Μεγάλη άσκηση ραδιοερασιτεχνών στη Ρόδο για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών

• Διεθνής συνερ­γα­σία και ψηφιακά πρω­τό­κολλα στην υπη­ρε­σία της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας • Στόχος είναι ο συντο­νι­σμός των σταθμών από τα Δωδε­κά­νησα, τους όμορους νομούς, καθώς και από την Κύπρο και την Τουρκία

Σε πλήρη ετοι­μό­τητα τίθεται ο μηχα­νι­σμός των εθε­λο­ντών ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών την Κυριακή 10 Μαΐου 2026, με τη διε­ξα­γωγή της παν­δω­δε­κα­νη­σια­κής άσκησης «Κέρ­βε­ρος 2026».

Πρό­κει­ται για μια κομβική επι­χεί­ρηση τηλε­πι­κοι­νω­νια­κής αντα­πό­κρι­σης που προ­σο­μοιώ­νει το εφιαλ­τικό αλλά ανα­γκαίο σενάριο, ενός ισχυρού σεισμού με εκτε­τα­μέ­νες κατα­στρο­φές και θύματα σε ολό­κληρο το νησί της Ρόδου.

Η άσκηση, που διορ­γα­νώ­νε­ται από την Ένωση Ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών Δωδε­κα­νή­σου (ΕΡΔ), θα ξεκι­νή­σει στις 11:00 π.μ. και θα ολο­κλη­ρω­θεί το αργό­τερο έως τις 14:00. Στόχος είναι ο συντο­νι­σμός των σταθμών από τα Δωδε­κά­νησα, τους όμορους νομούς, καθώς και από την Κύπρο και την Τουρκία, ώστε να δια­σφα­λι­στεί η δια­τή­ρηση των τηλε­πι­κοι­νω­νια­κών γραμμών σε περί­πτωση καθο­λι­κής κατάρ­ρευ­σης των συμ­βα­τι­κών υπο­δο­μών.

Η ονο­μα­το­δο­σία της άσκησης εδρά­ζε­ται στην ελλη­νική μυθο­λο­γία, όπου ο Κέρ­βε­ρος, γιος του Εγκέ­λα­δου και της Έχιδνας, συμ­βο­λί­ζει την άγρυπνη φύλαξη. Στο σύγ­χρονο επι­χει­ρη­σιακό πλαίσιο, η επιλογή αυτή αντα­να­κλά την ανα­γκαιό­τητα για διαρκή εγρή­γορση των τηλε­πι­κοι­νω­νια­κών δικτύων απέ­να­ντι σε γεω­λο­γικά φαι­νό­μενα.

Ο σχε­δια­σμός της άσκησης «Κέρ­βε­ρος 2026» εστιά­ζει στην ικα­νό­τητα του ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνι­κού δικτύου να λει­τουρ­γή­σει ως αυτό­νομη υποδομή υπό συν­θή­κες κρίσης. Σε περι­πτώ­σεις φυσικών κατα­στρο­φών μεγάλης κλί­μα­κας, η υπερ­φόρ­τωση ή η φυσική κατα­στροφή των κεραιών κινητής τηλε­φω­νίας και των οπτικών ινών του δια­δι­κτύου καθιστά αδύνατη τη δια­χεί­ριση πλη­ρο­φο­ριών από τις κρα­τι­κές αρχές.

Ο στρα­τη­γι­κός στόχος της ΕΡΔ είναι η δημιουρ­γία ενός εναλ­λα­κτι­κού δικτύου που θα καλύ­πτει το σύνολο του ηλε­κτρο­μα­γνη­τι­κού φάσμα­τος, δια­σφα­λί­ζο­ντας τη ροή δεδο­μέ­νων μεταξύ των πλη­γει­σών περιο­χών και των κέντρων λήψης απο­φά­σεων.

Η σπου­δαιό­τητα της ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνι­κής συν­δρο­μής έγκει­ται στην απόλυτη τεχνική αυτάρ­κεια των μέσων που χρη­σι­μο­ποιού­νται. Σε αντί­θεση με τα εμπο­ρικά δίκτυα που απαι­τούν κεντρι­κούς σέρβερ και σταθερή παροχή ενέρ­γειας, οι ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες δύνα­νται να ανα­πτύ­ξουν σταθ­μούς βάσης, κινητές (mobile) ή φορητές (portable) μονάδες με ελά­χι­στες απαι­τή­σεις σε ενέρ­γεια.

Η χρήση μπα­τα­ριών, γεν­νη­τριών ή ηλιακών συστη­μά­των επι­τρέ­πει την παρου­σία τηλε­πι­κοι­νω­νια­κών κόμβων ακόμη και σε πλήρως απο­μο­νω­μένα σημεία. Αυτή η ευε­λι­ξία καθιστά τους ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες τον μονα­δικό κρίκο που μπορεί να παρα­μεί­νει λει­τουρ­γι­κός όταν όλες οι υπό­λοι­πες τεχνο­λο­γι­κές υπο­δο­μές σιωπούν. Επι­πλέον, η γνώση τους στη διάδοση των ραδιο­κυ­μά­των επι­τρέ­πει τη μετα­φορά μηνυ­μά­των σε μεγάλες απο­στά­σεις χωρίς την ανάγκη ενδιά­με­σων ανα­με­τα­δο­τών, κάτι που είναι κρίσιμο σε περι­πτώ­σεις ολο­κλη­ρω­τι­κής κατα­στρο­φής τοπικών δικτύων.

Η επι­χεί­ρηση εξε­λίσ­σε­ται σε τέσσερα στάδια, ακο­λου­θώ­ντας αυστηρό χρο­νο­διά­γραμμα και συγκε­κρι­μένα πρω­τό­κολλα εκπο­μπής, τα οποία αντι­κα­το­πτρί­ζουν την κλι­μά­κωση μιας πραγ­μα­τι­κής κρίσης:

1η Φάση (11:00 – 11:30): Η ενερ­γο­ποί­ηση του δικτύου. Η άσκηση ξεκινά με την ενερ­γο­ποί­ηση των βραχέων κυμάτων (HF) στη συχνό­τητα 7.150 LSB

. Οι σταθμοί από όλη την επι­κρά­τεια ανα­φέ­ρουν την ετοι­μό­τητά τους προς το κέντρο της ΕΡΔ. Σε αυτό το στάδιο, η έμφαση δίνεται στη δια­σπορά των σταθμών, ώστε να δια­σφα­λι­στεί ότι κάθε γεω­γρα­φικό δια­μέ­ρι­σμα του νησιού δια­θέ­τει του­λά­χι­στον έναν ενεργό πομπο­δέ­κτη.

2η Φάση (11:30 – 12:00): Η ψηφιακή γέφυρα. Επι­στρα­τεύ­ο­νται ψηφιακά μέσα για τη μετά­δοση γραπτών μηνυ­μά­των. Χρη­σι­μο­ποιού­νται πρω­τό­κολλα όπως το RTTY (ραδιο­τη­λε­τυ­πία), το PSK31 και το APRS (Automatic Packet Reporting System). Τα εργα­λεία αυτά εξα­σφα­λί­ζουν την απόλυτη ακρί­βεια στη δια­βί­βαση ευαί­σθη­των πλη­ρο­φο­ριών –όπως λίστες φαρ­μά­κων ή ονόματα πλη­γέ­ντων– προς το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών και τις κεντρι­κές αρχές Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, μειώ­νο­ντας το ανθρώ­πινο λάθος που μπορεί να προ­κύ­ψει από τη φωνη­τική επι­κοι­νω­νία σε περι­βάλ­λον υψηλού θορύβου.

3η Φάση (12:00 – 13:30): Επι­χει­ρή­σεις και συνερ­γα­σία. Απο­τε­λεί το κρι­σι­μό­τερο στάδιο της άσκησης. Μέσω των επα­να­λη­πτών VHF/UHF, πραγ­μα­το­ποιεί­ται η συλλογή πλη­ρο­φο­ριών για αγνο­ού­με­νους και θύματα από διάφορα σημεία της Ρόδου.

Στο κέντρο επι­χει­ρή­σεων παρί­στα­ται εκπρό­σω­πος της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας του Δήμου Ρόδου, ο οποίος λει­τουρ­γεί δια­δρα­στικά, αξιο­λο­γώ­ντας τη ροή των δεδο­μέ­νων.

Σε αυτή τη φάση, οι εθε­λο­ντι­κές ομάδες λαμ­βά­νουν πρω­το­βου­λίες για τον συντο­νι­σμό ανθρω­πι­στι­κής βοή­θειας, τρο­φο­δο­σίας και δια­κο­μι­δών, απο­δει­κνύ­ο­ντας ότι ο ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνης λει­τουρ­γεί ως ο νευ­ραλ­γι­κός κόμβος που συνδέει δια­φο­ρε­τι­κές δια­σω­στι­κές μονάδες.

4η Φάση (13:30 – 14:00): Δορυ­φο­ρική ζεύξη και σύγκλιση. Ολο­κλη­ρώ­νε­ται η αντα­πό­κριση μέσω των ψηφια­κών δικτύων Echolink και DMR, καθώς και της δορυ­φο­ρι­κής ζεύξης μέσω του γεω­στα­τι­κού δορυ­φό­ρου QO-100 στη συχνό­τητα 10.489.960 USB. Η χρήση δορυ­φο­ρι­κών μέσων θεω­ρεί­ται πλέον απα­ραί­τητη και συνεχής, προ­σφέ­ρο­ντας μια σταθερή εναλ­λα­κτική όταν οι επί­γειες κεραίες έχουν υποστεί ζημιές.

Για την άρτια διε­ξα­γωγή, κάθε συμ­με­τέ­χων σταθμός υπο­χρε­ού­ται να ακο­λου­θεί αυστηρά τις εντολές του κέντρου και να δια­βι­βά­ζει ένα συγκε­κρι­μένο πακέτο πλη­ρο­φο­ριών.

Αυτό περι­λαμ­βά­νει το δια­κρι­τικό σήμα (call sign), τον τύπο του εξο­πλι­σμού, το είδος της κεραίας και, το σημα­ντι­κό­τερο, τις ακρι­βείς γεω­γρα­φι­κές συντε­ταγ­μέ­νες σε μορφή WGS84.

Επι­προ­σθέ­τως, απαι­τεί­ται η αναφορά της εγγύ­τη­τας σε σταθ­μούς ασφα­λείας, όπως Αστυ­νο­μικά Τμήματα, Πυρο­σβε­στι­κούς Σταθ­μούς και Νοσο­κο­μεία.

Η δια­δι­κα­σία αυτή επι­τρέ­πει τη δημιουρ­γία ενός λεπτο­με­ρούς επι­χει­ρη­σια­κού χάρτη σε πραγ­μα­τικό χρόνο, ο οποίος είναι απα­ραί­τη­τος για την καθο­δή­γηση των επί­ση­μων κρα­τι­κών φορέων.

Η πει­θαρ­χία στη χρήση των συχνο­τή­των και η οικο­νο­μία χρόνου στις δια­βι­βά­σεις απο­τε­λούν τα θεμέλια της επι­τυ­χίας της άσκησης. Σε συν­θή­κες πραγ­μα­τι­κής κρίσης, η σωστή δια­χεί­ριση του χρόνου μετα­φρά­ζε­ται απευ­θείας σε σωμένες ανθρώ­πι­νες ζωές.

Η δυνα­τό­τητα των ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών να λει­τουρ­γούν ως γέφυρα μεταξύ της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης, των σωμάτων ασφα­λείας και των εθε­λο­ντι­κών ομάδων, προσ­δί­δει στο δίκτυο μια μονα­δική επι­χει­ρη­σιακή αξία.

Η άσκηση «Κέρ­βε­ρος 2026» ανα­δει­κνύει την ανάγκη για συνεχή ετοι­μό­τητα και πει­θαρ­χία στη χρήση των συχνο­τή­των.

Η ικα­νό­τητα του εθε­λο­ντι­κού αυτού μηχα­νι­σμού να λει­τουρ­γεί αυτό­νομα και συμπλη­ρω­μα­τικά προς τις κρα­τι­κές δομές, ενι­σχύει την κοι­νω­νική ανθε­κτι­κό­τητα απέ­να­ντι σε μελ­λο­ντι­κές προ­κλή­σεις.

Η προ­ε­τοι­μα­σία, όπως επι­ση­μαί­νε­ται στον επι­χει­ρη­σιακό σχε­δια­σμό της ΕΡΔ, απο­τε­λεί τη μονα­δική απο­τε­λε­σμα­τική μέθοδο αντι­με­τώ­πι­σης έκτα­κτων αναγκών. Η αφο­σί­ωση των ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών στην υπη­ρε­σία του κοι­νω­νι­κού συνόλου παρα­μέ­νει η εγγύηση ότι, ακόμη και στις πιο δυσμε­νείς συν­θή­κες, η επι­κοι­νω­νία, και κατ’ επέ­κταση η βοήθεια, θα είναι δια­σφα­λι­σμένη.