Δ. Ψαρράκης: «Η κυβέρνηση πρέπει να αφήσει την πραγματική αγορά να κάνει τη δουλειά της»

Κύριε Ψαρράκη, να ξεκι­νή­σουμε από την σημε­ρινή κατά­σταση όπως δια­μορ­φώ­νε­ται με την 3η αξιο­λό­γηση. Η κυβέρ­νηση δηλώνει ικα­νο­ποι­η­μένη από την πορεία της οικο­νο­μίας της Ελλάδας και μάλιστα ότι είμαστε έτοιμοι να βγούμε από το Μνη­μό­νιο τον Αύγου­στο. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Έχω την αίσθηση ότι κλείνει σιγά – σιγά ένας κύκλος που ξεκί­νησε με την περι­πέ­τεια της περιό­δου Βαρου­φάκη, την επει­σο­διακή δια­πραγ­μά­τευση, τα capital controls και το δημο­ψή­φι­σμα. Βρι­σκό­μα­στε πάλι εκεί που ήμασταν κατά την περίοδο της τελευ­ταίας συγκυ­βέρ­νη­σης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ. Αλλά αυτό είναι αλήθεια μόνο με όρους περιο­ρι­σμέ­νων δημο­σιο­νο­μι­κών δια­κυ­μάν­σεων. Στη πράξη είμαστε πολύ πιο πίσω καθώς το 2015 είχαμε τέσσερα πράγ­ματα που δεν τα έχουμε τώρα: (1) τέλος της εντα­τι­κής επι­τή­ρη­σης, (2) όχι μνη­μό­νιο, (3) απαί­τηση ισο­σκε­λι­σμέ­νων προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών, και (4) μία προ­λη­πτική πιστο­λη­πτική γραμμή. Τώρα, έχουμε (1) υπο­θη­κευ­μένη την εθνική περιου­σία για 100 χρόνια, (2) εντα­τική επι­τή­ρηση μέχρι το 2060, (3) μνη­μό­νιο που για επι­κοι­νω­νια­κούς λόγους λέμε ότι δεν υπάρχει, (4) παρά­λογα πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα, και (5) έλλειψη προ­λη­πτι­κής πιστο­λη­πτι­κής γραμμής. Αφήνω τους ανα­γνώ­στες να κοστο­λο­γή­σουν την παρούσα οικο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα σε σχέση με τη προη­γού­μενη του 2015. Δεν θα μιλήσω για ικα­νο­ποί­ηση ή δυσα­ρέ­σκεια. Θα επι­στήσω την προσοχή σας σε μία λεπτο­μέ­ρεια: Γιατί αρνεί­ται η παρούσα κυβέρ­νηση να ζητήσει από τους θεσμούς την ασφά­λεια μίας νέας προ­λη­πτι­κής πιστο­λη­πτι­κής γραμμής; Είναι πράγ­ματι και αυτό μέρος της ρητο­ρι­κής περί «καθαρής εξόδου»; Ή μήπως προτιμά να βρί­σκε­ται με το στα­γο­νό­με­τρο στις αγορές μέχρι τις εκλογές προ­σποιού­μενη ότι βγήκαμε από το μνη­μό­νιο, και μετά, αν δει ότι χάνει, να τινάξει στον αέρα με αλλο­πρό­σαλ­λες παροχές την όποια δημο­σιο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα, να φορ­τώ­σει την αστά­θεια στην επόμενη κυβέρ­νηση, η οποία χωρίς να έχει προ­λη­πτική πιστο­λη­πτική γραμμή δια­θέ­σιμη να χρεωθεί τέταρτο μνη­μό­νιο;

Κατά την άποψή σας, η Ελλάδα θα κατα­φέ­ρει να επα­νέλ­θει σε αυτό που λέμε «κανο­νι­κό­τητα» σύντομα;

Η κανο­νι­κό­τητα δεν είναι από­λυ­τος όρος στην οικο­νο­μία. Είναι σχε­τι­κός. Κανο­νι­κό­τητα σε σχέση με τι; Γιατί αν κανο­νι­κό­τητα είναι η επι­στροφή μας στο προϊόν που η χώρα παρή­γαγε μέχρι το 2010, τότε σε καμία περί­πτωση καθώς βρι­σκό­μα­στε 22% του ΑΕΠ μείον. Αν εννο­ούμε κανο­νι­κό­τητα την προ­σέγ­γιση του σημείου πλήρους απα­σχό­λη­σης, ή έστω απα­σχό­λη­σης στα επίπεδα του 2010, τότε και πάλι είμαστε 30% χαμη­λό­τερα. Αν εννο­ούμε ότι η οικο­νο­μία βρί­σκε­ται σε μία δια­δι­κα­σία στα­θε­ρής παρα­γω­γής κοντά στις πραγ­μα­τι­κές της δυνα­τό­τη­τες, τότε και πάλι φοβάμαι ότι μία ανά­πτυξη που κυμαί­νε­ται μεταξύ 0,5% και 1,2% το χρόνο, πάλι δεν προ­σι­διά­ζει με στα­θε­ρό­τητα. Μιλάμε για μία κατά­σταση, δεν θα πω νεκρι­κής ακαμ­ψίας, αλλά μετα-χειρουργικής στα­θε­ρό­τη­τας σε ένα κρεβάτι εντα­τι­κής όπου οι γιατροί λένε στους συγ­γε­νείς ότι «ο ασθενής διέφυγε το κίνδυνο και η κατά­στασή του είναι σταθερή». Με απλά λόγια όχι, δεν είναι σταθερή η οικο­νο­μική κατά­σταση. Μία οικο­νο­μία είναι πραγ­μα­τικά σταθερή όταν είναι στα­θε­ρο­ποι­η­μένο το ποσοστό ανά­πτυ­ξης κοντά στην πραγ­μα­τική ικα­νό­τητα της συνάρ­τη­σης κεφα­λαίου και εργα­σίας. Το στοί­χημα είναι όχι η στα­θε­ρό­τητα με την έννοια «μην πέσουμε πάλι» αλλά στα­θε­ρό­τητα στο ρυθμό επι­τά­χυν­σης της παρα­γω­γής και των τζίρων. Και για να γίνει αυτό πρέπει η οικο­νο­μία να μπορεί να παράγει πλούτο. Αυτή είναι η μεγα­λύ­τερη απο­τυ­χία της παρού­σας κυβέρ­νη­σης: όχι το τρίτο μνη­μό­νιο, αλλά η ανι­κα­νό­τητά της να δεχτεί ότι η πραγ­μα­τική αγορά θα βγάλει τη χώρα από την κρίση και η σθεναρή της άρνηση να αφήσει τους ανθρώ­πους στην ησυχία τους να δου­λέ­ψουν χωρίς να τους υφαρ­πά­ζει τα λίγα που ακόμα μπορούν να παρά­γουν. Το λέω συνέ­χεια: η Ελλάδα δεν χρειά­ζε­ται κάποια κυβέρ­νηση που να φέρει μία μαγική οικο­νο­μική πολι­τική. Χρειά­ζε­ται μία κυβέρ­νηση που η οικο­νο­μική της πολι­τική θα είναι να μην κάνει τίποτα και να αφήσει την πραγ­μα­τική αγορά να κάνει τη δουλειά της.

Πώς είναι το κλίμα στην Ευρώπη για την χώρα μας; Μετά τις πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις στην Γερ­μα­νία, εμφα­νί­σθηκε μια ανη­συ­χία στην Ευρω­παϊκή οικο­γέ­νεια.

Στα­θε­ρο­ποιεί­ται η κατά­σταση και εκεί και, καθώς πλέον έχουμε κυβέρ­νηση, επα­νέρ­χε­ται και η ΕΕ σε μία κατά­σταση θεσμι­κής προ­βλε­ψι­μό­τη­τας. Η αλήθεια είναι ότι αυτή η καθυ­στέ­ρηση στο Βερο­λίνο επέ­τρεψε στον Μακρόν να εξι­σορ­ρο­πή­σει τη θέση της Γαλλίας στον Γαλλο-Γερμανικό άξονα, μία Γαλλία που έχει γενικά πολύ λίγη δια­πραγ­μα­τευ­τική ισχύ λόγω της δύσκο­λης δημο­σιο­νο­μι­κής της θέσης. Οι επό­με­νοι μήνες θα είναι πολύ ενδια­φέ­ρο­ντες καθότι θα κριθούν οι τάσεις σε πολλές τρέ­χου­σες ανι­σορ­ρο­πίες, όπως για παρά­δειγμα η δημιουρ­γία του Ευρω­παϊ­κού Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού στο νέο Πολυ­ε­τές Οικο­νο­μικό Πλαίσιο (που θα κρίνει ποιοι τομείς της οικο­νο­μίας θα επι­δο­τη­θούν και πόσο), αλλά και ο ορί­ζο­ντας του Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού καθώς συζη­τάμε για πρώτη φορά το πλαίσιο να μην είναι πεντα­ε­τές αλλά μεγα­λύ­τερο (επτα­ε­τές ή δεκα­ε­τές), κάτι που θα οδη­γή­σει σε μεγα­λύ­τερη ευε­λι­ξία στη δια­κί­νηση των πόρων.

Πέρσι είχαμε το θρίλερ με την Κατα­λο­νία ενώ η Βρε­τα­νία δείχνει πολύ αμήχανη για το Brexit καθώς, αυτό θα επι­φέ­ρει αλυ­σι­δω­τές αντι­δρά­σεις στην οικο­νο­μία, στο εμπόριο ενώ θα έχει άμεσες επι­πτώ­σεις μέχρι και σε χώρες όπως η Σκωτία π.χ. Πώς θα το αντι­με­τω­πί­σει αυτό η ευρω­παϊκή οικο­γέ­νεια;

Φαί­νε­ται ότι απο­μα­κρύ­νε­ται το ενδε­χό­μενο του «σκληρού» Brexit. Το τελευ­ταίο κείμενο που βγήκε την προη­γού­μενη εβδο­μάδα μοιάζει περισ­σό­τερο σαν μία προ­σπά­θεια να ακυ­ρω­θεί το βρε­τα­νικό δημο­ψή­φι­σμα στη πράξη, κάτι που φαί­νε­ται αρχί­ζουν οι Βρε­τα­νοί πολίτες να θέλουν με όλο και μεγα­λύ­τε­ρες πλειο­ψη­φίες. Ίσως και η νέα μίνι-κρίση με τη Ρωσία να επι­σπεύ­σει την επα­να­προ­σέγ­γιση Λονδίνου-Βρυξελλών. Η δια­πραγ­μα­τευ­τική γραμμή της ΕΕ πάντως είναι ξεκά­θαρη. Κανένα Ευρω­παϊκό κράτος δεν μπορεί να έχει καλύ­τερη μετα­χεί­ριση εκτός ΕΕ από ότι εντός. Η καλύ­τερη κατά­σταση για έναν Ευρω­παίο είναι εντός της Ένωσης. Αυτό θα απο­τυ­πώ­νει η όποια συμ­φω­νία με τη Βρε­τα­νία. Και αυτό απο­τε­λεί και ισχυρό μήνυμα σε όλους αυτούς τους ευρω-σκεπτικιστές / λαϊ­κι­στές. Μόλις είδαν με την Βρε­τα­νία πόσο δύσκολη μπορεί να γίνει η θέση για τη χώρα τους αν βγει από την Ένωση, έχασαν και τη δύναμη του επι­χει­ρή­μα­τός τους και το μεγα­λύ­τερο μέρος των ακρο­α­τη­ρίων τους.

Θα ήθελα την άποψή σας για τον νέο πρόεδρο του Ευρω­παϊ­κού Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τι­κού Κόμ­μα­τος. Είναι άνθρω­πος από τον οποίο μπο­ρείτε να έχετε προσ­δο­κίες;

Ο Udo Bulman είναι μία πολύ σοβαρή επιλογή, και σίγουρα ουσια­στικά ανώ­τε­ρος και σοβα­ρό­τε­ρος από τον προ­κά­τοχό του Πιτ­τέλλα. Έχει εργα­στεί σε εξαι­ρε­τικά δύσκο­λους φακέ­λους, με τελευ­ταίο τον νόμο του Σχεδίου Γιούν­κερ για την επα­να­φορά της ανά­πτυ­ξης και των θέσεων εργα­σίας στην ΕΕ. Έχει ισχυ­ρό­τα­τες κοι­νω­νι­κές ευαι­σθη­σίες, έχει μεγάλη εμπει­ρία στο να αντι­μά­χε­ται την κυβέρ­νησή του (Γερ­μα­νία), χωρίς να φοβάται, και είναι πάντοτε τέλεια προ­ε­τοι­μα­σμέ­νος και πρό­θυ­μος να βοη­θή­σει. Για την Ελλάδα είναι μία καλή επιλογή καθώς γνω­ρί­ζει πολύ καλά το «θέατρο του οικο­νο­μι­κού παρα­λό­γου» στην χώρα μας και αντι­λαμ­βά­νε­ται στις λεπτο­μέ­ρειές του τις κοι­νω­νι­κές πιέσεις και ανάγκες. Δεν ξέρω αν θα προ­λά­βει να κάνει πολλά στους επό­με­νους 16 μήνες πριν λήξει η θητεία του, αλλά σίγουρα θα είναι όσα κάνει πολύ πιο ουσια­στικά και σοβαρά από όσα έκανε ο Πιτ­τέλλα σε τρει­σή­μισι χρόνια.