Τα Χριστούγεννα των Ιμίων: Πώς ξεκίνησε η κρίση στις 25 Δεκεμβρίου 1995 και με ποιον τρόπο κλιμακώθηκε

Ίμια: 27 χρό­νια μετά την κρίση που έφερε Ελ­λά­δα και Τουρ­κία στα πρό­θυ­ρα γε­νι­κευ­μέ­νης σύρ­ρα­ξης.

Ανή­με­ρα τα Χρι­στού­γεν­να του 1995, ένα τουρ­κι­κό εμπο­ρι­κό πλοίο, με το όνομα «Φι­γκέν Ακάτ», προ­σα­ρά­ζει κοντά στη βρα­χο­νη­σί­δα Ανα­το­λι­κή Ίμια, εκ­πέ­μπο­ντας σήμα κιν­δύ­νου.

Το Λι­με­ναρ­χείο Κα­λύ­μνου στέλ­νει ρυ­μουλ­κό, για να βοη­θή­σει το πλοίο, αλλά ο Τούρ­κος πλοί­αρ­χος αρ­νεί­ται τη βο­ή­θεια, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι βρι­σκό­ταν σε τουρ­κι­κή πε­ριο­χή και ότι οι μόνες αρ­μό­διες είναι οι αρχές της χώρας του.

Ενη­με­ρώ­νε­ται το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και αυτό με τη σειρά του γνω­στο­ποιεί το γε­γο­νός στο τουρ­κι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών επι­ση­μαί­νο­ντας ότι χωρίς ρυ­μουλ­κό, το τουρ­κι­κό πλοίο θα κιν­δυ­νεύ­σει.

Το τουρ­κι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών δια­μη­νύ­ει, ξε­κά­θα­ρα πια στις 27 Δε­κεμ­βρί­ου, ότι υπάρ­χει θέμα κυ­ριαρ­χί­ας με τις βρα­χο­νη­σί­δες Ίμια.

Η κρίση των Ιμίων έχει ήδη ξε­κι­νή­σει χωρίς κα­νέ­νας να το γνω­ρί­ζει ακόμη

Δύο ελ­λη­νι­κά πλοία ρυ­μουλ­κούν το τουρ­κι­κό φορ­τη­γό και το οδη­γούν στο λι­μά­νι Κιου­λούκ της Τουρ­κί­ας. Το πρωί της 28ης Δε­κεμ­βρί­ου, ένα τουρ­κι­κό μα­χη­τι­κό αε­ρο­σκά­φος συ­ντρί­βε­ται στα ελ­λη­νι­κά χω­ρι­κά ύδατα, στην πε­ριο­χή της Λέ­σβου, ύστε­ρα από εμπλο­κή με ελ­λη­νι­κά μα­χη­τι­κά. Με ελ­λη­νι­κή βο­ή­θεια, ο τούρ­κος πι­λό­τος δια­σώ­ζε­ται.

Το τουρ­κι­κό ΥΠΕΞ προ­βαί­νει στην εξής δια­κοί­νω­ση: «Οι βρα­χο­νη­σί­δες Ίμια είναι κα­τα­χω­ρι­σμέ­νες στο κτη­μα­το­λό­γιο Μου­γκλά του νομού Μπου­ντρούμ (Αλι­καρ­νασ­σού) και ανή­κουν στην Τουρ­κία», με το ελ­λη­νι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, μία μέρα αρ­γό­τε­ρα να απορ­ρί­πτει την τουρ­κι­κή δια­κοί­νω­ση.

Στις 15 Ια­νουα­ρί­ου, ο πρω­θυ­πουρ­γός Αν­δρέ­ας Πα­παν­δρέ­ου πα­ραι­τεί­ται λόγω ασθέ­νειας. Η κοι­νο­βου­λευ­τι­κή ομάδα του ΠΑΣΟΚ εκλέ­γει τον Κων­στα­ντί­νο Ση­μί­τη, πρω­θυ­πουρ­γό της Ελ­λά­δας, στις 19 Ια­νουα­ρί­ο­τυ 1966.

Το ελ­λη­νι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, έχο­ντας αντι­λη­φθεί τα «παι­χνί­δια» της Τουρ­κί­ας, ζητά αυ­ξη­μέ­να μέτρα επα­γρύ­πνη­σης στην πε­ριο­χή των Ιμίων από το Υπουρ­γείο Εθνι­κής Άμυ­νας.

Η μάχη της ση­μαί­ας

Η κα­τά­στα­ση αρ­χί­ζει να κλι­μα­κώ­νε­ται όταν στις 26 Ια­νουα­ρί­ου, ο δή­μαρ­χος της Κα­λύ­μνου, Δη­μή­τρης Δια­κο­μι­χά­λης, συ­νο­δευό­με­νος από τον αστυ­νο­μι­κό διευ­θυ­ντή Γ. Ριόλα και τρεις κα­τοί­κους του νη­σιού υψώ­νει την ελ­λη­νι­κή ση­μαία σε μία από τις δύο βρα­χο­νη­σί­δες.

Την επό­με­νη μέρα ακρι­βώς, χωρίς να χά­σουν χρόνο, δύο δη­μο­σιο­γρά­φοι της εφη­με­ρί­δας «Χου­ριέτ» με­τα­βαί­νουν με ελι­κό­πτε­ρο στη Με­γά­λη Ίμια. Υπο­στέλ­λουν την ελ­λη­νι­κή ση­μαία και υψώ­νουν την τουρ­κι­κή, με το γε­γο­νός να προ­βάλ­λε­ται σε τουρ­κι­κό τη­λε­ο­πτι­κό κα­νά­λι.

Η Ελ­λά­δα απα­ντά τα­χύ­τα­τα με το πε­ρι­πο­λι­κό του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού «Αντω­νί­ου» να κα­τε­βά­ζει την τουρ­κι­κή ση­μαία και να υψώ­νει την ελ­λη­νι­κή. Η εντο­λή ήταν να υπο­στα­λεί η τουρ­κι­κή ση­μαία, μόνο. Το ίδιο βράδυ της 28ης Ια­νουα­ρί­ου, άγημα αν­δρών των ΟΥΚ του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού απο­βι­βά­ζο­νται στη βρα­χο­νη­σί­δα για να φρου­ρούν την ελ­λη­νι­κή ση­μαία.

Στο πο­λι­τι­κό προ­σκή­νιο, ο πρω­θυ­πουρ­γός Κώ­στας Ση­μί­της, στέλ­νει μή­νυ­μα, από την Ελ­λη­νι­κή Βουλή, προς την Τουρ­κία: «Σε οποια­δή­πο­τε πρό­κλη­ση η Ελ­λά­δα θα αντι­δρά­σει άμεσα και δυ­να­μι­κά». Η πρω­θυ­πουρ­γός της Τουρ­κί­ας, Ταν­σού Τσι­λέρ, ζητά δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για το κα­θε­στώς των βρα­χο­νη­σί­δων του Αι­γαί­ου.

Τουρ­κι­κά πο­λε­μι­κά πα­ρα­βιά­ζουν τα ελ­λη­νι­κά χω­ρι­κά ύδατα και πλη­σιά­ζουν τα Ίμια. Η Ελ­λά­δα προ­βαί­νει σε δια­βή­μα­τα προς την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ.

Σε τη­λε­φω­νι­κή του επι­κοι­νω­νία με τον Αμε­ρι­κα­νό Πρό­ε­δρο Μπιλ Κλί­ντον, ο Κώ­στας Ση­μί­της εκ­φρά­ζει την θέση ότι η Ελ­λά­δα δεν επι­θυ­μεί την έντα­ση, αλλά εφό­σον προ­κλη­θεί, θα αντι­δρά­σει δυ­να­μι­κά. Η κυ­βέρ­νη­ση δη­λώ­νει έτοι­μη να απο­σύ­ρει το άγημα, όχι όμως και υπο­στεί­λει την ελ­λη­νι­κή ση­μαία. Στα Ίμια σπεύ­δουν τα πο­λε­μι­κά πλοία «Ναυα­ρί­νο» και «Θε­μι­στο­κλής». Ο Τούρ­κος Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών δεν απο­δέ­χε­ται την ελ­λη­νι­κή πρό­τα­ση.

Η Ελ­λά­δα και η Τουρ­κία «μία ανάσα» από τον πό­λε­μο

31 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Τουρ­κι­κές ει­δι­κές δυ­νά­μεις απο­βι­βά­ζο­νται στη 01:40 στη Μικρή Ίμια και σχε­δόν τρεις ώρες αρ­γό­τε­ρα, στις 04:30, ελι­κό­πτε­ρο του ελ­λη­νι­κού Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού, ίπτα­ται των βρα­χο­νη­σί­δων για να δια­πι­στώ­σει αν πράγ­μα­τι υπάρ­χουν Τούρ­κοι στρα­τιώ­τες. Στις 04:50 το πλή­ρω­μα του ελι­κο­πτέ­ρου ανα­φέ­ρει ότι εντό­πι­σε πε­ρί­που 10 Τούρ­κους κο­μά­ντο. Δί­νε­ται εντο­λή να επι­στρέ­ψει στη βάση του κι ενώ πετά ανα­φέ­ρει βλάβη και χά­νε­ται από τα ρα­ντάρ. Αρ­γό­τε­ρα, ανα­σύ­ρο­νται νεκρά και τα τρία μέλη του πλη­ρώ­μα­τος, ο υπο­πλοί­αρ­χος Χρι­στό­δου­λος Κα­ρα­θα­νά­σης, ο υπο­πλοί­αρ­χος Πα­να­γιώ­της Βλα­χά­κος και ο αρ­χι­κε­λευ­στής Έκτο­ρας Για­λο­ψός.

 

Σχε­τι­κά με τις αι­τί­ες πτώ­σης του ελι­κο­πτέ­ρου έχουν δια­τυ­πω­θεί διά­φο­ρες από­ψεις. Στην Ελ­λά­δα υπάρ­χει ευ­ρέ­ως δια­δε­δο­μέ­νη η άποψη ότι το ελι­κό­πτε­ρο κα­ταρ­ρί­φθη­κε είτε από το Τουρ­κι­κό Ναυ­τι­κό είτε από τους Τούρ­κους κα­τα­δρο­μείς που υπήρ­χαν πάνω στο νησί και ότι το γε­γο­νός απο­κρύ­φθη­κε, προ­κει­μέ­νου να λήξει η κρίση και να μην οδη­γη­θούν οι δύο χώρες σε γε­νι­κευ­μέ­νη σύρ­ρα­ξη.

Με την πα­ρέμ­βα­ση του Αμε­ρι­κα­νού Υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Ρί­τσαρντ Χόλ­μπρουκ, μέχρι το με­ση­μέ­ρι της 31ης Ια­νουα­ρί­ου 1996 τα πλοία, οι στρα­τιώ­τες και οι ση­μαί­ες είχαν απο­συρ­θεί από τα Ίμια. Συ­γκε­κρι­μέ­να είπε: «No ships, no troops, no flags», («Όχι πλοία, όχι στρα­τεύ­μα­τα, όχι ση­μαί­ες»).

Απο­τέ­λε­σμα της κρί­σης είναι η αμ­φι­σβή­τη­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας των Ιμίων και η έντα­ξή τους σε μία «γκρί­ζα ζώνη».

 

Πηγή ΕΡΤ