ότι θα ενερ­γή­σουν με τον ίδιο τρόπο στα παι­διά. Αυτό είναι ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κό αφού έχει πα­ρα­τη­ρη­θεί ότι τα παι­διά δεν επη­ρε­ά­ζο­νται με τον ίδιο τρόπο από τη μό­λυν­ση από κο­ρο­νο­ϊό. Είναι πι­θα­νό οι κλι­νι­κές δο­κι­μές σε παι­διά να διε­ξα­χθούν σε λι­γό­τε­ρα άτομα σε σχέση με τις δο­κι­μές των 30.000 ατό­μων που βρί­σκο­νται σε εξέ­λι­ξη σε ενή­λι­κες, αλλά αρ­κε­τά παι­διά θα πρέ­πει να υπο­βλη­θούν σε κλι­νι­κές δο­κι­μές για να δια­σφα­λι­στεί ότι ανα­πτύσ­σουν ανο­σία και δεν εμ­φα­νί­ζουν ανε­πι­θύ­μη­τες ενέρ­γειες. Ακόμη, θα πρέ­πει να υπάρ­χει συ­νε­χής πα­ρα­κο­λού­θη­ση και στις δύο ομά­δες (ενή­λι­κες και παι­διά) αφού εγκρι­θούν τα εμ­βό­λια για να κα­τα­γρά­φο­νται σπά­νιες ανε­πι­θύ­μη­τες ενέρ­γειες που δεν ανι­χνεύ­ο­νται μέχρι να χο­ρη­γη­θούν αρ­κε­τές εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες ή με­ρι­κά εκα­τομ­μύ­ρια δό­σε­ων εμ­βο­λί­ου.

18. Εφό­σον οι κλι­νι­κές δο­κι­μές των εμ­βο­λί­ων δεν συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νουν άτομα με αυ­το­ά­νο­σα νο­σή­μα­τα πως ξέ­ρου­με αν μπο­ρούν να εμ­βο­λια­στούν;

Οι απαι­τή­σεις που σχε­τί­ζο­νται με το ποιος μπο­ρεί να συμ­με­τά­σχει σε μια κλι­νι­κή δο­κι­μή εμ­βο­λί­ου ποι­κίλ­λει ανά­λο­γα με την εται­ρεία που τις πραγ­μα­το­ποιεί, την ασθέ­νεια ένα­ντι της οποί­ας πραγ­μα­το­ποιεί­ται ανο­σο­ποί­η­ση και διά­φο­ρους τύ­πους αυ­το­ά­νο­σων πα­θή­σε­ων. Συχνά οι πρώ­τες κλι­νι­κές δο­κι­μές είναι οι πιο πε­ριο­ρι­στι­κές, έτσι ώστε τα δε­δο­μέ­να να μην επη­ρε­ά­ζο­νται από άλλες συν­θή­κες. Στο μέλ­λον, επι­στή­μο­νες και πά­ρο­χοι υγειο­νο­μι­κής πε­ρί­θαλ­ψης θα συ­γκε­ντρώ­σουν δε­δο­μέ­να για δια­φο­ρε­τι­κές υπο­ο­μά­δες. Σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις, θα διε­ξα­χθούν συ­γκε­κρι­μέ­νες κλι­νι­κές δο­κι­μές, αλλά συχνά οι πλη­ρο­φο­ρί­ες για υγιείς ενή­λι­κες μπο­ρούν να ενη­με­ρώ­σουν τι να πε­ρι­μέ­νει κά­ποιος σχε­τι­κά με δια­φο­ρε­τι­κές κα­τα­στά­σεις. Επει­δή συχνά ομά­δες ατό­μων με συ­γκε­κρι­μέ­νη πά­θη­ση μπο­ρεί να είναι μι­κρές, δεν μπο­ρεί να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί επί­ση­μη κλι­νι­κή δο­κι­μή, αλλά η εμπει­ρία με πα­ρό­μοια εμ­βό­λια και η κα­τα­νό­η­ση των επι­πτώ­σε­ων της νόσου στο ανο­σο­ποι­η­τι­κό σύ­στη­μα συμ­βά­λουν στη λήψη απο­φά­σε­ων κιν­δύ­νου / οφέ­λους. Με την πά­ρο­δο του χρό­νου, καθώς πε­ρισ­σό­τε­ρα άτομα με την πά­θη­ση εμ­βο­λιά­ζο­νται, αθροί­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρα δε­δο­μέ­να. Τα συ­στή­μα­τα πα­ρα­κο­λού­θη­σης μετά την αδειο­δό­τη­ση, πα­ρέ­χουν ευ­και­ρί­ες για πα­ρα­κο­λού­θη­ση σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο αυτών των υπο­ο­μά­δων. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση είναι απα­ραί­τη­τη η προ­σω­πι­κή επι­κοι­νω­νία με τον θε­ρά­πο­ντα ιατρό και η συ­ζή­τη­ση μαζί του για τα οφέλη του εμ­βο­λί­ου σε σχέση με την κα­τά­στα­ση υγεί­ας του ασθε­νούς.

19. Τι πρέ­πει να γνω­ρί­ζει σχε­τι­κά με το εμ­βό­λιο ένα­ντι του κο­ρο­νοϊ­ού SARS-CoV-2 μια έγκυος, μια θη­λά­ζου­σα και μια γυ­ναί­κα που προ­γραμ­μα­τί­ζει να μεί­νει έγκυος;

Τα εμ­βό­λια ένα­ντι του κο­ρο­νοϊ­ού SARS-CoV-2 δεν έχουν ακόμα εκτι­μη­θεί κατά την εγκυ­μο­σύ­νη, ενώ πα­ρα­μέ­νει άγνω­στο αν απεκ­κρί­νο­νται στο μη­τρι­κό γάλα. Μέχρι να είναι δια­θέ­σι­μες πε­ρισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρί­ες θα πρέ­πει κα­νείς να έχει υπόψη του τα πα­ρα­κά­τω:

* Αν μια γυ­ναί­κα είναι έγκυος δεν πρέ­πει να εμ­βο­λια­στεί, μπο­ρεί να εμ­βο­λια­στεί μετά το τέλος της εγκυ­μο­σύ­νης της

* Αν νο­μί­ζει ότι μπο­ρεί να είναι έγκυος, θα πρέ­πει να κα­θυ­στε­ρή­σει τον εμ­βο­λια­σμό έως ότου επι­βε­βαιώ­σει ότι δεν είναι

* Αν σκο­πεύ­ει να μεί­νει έγκυος τους επό­με­νους τρεις μήνες, θα πρέ­πει να κα­θυ­στε­ρή­σει τον εμ­βο­λια­σμό της

* Αν γνω­ρί­ζει ότι δεν είναι έγκυος, μπο­ρεί να ξε­κι­νή­σει το πρό­γραμ­μα εμ­βο­λια­σμού με δύο δό­σεις τώρα και θα πρέ­πει να απο­φύ­γει να μεί­νει έγκυος για του­λά­χι­στον δύο μήνες μετά τη δεύ­τε­ρη δόση

* Αν εμ­βο­λιά­στη­κε με την πρώτη δόση και στη συ­νέ­χεια έμει­νε έγκυος, θα πρέ­πει να κα­θυ­στε­ρή­σει τη δεύ­τε­ρη δόση έως ότου ολο­κλη­ρω­θεί η εγκυ­μο­σύ­νη

* Αν θη­λά­ζει θα πρέ­πει να πε­ρι­μέ­νει μέχρι να τε­λειώ­σει το θη­λα­σμό και στη συ­νέ­χεια να κάνει το εμ­βό­λιο.

* Αν θή­λα­ζε όταν εμ­βο­λιά­στη­κε με την πρώτη δόση, συ­νι­στά­ται να μην κάνει τη δεύ­τε­ρη δόση έως ότου ολο­κλη­ρώ­σει το θη­λα­σμό.

20. Ο εμ­βο­λια­σμός για τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 θα είναι υπο­χρε­ω­τι­κός;

Ο εμ­βο­λια­σμός για τον νέο κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 δεν θα είναι υπο­χρε­ω­τι­κός. Ο εμ­βο­λια­σμός ένα­ντι των δια­φό­ρων νο­ση­μά­των απο­τε­λεί σύ­στα­ση.

21. Πόσο κο­στί­ζει ο εμ­βο­λια­σμός για τον νέο κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2;

Ο εμ­βο­λια­σμός είναι ένα ση­μα­ντι­κό­τα­το μέτρο δη­μό­σιας υγεί­ας. Η διά­θε­ση των εμ­βο­λί­ων για τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 στην Ελ­λά­δα θα είναι δω­ρε­άν.

22. Με ποιο τρόπο θα μπο­ρέ­σω να εμ­βο­λια­στώ, εφό­σον το επι­θυ­μώ;

Το Υπουρ­γείο Υγεί­ας μέσω των μέσων μα­ζι­κής ενη­μέ­ρω­σης και της ιστο­σε­λί­δας του (<font< p=””></font<>https://www.moh.gov.gr/<font< p=””></font<>) ενη­με­ρώ­νει διαρ­κώς τον πο­λί­τη για ότι νε­ό­τε­ρο σχε­τι­κά με τον τρόπο που θα γίνει ο εμ­βο­λια­σμός. Σύμ­φω­να με το Εθνι­κό Σχέ­διο Εμ­βο­λια­στι­κής Κά­λυ­ψης για COVID-19 (<font< p=””></font<>https://covid19.gov.gr/ethniko-schedio-emvoliastikis-kalypsis-gia-covid-19/<font< p=””></font<>) ο πο­λί­της θα μπο­ρεί να συμ­με­τέ­χει στον εμ­βο­λια­σμό μέσω της άυλης συ­ντα­γο­γρά­φη­σης ή για όσους δεν είναι εγ­γε­γραμ­μέ­νοι στην άυλη συ­ντα­γο­γρά­φη­ση μέσω on-line πλατ­φόρ­μας (<font< p=””></font<>https://emvolio.gov.gr/<font< p=””></font<>). Επί­σης, για το σκοπό αυτό θα λει­τουρ­γή­σει και ει­δι­κό τη­λε­φω­νι­κό κέ­ντρο.

23. Πού μπορώ να εμ­βο­λια­στώ ένα­ντι της νόσου COVID-19;

Ο εμ­βο­λια­σμός θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί σε ένα από τα 1018 εμ­βο­λια­στι­κά κέ­ντρα (κέ­ντρα υγεί­ας, πε­ρι­φε­ρεια­κά ια­τρεία) που είναι κα­τα­νε­μη­μέ­να σε όλη την επι­κρά­τεια ώστε να μη μεί­νει ακά­λυ­πτο κα­νέ­να ση­μείο της χώρας. Ο εμ­βο­λια­σμός των υγειο­νο­μι­κών που ερ­γά­ζο­νται σε Νο­σο­κο­μεία, θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί εντός των Νο­σο­κο­μεί­ων. Ει­δι­κές κι­νη­τές ομά­δες ια­τρο­νο­ση­λευ­τι­κού προ­σω­πι­κού θα ανα­λά­βουν τον εμ­βο­λια­σμό των ατό­μων που δια­βιούν σε κλει­στές δομές, για πα­ρά­δειγ­μα σε μο­νά­δες φρο­ντί­δας ηλι­κιω­μέ­νων, σε δομές φρο­ντί­δας χρο­νί­ως πα­σχό­ντων και κέ­ντρα απο­κα­τά­στα­σης , και σε κέ­ντρα φι­λο­ξε­νί­ας προ­σφύ­γων με­τα­να­στών. Επει­δή με­ρι­κά από τα το εμ­βό­λια πρέ­πει να φυ­λάσ­σε­ται σε κα­τα­ψύ­κτη πολύ χα­μη­λής θερ­μο­κρα­σί­ας, δεν υπάρ­χει η δυ­να­τό­τη­τα ο εμ­βο­λια­σμός να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί σε ιδιω­τι­κά ια­τρεία ή φαρ­μα­κεία.

24. Τι πρέ­πει να κάνει κά­ποιος αν δεν είναι καλά όταν είναι το επό­με­νο ρα­ντε­βού για εμ­βο­λια­σμό;

Αν κά­ποιος δεν είναι καλά, είναι κα­λύ­τε­ρα να πε­ρι­μέ­νει έως ότου αναρ­ρώ­σει για να εμ­βο­λια­στεί, αλλά θα πρέ­πει αυτό να γίνει το συ­ντο­μό­τε­ρο δυ­να­τό. Δεν πρέ­πει κά­ποιος να προ­σέλ­θει σε προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νο ρα­ντε­βού για εμ­βο­λια­σμό αν είναι σε αυ­το­α­πο­μό­νω­ση, ή σε ανα­μο­νή για τεστ COVID-19 ή δεν είναι σί­γου­ρος ότι είναι υγιής.

25. Τι πρέ­πει να κάνει κά­ποιος μετά τον πρώτο εμ­βο­λια­σμό;

Θα πρέ­πει να είναι έτοι­μος για τον προ­γραμ­μα­τι­σμό της χο­ρή­γη­σης της δεύ­τε­ρης δόσης του εμ­βο­λί­ου μετά από 21-28 ημέ­ρες ανά­λο­γα με το χο­ρη­γη­θέν εμ­βό­λιο. Είναι ση­μα­ντι­κό να εμ­βο­λια­στεί κά­ποιος και με τις δύο δό­σεις του ίδιου εμ­βο­λί­ου για να απο­κτή­σει την κα­λύ­τε­ρη δυ­να­τή προ­στα­σία.

26. Μετά τον εμ­βο­λια­σμό πρέ­πει να εφαρ­μό­ζω τα μέτρα προ­φύ­λα­ξης κατά του κο­ρο­νοϊ­ού;

Τα νέα εμ­βό­λια για τον κο­ρο­νο­ϊό SARS-CoV-2 δεν υπο­κα­θι­στούν τα υπό­λοι­πα μέτρα δη­μό­σιας υγεί­ας στη φάση αυτή της παν­δη­μί­ας. Κα­ταρ­χήν, ο εμ­βο­λια­σμός σε με­γά­λο πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού απαι­τεί χρόνο. Επί­σης, πρέ­πει να δούμε τι πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού τε­λι­κά θα εμ­βο­λια­στεί και να γνω­ρί­ζου­με ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρα για τον τρόπο με­τά­δο­σης του νέου κο­ρο­νοϊ­ού. Ακόμα δεν είναι γνω­στό τι πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού πρέ­πει να εμ­βο­λια­στεί με τα νέα εμ­βό­λια για να εξα­σφα­λι­στεί η ανο­σία της αγέ­λης, με άλλα λόγια δε γνω­ρί­ζου­με πόσοι χρειά­ζο­νται να έχουν νο­σή­σει και να έχουν εμ­βο­λια­στεί συ­νο­λι­κά ώστε ο νέος κο­ρο­νο­ϊ­ός να μη με­τα­δί­δε­ται. Επι­πρό­σθε­τα, απαι­τού­νται πε­ρισ­σό­τε­ρα δε­δο­μέ­να όσον αφορά στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα των νέων εμ­βο­λί­ων κατά του SARS-CoV-2 να μειώ­σουν τον κίν­δυ­νο με­τά­δο­σης του ιού μέχρι οι αρ­μό­διοι φο­ρείς να άρουν τα λοιπά μέτρα προ­στα­σί­ας της δη­μό­σιας υγεί­ας ενά­ντια στο νέο, ιδιαί­τε­ρα με­τα­δι­δό­με­νο, αυτό ιό. Για αυτό με πολλή προ­σο­χή και οι εμ­βο­λια­σμέ­νοι θα πρέ­πει να συ­νε­χί­σουν τη χρήση μά­σκας, την τή­ρη­ση κοι­νω­νι­κής από­στα­σης, την τα­κτι­κή και σχο­λα­στι­κή υγιει­νή των χε­ριών και την κα­θα­ριό­τη­τα του χώρου όπου ζουν ή ερ­γά­ζο­νται. Μία αντί­θε­τη πρα­κτι­κή μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε νέα έξαρ­ση των κρου­σμά­των, γε­γο­νός απευ­κταίο καθώς ήδη η αν­θρω­πό­τη­τα έχει δο­κι­μα­στεί σο­βα­ρά από αυτή την παν­δη­μία.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ