Σπορ ακριβό και για λίγους οι αερομεταφορές

Σύμφωνα με έρευνα του τμή­μα­τος Αερο­ναυ­πη­γι­κής και Αστρο­ναυ­τι­κής του αμε­ρι­κα­νι­κού πανε­πι­στη­μίου MIT, το κόστος μιας πτήσης αυξά­νε­ται κατά 33 σεντς για κάθε φορητό υπο­λο­γι­στή και κατά έξι και πέντε σεντς για κάθε μαξι­λάρι και περιο­δικό, αντί­στοιχα, που βρί­σκε­ται στην καμπίνα ενός αερο­σκά­φους. Εχοντας ως βάση μια τυπική πτήση σε Ευρώπη και Αμερική, οι ερευ­νη­τές του MIT υπο­λό­γι­σαν ότι οι αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες δαπα­νούν ετησίως περισ­σό­τερο από 1 εκατ. ευρώ και περίπου 5,2 εκατ. ευρώ για τα κινητά τηλέ­φωνα των επι­βα­τών και τα περιο­δικά που δια­τί­θε­νται εν πτήσει.

Αν ληφθεί υπόψη σειρά αστάθ­μη­των, ώς ένα βαθμό, παρα­γό­ντων, όπως η αύξηση της τιμής του πετρε­λαίου ή η ανα­γκα­στική αλλαγή πορείας, γίνεται, ίσως, κατα­νοητό γιατί οι αερο­με­τα­φο­ρές είναι ένα ακριβό σπορ για λίγους, απαι­τώ­ντας τον όσο το δυνατόν μεγα­λύ­τερο περιο­ρι­σμό του κόστους. Αυτή είναι η βασική αιτία για την οποία από το 2015 έως σήμερα τέσ­σε­ρις δια­φο­ρε­τι­κές ελλη­νι­κές αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες έχουν ανα­γκα­στεί να ανα­στεί­λουν τη δρα­στη­ριό­τητά τους, βασί­ζο­ντας όμως σε μεγάλο βαθμό το business plan τους στις επι­δο­τή­σεις για τις άγονες αερο­πο­ρι­κές γραμμές.

Με αφορμή δύο δια­με­τρικά αντί­θε­τες εξε­λί­ξεις, την παραγ­γε­λία αξίας έως 6,5 δισ. δολα­ρίων, από την Aegean, κατ’ ελά­χι­στον 46 νέων αερο­πλά­νων Airbus της οικο­γέ­νειας Α320neo και Α321neo έως το 2025 (με δυνα­τό­τητα προ­σθή­κης 12 επι­πλέον αερο­σκα­φών) και την αιφ­νί­δια διακοπή πτήσεων της Astra Airlines, παρά­γο­ντες των αερο­με­τα­φο­ρών ανα­φέ­ρουν ότι η συγκε­κρι­μένη αγορά απο­τε­λεί «κλειστό κλαμπ» για νεοει­σερ­χό­με­νους παίκτες. Είναι ενδει­κτικό ότι απαι­τή­θη­καν κεφα­λαιου­χι­κές δαπάνες άνω των 150 εκατ. ευρώ προ­κει­μέ­νου μια μικρή ελλη­νική αερο­πο­ρική εται­ρεία να κατα­φέ­ρει να οργα­νώ­σει το πτητικό έργο της.

Σύμφωνα με τους ειδι­κούς, προ­κει­μέ­νου μια αερο­πο­ρική εται­ρεία να έχει ικα­νο­ποι­η­τι­κές απο­δό­σεις (yields) και το κόστος ανά επιβάτη να δια­τη­ρεί­ται σε χαμηλά επίπεδα, απαι­τεί­ται ο συντε­λε­στής πλη­ρό­τη­τας των αερο­σκα­φών της να είναι της τάξης του 80% ή μεγα­λύ­τε­ρος. Για παρά­δειγμα, η Aegean το εννε­ά­μηνο του 2019 είχε συντε­λε­στή πλη­ρό­τη­τας 84,5% έναντι 83,6% το 2018. Δεν είναι τυχαίο ότι προτού ο αερο­με­τα­φο­ρέας συγ­χω­νευ­θεί με την Olympic Air, οι δύο εται­ρείες είχαν απο­δυ­θεί σε έναν πόλεμο τιμών με στόχο να αυξή­σουν τις χιλιο­με­τρι­κές θέσεις (ASKs) και κατ’ επέ­κταση να εξα­σφα­λί­σουν υψηλούς συντε­λε­στές πλη­ρό­τη­τας. Ωστόσο, στη μικρή ελλη­νική αγορά η συγ­χώ­νευση των δύο αερο­πο­ρι­κών υπήρξε μονό­δρο­μος, γεγονός που επέ­τρεψε, από το 2014 και έπειτα, στην Aegean να εξοι­κο­νο­μή­σει κεφά­λαια 35 εκατ. ευρώ μόνο από την ενο­ποί­ηση διοι­κη­τι­κών υπη­ρε­σιών.

Με τον περιο­ρι­σμό του κόστους να δημιουρ­γεί το συγκρι­τικό πλε­ο­νέ­κτημα, η Aegean επέν­δυσε στην αγορά νέας γενιάς αερο­σκα­φών της οικο­γέ­νειας Α320neo και Α321neo, που αυξά­νουν τον χρόνο πτήσης κατά δύο επι­πλέον ώρες και επι­τρέ­πουν επι­πλέον 600 έως 1.500 χλμ. ανά τύπο αερο­σκά­φους. Υστερα και από την παρα­λαβή τριών ακόμη αερο­σκα­φών το καλο­καίρι, ο στόλος της Aegean θα ανέλθει σε 65 αερο­σκάφη, ενώ το δίκτυό της θα εκτεί­νε­ται σε 155 προ­ο­ρι­σμούς και 44 χώρες για το 2020. Με τον τρόπο αυτό η αερο­πο­ρική πετυ­χαί­νει να μειώσει το λει­τουρ­γικό κόστος, δεδο­μέ­νου ότι τα νέα αερο­πλάνα προ­σφέ­ρουν μειω­μένη κατα­νά­λωση καυ­σί­μου έως 15%, και να αυξήσει τα έσοδα λόγω της προ­σφο­ράς μεγα­λύ­τε­ρου αριθμού θέσεων σε περισ­σό­τε­ρους προ­ο­ρι­σμούς.

Oσον αφορά τους υπό­λοι­πους παίκτες της αγοράς, η Ellinair του Μπόρις Μου­ζε­νίδη επι­κε­ντρώ­νε­ται στη σύνδεση Θεσ­σα­λο­νί­κης, Αθήνας, Ηρα­κλείου και Αράξου με τη Μόσχα και με γει­το­νι­κούς αυτής προ­ο­ρι­σμούς, προ­σφέ­ρο­ντας μικρό αριθμό πτήσεων εσω­τε­ρι­κού. Η Sky Express εκτελεί πτήσεις μόνο στο εσω­τε­ρικό, επι­χει­ρώ­ντας να δια­τη­ρή­σει, λόγω και της σύντο­μης διάρ­κειας των πτήσεων, χαμηλά το κόστος.

Ο αντα­γω­νι­σμός ψαλι­δί­ζει το περι­θώ­ριο λει­τουρ­γι­κών κερδών

Δεδο­μέ­νου ότι το σύνολο των αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών, εγχώ­ριων και ξένων, επι­διώ­κει την αύξηση της προ­σφε­ρό­με­νης χωρη­τι­κό­τη­τάς τους προς την Ελλάδα, η ενί­σχυση του περι­θω­ρίου των λει­τουρ­γι­κών κερδών (Ebitda) και των λει­τουρ­γι­κών κερδών προ φόρων, χρη­μα­το­δο­τι­κών απο­τε­λε­σμά­των, απο­σβέ­σεων και μισθώ­σεων αερο­σκα­φών (Ebitdar) καθί­στα­ται ένα εγχεί­ρημα με μεγάλο βαθμό δυσκο­λίας.

Ενδει­κτικά, η ισπα­νική χαμηλού κόστους Volotea κατά τη φετινή θερινή σεζόν ξεκινά τη δρα­στη­ριό­τητά της στο αερο­δρό­μιο της Θεσ­σα­λο­νί­κης «Μακε­δο­νία» με δύο νέα δρο­μο­λό­για από και προς Ηρά­κλειο και Μύκονο. Επίσης, από την άνοιξη, η αερο­πο­ρική θα συνδέει την Αθήνα με τέσ­σε­ρις προ­ο­ρι­σμούς του εξω­τε­ρι­κού (Μασ­σα­λία, Λυών, Σπλιτ, Κάλιαρι).

Η ιρλαν­δική Ryanair, που εφαρ­μό­ζει πιστά το δόγμα «το low cost είναι ο βασι­λιάς», έχει πάψει από τον Απρίλιο του 2019 να συνδέει την Αθήνα με τη Θεσ­σα­λο­νίκη, απόφαση που ήρθε λίγες εβδο­μά­δες μετά την αιφ­νί­δια εκτροπή της πτήσης της προς την Τιμι­σο­άρα της Ρου­μα­νίας λόγω των και­ρι­κών συν­θη­κών που επι­κρα­τού­σαν στο αερο­δρό­μιο «Μακε­δο­νία». Η εται­ρεία, που προ­σαρ­μό­ζει το πτητικό της πρό­γραμμα με… οδηγό την περι­κοπή κόστους, επα­να­φέ­ρει από τον Μάρτιο τη σύνδεση της Αθήνας με τα Χανιά, πτήση την οποία είχε καταρ­γή­σει αιφ­νι­δια­στικά από την 1η Ιουνίου 2018, όπως και τις Θεσ­σα­λο­νίκη – Χανιά και Αθήνα – Ρόδος, απο­δί­δο­ντας την κίνηση αυτή στις υψηλές χρε­ώ­σεις των ελλη­νι­κών αερο­δρο­μίων. Παρά τις προ­σπά­θειες για μείωση των δαπανών, κατά το 2019 το κόστος για την αερο­πο­ρική ενι­σχύ­θηκε σε ποσοστό 16% λόγω της αύξησης της τιμής του πετρε­λαίου και του μισθο­λο­γι­κού κόστους, με τη Ryanair να ανα­γκά­ζε­ται να αυξήσει τις απο­δο­χές των πιλότων της, οι οποίοι είχαν προ­χω­ρή­σει σε πολυ­ή­με­ρες απερ­γίες.

Ακόμη, η Cyprus Airways συνδέει από τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο την Αθήνα με την Πάφο με τρεις εβδο­μα­διαίες πτήσεις. Παρ’ όλα αυτά, ο αντα­γω­νι­σμός μεταξύ των εγχώ­ριων παικτών έχει απο­δυ­να­μω­θεί, ύστερα από την ανα­στολή πτήσεων της Astra Airlines, η οποία βρί­σκε­ται, σύμφωνα με όσα ανα­φέ­ρουν πηγές της εται­ρείας στην «Κ», σε συζη­τή­σεις με Κινέ­ζους επεν­δυ­τές με αντι­κεί­μενο την είσοδό τους στο μετο­χικό κεφά­λαιο της αερο­πο­ρι­κής. Σε κάθε περί­πτωση, του­λά­χι­στον κατά την ερχό­μενη του­ρι­στική περίοδο, τα αερο­σκάφη της Astra θα παρα­μεί­νουν καθη­λω­μένα, με απο­τέ­λε­σμα οι ελλη­νι­κές αερο­πο­ρι­κές να περιο­ρί­ζο­νται συνο­λικά σε τρεις (Aegean, Ellinair, Sky Express). Πάντως, φέτος, όπως ανα­φέ­ρουν παρά­γο­ντες της αγοράς, οι… αερο­μα­χίες για το δίκτυο του εσω­τε­ρι­κού θα είναι μικρό­τε­ρης έντασης, καθώς εκτός από τη διακοπή λει­τουρ­γίας της Astra Airlines, οι low cost αερο­με­τα­φο­ρείς εστιά­ζουν στις συν­δέ­σεις ελλη­νι­κών του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών με το εξω­τε­ρικό. Αυτό, όταν το 2018, για πρώτη φορά στην αγορά εσω­τε­ρι­κού, έδιναν ισχυρό «παρών», εκτός από τις τέσ­σε­ρις ελλη­νι­κές αερο­πο­ρι­κές, οι low cost Ryanair και Volotea.

Ανα­πό­φευ­κτα τα «λουκέτα» στην παγκό­σμια αερο­πο­ρική αγορά

Οπως ανα­φέ­ρε­ται στην αερο­πο­ρική αγορά, τα αερο­σκάφη κοστί­ζουν ακριβά όταν δεν πετούν και συνεπώς δεν προ­σφέ­ρουν χιλιο­με­τρι­κές θέσεις. Ωστόσο, η δια­τή­ρηση υψηλής συχνό­τη­τας πτήσεων απο­τε­λεί ένα εξίσου κοστο­βόρο εγχεί­ρημα, απαι­τώ­ντας μεγά­λους συντε­λε­στές πλη­ρό­τη­τας. Πρό­κει­ται για μια δύσκολη, συνεχώς μετα­βαλ­λό­μενη εξίσωση, της οποίας τη λύση λιγο­στοί παίκτες των αερο­με­τα­φο­ρών, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και παγκο­σμίως, κατα­φέρ­νουν να ανα­κα­λύ­πτουν, με απο­τέ­λε­σμα τα βρα­χύ­βια εγχει­ρή­ματα να είναι πολυά­ριθμα.

Στη χώρα μας, μία από τις πλέον χαρα­κτη­ρι­στι­κές περι­πτώ­σεις αφορά τη Sky Greece, αερο­πο­ρική Ελλήνων ομο­γε­νών, η οποία ιδρύ­θηκε το 2012, έλαβε άδεια πτη­τι­κού έργου το 2014, ενώ τον Απρίλιο του 2015 οι επι­κε­φα­λής της παρου­σί­α­σαν το πρό­γραμμα των υπε­ρα­τλα­ντι­κών πτήσεων. Ενώ, όμως, είχαν εξαγ­γεί­λει επέν­δυση 45 εκατ. ευρώ για την από­κτηση στόλου έξι αερο­σκα­φών, που θα πραγ­μα­το­ποιεί πτήσεις από το Μόντρεαλ, το Τορόντο και τη Νέα Υόρκη προς την Αθήνα και τη Θεσ­σα­λο­νίκη, εντέλει ο αερο­με­τα­φο­ρέας περιο­ρί­στηκε στη χρήση ενός Boeing 767 και ενός μισθω­μέ­νου Airbus 330. Στις 27 Αυγού­στου 2015, μόλις τέσ­σε­ρις μήνες από τις φιλό­δο­ξες ανα­κοι­νώ­σεις για την έναρξη υπε­ρα­τλα­ντι­κών πτήσεων, η εται­ρεία ετέθη σε καθε­στώς παύσης πλη­ρω­μών.

Σε ανα­στολή της λει­τουρ­γίας της προ­χώ­ρησε τον Οκτώ­βριο του 2015 και η εται­ρεία Μινω­ι­κές Αερο­γραμ­μές (Minoan Air), η οποία εκτε­λούσε δρο­μο­λό­για από και προς Αθήνα, Ηρά­κλειο, Αλε­ξαν­δρού­πολη, Ρόδο, Θεσ­σα­λο­νίκη, Κω, Μυτι­λήνη, Μύκονο και Σαντο­ρίνη, ενώ το 2012 είχε συμ­με­τά­σχει στον δια­γω­νι­σμό για τη διεκ­δί­κηση των άγονων γραμμών. Στη λίστα των εται­ρειών που διέ­κο­ψαν τη λει­τουρ­γία τους ανήκουν επίσης η Hermes Airlines και η Aeroland, που πραγ­μα­το­ποιού­σαν κατά βάση πτήσεις charter.

Στην Ευρώπη, από τη λίστα των χρε­ο­κο­πη­μέ­νων αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών ξεχω­ρί­ζει η βρε­τα­νική Thomas Cook, η οποία αδυ­να­τώ­ντας να ανα­διαρ­θρώ­σει τον τρα­πε­ζικό δανει­σμό της τάξης 2 δισ. ευρώ ανα­γκά­στηκε να βάλει «λουκέτο». Βασική αιτία για τη χρε­ο­κο­πία του του­ρι­στι­κού ομίλου –που διέθετε δική του αερο­πο­ρική εται­ρεία– υπήρξε η αδυ­να­μία αντι­με­τώ­πι­σης του ισχυρού αντα­γω­νι­σμού των χαμηλού κόστους αερο­με­τα­φο­ρέων, αλλά και προ­σαρ­μο­γής στα νέα δεδο­μένα που δημιούρ­γησε η διείσ­δυση των online πωλή­σεων εισι­τη­ρίων. Στο «κλαμπ» των χρε­ο­κο­πη­μέ­νων αερο­με­τα­φο­ρέων της Ευρώπης ανήκουν η σλο­βε­νικη Adria Airways, η βρε­τα­νική Flybmi, οι γαλ­λι­κές Aigle Azur και XL Airways και η γερ­μα­νική Germania που εκτε­λούσε πτήσεις προς 42 προ­ο­ρι­σμούς.

Παγκο­σμίως, το 2019, το δεύτερο μεγα­λύ­τερο χτύπημα για την αερο­πο­ρική βιο­μη­χα­νία μετά αυτό της Thomas Cook, προήλθε από την ινδική, θυγα­τρική της Etihad Airways, Jet Airways, που διέθετε κερ­δο­φο­ρία της τάξης των 3,2 δισ. ευρώ, σύμφωνα με στοι­χεία για τη χρήση 2017-2018. Ωστόσο, η αερο­πο­ρική, που ήταν εισηγ­μένη στο χρη­μα­τι­στή­ριο της Βομβάης, υπο­χρε­ώ­θηκε σε απότομη προ­σγεί­ωση. Ελλεί­ψει ρευ­στό­τη­τας δεν ήταν σε θέση να πλη­ρώ­σει ούτε τους βασι­κούς πιστω­τές της, όπως οι εται­ρείες εκμί­σθω­σης αερο­σκα­φών και προ­μή­θειας καυ­σί­μων.

Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι πέρυσι έσβησαν τις μηχανές περίπου 20 αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες σε όλο τον κόσμο.

Ακριβό καύσιμο

Κατά 16 εκατ. ευρώ επη­ρέ­ασε τα απο­τε­λέ­σματα του εννε­α­μή­νου 2019 της Aegean η αύξηση του μέσου μονα­διαίου κόστους καύ­σι­μου. Παγίως, η αερο­πο­ρική πραγ­μα­το­ποιεί αντι­στάθ­μιση κιν­δύ­νου (hedge), καλύ­πτο­ντας το μεγα­λύ­τερο μέρος των αναγκών της για καύσιμα. Πάντως, τους πρώτους εννέα μήνες του 2019 η εισηγ­μένη προ­σέ­φερε 8% περισ­σό­τε­ρες χιλιο­με­τρι­κές θέσεις.

Υψηλές επι­δό­σεις

Το 1,47 εκατ. επι­βά­τες άγγιξε τον Ιανουά­ριο η επι­βα­τική κίνηση στο αερο­δρό­μιο «Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος», κατα­γρά­φο­ντας άνοδο 5,7%. Οι διε­θνείς επι­βά­τες σημεί­ω­σαν άνοδο κατά 10,1%, ξεπερ­νώ­ντας για πρώτη φορά τον συγκε­κρι­μένο μήνα το ψυχο­λο­γικό όριο του ενός εκα­τομ­μυ­ρίου.

Δεν το γλίτωσε

O CEO της Ryanair, Μάικλ Ο’ Λίρι, θεω­ρεί­ται ο βασι­λιάς του «low cost». Ωστόσο, το 2019 δεν κατά­φερε να απο­φύ­γει το αυξη­μένο κόστος καυ­σί­μου, με τη σχετική δαπάνη να αυξά­νε­ται κατά περίπου μισό δισ. ευρώ σε σύγκριση με το 2018. Δεν γλίτωσε ούτε την αύξηση του κόστους μισθο­δο­σίας των πιλότων κατά 20%.

πηγή kathimerini.gr

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΕΛΕΒΕΓΚΟΣ