Ορια στον δανεισμό και νέες εισφορές φέρνει για τον Δήμο Ρόδου ο πίνακας συντελεστών του ΥΠΕΣ

• Ανώτατο όριο στο ετήσιο κόστος εξυ­πη­ρέ­τη­σης δανείων και νέα βάση υπο­λο­γι­σμού των υπο­χρε­ω­τι­κών εισφο­ρών καθο­ρί­ζουν οι απο­φά­σεις του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών που δημο­σιεύ­θη­καν στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως, σε εφαρ­μογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης • Για την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου το ανώτατο ετήσιο κόστος εξυ­πη­ρέ­τη­σης των δανείων της δια­μορ­φώ­νε­ται στο 20% επί του 14, δηλαδή στο 280% των Κεντρι­κών Αυτο­τε­λών Πόρων που της απο­δό­θη­καν! 

Σε πλήρη εφαρ­μογή τίθεται ο νέος μηχα­νι­σμός δημο­σιο­νο­μι­κής πει­θαρ­χίας για τους 332 δήμους και τις 13 περι­φέ­ρειες της χώρας, μετά τη δημο­σί­ευση στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως, στις 21 Ιουλίου 2026, δύο υπουρ­γι­κών απο­φά­σεων που εκδό­θη­καν κατ εξου­σιο­δό­τηση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, ο οποίος απο­τε­λεί νόμο του κράτους από τις 26 Ιουνίου 2026.

Πρό­κει­ται για την υπ αριθμόν 40287 απόφαση της 17ης Ιουλίου 2026, που καθο­ρί­ζει το ανώτατο ετήσιο κόστος εξυ­πη­ρέ­τη­σης της δημό­σιας πίστης δήμων και περι­φε­ρειών, και για την υπ’ αριθμόν 40932 απόφαση της 21ης Ιουλίου 2026, που μετα­βάλ­λει τη βάση υπο­λο­γι­σμού των εισφο­ρών οι οποίες επι­βάλ­λο­νται στους δήμους με ειδι­κούς νόμους. Κοινός παρο­νο­μα­στής και των δύο είναι ένας πίνακας συντε­λε­στών ανά δήμο, στον οποίο ο Δήμος Ρόδου κατα­τάσ­σε­ται με 4,5 και ο Δήμος Κω με 5, στις υψη­λό­τε­ρες θέσεις πανελ­λα­δικά. Αντί­θετα με ό,τι θα μπο­ρούσε να υπο­τε­θεί εκ πρώτης όψεως, οι ρυθ­μί­σεις δεν διευ­ρύ­νουν τη δανειο­λη­πτική ευχέ­ρεια των ΟΤΑ.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες που έχουν δει το φως της δημο­σιό­τη­τας και απο­δί­δο­νται σε ανώτερη πηγή του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, πρό­κει­ται για την ενερ­γο­ποί­ηση ενός διπλού φρένου χρέους γερ­μα­νι­κού τύπου, με ρητό στόχο να μην ξεπε­ρά­σει κανένας δήμος ή περι­φέ­ρεια ένα ορι­σμένο όριο δανει­σμού, ιδίως μετά το 2028, οπότε προ­βλέ­πε­ται να κλείσει η στρό­φιγγα των υφι­στά­με­νων επεν­δυ­τι­κών προ­γραμ­μά­των, όπως το «Αντώνης Τρίτσης».

Το διπλό φρένο χρέους

Το πρώτο σκέλος του μηχα­νι­σμού αφορά στο ετήσιο κόστος εξυ­πη­ρέ­τη­σης των δανείων που συνο­μο­λο­γούν οι δήμοι με ανα­γνω­ρι­σμένα πιστω­τικά ιδρύ­ματα ή χρη­μα­το­πι­στω­τι­κούς οργα­νι­σμούς της Ελλάδας και του εξω­τε­ρι­κού, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Ταμείου Παρα­κα­τα­θη­κών και Δανείων. Το κόστος αυτό δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει το 20% επί του συντε­λε­στή που αντι­στοι­χεί σε κάθε δήμο, εφαρ­μο­ζό­μενο επί των Κεντρι­κών Αυτο­τε­λών Πόρων που του απο­δό­θη­καν για την κάλυψη λει­τουρ­γι­κών και λοιπών γενικών δαπανών την προη­γού­μενη χρήση. Η ουσιώ­δης μετα­βολή σε σχέση με το προϊ­σχύ­σαν καθε­στώς είναι η βάση υπο­λο­γι­σμού. Μέχρι σήμερα το αντί­στοιχο όριο υπο­λο­γι­ζό­ταν ως ποσοστό 20% επί των τακτι­κών εσόδων κάθε δήμου, δηλαδή επί του συνόλου των επα­να­λαμ­βα­νό­με­νων εσόδων του, ενώ πλέον υπο­λο­γί­ζε­ται απο­κλει­στικά επί της κρα­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης, σταθ­μι­σμέ­νης με τον συντε­λε­στή. Το δεύτερο σκέλος, που λει­τουρ­γεί σωρευ­τικά με το πρώτο, ορίζει ότι το συνο­λικό χρέος κάθε ΟΤΑ δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει το 60% των συνο­λι­κών ετήσιων εσόδων του. Ο περιο­ρι­σμός αυτός δεν είναι νέος, καθώς ίσχυε για τους δήμους από τον Ιούλιο του 2010 και για τις περι­φέ­ρειες από τον Ιούνιο του 2012, ωστόσο επι­και­ρο­ποιεί­ται με νεό­τε­ρες ρήτρες, μεταξύ των οποίων η εξαί­ρεση από το συνο­λικό χρέος των δανεια­κών υπο­χρε­ώ­σεων που εξυ­πη­ρε­τού­νται από άλλον φορέα.

Η δεύτερη απόφαση μετα­φέ­ρει την ίδια λογική στις υπο­χρε­ω­τι­κές εισφο­ρές των δήμων. Οι εισφο­ρές που προ­βλέ­πο­νται από νομο­θε­τι­κές δια­τά­ξεις και κανο­νι­στι­κές πράξεις και υπο­λο­γί­ζο­νταν έως τώρα ως ποσοστό επί των τακτι­κών εσόδων, θα υπο­λο­γί­ζο­νται εφεξής με το ίδιο ανά είδος ποσοστό, πολ­λα­πλα­σια­ζό­μενο όμως με τον συντε­λε­στή κάθε δήμου και εφαρ­μο­ζό­μενο επί των Κεντρι­κών Αυτο­τε­λών Πόρων της προη­γού­με­νης κλει­σμέ­νης χρήσης. Για τις Περι­φέ­ρειες δια­πι­στώ­νε­ται ότι δεν υφί­στα­νται πλέον αντί­στοι­χες ετήσιες εισφο­ρές επί των τακτι­κών εσόδων.

Τι σημαί­νει ο συντε­λε­στής 4,5 για τη Ρόδο

Ο συντε­λε­στής κάθε δήμου δεν συνιστά επι­βρά­βευση ούτε αυτο­τε­λές προ­νό­μιο. Λει­τουρ­γεί ως σταθ­μι­στής που προ­σαρ­μό­ζει το ενιαίο ποσοστό 20% στα πραγ­μα­τικά οικο­νο­μικά μεγέθη κάθε δήμου, αντα­να­κλώ­ντας κατά βάση τη σχέση των ιδίων εσόδων του προς την κρατική επι­χο­ρή­γηση. Δεν είναι τυχαίο ότι τις υψη­λό­τε­ρες τιμές του πίνακα εμφα­νί­ζουν κατε­ξο­χήν του­ρι­στι­κοί δήμοι με ισχυρά ίδια έσοδα: η Μύκονος με 7, η Θήρα και ο Ασπρό­πυρ­γος με 5,5, η Κηφισιά, η Κασ­σάν­δρα, η Χερ­σό­νη­σος και η Κως με 5, ενώ με 4,5 ακο­λου­θούν η Ρόδος, το Μαρούσι, η Πάρος και τα Σπάτα Αρτέ­μιδα. Στο άλλο άκρο, με συντε­λε­στή 1, βρί­σκο­νται μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι όπως η Ανάφη, η Γαύδος, η Σίκινος και ο Άγιος Ευστρά­τιος.

Για τον Δήμο Ρόδου, το 4,5 σημαί­νει ότι το ανώτατο ετήσιο κόστος εξυ­πη­ρέ­τη­σης δανείων του δια­μορ­φώ­νε­ται στο 90% των ΚΑΠ λει­τουρ­γι­κών δαπανών της προη­γού­με­νης χρήσης. Το αν το όριο αυτό είναι στην πράξη ευρύ­τερο ή στε­νό­τερο από το προη­γού­μενο, που υπο­λο­γι­ζό­ταν επί των τακτι­κών εσόδων, εξαρ­τά­ται από τα πραγ­μα­τικά οικο­νο­μικά μεγέθη του δήμου και συγκε­κρι­μένα από το αν τα τακτικά έσοδά του υπερ­βαί­νουν ή υπο­λεί­πο­νται του 4,5πλασίου των ΚΑΠ του, στοι­χείο που δεν προ­κύ­πτει από τα κείμενα των απο­φά­σεων.

Βέβαιο είναι, πάντως, ότι ο ίδιος συντε­λε­στής λει­τουρ­γεί ταυ­τό­χρονα και ως πολ­λα­πλα­σια­στής στον υπο­λο­γι­σμό των υπο­χρε­ω­τι­κών εισφο­ρών του δήμου, γεγονός που καθιστά τη διπλή λει­τουρ­γία του κρίσιμο μέγεθος για τον οικο­νο­μικό προ­γραμ­μα­τι­σμό, τόσο από την πλευρά των περι­θω­ρίων δανει­σμού όσο και από την πλευρά των επι­βα­ρύν­σεων.

Η εικόνα στα υπό­λοιπα Δωδε­κά­νησα

Στα Δωδε­κά­νησα η δια­βάθ­μιση απο­τυ­πώ­νει τις δια­φο­ρές οικο­νο­μι­κού μεγέ­θους μεταξύ των νησιών. Την υψη­λό­τερη τιμή εμφα­νί­ζει η Κως με 5, που την κατα­τάσ­σει στην πρώτη πεντάδα των δήμων όλης της χώρας, και ακο­λου­θεί η Ρόδος με 4,5. Στη συνέ­χεια κατα­τάσ­σε­ται η Λέρος με 3, ενώ με 2,5 ακο­λου­θούν η Κάλυ­μνος, η Κάρ­πα­θος, η Πάτμος και η Νίσυρος. Συντε­λε­στή 2 λαμ­βά­νουν η Σύμη, η Τήλος και η Αστυ­πά­λαια και στη χαμη­λό­τερη βαθμίδα της περιο­χής, με 1,5, βρί­σκο­νται η Ηρωική Νήσος Κάσος, οι Λειψοί, το Αγα­θο­νήσι, η Χάλκη και η Μεγίστη. Πρα­κτικά, τα όρια εξυ­πη­ρέ­τη­σης δανείων των μεγάλων του­ρι­στι­κών δήμων του συμπλέγ­μα­τος υπο­λο­γί­ζο­νται σε πολ­λα­πλά­σιο των ΚΑΠ τους, ενώ οι μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι, με περιο­ρι­σμέ­νους πόρους και χαμηλό συντε­λε­στή, θα κινού­νται σε πολύ στε­νό­τερα περι­θώ­ρια, πάντοτε υπό τον πρό­σθετο και κοινό για όλους περιο­ρι­σμό του 60% στο συνο­λικό χρέος.

Η εικόνα για την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου

Στο Παράρ­τημα 2 της ΥΑ 40287, η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου λαμ­βά­νει συντε­λε­στή 14. Αυτό σημαί­νει ότι το ανώτατο ετήσιο κόστος εξυ­πη­ρέ­τη­σης των δανείων της δια­μορ­φώ­νε­ται στο 20% επί του 14, δηλαδή στο 280% των Κεντρι­κών Αυτο­τε­λών Πόρων που της απο­δό­θη­καν για λει­τουρ­γι­κές και λοιπές γενικές δαπάνες την προη­γού­μενη χρήση. Οι υψηλοί συντε­λε­στές των Περι­φε­ρειών σε σχέση με τους δήμους εξη­γού­νται από το ότι οι ΚΑΠ λει­τουρ­γι­κών δαπανών των Περι­φε­ρειών είναι πολύ μικρό μέγεθος σε σχέση με τα συνο­λικά τους έσοδα, οπότε ο σταθ­μι­στής ανα­πλη­ρώ­νει τη διαφορά βάσης.

Η θέση της στον πίνακα των 13 Περι­φε­ρειών είναι μεσαία προς χαμηλή. Το εύρος κινεί­ται από το 8 του Βορείου Αιγαίου έως το 33 της Θεσ­σα­λίας, με τη Δυτική Ελλάδα στο 28, τη Στερεά Ελλάδα στο 21, την Πελο­πόν­νησο και την Ανα­το­λική Μακε­δο­νία και Θράκη στο 20, την Κεντρική Μακε­δο­νία στο 18, την Ήπειρο στο 17, το Νότιο Αιγαίο στο 14, την Αττική, τα Ιόνια Νησιά και την Κρήτη στο 12 και τη Δυτική Μακε­δο­νία στο 10. Δηλαδή το Νότιο Αιγαίο έχει τον τέταρτο χαμη­λό­τερο συντε­λε­στή της χώρας, εικόνα αντε­στραμ­μένη σε σχέση με τους δήμους του, όπου Ρόδος και Κως βρί­σκο­νται στην κορυφή.

Κατά τα λοιπά, για την Περι­φέ­ρεια ισχύει ό,τι και για τους δήμους από τον νέο Κώδικα: το δεύτερο φρένο του 60% στο συνο­λικό χρέος επί των συνο­λι­κών εσόδων, που για τις Περι­φέ­ρειες προ­ϋ­πήρχε από τον Ιούνιο του 2012 και επι­και­ρο­ποιεί­ται, καθώς και το νέο πλαίσιο επι­τρε­πό­με­νων σκοπών δανει­σμού. Αντί­θετα, η δεύτερη απόφαση, η ΥΑ 40932 για τις εισφο­ρές, δεν την αγγίζει πρα­κτικά, αφού το άρθρο 2 δια­πι­στώ­νει ρητά ότι δεν προ­βλέ­πο­νται πλέον ετήσιες εισφο­ρές Περι­φε­ρειών υπο­λο­γι­ζό­με­νες επί των τακτι­κών εσόδων. Αν θέλεις, εντάσσω τα στοι­χεία αυτά ως πρό­σθετη ενότητα στο άρθρο.

Το θεσμικό πλαίσιο και οι σκοποί δανει­σμού

Παράλ­ληλα με το διπλό φρένο, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης οριο­θε­τεί εκ νέου και τους επι­τρε­πό­με­νους σκοπούς δανει­σμού. Οι δήμοι και οι Περι­φέ­ρειες μπορούν να συνο­μο­λο­γούν δάνεια για την άσκηση των αρμο­διο­τή­των τους και τις δράσεις που απορ­ρέ­ουν από αυτές, με το νέο πλαίσιο να επε­κτεί­νει, σύμφωνα με τα ίδια δημο­σιεύ­ματα, τις δυνα­τό­τη­τες χρη­μα­το­δό­τη­σης επεν­δύ­σεων, ενερ­γεια­κής ανα­βάθ­μι­σης, ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού και ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας. Η φιλο­σο­φία του συστή­μα­τος είναι διπλή: από τη μία διευ­κο­λύ­νε­ται ο ανα­πτυ­ξια­κός δανει­σμός, από την άλλη τίθε­νται σαφή και μετρή­σιμα όρια ώστε να απο­τρα­πεί η υπερ­χρέ­ωση των ΟΤΑ σε μια περίοδο που η χρη­μα­το­δό­τηση μέσω επεν­δυ­τι­κών προ­γραμ­μά­των βαίνει προς ολο­κλή­ρωση.