Μαίρη Τριανταφυλλοπούλου: Η Κως χρειάζεται υποδομές και σχέδιο για να διατηρήσει τη δυναμική της

Ξεκι­νώ­ντας, κα. Τρια­ντα­φυλ­λο­πού­λου, θα σας ρωτήσω για το αυτο­νό­ητο, ποια είναι η μέχρι στιγμής απο­τί­μηση της φετινής του­ρι­στι­κής σεζόν για την Κω;

Είναι μια ερώτηση που μας κάνουν συχνά, αλλά η φετινή απά­ντηση απαιτεί ψυχραι­μία και προ­σε­κτική ανά­γνωση των δεδο­μέ­νων. Αν κάνουμε μια ειλι­κρινή απο­τί­μηση κα. Παμπρή, η σεζόν για την Κω ξεκί­νησε με συγκρα­τη­μέ­νες ταχύ­τη­τες και επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα. Η αρχή της χρονιάς δεν ήταν αυτή που προσ­δο­κού­σαμε: οι αφίξεις των πτήσεων charter για τους μήνες Μάιο και Ιούνιο έκλει­σαν με σχετικά μικρό αρνη­τικό πρόσημο. Αυτή η υστέ­ρηση στην έναρξη της περιό­δου πίεσε αρκετές επι­χει­ρή­σεις και επι­βε­βαί­ωσε ότι οι ευρω­παϊ­κές αγορές επη­ρε­ά­ζο­νται άμεσα από την οικο­νο­μική αβε­βαιό­τητα, το αυξη­μένο κόστος δια­βί­ω­σης και την αλλαγή στη συμπε­ρι­φορά των ταξι­διω­τών, που πλέον καθυ­στε­ρούν χαρα­κτη­ρι­στικά να κάνουν τις κρα­τή­σεις τους.

Ωστόσο, η εικόνα αυτή διορ­θώ­νε­ται σημα­ντικά όσο μπαί­νουμε στην κορύ­φωση της υψηλής περιό­δου (Ιούλιο και Αύγου­στο). Η ζήτηση της τελευ­ταίας στιγμής (last-minute bookings) ενι­σχύ­ε­ται, οι πλη­ρό­τη­τες στα ξενο­δο­χεία μας ανε­βαί­νουν σε πολύ ικα­νο­ποι­η­τικά επίπεδα, ενώ παράλ­ληλα κατα­γρά­φε­ται και μια αξιο­ση­μεί­ωτη τρο­φο­δό­τηση της τοπικής αγοράς από τις ροές της γει­το­νι­κής Τουρ­κίας.

Η Κως, κα. Τρια­ντα­φυλ­λο­πού­λου, κατα­γρά­φει διαρκώς υψηλές επι­δό­σεις στον του­ρι­σμό. Ποιο θεω­ρείτε ότι είναι σήμερα το μεγα­λύ­τερο στοί­χημα; Η αύξηση των αφίξεων ή η ανα­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος;

Το δίλημμα αυτό έχει πλέον απα­ντη­θεί: το μέλλον της Κω βρί­σκε­ται στην ποιό­τητα και όχι στην αλό­γι­στη ποσο­τική αύξηση. Όταν ένας ώριμος προ­ο­ρι­σμός φτάνει στα όριά του την περίοδο αιχμής, η περαι­τέρω αύξηση των αφίξεων χωρίς νέες υπο­δο­μές επι­βα­ρύ­νει τόσο την εμπει­ρία του επι­σκέ­πτη όσο και την καθη­με­ρι­νό­τητα των κατοί­κων.

Στόχος μας είναι η αύξηση της μέσης δαπάνης, η ενί­σχυση των εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού (ποδη­λα­τι­κός, γαστρο­νο­μι­κός, οινο­του­ρι­σμός) για την επι­μή­κυνση της περιό­δου, και η σύνδεση της φιλο­ξε­νίας με την τοπική πρω­το­γενή παρα­γωγή. Η ποσο­τική αύξηση έχει όρια· η ποιο­τική ανα­βάθ­μιση δεν έχει, περνάει όμως σίγουρα από την ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών . Ως Ένωση Ξενο­δό­χων Κω επι­μέ­νουμε πολύ και πιέ­ζουμε σε όλα τα επίπεδα που επι­τρέ­πει η αρμο­διό­τητά μας.

Τα τελευ­ταία χρόνια γίνεται μεγάλη συζή­τηση για τον υπερ­του­ρι­σμό σε αρκε­τούς ελλη­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Πώς κρίνετε εσείς αυτό το φαι­νό­μενο; Μήπως τα όσα συμ­βαί­νουν σε νησιά μικρής κλί­μα­κας (Μύκονος, Σαντο­ρίνη κλπ) μας οδηγούν συνο­λικά σε μια εσφαλ­μένη συζή­τηση;

Η συζή­τηση για τον υπερ­του­ρι­σμό διε­ξά­γε­ται συχνά με όρους ισο­πέ­δω­σης. Είναι λάθος να παίρ­νουμε τα οριακά φαι­νό­μενα που παρα­τη­ρού­νται σε νησιά πολύ μικρής κλί­μα­κας και να τα θεω­ρούμε ομοειδή με όλη την υπό­λοιπη Ελλάδα. Το πρό­βλημα στην πλειο­νό­τητα των ελλη­νι­κών προ­ο­ρι­σμών -συμπεριλαμβανομένης της Κω- δεν είναι ο υπερ­του­ρι­σμός, αλλά η έλλειψη επαρκών υπο­δο­μών και σωστής δια­χεί­ρι­σης των ροών (destination management).

Όταν υπάρ­χουν σύγ­χρο­νες υπο­δο­μές σε δίκτυα ύδρευ­σης, ενέρ­γεια, απο­κο­μιδή απορ­ριμ­μά­των, οδικό δίκτυο, συγκοι­νω­νία, και λιμάνια, ένας ώριμος προ­ο­ρι­σμός μπορεί να υπο­δε­χθεί με ασφά­λεια τους επι­σκέ­πτες του χωρίς να επι­βα­ρύ­νε­ται η καθη­με­ρι­νό­τητα των κατοί­κων.

Αντί, λοιπόν, να δαι­μο­νο­ποιούμε τη δρα­στη­ριό­τητα που τρέφει την ελλη­νική οικο­νο­μία, οφεί­λουμε να περά­σουμε από το αφήγημα του “υπερ­του­ρι­σμού” στην ουσία της βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης: ενί­σχυση των δημό­σιων υπο­δο­μών, χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός, ψηφιακά εργα­λεία ελέγχου των ροών και επέν­δυση στις εναλ­λα­κτι­κές μορφές του­ρι­σμού για τη δια­σπορά των επι­σκε­πτών.

• Ποιες είναι οι μεγα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν σήμερα οι ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις; Είναι το ενερ­γειακό κόστος, η έλλειψη προ­σω­πι­κού ή η διεθνής αβε­βαιό­τητα;

Δεν πρό­κει­ται για μεμο­νω­μένα προ­βλή­ματα, αλλά για μια συν­δυα­στική πίεση που δοκι­μά­ζει καθη­με­ρινά τις αντοχές των επι­χει­ρή­σεών μας. Η διεθνής αβε­βαιό­τητα, οι γεω­πο­λι­τι­κές εντά­σεις και η οικο­νο­μική στε­νό­τητα στην Ευρώπη επη­ρε­ά­ζουν άμεσα τη ζήτηση, οδη­γώ­ντας τους ταξι­διώ­τες σε επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα και κρα­τή­σεις της τελευ­ταίας στιγμής.

Από την άλλη πλευρά, το εκρη­κτικό ενερ­γειακό κόστος και ο πλη­θω­ρι­σμός στις πρώτες ύλες πλήτ­τουν τον πυρήνα της βιω­σι­μό­τη­τάς μας. Αυξά­νουν κατα­κό­ρυφα τα λει­τουρ­γικά έξοδα και ροκα­νί­ζουν τα περι­θώ­ρια κέρδους, με απο­τέ­λε­σμα οι αυξη­μέ­νοι τζίροι να μην μετα­φρά­ζο­νται σε κτη­θείσα κερ­δο­φο­ρία.

Ωστόσο, η οξύτερη εσω­τε­ρική πρό­κληση παρα­μέ­νει η έλλειψη ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού. Όταν λείπουν χιλιά­δες εργα­ζό­με­νοι από τον κλάδο, απει­λεί­ται άμεσα η ποιό­τητα των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών, δηλαδή η ίδια η ουσία της ελλη­νι­κής φιλο­ξε­νίας.

Συνεπώς, η διεθνής αβε­βαιό­τητα επη­ρε­ά­ζει τις ροές των του­ρι­στών, αλλά το λει­τουρ­γικό κόστος και η έλλειψη προ­σω­πι­κού απει­λούν την ίδια τη λει­τουρ­γία και την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των ξενο­δο­χείων μας.

Η εύρεση εργα­ζο­μέ­νων απο­τε­λεί πλέον πανελ­λα­δικό πρό­βλημα στον του­ρι­σμό. Ποιες πρω­το­βου­λίες χρειά­ζο­νται ώστε ο κλάδος να γίνει πιο ελκυ­στι­κός για τους νέους;

Η έλλειψη προ­σω­πι­κού έχει πάψει να είναι ένα εποχικό φαι­νό­μενο και εξε­λίσ­σε­ται σε δομική κρίση για ολό­κληρη την ελλη­νική οικο­νο­μία. Για να παρα­μεί­νει ο του­ρι­σμός ελκυ­στι­κός στους νέους ανθρώ­πους, οφεί­λουμε ως κλάδος να ανα­δεί­ξουμε τα συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα που προ­σφέ­ρει η φιλο­ξε­νία.

Αυτό σημαί­νει συνεχή βελ­τί­ωση των παρε­χό­με­νων όρων απα­σχό­λη­σης, με έμφαση στις ποιο­τι­κές υπο­δο­μές στέ­γα­σης για το προ­σω­πικό μας -ένα ζήτημα που στα νησιά απο­τε­λεί κομβική προ­τε­ραιό­τητα. Παράλ­ληλα, απαι­τεί­ται ριζική ανα­βάθ­μιση της του­ρι­στι­κής εκπαί­δευ­σης και κατάρ­τι­σης, ώστε οι νέοι να μην αντι­με­τω­πί­ζουν τη φιλο­ξε­νία ως μια πρό­σκαιρη λύση, αλλά ως μια στα­διο­δρο­μία με προ­ο­πτι­κές, κύρος και εξέλιξη. Τέλος, η στα­διακή επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου θα προ­σφέ­ρει μεγα­λύ­τερη εργα­σιακή στα­θε­ρό­τητα, ενι­σχύ­ο­ντας το αίσθημα ασφά­λειας των εργα­ζο­μέ­νων.

Οι άνθρω­ποί μας είναι το πρόσωπο της ελλη­νι­κής φιλο­ξε­νίας. Επεν­δύ­ο­ντας σε αυτούς, επεν­δύ­ουμε στην ίδια την ποιό­τητα και το μέλλον του του­ρι­σμού μας.

Ως αντι­πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κού Οίνου & πρό­ε­δρος του Εθνικού Συμ­βου­λίου Οινο­του­ρι­σμού, ποιες είναι σήμερα οι μεγα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν οι οινο­ποιοί της χώρας μας;

Ο ελλη­νι­κός αμπε­λώ­νας κα Παμπρή, διανύει μια εξαι­ρε­τική πορεία, αλλά βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πος με τρεις μεγάλες προ­κλή­σεις. Η πρώτη και οξύτερη είναι η κλι­μα­τική κρίση, καθώς η παρα­τε­τα­μένη ανομ­βρία και οι υψηλές θερ­μο­κρα­σίες επη­ρε­ά­ζουν άμεσα τις απο­δό­σεις και τις καλ­λιερ­γη­τι­κές μας πρα­κτι­κές. Η δεύτερη είναι το αυξη­μένο κόστος παρα­γω­γής και υλικών συσκευα­σίας, που συμπιέ­ζει την κερ­δο­φο­ρία μας. Η τρίτη αφορά στις αλλαγές στις κατα­να­λω­τι­κές συνή­θειες διεθνώς και στον έντονο παγκό­σμιο αντα­γω­νι­σμό.

Η απά­ντησή μας απέ­να­ντι σε αυτές τις πιέσεις είναι η στροφή σε βιώ­σι­μες καλ­λιέρ­γειες, η ανά­δειξη των αυτό­χθο­νων ποι­κι­λιών μας και, φυσικά, η ανά­πτυξη του οινο­του­ρι­σμού. Ο οινο­του­ρι­σμός συνδέει το κρασί με τη φιλο­ξε­νία, προ­σφέ­ρει μονα­δι­κές εμπει­ρίες στον επι­σκέ­πτη και δίνει τερά­στια προ­στι­θέ­μενη αξία στο ελλη­νικό προϊόν. Και εμείς στα Δωδε­κά­νησα και γενι­κό­τερα στο Νότιο Αιγαίο, κρατάμε ψηλά το ενδια­φέ­ρον των επι­σκε­πτών μας για τα οινο­ποιεία και το κρασί.

Αν μπο­ρού­σατε να ζητή­σετε από την πολι­τεία τρεις άμεσες παρεμ­βά­σεις για την Κω, ποιες θα ήταν;

Αν έπρεπε να θέσω τρεις από­λυ­τες προ­τε­ραιό­τη­τες για την Κω, αυτές θα εστί­α­ζαν στις υπο­δο­μές, στην υγεία και στον σχε­δια­σμό.

Πρώτον, την άμεση χρη­μα­το­δό­τηση για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό των βασικών υπο­δο­μών του νησιού -με αιχμή τη δια­χεί­ριση των υδά­τι­νων πόρων, την ενέρ­γεια, την απο­κο­μιδή απορ­ριμ­μά­των και το οδικό δίκτυο- ώστε να αντέ­χουν την αυξη­μένη πίεση της του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Δεύ­τε­ρον, τη στε­λέ­χωση και ενί­σχυση των δημό­σιων δομών υγείας, που απο­τε­λεί βασική προ­ϋ­πό­θεση τόσο για την ασφά­λεια των μόνιμων κατοί­κων όσο και για την αξιο­πι­στία μας ως προ­ο­ρι­σμού.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να πούμε ότι είμαστε ιδιαί­τερα ευχα­ρι­στη­μέ­νοι για την προ­σπά­θεια που έγινε από την κυβέρ­νηση ώστε να απο­κτή­σει η Κως νέο σύγ­χρονο νοσο­κο­μείο με την παράλ­ληλη ανέ­γερση κατοι­κιών για τους για­τρούς.

Τρίτον, την επί­σπευση ενός ειδικού χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού για τον του­ρι­σμό μαζί με κίνητρα για την πράσινη μετά­βαση των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων, ώστε η ανά­πτυξη της Κω να προχωρά με όρους βιω­σι­μό­τη­τας και σεβα­σμού στο περι­βάλ­λον. Στη δια­βού­λευση όμως για αυτό το χωρο­τα­ξικό θα πρέπει όλοι οι εμπλε­κό­με­νοι παρά­γο­ντες του του­ρι­σμού να συμ­με­τέ­χουν ενεργά από την αρχή.

Έχετε δια­τε­λέ­σει επί σειρά ετών σε θέσεις ευθύνης και γνω­ρί­ζετε από κοντά τον του­ρι­σμό, την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και την παρα­γωγή. Όταν κοιτάτε την Κω σήμερα, είστε περισ­σό­τερο αισιό­δοξη ή ανήσυχη για το μέλλον του νησιού;

Όταν έχεις ζήσει τον του­ρι­σμό και την παρα­γωγή στην πράξη για τόσα χρόνια, δεν δικαιού­σαι ούτε να εθε­λο­τυ­φλείς ούτε να μοι­ρο­λα­τρείς. Θα έλεγα ότι είμαι ρεα­λι­στικά αισιό­δοξη, αλλά με δημιουρ­γική ανη­συ­χία. Ανησυχώ επειδή τα περι­θώ­ρια χρόνου στε­νεύ­ουν. Αν δεν θωρα­κί­σουμε άμεσα τις υπο­δο­μές μας, αν δεν προ­στα­τεύ­σουμε το φυσικό μας περι­βάλ­λον και δεν επεν­δύ­σουμε στους ανθρώ­πους μας, κιν­δυ­νεύ­ουμε να χάσουμε την ισορ­ρο­πία μας.

Από την άλλη, είμαι βαθιά αισιό­δοξη γιατί γνωρίζω τις τερά­στιες δυνα­τό­τη­τες της Κω. Έχουμε ένα μονα­δικό προϊόν που συν­δυά­ζει υψηλού επι­πέ­δου φιλο­ξε­νία, πλούσιο πολι­τι­σμό, εξαι­ρε­τικό πρω­το­γενή τομέα και έναν επι­χει­ρη­μα­τικό κόσμο που ξέρει να προ­σαρ­μό­ζε­ται και να παλεύει. Το μέλλον του νησιού βρί­σκε­ται στα χέρια μας. Αν κινη­θούμε με σχέδιο, συνέρ­γειες και σεβασμό στον τόπο μας, η Κως όχι μόνο θα αντέξει, αλλά θα συνε­χί­σει να πρω­τα­γω­νι­στεί.