ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΙΟΒΕ: Με τον φόβο της πείνας 1,14 εκατ. Ελληνες το 2015

news room 5 λεπτά ανάγνωση
φτώχεια

Σοκά­ρουν τα στοι­χεία της έρευνας του ΙΟΒΕ για την επι­σι­τι­στική ανα­σφά­λεια και την ένδεια στην Ελλάδα. Η ραγδαία υπο­χώ­ρηση του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος ιδιαί­τερα στα χαμη­λό­τερα εισο­δη­μα­τικά στρώ­ματα του πλη­θυ­σμού έχει οδη­γή­σει σε κατα­κό­ρυφη αύξηση του αριθμού των Ελλήνων που βιώνουν την επι­σι­τι­στική ανα­σφά­λεια.

Σύμφωνα με την έρευνα το 2015 1,4 εκατ. Ελληνες, δηλαδή το 12,9% του πλη­θυ­σμού δηλαδή δεν είχε ασφαλή πρό­σβαση σε επαρ­κείς ποσό­τη­τες ασφαλών και θρε­πτι­κών τρο­φί­μων για τη φυσιο­λο­γική τους ανά­πτυξη και για μια δρα­στή­ρια και υγιή ζωή.

Το ποσοστό των ανθρώ­πων που βρι­σκό­ταν σε αυτή την κατά­σταση το 2008 ήταν στο 7,1% του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού. Την ίδια ώρα δια­πι­στώ­νε­ται σχεδόν μηδε­νική απορ­ρο­φη­τι­κό­τητα ευρω­παϊ­κών κον­δυ­λίων για την αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος.

Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ η επι­σι­τι­στική ανα­σφά­λεια είναι σαφώς πιο έντονη στα νοι­κο­κυ­ριά με χαμηλά εισο­δή­ματα. Συγκε­κρι­μένα, το 54% των νοι­κο­κυ­ριών με εισό­δημα κάτω του ορίου της φτώ­χειας δήλωσαν ότι αντι­με­τω­πί­ζουν επι­σι­τι­στική ανα­σφά­λεια το 2015 στην Ελλάδα, έναντι 21,3% το 2006.

Σοβαρές οι κοι­νω­νι­κές επι­πτώ­σεις

Η επι­σι­τι­στική ανα­σφά­λεια απο­τε­λεί σοβαρό κοι­νω­νικό πρό­βλημα, καθώς μπορεί να οδη­γή­σει σε προ­βλή­ματα ψυχικής και φυσικής ανά­πτυ­ξης, να επη­ρε­ά­σει τις επι­δό­σεις των παιδιών στο σχολείο και να οδη­γή­σει σε παχυ­σαρ­κία, λόγω υπερ­βο­λι­κής κατα­νά­λω­σης τρο­φί­μων χαμηλής ποιό­τη­τας και υψηλής θερ­μι­δι­κής περιε­κτι­κό­τη­τας, με αρνη­τι­κές προ­ε­κτά­σεις για την υγεία.

Σε αισθητά χαμη­λό­τερα επίπεδα βρί­σκο­νται τα αντί­στοιχα ποσοστά στην ΕΕ-28 (8,5% ή 43 εκατ. άτομα) και την Ευρω­ζώνη (7,3% ή 25 εκατ. άτομα). Σημειώ­νε­ται ότι το 2008 η Ελλάδα κατέ­γραφε μικρό­τερο ποσοστό του πλη­θυ­σμού με επι­σι­τι­στική ανα­σφά­λεια (7,1%) σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρω­ζώ­νης. Το μεγα­λύ­τερο ποσοστό επι­σι­τι­στι­κής ανα­σφά­λειας στη χώρα μας κατα­γρά­φηκε το 2012 (14,2%) και έκτοτε παρα­τη­ρεί­ται τάση μείωσης.

Το 2015 η Ελλάδα κατα­λαμ­βά­νει την 8η χει­ρό­τερη θέση ανάμεσα σε 30 ευρω­παϊ­κές χώρες, έναντι της 15ης χει­ρό­τε­ρης θέσης το 2008. Μεγα­λύ­τερη επι­σι­τι­στική ανα­σφά­λεια από την Ελλάδα αντι­με­τω­πί­ζουν έξι χώρες της Κεντρι­κής και Ανα­το­λι­κής Ευρώπης (Βουλ­γα­ρία, Ουγ­γα­ρία, Σλο­βα­κία, Ρου­μα­νία, Λιθουα­νία και Λετονία) και η Μάλτα.

Άλλες χώρες που εντά­χθη­καν σχετικά πρό­σφατα στην ΕΕ, όπως η Τσεχία, η Πολωνία και η Σλο­βε­νία έχουν μικρό­τερο ποσοστό του πλη­θυ­σμού τους με επι­σι­τι­στική ανα­σφά­λεια.

Χαμηλή αξιο­ποί­ηση πόρων- Αδιά­θετα κον­δύ­λια από το Ευρω­παϊκό Ταμείο

Το σημα­ντι­κό­τερο εργα­λείο για την κατα­πο­λέ­μηση της επι­σι­τι­στι­κής ένδειας σε ευρω­παϊκό επίπεδο είναι το Ταμείο Ευρω­παϊ­κής Βοή­θειας προς τους Απόρους (ΤΕΒΑ – Fund for European Aid to the Most Deprived, FEAD).

Πάνω από €3,8 δισ. (σε πραγ­μα­τι­κές τιμές) δια­τί­θε­νται από τον κοι­νο­τικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της ΕΕ στο ΤΕΒΑ για την περίοδο 2014-2020. Η Ελλάδα προ­βλέ­πε­ται να λάβει €281 εκατ. από το ΤΕΒΑ την περίοδο 2014-2020 και μαζί με την εθνική συμ­με­τοχή, το ύψος του σχε­τι­κού επι­χει­ρη­σια­κού προ­γράμ­μα­τος της χώρας ανέρ­χε­ται σε €331 εκατ., εκ των οποίων το 83,5% (€276 εκατ.) προσ­διο­ρί­ζε­ται για επι­σι­τι­στική συν­δρομή.

Συγκρι­τικά ανα­φέ­ρε­ται ότι στη Γαλλία τα δύο πρώτα χρόνια του προ­γράμ­μα­τος τα ποσοστά απορ­ρό­φη­σης έφτασαν στο 24,2% και 4,2 εκατ. άνθρω­ποι έλαβαν επι­σι­τι­στική συν­δρομή

Η αξιο­ποί­ηση των πόρων από το ΤΕΒΑ, ωστόσο, έχει καθυ­στε­ρή­σει σημα­ντικά στην Ελλάδα, όπου το πρό­γραμμα υλο­ποιεί­ται κυρίως από τις δημο­τι­κές αρχές της χώρας. Τα πρώτα δυο έτη της επτα­ε­τούς περιό­δου εγκρί­θη­καν μόλις το 0,8% των δαπανών του προ­γράμ­μα­τος και κατα­βλή­θη­καν σε δικαιού­χους που υλο­ποιούν δράσεις μόλις το 0,7% του συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού.

Με βάση την απορ­ρό­φηση των πόρων του προ­γράμ­μα­τος, η Ελλάδα βρί­σκε­ται στην 19η θέση σε όρους εγκε­κρι­μέ­νων δαπανών και στην 16η θέση σε όρους δαπανών που κατα­βλή­θη­καν. Εντός της πρώτης διετίας, δεν φαί­νε­ται να έχει δοθεί επι­σι­τι­στική συν­δρομή σε τελι­κούς απο­δέ­κτες στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος στην Ελλάδα.

Στην 4η χει­ρό­τερη θέση στην σπατάλη τρο­φί­μων

Πέρα από τους πόρους από διεθνή προ­γράμ­ματα, μια επι­πλέον σημα­ντική πηγή πόρων για την κατα­πο­λέ­μηση της επι­σι­τι­στι­κής ένδειας είναι η αξιο­ποί­ηση του τρο­φι­κού πλε­ο­νά­σμα­τος.

Δεν κατα­λή­γουν όλα τα παρα­γό­μενα τρόφιμα στην κατα­νά­λωση. Ένα μέρος των τρο­φί­μων που παρά­γο­νται απο­σύ­ρε­ται από την αλυσίδα εφο­δια­σμού και απορ­ρί­πτε­ται ή αξιο­ποιεί­ται για άλλη χρήση (όχι ως τροφή), παρότι εμπε­ριέ­χει και τρόφιμα κατάλ­ληλα για ανθρώ­πινη κατα­νά­λωση.

Με βάση τη μεθο­δο­λο­γία και τα στοι­χεία της FAO (Οργα­νι­σμός Τρο­φί­μων και Αγρο­τι­κής Παρα­γω­γής του ΟΗΕ), υπο­λο­γί­ζε­ται ότι το 5,1% της παρα­γω­γής τρο­φί­μων στην Ελλάδα το 2013 απο­τέ­λεσε βρώσιμο πλε­ό­να­σμα.

Αυτό το ποσοστό είναι υπερ­δι­πλά­σιο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρώπης το συγκε­κρι­μένο έτος (2,3%), υψη­λό­τερο σε σχέση και με τον παγκό­σμιο μέσο όρο (4,5%). Ανάμεσα στα 28 κράτη μέλη της ΕΕ, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι η Ελλάδα βρί­σκε­ται στη πέμπτη χει­ρό­τερη θέση με βάση το ποσοστό της παρα­γω­γής τρο­φί­μων που απο­τε­λεί βρώσιμο πλε­ό­να­σμα, και στην τέταρτη χει­ρό­τερη θέση σε όρους σπα­τά­λης τρο­φί­μων ανά άτομο (με 196 κιλά τον χρόνο ανά άτομο το 2013).

Ο θεσμός της τρά­πε­ζας τρο­φί­μων

Ως προς την κατα­πο­λέ­μηση της επι­σι­τι­στι­κής ένδειας και της σπα­τά­λης τρο­φί­μων, λει­τουρ­γούν διεθνώς, και στην Ελλάδα, φορείς που έχουν συσ­σω­ρεύ­σει σημα­ντική τεχνο­γνω­σία και έχουν ανα­πτύ­ξει ειδικές υπο­δο­μές για αυτό τον σκοπό. Δρα­στη­ριο­ποιού­νται ιδρύ­ματα πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας, όπως συσ­σί­τια, κατα­λύ­ματα και γηρο­κο­μεία, τα οποία προ­σφέ­ρουν γεύματα και τρόφιμα σε ευπα­θείς ομάδες σε τοπικό επίπεδο. Επι­πλέον, οργα­νώ­σεις δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε δευ­τε­ρο­βάθ­μιο επίπεδο στην κατα­νομή δωρεών τρο­φί­μων προς τα ιδρύ­ματα πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας.

Σε αυτό το πλαίσιο λει­τουρ­γούν και οι τρά­πε­ζες τρο­φί­μων, οι οποίες λαμ­βά­νουν δωρεές τρο­φί­μων από επι­χει­ρή­σεις μετα­ποί­η­σης και εμπο­ρίου τρο­φί­μων και τις προ­σφέ­ρουν σε ιδρύ­ματα πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας προς ανα­κού­φιση της επι­σι­τι­στι­κής ένδειας.

Ο θεσμός της τρά­πε­ζας τρο­φί­μων έχει πολυετή παρου­σία στην Ελλάδα, με αξιο­ση­μεί­ωτη δράση στην Αττική και τη Θεσ­σα­λο­νίκη. Ωστόσο, τα προ­βλή­ματα επι­σι­τι­στι­κής ανα­σφά­λειας δεν περιο­ρί­ζο­νται στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας.

Η εκτε­τα­μένη οικο­νο­μική κρίση στη χώρα θα δικαιο­λο­γούσε την ενι­σχυ­μένη δρα­στη­ριό­τητα των τρα­πε­ζών τρο­φί­μων στην Αθήνα και τη Θεσ­σα­λο­νίκη και την αυξη­μένη παρου­σία του θεσμού στο σύνολο της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας.

 

Προ­τά­σεις πολι­τι­κής

Συμπε­ρα­σμα­τικά, στην Ελλάδα παρα­τη­ρού­νται ταυ­τό­χρονα αυξη­μένη επι­σι­τι­στική ανα­σφά­λεια και αυξη­μένη σπατάλη τρο­φί­μων. Επι­πλέον, η αξιο­ποί­ηση των πόρων από την ΕΕ για την επι­σι­τι­στική συν­δρομή έρχεται αντι­μέ­τωπη με ιδιαί­τε­ρες δυσχέ­ρειες.

Παράλ­ληλα, έχει ανα­πτυ­χθεί σημα­ντική δράση από κοι­νω­φελή ιδρύ­ματα στη χώρα μας, ωστόσο υπάρ­χουν σημα­ντικά περι­θώ­ρια για την περαι­τέρω ανά­πτυξη και αξιο­ποί­ησή τους. Προς αυτή την κατεύ­θυνση, στο πλαίσιο της μελέτης προ­τεί­νο­νται οι εξής ενέρ­γειες:

Ανα­ζή­τηση της δυνα­τό­τη­τας στή­ρι­ξης της ίδρυσης και της ανά­πτυ­ξης φορέων της κοι­νω­νίας των πολιτών, στο πρότυπο επι­τυ­χη­μέ­νων παρα­δειγ­μά­των, για την κατα­πο­λέ­μηση της επι­σι­τι­στι­κής ανα­σφά­λειας και της σπα­τά­λης τρο­φί­μων στο σύνολο της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας.

Εξα­σφά­λιση της δυνα­τό­τη­τας για περισ­σό­τερο ενεργή και ουσια­στική συμ­με­τοχή των φορέων της κοι­νω­νίας των πολιτών στον σχε­δια­σμό και στη δια­χεί­ριση της επι­σι­τι­στι­κής συν­δρο­μής του ΤΕΒΑ.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.