Pfizer – Αντισώματα για τουλάχιστον 6 μήνες μετά τον πλήρη εμβολιασμό με το εμβόλιο

Του­λά­χι­στον έξι μήνες δια­τη­ρεί­ται η ανοσία έναντι του SARS-COV-2 μετά τον πλήρη εμβο­λια­σμό με το εμβόλιο των Pfizer/BioNTech, σύμφωνα με νεότερα απο­τε­λέ­σματα της προ­ο­πτι­κής μελέτης του ΕΚΠΑ που διε­ξά­γε­ται στο νοσο­κο­μείο «Αλε­ξάν­δρα» από την αρχή των εμβο­λια­σμών του Ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού.

Τα μέχρι στιγμής απο­τε­λέ­σματα έχουν δημο­σιευ­τεί με τη μορφή 20 άρθρων σε έγκριτα διεθνή περιο­δικά. Στην πιο πρό­σφατη δημο­σί­ευση οι ερευ­νη­τές παρου­σί­α­σαν τα απο­τε­λέ­σματα από 308 υγειο­νο­μι­κούς και εργα­ζό­με­νους του Νοσο­κο­μείου, με διάμεση ηλικία τα 48 έτη, όπως δηλώνει σε συνέ­ντευξη του στο Πρα­κτο­ρείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Η. Μαντου­βά­λου «104, 9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» ο καθη­γη­τής Θεραπευτικής- Ογκολογίας-Αιματολογίας, πρύ­τα­νης του ΕΚΠΑ, ο οποίος είναι και ο επι­στη­μο­νι­κός υπεύ­θυ­νος της μελέτης κ. Θάνος Δημό­που­λος.

Ο πρύ­τα­νης ανα­φε­ρό­με­νος στη δια­κύ­μανση των εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των στους 3 και στους 6 μήνες, αλλά και στο ρόλο που παίζει η ηλικία, εξηγεί ότι άνω του 95% των εμβο­λια­σθέ­ντων είχαν υψη­λό­τα­τους τίτλους εξου­δε­τέ­ρω­σης του ιού περίπου 4 μήνες μετά την έναρξη του εμβο­λια­σμού τους. «Όσον αφορά τα απο­τε­λέ­σματα του 6μήνου μετά τον πλήρη εμβο­λια­σμό η διάμεση τιμή εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των ήταν 81%. Στους 3 μήνες δεν υπήρχε κανείς με τιμές εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των κάτω από το όριο θετι­κό­τη­τος του 30%, ενώ 6 μήνες μετά τον πλήρη εμβο­λια­σμό μόνο το 2,59% (8 άτομα) είχε τιμές αντι­σω­μά­των κάτω από 30% και 12% είχε τιμές κάτω του 50%. Η μείωση του τίτλου των αντι­σω­μά­των ήταν μεγα­λύ­τε­ρης τάξης μεγέ­θους στα άτομα ηλικίας 51-70 ετών, συγκρι­τικά με αυτά ηλικίας 20-50 ετών, σε όλες τις χρο­νι­κές στιγμές των μετρή­σεων».

Ο κ. Δημό­που­λος τονίζει ότι οι υγιείς συμπο­λί­τες μας, ιδιαί­τερα μέχρι την ηλικία των 70 ετών, δεν χρειά­ζε­ται να κάνουν εξε­τά­σεις αντι­σω­μά­των, ενώ σε ερώτηση για το πώς θα δια­χει­ρι­στεί η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα ασθε­νείς με αιμα­το­λο­γι­κές κακο­ή­θειες που είναι γνωστό ότι δεν έχουν καλή «απά­ντηση» στο εμβόλιο, ανα­φέ­ρει: «Μελε­τή­σαμε ασθε­νείς με διά­φο­ρες αιμα­το­λο­γι­κές κακο­ή­θειες και τα απο­τε­λέ­σματά μας δεί­χνουν ότι περίπου το 40% αυτών των ασθενών δεν ανα­πτύσ­σουν εξου­δε­τε­ρω­τικά αντι­σώ­ματα. Δεν γνω­ρί­ζουμε αν μια πιθανή τρίτη δόση του ίδιου ή άλλου εμβο­λίου θα ήταν απο­τε­λε­σμα­τική. Αυτό θα το δούμε στη νέα μελέτη του ΕΚΠΑ με αυτό το αντι­κεί­μενο. Από την άλλη μεριά η προ­λη­πτική χορή­γηση μονο­κλω­νι­κών αντι­σω­μά­των, μηνιαίως (όταν αυτά πάρουν έγκριση για προ­λη­πτική χορή­γηση σε αυτούς τους ασθε­νείς), την περίοδο που υπάρχει μία έξαρση της παν­δη­μίας, ενδε­χο­μέ­νως να μπο­ρούσε να προ­στα­τεύ­σει τα άτομα που δεν μπορούν να έχουν μία ανο­σιακή από­κριση. Υπάρ­χουν τέτοιες μελέτες που είναι σε εξέλιξη στις ΗΠΑ».Η μελέτη της Θερα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής του ΕΚΠΑ, σύμφωνα με τον καθη­γητή, θα συνε­χι­στεί με τη μελέτη όλων των εμβο­λίων και την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά τους, μέχρι και 18 μήνες, μετά την πρώτη δόση τους.

Ακο­λου­θεί ανα­λυ­τικά το κείμενο της συνέ­ντευ­ξης :

Ερ: Ποιος ήταν ο σκοπός της μελέτης σας, σε ποια νοσο­κο­μεία διε­ξά­γε­ται από πότε, και σε τι δείγμα;

Απ: Στην Θερα­πευ­τική Κλινική της Ιατρι­κής Σχολής του ΕΚΠΑ, που εδρά­ζε­ται στο Νοσο­κο­μείο «Αλε­ξάν­δρα» από την αρχή των εμβο­λια­σμών του ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού, ξεκι­νή­σαμε εκτενή προ­ο­πτική μελέτη κατα­γρα­φής της ανο­σο­λο­γι­κής από­κρι­σης στον εμβο­λια­σμό έναντι του SARS-CoV-2, με κύριο ερευ­νητή τον καθη­γητή Αιμα­το­λο­γίας του ΕΚΠΑ κ. Ευάγ­γελο Τέρπο. Σκοπός αυτής της μελέτης, που έχει εγκρι­θεί από τις αρμό­διες αρχές στο επι­στη­μο­νικό συμ­βού­λιο του Νοσο­κο­μείου, είναι η εκτί­μηση της κινη­τι­κής των αντι­σω­μά­των, έναντι στοι­χείων της πρω­τε­ΐ­νης ακίδας, και επίσης ο προσ­διο­ρι­σμός εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των, έναντι του ιού SARS-CoV-2, σε υγειο­νο­μι­κούς που ήταν εθε­λο­ντές από το Νοσο­κο­μείο, σε άτομα άνω των 80 ετών, καθώς επίσης και σε ασθε­νείς με διά­φο­ρες νεο­πλα­σμα­τι­κές παθή­σεις τους οποίους παρα­κο­λου­θούμε και νοση­λεύ­ουμε, στο πλαίσιο της Ογκο­λο­γι­κής Αιμα­το­λο­γι­κής Μονάδας της Θερα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής. Πρό­κει­ται για άτομα που έλαβαν εμβόλιο είτε της εται­ρείας Pfizer είτε της Moderna. Τα μέχρι στιγμής απο­τε­λέ­σματα, έχουν δημο­σιευ­τεί με τη μορφή 20 άρθρων σε έγκριτα διεθνή περιο­δικά. Στην πιο πρό­σφατη δημο­σί­ευση έχουμε απο­τε­λέ­σματα στους υγειο­νο­μι­κούς και εργα­ζό­με­νους του ΓΝΑ «Αλε­ξάν­δρα» έξι μήνες μετά τον πλήρη εμβο­λια­σμό τους με το εμβόλιο των Pfizer/BioNTech. Στη μελέτη μετεί­χαν 308 υγειο­νο­μι­κοί και εργα­ζό­με­νοι στο νοσο­κο­μείο (με διάμεση ηλικία τα 48 έτη). Η μελέτη της Θερα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής του ΕΚΠΑ θα συνε­χι­στεί με τη μελέτη όλων των εμβο­λίων και την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά τους μέχρι και 18 μήνες μετά την πρώτη δόση τους.

Ερ: Πού και πώς έγινε ο προσ­διο­ρι­σμός των αντι­σω­μά­των;

Απ: Η μέτρηση των αντι­σω­μά­των έναντι του τμή­μα­τος RBD της πρω­τε­ΐ­νης ακίδας του ιού, έγινε στο Τμήμα Βιο­χη­μείας του νοσο­κο­μείου Παίδων «Αγία Σοφία» από την ομάδα του κυρίου Ιωάννη Παπα­σω­τη­ρίου. Η δε μέτρηση των εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των έγινε στο Τμήμα Βιο­λο­γίας του ΕΚΠΑ από την ομάδα του καθη­γητή Ιωάννη Τρου­γκά­κου. Τα αντι­σώ­ματα προσ­διο­ρί­στη­καν τις ημέρες 1 (D1, πριν την πρώτη δόση του εμβο­λίου), D8, D22 (πριν τη δεύτερη δόση του εμβο­λίου), D36 (δυο εβδο­μά­δες μετά τη δεύτερη δόση), D50 (τέσ­σε­ρις εβδο­μά­δες μετά τη δεύτερη δόση), 3 και 6 μήνες μετά τη δεύτερη δόση.

Ερ: Πώς κυμαί­νε­ται η τιμή των εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των στους 3 και στους 6 μήνες και τι ρόλο παίζει η ηλικία;

Απ: Οι τιμές των εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των παρου­σί­α­σαν σημα­ντική αύξηση την μέρα 22 και έφτασαν τη μέγιστη τιμή τους μετά τη δεύτερη δόση (D36), παρου­σιά­ζο­ντας ένα ρυθμό αύξησης 3% την ημέρα και φθά­νο­ντας μια διάμεση τιμή 97,2% εξου­δε­τέ­ρω­σης του ιού την ημέρα 36, δηλ δυο εβδο­μά­δες μετά τη δεύτερη δόση του εμβο­λίου. Οι τιμές παρέ­μει­ναν υψηλές την ημέρα 50 (διάμεση τιμή εξου­δε­τέ­ρω­σης ≥95%) όπως και 3 μήνες μετά τη δεύτερη δόση του εμβο­λίου (διάμεση τιμή εξου­δε­τέ­ρω­σης 92,7%). Παρά τη μικρή πτώση μετά τη δεύτερη εβδο­μάδα από τον πλήρη εμβο­λια­σμό, που ανέρ­χο­νταν σε 0,11% την ημέρα, άνω του 95% των εμβο­λια­σθέ­ντων είχαν υψη­λό­τα­τους τίτλους εξου­δε­τέ­ρω­σης του ιού περίπου 4 μήνες μετά την έναρξη του εμβο­λια­σμού τους. Όσον αφορά τα απο­τε­λέ­σματα του 6μήνου μετά τον πλήρη εμβο­λια­σμό η διάμεση τιμή εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των ήταν 81%. Στους 3 μήνες δεν υπήρχε κανείς με τιμές εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των κάτω από το όριο θετι­κό­τη­τος του 30%, ενώ 6 μήνες μετά τον πλήρη εμβο­λια­σμό μόνο το 2,59% (8 άτομα) είχε τιμές αντι­σω­μά­των κάτω από 30% και 12% είχε τιμές κάτω του 50%. Η μείωση του τίτλου των αντι­σω­μά­των ήταν μεγα­λύ­τερη τάξης μεγέ­θους στα άτομα ηλικίας 51-70 ετών συγκρι­τικά με αυτά ηλικίας 20-50 ετών, σε όλες τις χρο­νι­κές στιγμές των μετρή­σεων. Η μελέτη μας δείχνει ότι σε έναν υγιή πλη­θυ­σμό, ηλικίας κάτω των 70 που ήταν το δείγμα μας, υπάρχει μεν μία μικρή μείωση, αλλά αν κανείς χρη­σι­μο­ποι­ή­σει τις τιμές που έχουν στα­ντα­ρι­στεί για τα εξου­δε­τε­ρω­τικά αντι­σώ­ματα, στους έξι του­λά­χι­στον μήνες, η κάλυψη είναι ικα­νο­ποι­η­τική στη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των ατόμων που εμβο­λιά­στη­καν.

Ερ: Πόσο καιρό θα αισθα­νό­μα­στε ασφα­λείς μετά το εμβόλιο; Ακούμε συνεχώς δια­φο­ρε­τικά πράγ­ματα για την ανοσία

Απ. Έχετε απόλυτο δίκιο. Αυτό το οποίο γνω­ρί­ζουμε και από δικές μας μελέτες και από διε­θνείς με μεγάλο αριθμό ατόμων, είναι ότι υπάρχει μία στα­διακή μείωση των εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των, αλλά φαί­νε­ται ότι του­λά­χι­στον στον υγιή πλη­θυ­σμό, τα επίπεδα αυτά είναι ικα­νο­ποι­η­τικά για έξι με οκτώ μήνες. Τα απο­τε­λέ­σματα της δικής μας μελέτης δεί­χνουν την υψηλή απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του εμβο­λια­σμού, καθώς περίπου 7 μήνες μετά την πρώτη δόση του εμβο­λίου, σχεδόν όλοι οι υγιείς μετέ­χο­ντες στην μελέτη είχαν πολύ υψηλούς τίτλους προ­στα­σίας από την COVID-19. Στο ερώτημα της διάρ­κειας των εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των μετά τον εμβο­λια­σμό, αν κρί­νουμε από τα απο­τε­λέ­σματα σε Έλληνες ασθε­νείς που νόσησαν από COVID-19, και το 75% δια­τή­ρησε τα εξου­δε­τε­ρω­τικά αντι­σώ­ματα του­λά­χι­στον 8 μήνες μετά το πρώτο σύμ­πτωμα, πιστεύ­ουμε ότι τα αντι­σώ­ματα από τον εμβο­λια­σμό θα κρα­τή­σουν για του­λά­χι­στον ένα έτος στη μεγάλη πλειο­νό­τητα των υγειών ανθρώ­πων. Αυτό προ­κύ­πτει από το γεγονός ότι οι εμβο­λια­σθέ­ντες ανα­πτύσ­σουν τίτλους εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των πολύ υψη­λό­τε­ρους ακόμη και από όσους νόσησαν από COVID-19 και χρειά­στη­καν νοση­λεία, ενώ ο ρυθμός πτώσης τους είναι μικρός.

Ερ: Τελικά πόσο χρήσιμο είναι να κάνουμε τεστ αντι­σω­μά­των

Απ: Δεν υπάρχει ένδειξη ότι πρέπει να κάνουμε τεστ αντι­σω­μά­των στο γενικό πλη­θυ­σμό. Τα δεδο­μένα που σας ανέφερα υπο­στη­ρί­ζουν ότι οι υγιείς συμπο­λί­τες μας, ιδιαί­τερα μέχρι την ηλικία των 70 ετών, δεν χρειά­ζε­ται να κάνουν εξε­τά­σεις αντι­σω­μά­των, καθώς η πιθα­νό­τητα να μην έχουν ανα­πτύ­ξει υψηλούς τίτλους, ακόμη και 6 μήνες μετά τον πλήρη εμβο­λια­σμό, είναι σχεδόν μηδε­νική.

Ερ: Γνω­ρί­ζουμε ότι ασθε­νείς με αιμα­το­λο­γι­κές κακο­ή­θειες δεν έχουν καλή απά­ντηση στο εμβόλιο. Πώς θα αντι­με­τω­πί­σει η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα αυτές τις περι­πτώ­σεις;

Απ: Μελε­τή­σαμε ασθε­νείς με διά­φο­ρες αιμα­το­λο­γι­κές κακο­ή­θειες, πχ 276 ασθε­νείς με πολ­λα­πλούν μυέλωμα, 170 με λεμ­φώ­ματα δια­φό­ρων τύπων, 106 με χρόνια λεμ­φο­γενή λευ­χαι­μία και 86 ασθε­νείς με συστη­μα­τική αμυ­λο­εί­δωση. Τα απο­τε­λέ­σματα μάς δεί­χνουν ότι περίπου το 40% των ασθενών με τα παρα­πάνω νοσή­ματα δεν ανα­πτύσ­σουν εξου­δε­τε­ρω­τικά αντι­σώ­ματα. Τα νοσή­ματα αυτά, από τη φύση τους, συνο­δεύ­ο­νται από σοβαρή ανο­σο­κα­τα­στολή, ενώ και οι θερα­πείες που χορη­γού­νται επη­ρε­ά­ζουν σημα­ντικά την χημική ανο­σο­λο­γική αντα­πό­κριση, δηλ την παρα­γωγή αντι­σω­μά­των. Ιδιαί­τερα, αυτοί που λαμ­βά­νουν θερα­πεία με μονο­κλω­νικά αντι­σώ­ματα, ανα­πτύσ­σουν εξου­δε­τε­ρω­τικά αντι­σώ­ματα μετά τον εμβο­λια­σμό σε μικρά ποσοστά (μεταξύ 20%-40%). Το ερώτημα είναι ποια είναι η καλύ­τερη αντι­με­τώ­πιση αυτών των ασθενών, που δεν ανα­πτύσ­σουν αντι­σώ­ματα έναντι του SARS-CoV-2. Δεν γνω­ρί­ζουμε αν μια πιθανή τρίτη δόση του ίδιου ή άλλου εμβο­λίου θα ήταν απο­τε­λε­σμα­τική. Αυτό θα το δούμε στη νέα μελέτη του ΕΚΠΑ με αυτό το αντι­κεί­μενο. Από την άλλη μεριά η προ­λη­πτική χορή­γηση μονο­κλω­νι­κών αντι­σω­μά­των, μηνιαίως όταν αυτά πάρουν έγκριση για προ­λη­πτική χορή­γηση σε αυτούς τους ασθε­νείς, την περίοδο που υπάρχει μία έξαρση της παν­δη­μίας, ενδε­χο­μέ­νως να μπο­ρούσε να προ­στα­τεύ­σει αυτά τα άτομα που δεν μπορούν να έχουν μία ανο­σιακή από­κριση. Υπάρ­χουν τέτοιες μελέτες που είναι σε εξέλιξη στις ΗΠΑ.

Ερ: Επειδή σε λίγο καιρό ξεκι­νάει και ο εμβο­λια­σμός για γρίπη, έχετε γνώση πώς θα γίνο­νται τα δύο εμβόλια; Μαζί ή με διαφορά ημερών; Τι προ­βλέ­πε­ται;

Απ: Δεν υπάρχει κάποια αντέν­δειξη στο να γίνουν συγ­χρό­νως, αλλά επειδή καμία φορά μπορεί να έχουμε κάποιες ήπιες ανε­πι­θύ­μη­τες ενέρ­γειες από τα εμβόλια, θα μπο­ρούσε κανείς να τα κάνει με μία μικρή από­σταση, μίας εβδο­μά­δας ή ενός μήνα.

Πηγή in.gr