Ποιοι πλουτίζουν με τους πρόσφυγες – Πώς άνοιξαν μπίζνες δισεκατομμυρίων

Αν η οικο­νο­μική κρίση που ταλα­νί­ζει επί σχεδόν μία οκτα­ε­τία την Ευρω­παϊκή Ενωση θεω­ρεί­ται από τους ειδι­κούς εξαι­ρε­τικά σημα­ντική απειλή για την ίδια τη συνοχή της, το καυτό πρό­βλημα των μετα­να­στευ­τι­κών ροών, το οποίο εσχάτως έχει εξε­λι­χθεί σε τρα­γω­δία επικών δια­στά­σεων, είναι σίγουρα η μέγιστη απειλή που έχει βιώσει η Ε.Ε. από ιδρύ­σεώς της.

Το πρό­βλημα έχει πολλές πτυχές: την ανθρω­πι­στική, την κοι­νω­νική και ανα­πό­φευ­κτα την οικο­νο­μική. Και αυτό γιατί η προ­σπά­θεια της Ευρώπης να σφρα­γί­σει τα σύνορά της απέ­να­ντι στους μετα­νά­στες κοστί­ζει στους φορο­λο­γου­μέ­νους δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ κάθε χρόνο. Η εφαρ­μογή της απο­τρε­πτι­κής πολι­τι­κής είναι δαπα­νηρή και τα ποσά που υπο­λο­γί­ζε­ται ότι στοι­χί­ζουν στην ευρω­παϊκή οικο­νο­μία οι προ­σπά­θειες δια­χεί­ρι­σης του μετα­να­στευ­τι­κού κύματος είναι δυσθε­ώ­ρητα. Σε τελική ανάλυση, είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολο να υπο­λο­γι­στούν μέχρι κεραίας στον βαθμό που πρό­κει­ται για μια υπό εξέλιξη κατά­σταση.

Το χρο­νο­λό­γιο της κρίσης

Το μετα­να­στευ­τικό πρό­βλημα και η σε απά­ντησή του οργά­νωση της ευρω­παϊ­κής μετα­να­στευ­τι­κής πολι­τι­κής έχει τις σύγ­χρο­νες ρίζες του στις αρχές του 1990, όταν η φρίκη του πολέμου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη συγκλό­νισε τους Ευρω­παί­ους που παρα­κο­λού­θη­σαν τον πόλεμο ως τηλε­θε­α­τές. Η ευρω­παϊκή κοινή γνώμη δεν έμεινε απαθής απέ­να­ντι στη φρίκη του εμφυ­λίου και ουσια­στικά ανά­γκασε τις κυβερ­νή­σεις των ευρω­παϊ­κών χωρών να χαλα­ρώ­σουν την πολι­τική εισόδου στο έδαφός τους, υπο­δε­χό­με­νες χιλιά­δες ξερι­ζω­μέ­νους. Αυτοί με κάποιον τρόπο απορ­ρο­φή­θη­καν, αλλά το 1997 δεκάδες χιλιά­δες Κούρδοι πρό­σφυ­γες που έψαχναν να βρουν τρόπο δια­φυ­γής από το καθε­στώς του δικτά­τορα του Ιράκ, Σαντάμ Χουσεΐν, συνά­ντη­σαν κλει­στές πόρτες στην Ευρώπη. Τότε έγινε εμφανής η ανάγκη μιας κοινής πολι­τι­κής, μιας ενιαίας ντι­ρε­κτί­βας για το ζήτημα και εν τέλει οδη­γη­θή­καμε στη Συμ­φω­νία Σένγκεν για την κωδι­κο­ποί­ηση της ελεύ­θε­ρης κυκλο­φο­ρίας των ανθρώ­πων εντός της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης. Η συνθήκη έχει μερικά πολύ περιο­ρι­στικά εμπόδια για τους μετα­νά­στες που επι­θυ­μούν να εισέλ­θουν στην Ευρώπη και μέχρι τώρα απο­τε­λεί πεδίο αντι­πα­ρα­θέ­σεων ακόμα και μεταξύ των κρατών που την προ­συ­πέ­γρα­ψαν και την εφαρ­μό­ζουν κατά το δοκούν, όπως τις προη­γού­με­νες ημέρες η Γερ­μα­νία.

Η βιο­μη­χα­νία της ασφά­λειας των συνόρων

Σύμφωνα με την Υπατη Αρμο­στεία των Ηνω­μέ­νων Εθνών (UNHCR), περίπου 60 εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι παγκο­σμίως βρί­σκο­νται σήμερα σε ανα­ζή­τηση κατα­φυ­γίου. Πρό­κει­ται για τον μεγα­λύ­τερο αριθμό προ­σφύ­γων από το τέλος του Β’ Παγκο­σμίου Πολέμου, όταν μεγάλο μέρος των Ευρω­παίων, ανα­το­λικά και δυτικά, είχαν βίαια απο­μα­κρυν­θεί από τις εστίες τους.

Μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2014, περί­ο­δος για την οποία υπάρ­χουν και τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα δια­σταυ­ρω­μένα και επίσημα στοι­χεία, σχεδόν 5,5 εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι εγκα­τέ­λει­ψαν τα σπίτια τους και ανα­ζή­τη­σαν νέες εστίες παγκο­σμίως. Μεγάλες ήταν οι μετα­κι­νή­σεις εντός της αφρι­κα­νι­κής ηπείρου, γεγονός που δικαιο­λο­γεί­ται από τις πολε­μι­κές συρ­ρά­ξεις σε αρκετά μέτωπα και από το ξέσπα­σμα παν­δη­μιών του­λά­χι­στον σε δύο περι­πτώ­σεις. Σημα­ντι­κές ανα­κα­τα­τά­ξεις έγιναν και στο εσω­τε­ρικό της αχανούς Κίνας, καθώς σταθερό ήταν το ρεύμα των μετα­να­στών και προς την αμε­ρι­κα­νική ήπειρο. Στην Ευρώπη όμως σημειώ­θηκε η μεγα­λύ­τερη αύξηση στο μετα­να­στευ­τικό ρεύμα και στον συνο­λικό αριθμό αυτών που ζήτησαν άσυλο: κάτι περισ­σό­τερο από 600.000! Χωρίς φυσικά να υπο­λο­γί­ζο­νται και όσοι απλώς διέ­φυ­γαν τους ελέγ­χους και ουδέ­ποτε κατα­γρά­φη­καν.

Αυτή η έκρηξη στο Μετα­να­στευ­τικό, λοιπόν, ανά­γκασε την Ε.Ε. να ανα­προ­σαρ­μό­σει την πολι­τική της, αντί­στοιχα και τα σχετικά κον­δύ­λια. Ετσι, σήμερα στον συνο­λικό λογα­ρια­σμό υπάρ­χουν ποσά -για κάποια πάγια έξοδα- που αφορούν στην προ­ε­τοι­μα­σία των χωρών-μελών της Ε.Ε. για την υποδοχή μετα­να­στών και προ­σφύ­γων, στον έλεγχο των συνόρων της Ενωσης κ.λπ., αλλά και σημα­ντικά ποσά που χρη­μα­το­δό­τη­σαν τα έκτακτα μέτρα τα οποία εξα­να­γκά­στη­καν να πάρουν πολλές χώρες προ­κει­μέ­νου να ελέγ­ξουν, κατά το δυνατόν, τη μεγα­λύ­τερη εδώ και δεκα­ε­τίες μετα­κί­νηση πλη­θυ­σμών με προ­ο­ρι­σμό την ευρω­παϊκή ήπειρο. Μέτρα που εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος μοιά­ζουν ατε­λέ­σφορα, πλην όμως έχουν ήδη κοστί­σει στον ευρω­παϊκό και στους εθνι­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς πάνω από 13 δισ. ευρώ!

Τα δισε­κα­τομ­μύ­ρια αυτά με αφε­τη­ρία τα εθνικά και τα ευρω­παϊκά ταμεία κατέ­λη­ξαν -σε αρκετές, αν όχι σε όλες τις περιπτώσεις- σε λίγους και εκλε­κτούς αναδόχους-εταιρείες και οργα­νι­σμούς που κάλ­λι­στα θα μπο­ρούσε κανείς να χαρα­κτη­ρί­σει «οικο­νο­μι­κούς νικητές» της μετα­να­στευ­τι­κής πολι­τι­κής της Ευρώπης.

Οι οικο­νο­μι­κοί νικητές του Μετα­να­στευ­τι­κού

Λίγες και εκλε­κτές επι­χει­ρή­σεις, κατα­σκευα­στές οπλικών συστη­μά­των, αλλά και εται­ρείες τεχνο­λο­γίας έχουν απο­κο­μί­σει μεγάλα κέρδη από την ανα­θε­ω­ρη­μένη μετα­να­στευ­τική πολι­τική της Ευρώπης. Τα στοι­χεία που έχουν στη διάθεσή τους δημο­σιο­γρά­φοι από 15 δια­φο­ρε­τι­κές ευρω­παϊ­κές χώρες κατα­δει­κνύ­ουν πως τα τελευ­ταία χρόνια υπάρ­χουν σε εξέλιξη δεκάδες επι­μέ­ρους προ­γράμ­ματα και συμ­βό­λαια που ακόμα και τώρα δημιουρ­γού­νται από ιδιω­τι­κές εται­ρείες, αλλά χρη­μα­το­δο­τού­νται από επι­δο­τή­σεις της Ε.Ε. ή από εθνικά κεφά­λαια, με στό­χευση όμως πάντα την αντι­με­τώ­πιση του μετα­να­στευ­τι­κού προ­βλή­μα­τος. Τα διάφορα projects μάλιστα ενίοτε υπερ­βαί­νουν και την πιο ανθηρή φαντα­σία, αφού, για παρά­δειγμα, μόνο η ESA, ο Ευρω­παϊ­κός Οργα­νι­σμός Δια­στή­μα­τος, από το 2002 έως τώρα έχει συνο­λικά χρη­μα­το­δο­τή­σει διάφορα προ­γράμ­ματα ερευνών με του­λά­χι­στον 225 εκατ. ευρώ. Και όλα αυτά δαπα­νή­θη­καν στο όνομα της προ­στα­σίας των συνόρων της Ευρώπης.

Με δυο λόγια, η περιο­ρι­στική μετα­να­στευ­τική πολι­τική της Ευρώπης είναι εξόχως κερ­δο­φόρα για τις εται­ρείες που την υπη­ρε­τούν. Τα επίσημα στοι­χεία δεί­χνουν ότι τρεις εται­ρείες μέχρι σήμερα έχουν συγκε­ντρώ­σει το μεγα­λύ­τερο μέρος του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την ασφά­λεια των συνόρων. Εται­ρείες που ανα­λαμ­βά­νουν φιλό­δοξα σχέδια με εντυ­πω­σιακά ονόματα, όπως Mariss, Limes και Dolphin. Εται­ρείες οι οποίες υπό­σχο­νται να «σφρα­γί­σουν αερο­στε­γώς» τον ευρω­παϊκό εναέριο χώρο με projects όπως τα Operamar, Wimaas και Aeroceptor. Ή εται­ρείες που υπό­σχο­νται να θωρα­κί­σουν τα χερσαία σύνορα με προ­γράμ­ματα ελέγχου όπως τα Staborsec, Effisec, Fastpass, ABC4EU (Automated Border Control Gates for Europe) και Ingress.

Ακόμα και εται­ρείες που πουλάνε στην Ε.Ε. και στη Frontex προηγ­μένα ρομπότ και αισθη­τή­ρες ανί­χνευ­σης κίνησης για τον εντο­πι­σμό ανθρώ­πων που προ­σπα­θούν να παρα­βιά­σουν τις συνο­ρια­κές δια­βά­σεις. Στο οπλο­στά­σιο της Ε.Ε. υπάρ­χουν ακόμα και οσφρη­τι­κοί αισθη­τή­ρες (Sniffer, Snoopy) που εγγυώ­νται τον εντο­πι­σμό ανθρώ­πων μέσω της οσμής τους ή αυτό­νομα ρομπότ-περιπολικά για χρήση στη θάλασσα (Uncoss) ή στην ξηρά (Τάλως). Συνο­λικά από τα 39 εν ισχύι σήμερα έργα και προ­γράμ­ματα που χρη­μα­το­δο­τού­νται από δημό­σιους ή κοι­νο­τι­κούς πόρους, η Airbus συμ­με­τέ­χει σε 10 προ­γράμ­ματα, είτε απευ­θείας, είτε μέσω 14 δια­φο­ρε­τι­κών θυγα­τρι­κών της, η ιταλική Finmeccanica εργά­ζε­ται για 16 έργα μέσω 13 θυγα­τρι­κών της και η γαλλική Thales συμ­με­τέ­χει σε 18 σχέδια, εκ των οποίων τα 13 μέσω των θυγα­τρι­κών της.

Ανα­λυ­τι­κό­τερα, λοιπόν, τα μέχρι στιγμής στοι­χεία που προ­κύ­πτουν από τους εθνι­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς, την Κομι­σιόν, αλλά και την πανευ­ρω­παϊκή ένωση δημο­σιο­γρά­φων οι οποίοι ασχο­λού­νται με το φλέγον αυτό ζήτημα και δια­χει­ρί­ζο­νται τον φάκελο themigrantsfiles.com κατα­νέ­μουν τα παρά­πλευρα κόστη αυτής της τρα­γω­δίας ως εξής:

Κόστος κατα­σκευής κέντρων υπο­δο­χής μετα­να­στών σε τρίτες, εκτός Ε.Ε., χώρες

45.800.000€

Μπορεί ο περισ­σό­τε­ρος κόσμος να μην το γνω­ρί­ζει, όμως η Ε.Ε. έχει ήδη χρη­μα­το­δο­τή­σει την κατα­σκευή κέντρων υπο­δο­χής μεγάλου αριθμού μετα­να­στών και προ­σφύ­γων στη Λιβύη και την Ουκρα­νία. Αμφό­τερα τα κέντρα είναι ουσια­στικά αχρη­σι­μο­ποί­ητα, ενώ ειδικά αυτό της Λιβύης προ­φα­νώς και δεν μπορεί να ελεγ­χθεί σωστά, πολύ περισ­σό­τερο να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί!

Tεχνική βοήθεια σε κυβερ­νή­σεις γει­το­νι­κών κρατών
74.658.000€

Η Ε.Ε. και αρκετά κράτη-μέλη της μεμο­νω­μένα, μέσω διμερών συμ­φω­νιών, έχουν χρη­μα­το­δο­τή­σει κυβερ­νή­σεις και καθε­στώτα τρίτων κρατών με στόχο να εμπο­δί­σουν το κύμα των μετα­να­στών να φτάσει μέχρι τα ευρω­παϊκά σύνορα. Αρκετοί οργα­νι­σμοί και διε­θνείς οργα­νώ­σεις καταγ­γέλ­λουν μάλιστα ότι οι Ευρω­παίοι δεν δίστα­σαν να χρη­μα­το­δο­τή­σουν ακόμα και κυβερ­νή­σεις που δεν φημί­ζο­νται για την προ­στα­σία των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των. Τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι ευρω­παϊκά κεφά­λαια έχουν κατα­λή­ξει στα ταμεία της Τυνη­σίας (επί καθε­στώ­τος Μπεν Αλι), της Αιγύ­πτου, της Λιβύης, της Αλγε­ρίας και της Μαυ­ρι­τα­νίας.

Τείχη – κατα­σκευές ενί­σχυ­σης συνόρων
76.600.000 €

Τείχη κατά μήκος των συνόρων έχουν υψωθεί μέχρι στιγμής σε χώρες όπως η Ισπανία, η Ελλάδα και η Βουλ­γα­ρία. Το ίδιο πράττει τώρα και η Ουγ­γα­ρία.

Τείχος Melilla
47.000.000 €

Εχει μήκος 11 χιλιό­με­τρα, προ­στέ­θηκε στο τείχος της Θέουτα και μέχρι στιγμής έχει στοι­χί­σει στους Ισπα­νούς φορο­λο­γού­με­νους σχεδόν 50 εκατ. ευρώ, ενώ άλλα 10 εκατ. υπο­λο­γί­ζε­ται ότι είναι το ετήσιο κόστος συντή­ρη­σης και φύλαξής του!

Εξο­πλι­σμός των Ευρω­παίων συνο­ριο­φυ­λά­κων
225.710.000 €

Μη επαν­δρω­μένα πτητικά μέσα (Drones), ταχύ­πλοα σκάφη και φου­σκωτά, κιάλια νυχτε­ρι­νής όρασης, ειδικά τζιπ, στολές και οπλι­σμός. Σε όλες τις ευρω­παϊ­κές χώρες, ακόμα και στις σκαν­δι­να­βι­κές (!), οι εθνικές κυβερ­νή­σεις έχουν επι­δο­θεί σε έναν άνευ προη­γου­μέ­νου εξο­πλι­στικό μαρα­θώ­νιο, με σκοπό να ενι­σχύ­σουν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των συνο­ριο­φυ­λά­κων τους. Μάλιστα για την κάλυψη αυτών των αναγκών έχουν ενι­σχυ­θεί γενναία τα ταμεία εται­ρειών όπως η Airbus, η Indra και άλλες αμυ­ντι­κές/πολε­μι­κές βιο­μη­χα­νίες. Η αγορά… hardware για την ενί­σχυση των δυνά­μεων ασφα­λείας των ευρω­παϊ­κών χωρών έχει τους μεγά­λους πρω­τα­γω­νι­στές της. Τα τελευ­ταία χρόνια η Ισπανία και φυσικά η Ελλάδα έχουν πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο στον τομέα αυτό, αφού έχουν δαπα­νή­σει πάνω από 70 εκατ. ευρώ σε προ­μή­θειες νέων παρά­κτιων σκαφών, drones, off-road οχη­μά­των, καμερών παρα­κο­λού­θη­σης και λοιπού εξο­πλι­σμού. Από την άλλη, οι εται­ρείες που προ­μη­θεύ­ουν αυτό τον εξο­πλι­σμό εκτι­μά­ται ότι απο­κο­μί­ζουν συνο­λικά επι­πλέον 8-10 εκατ. ευρώ ετησίως από έργα συντή­ρη­σης και σέρβις του εκά­στοτε εξο­πλι­σμού, αλλά και από την εκπαί­δευση του προ­σω­πι­κού στη χρήση του.

Προ­γράμ­ματα κοινής δράσης και συντο­νι­σμού ευρω­παϊ­κών δυνά­μεων ασφα­λείας
954.717.510 €

Από το 1999 μέχρι σήμερα η Ευρω­παϊκή Ενωση αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­ματα συντο­νι­σμού και κοινής δράσης στα φλέ­γο­ντα, όπως εξε­λί­χθη­καν, θέματα του ελέγχου των συνόρων της. Μέχρι τώρα για την εκπό­νηση προ­γραμ­μά­των για τον συντο­νι­σμό της δράσης των δυνά­μεων ασφα­λείας των χωρών-μελών έχει δαπα­νη­θεί σχεδόν 1 δισ. ευρώ σε προ­σπά­θειες και σχέδια όπως το «Δίκτυο Seahorse», η Eurodac, η Eurosur, eu-LISA και η Frontex. Μόνο η τελευ­ταία, η ευρω­παϊκή δύναμη φύλαξης συνόρων, έχει να επι­δεί­ξει κάποιο σχετικά αξιό­λογο έργο. Κατά τα λοιπά, υπάρ­χουν παρα­δείγ­ματα εξαι­ρε­τικά φιλό­δο­ξων προ­γραμ­μά­των που ουδέ­ποτε δικαιο­λό­γη­σαν τις προσ­δο­κίες των δημιουρ­γών τους, πολύ δε περισ­σό­τερο τα χρήματα που σπα­τα­λή­θη­καν γι’ αυτά.

Eurodac
8.117.510 €

Το Eurodac είναι το πανευ­ρω­παϊκό σύστημα που αρχειο­θε­τεί και δια­χει­ρί­ζε­ται το σύνολο των δακτυ­λι­κών απο­τυ­πω­μά­των όλων όσοι έχουν ανα­ζη­τή­σει μέχρι σήμερα άσυλο στην Ευρώπη. Θεω­ρη­τικά τα στοι­χεία αυτά ανά πάσα στιγμή συγκρί­νο­νται με αυτά των αρχών ασφα­λείας των ευρω­παϊ­κών κρατών, με απο­τέ­λε­σμα όποιος μετα­νά­στης βρεθεί να έχει δια­πρά­ξει αδίκημα εντός Ε.Ε. να απε­λαύ­νε­ται άμεσα. Το κόστος της αγοράς του σχε­τι­κού εξο­πλι­σμού για τη συλλογή απο­τυ­πω­μά­των δεν είναι γνωστό, καθώς κάθε χώρα προ­χώ­ρησε τις σχε­τι­κές προ­μή­θειες μέσω του εθνικού της προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού. Αυτά τα 8 εκατ. ευρώ που φαί­νο­νται στα ευρω­παϊκά στα­τι­στικά στοι­χεία αφορούν σε έξοδα λει­τουρ­γίας και δια­χεί­ρι­σης του συστή­μα­τος. Συγκρι­τικά όμως με άλλα προ­γράμ­ματα, το Eurodac του­λά­χι­στον λει­τουρ­γεί! Μόνο που οι ειδικοί αμφι­σβη­τούν την εγκυ­ρό­τητά του, καθώς απο­δε­δειγ­μένα πάνω από 10 με 12 άτομα απε­λαύ­νο­νται κάθε χρόνο εσφαλ­μένα λόγω λάθους του Eurodac στην ταυ­το­ποί­ηση των απο­τυ­πω­μά­των τους. Μάλιστα, κάποιοι λένε ότι ο αριθμός των λαθών είναι πολύ μεγα­λύ­τε­ρος.

Frontex
669.600.000 €

Η Frontex, δηλαδή η ειδική δύναμη φύλαξης των συνόρων της Ε.Ε., που δια­σφα­λί­ζει τη ροή των μετα­να­στών εντός της Ενωσης σε συνάρ­τηση πάντα με τα προ­βλε­πό­μενα από τον περί­φημο Κανο­νι­σμό του Δου­βλί­νου (ο Κανο­νι­σμός Δου­βλίνο ΙΙ ή Κανο­νι­σμός 343/2003 θεσπί­στηκε από την Ευρω­παϊκή Ενωση και καθο­ρί­ζει τη χώρα η οποία είναι υπεύ­θυνη για να δώσει άσυλο σε κάθε πρό­σφυγα που αιτεί­ται ασύλου. Με βάση τον Κανο­νι­σμό, λοιπόν, κάθε μετα­νά­στης δικαιού­ται να ζητήσει άσυλο στην ευρω­παϊκή χώρα στην οποία θα εισέλ­θει την πρώτη φορά. Σε περί­πτωση που αυτός μεταβεί σε άλλη ευρω­παϊκή χώρα για να αιτηθεί άσυλο, θα πρέπει να επι­στρέ­ψει στην αρχική χώρα εισ­δο­χής του στην Ε.Ε.). Η Frontex συστή­θηκε το 2004 και ακριβώς επειδή μοιάζει να είναι έστω μια κάποια απά­ντηση στο μείζον μετα­να­στευ­τικό πρό­βλημα έχει φτάσει να απορ­ροφά ολοένα περισ­σό­τερα κον­δύ­λια. Το 2006 η ετήσια επι­βά­ρυνση στον ευρω­παϊκό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό άγγιξε τα 670 εκατ. ευρώ, ενώ φέτος υπο­λο­γί­ζε­ται πως το κόστος δια­τή­ρη­σής της θα ξεπε­ρά­σει το 1 δισ. ευρώ.

Κόστος απέ­λα­σης και επα­να­πα­τρι­σμού
11.300.000.000 €

Το πιο αξιο­ση­μεί­ωτο στοι­χείο στην ανά­γνωση συνο­λικά του μετα­να­στευ­τι­κού προ­βλή­μα­τος είναι εκείνο που κατα­δει­κνύει ότι το μεγα­λύ­τερο κόστος για την Ευρώπη δεν έχει να κάνει ούτε με την ενί­σχυση των δυνά­μεων ασφα­λείας, ούτε με τη χρη­μα­το­δό­τηση προ­γραμ­μά­των, ούτε καν με το κόστος δια­χεί­ρι­σης του προ­σω­πι­κού που απαι­τεί­ται για να ελέγξει στοι­χειω­δώς την κατά­σταση. Το μεγα­λύ­τερο κόστος μακράν είναι αυτό που προ­κύ­πτει από την ίδια τη γρα­φειο­κρα­τία, καθώς, ούτε λίγο ούτε πολύ, τα ευρω­παϊκά κράτη έχουν δαπα­νή­σει μέχρι στιγμής πάνω από 11 δισ. ευρώ σε έξοδα απέ­λα­σης και επα­να­πα­τρι­σμού χιλιά­δων μετα­να­στών.

Στο κόστος αυτό συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται τα έξοδα για τη ναύλωση αερο­σκα­φών, πλοίων και λεω­φο­ρείων, καθώς και τα εκά­στοτε εφάπαξ ποσά που προ­σφέ­ρει κάθε χώρα της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, συν το Λιχτεν­στάιν, την Ελβετία και την Ισλαν­δία, σε κάθε μετα­νά­στη που επα­να­πα­τρί­ζε­ται, ως ένα είδος κινή­τρου ή βοή­θειας. Αντι­θέ­τως, στο συγκε­κρι­μένο ποσό δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται τα έξοδα επα­να­πα­τρι­σμού μετα­να­στών εντός της ευρω­παϊ­κής ηπείρου υπό τους όρους του Κανο­νι­σμού του Δου­βλί­νου.

Από το 2000 έως σήμερα έχουν γίνει αρκετές προ­σπά­θειες να περιο­ρι­στεί το κόστος επα­να­πα­τρι­σμού των μετα­να­στών στους οποίους δεν δίνεται τελικά άσυλο ή νέα έγγραφα. Μάλιστα η Γαλλία και η Ιταλία έχουν συστή­σει μόνιμες επι­τρο­πές στα κοι­νο­βού­λιά τους που ασχο­λού­νται απο­κλει­στικά με αυτό το θέμα. Ενα πρό­σθετο πρό­βλημα που ανέκυψε έκτοτε είναι ότι η ροή των παρά­νο­μων μετα­να­στών μπορεί να γίνει μόνο κατ’ εκτί­μηση – άρα και τα πιθανά κόστη επα­να­πα­τρι­σμού τους. Είναι ενδει­κτικό πως από όλες τις ευρω­παϊ­κές χώρες μόνο το Βέλγιο έχει κατα­φέ­ρει να τηρεί αυστηρό κοστο­λό­γιο για κάθε μετα­νά­στη που ελέγ­χουν οι Αρχές του.

Κρατούν αρχεία και ποσά για όλες τις πτυχές της φιλο­ξε­νίας ενός εκάστου μετα­νά­στη, από την ώρα που θα ταυ­το­ποι­η­θεί εντός συνόρων έως και την ώρα που θα απε­λα­θεί ή θα επα­να­πα­τρι­στεί. Η Γαλλία, η Ελβετία και η Ιταλία κρατούν αρχεία και κόστη μόνο για τα έξοδα επα­να­πα­τρι­σμού, δηλαδή για το εισι­τή­ριο κάθε μετα­νά­στη, και όχι, π.χ., για το κόστος σίτισής του στο μεσο­διά­στημα. Χοντρικά, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι η πραγ­μα­τική επι­βά­ρυνση που έχουν επι­φέ­ρει στην ευρω­παϊκή οικο­νο­μία οι μετα­νά­στες και πρό­σφυ­γες που τελικά επα­να­πα­τρί­ζο­νται είναι από διπλά­σια έως τετρα­πλά­σια των επί­ση­μων 11 δισ. ευρώ που δίνουν ως κόστος οι ευρω­παϊ­κές αρχές.

Προ­γράμ­ματα έρευνας και εξέ­λι­ξης
230.000.000 €

Συνο­λικά πάνω από 60 δισ. ευρώ -χρήματα των Ευρω­παίων φορολογουμένων- έχουν κατευ­θυν­θεί σε διάφορα προ­γράμ­ματα ερευνών και εξέ­λι­ξης (R&D projects) από το 2000 έως σήμερα. Από αυτά τα 39 αφο­ρού­σαν απο­κλει­στικά στην εκπό­νηση σχεδίων και προ­γραμ­μά­των που θα κρα­τή­σουν τους μετα­νά­στες και τους πρό­σφυ­γες μακριά από τα ευρω­παϊκά σύνορα! Σε κάθε περί­πτωση, πάντως, η χρη­μα­το­δό­τηση των R&D προ­γραμ­μά­των ανα­λο­γεί μόνο σε ένα μικρό ποσοστό του συνο­λι­κού πλούτου που δια­θέ­τει ετησίως η Ε.Ε. για να δια­σφα­λί­ζει (;) τα σύνορά της.

16 δισ. σε 15 χρόνια τα κέρδη των σύγ­χρο­νων δου­λε­μπό­ρων

Ενας ολό­κλη­ρος στρατός δια­κι­νη­τών, άρτια οργα­νω­μέ­νος και με διε­θνείς δια­συν­δέ­σεις, θησαυ­ρί­ζει εκμε­ταλ­λευό­με­νος τον ανθρώ­πινο πόνο

Παρά τα πολυ­δια­φη­μι­σμένα, πανά­κριβα και high-tech συστή­ματα φύλαξης, την ολοένα μεγα­λύ­τερη παρου­σία στρα­τιω­τι­κών δυνά­μεων στα σύνορα της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Βουλ­γα­ρίας, ακόμα και της Ισπα­νίας, καθη­με­ρινά καρα­βά­νια χιλιά­δων απελ­πι­σμέ­νων ανθρώ­πων από τη Μέση Ανατολή, τη Νοτιο­α­να­το­λική Ασία και την Αφρική, οι οποίοι προ­έρ­χο­νται από κατε­στραμ­μέ­νες χώρες, ταλα­νι­σμέ­νες οικο­νο­μίες, που μαστί­ζουν οι πολε­μι­κές συρ­ρά­ξεις και ο τρόμος που σπέρ­νουν φανα­τι­κοί, συρ­ρέ­ουν με κάθε τρόπο στις ευρω­παϊ­κές ακτές και προ­σπα­θούν να φτάσουν στην καρδιά της Ευρώπης, εκεί όπου στα μάτια τους υπάρχει η δικιά τους γη της Επαγ­γε­λίας.

Τα επίσημα στοι­χεία δεί­χνουν πως από το 2000 μέχρι σήμερα πάνω από 1,2 εκα­τομ­μύ­ρια μετα­νά­στες και πρό­σφυ­γες χωρίς κανένα επίσημο έγγραφο που να τους πιστο­ποιεί έχουν κάνει το επι­κίν­δυνο ταξίδι μέχρι την Ευρώπη μέσω θάλασ­σας, στεριάς και αέρα. Υπο­λο­γί­ζε­ται δε ότι είναι πολ­λα­πλά­σιος ο αριθμός εκείνων που έφτασαν στην Ευρώπη είτε χρη­σι­μο­ποιώ­ντας πλαστά χαρτιά, είτε κατα­φέρ­νο­ντας να μην πια­στούν στους ελέγ­χους και να χαθούν στους δρόμους των ευρω­παϊ­κών μεγα­λου­πό­λεων, άγνω­στοι μεταξύ αγνώ­στων και… αχαρ­το­γρά­φη­τοι ακόμα και σήμερα!

Αυτά τα καρα­βά­νια των εξα­θλιω­μέ­νων και χωρίς χαρτιά ανθρώ­πων είναι που συντη­ρούν -σωστότερα πλουτίζουν- μια ολό­κληρη βιο­μη­χα­νία δια­κί­νη­σης, έναν άρτια οργα­νω­μένο και με διε­θνείς δια­συν­δέ­σεις στρατό τυχο­διω­κτών και εγκλη­μα­τιών οι οποίοι θησαυ­ρί­ζουν εκμε­ταλ­λευό­με­νοι τον ανθρώ­πινο πόνο. Ανθρω­ποι που υπό­σχο­νται να βοη­θή­σουν τους πρό­σφυ­γες στο ταξίδι τους για την Ευρώπη, έναντι φυσικά αδρής αμοιβής. Το πόσο «αδρή» είναι αυτή, βέβαια, προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία που έχουν κατα­φέ­ρει να συλ­λέ­ξουν μέχρι στιγμής οι Αρχές των χωρών υπο­δο­χής του κύματος μετα­να­στών, αλλά και οι δημο­σιο­γρά­φοι που εδώ και χρόνια ασχο­λού­νται με αυτό το καυτό ζήτημα. Υπο­λο­γί­ζε­ται, λοιπόν, ότι τα τελευ­ταία 15 χρόνια η παρα­οι­κο­νο­μία που έχει στηθεί γύρω από την τρα­γω­δία του προ­σφυ­γι­κού ζητή­μα­τος έχει καθαρά κέρδη άνω των 16 δισ. ευρώ!

Μάλιστα η εκμε­τάλ­λευση εκ μέρους των δια­κι­νη­τών προ­σφύ­γων είναι τόσο άγρια ώστε η κατά κεφαλήν τιμή για την ασφαλή (;) διέ­λευση ενός ενήλικα στην Ευρώπη (Ελλάδα, Ιταλία ή Ισπανία) έχει αυξηθεί από την ημέρα που ξέσπασε ο εμφύ­λιος στη Συρία. Από τις μαρ­τυ­ρίες των ίδιων των μετα­να­στών έχουμε μια πρώτη εικόνα του κόστους της όλης προ­σπά­θειας ενός ενή­λι­κου άνδρα (για τις γυναί­κες και τα παιδιά το κόστος ενίοτε πέφτει, του­λά­χι­στον για όσους δεν προ­έρ­χο­νται από τη Συρία!) να φτάσει στην Ευρώπη. Επίσης, το κόστος δια­φέ­ρει ανάλογα με τις οδούς πρό­σβα­σης και με τα μέσα. Είναι προ­φα­νές ότι δια­φο­ρε­τική τιμή πλη­ρώ­νουν όσοι μπορούν να «κλεί­σουν θέση» σε ταχύ­πλοο σκάφος αξίας εκα­το­ντά­δων χιλιά­δων δολα­ρίων που θα τους μετα­φέ­ρει με ασφά­λεια και σε ελά­χι­στες ώρες από τις αφρι­κα­νι­κές ακτές στην Ιταλία ή την Ισπανία και όσοι θαλασ­σο­πνί­γο­νται πάνω σε φου­σκω­τές βάρκες και σάπια ψαρο­κάικα προ­σπα­θώ­ντας να περά­σουν το Αιγαίο…

Συνο­πτικά, πάντως, ένας μετα­νά­στης από χώρα της υπο­σα­χά­ριας Αφρικής θα πλη­ρώ­σει περίπου 700-1.000 δολάρια για μια θέση στα πλε­ού­μενα φέρετρα που δια­σχί­ζουν το Αιγαίο, την ώρα που ένας πλού­σιος αστός από τη Συρία ή άλλη χώρα της Μέσης Ανα­το­λής θα δώσει το μίνι­μουμ 2.000 δολάρια για μια θέση σε ταχύ­πλοο ή έστω σε καΐκι, αλλά στο κατά­στρωμα και όχι στοι­βαγ­μέ­νος στα αμπάρια.

Για τους πιο πλού­σιους, πάντως, ακόμα και τώρα υπάρχει η εναλ­λα­κτική της παρά­καμ­ψης όλων των συνο­ρια­κών ελέγχων μέσω των αερο­πο­ρι­κών ταξι­διών – έστω και λίγο περί­πλο­κων. Για παρά­δειγμα, είναι γνωστές αρκετές περι­πτώ­σεις Ιρα­κι­νών που έφτασαν στο Παρίσι με πτήση από τη Μοσούλη. Με τη διαφορά όμως ότι η πτήση τους δεν ήταν απευ­θείας, αλλά με ενδιά­μεση στάση στην Κων­στα­ντι­νού­πολη, εκεί όπου εφο­διά­στη­καν με χαρτιά που έδει­χναν ότι η αφε­τη­ρία του ταξι­διού τους ήταν μια τρίτη χώρα, με πιο δημο­φι­λείς γι’ αυτή τη χρήση πόλεις το Σάο Πάολο, το Μπέλεμ και το Ραμπάτ. Αυτό το είδος του ταξι­διού κοστί­ζει κατά μέσο όρο περί τις 16.000 δολάρια ανά επιβάτη, αλλά στα συν του περι­λαμ­βά­νε­ται το γεγονός ότι στο Παρίσι απο­φεύ­γει κανείς κάθε είδους έλεγχο. Με λιγό­τερα λεφτά, περίπου 5.000 δολάρια, μπορεί να ταξι­δέ­ψει κανείς αερο­πο­ρι­κώς από το Μαρόκο έως το αερο­δρό­μιο «Σαρλ ντε Γκολ» του Παρι­σιού, μόνο που εκεί για να παρα­κάμ­ψει τις Αρχές και τους ελέγ­χους θα φυγα­δευ­τεί από μια έξοδο εμπο­ρευ­μά­των, γνωστή σε όλους ως «τρύπα των προ­σφύ­γων». Ολοι γνω­ρί­ζουν την ύπαρξή της, μυστη­ριω­δώς όμως οι Αρχές δεν μπορούν να την εντο­πί­σουν.

Είναι, βλέπετε, πολλά τα λεφτά…

newmoney.gr Του Πανα­γιώτη Γκρου­μούτη