Ρύθμιση για τακτοποίηση αυθαιρέτων εντός δασών

H δυ­να­τό­τη­τα τα­κτο­ποί­η­σης αυ­θαι­ρέ­των σε δάση για 30 έτη μετά την εκ­πό­νη­ση οι­κο­νο­μο­τε­χνι­κής με­λέ­της, μέσω ενός πλαι­σί­ου που θα κα­ταρ­τί­ζε­ται ανά ομά­δες πε­ριο­χών και θα προ­ε­γκρί­νε­ται από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας, είναι η πρό­τα­ση του υπουρ­γεί­ου Πε­ρι­βάλ­λο­ντος για τις οι­κι­στι­κές πυ­κνώ­σεις. Κύ­ριος στό­χος του υπουρ­γεί­ου είναι να μην έχει η νέα ρύθ­μι­ση την τύχη της προη­γού­με­νης, η οποία ακυ­ρώ­θη­κε από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας ως αντι­συ­νταγ­μα­τι­κή. Ως δείγ­μα συμ­μόρ­φω­σης με την από­φα­ση, το υπουρ­γείο «θα αναρ­τή­σει τις πε­ριο­χές» που εξαι­ρέ­θη­καν προ­σω­ρι­νά από τον δα­σι­κό χάρτη όντας μέσα στα όρια οι­κι­στι­κών πυ­κνώ­σε­ων.

Οι ρυθ­μί­σεις θα πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται σε σχέ­διο νόμου του υπουρ­γεί­ου Πε­ρι­βάλ­λο­ντος, που θα αφορά μια σειρά από ζη­τή­μα­τα (πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή αδειο­δό­τη­ση, σύ­στη­μα δια­χεί­ρι­σης προ­στα­τευό­με­νων πε­ριο­χών, δα­σι­κοί χάρ­τες, κτη­μα­το­λό­γιο) και ανα­μέ­νε­ται να δοθεί σε δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση μέσα στις επό­με­νες ημέ­ρες. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «Κ», η ρύθ­μι­ση για τις οι­κι­στι­κές πυ­κνώ­σεις, δη­λα­δή τις ομά­δες αυ­θαι­ρέ­των μέσα σε δάση και δα­σι­κές εκτά­σεις, θα είναι η ακό­λου­θη:

Κατ’ αρχήν, σε συμ­μόρ­φω­ση με την από­φα­ση του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας (αρ. 685-688/2019, Ολο­μέ­λεια), οι πε­ριο­χές που υπέ­δει­ξαν οι δήμοι (πλην 24, που δεν αντα­πο­κρί­θη­καν) ως οι­κι­στι­κές πυ­κνώ­σεις προ­κει­μέ­νου να εξαι­ρε­θούν από την ανάρ­τη­ση, θα αναρ­τη­θούν κα­νο­νι­κά. Eτσι, οι ιδιο­κτή­τες των αυ­θαι­ρέ­των θα τε­θούν «επί ίσοις όροις» με τους υπο­λοί­πους πο­λί­τες απέ­να­ντι στον νόμο, έχο­ντας το δι­καί­ω­μα να υπο­βά­λουν αντίρ­ρη­ση στο πε­ριε­χό­με­νο του δα­σι­κού χάρτη ή αί­τη­ση διόρ­θω­σης προ­δή­λου σφάλ­μα­τος.

Πα­ράλ­λη­λα, θα ενερ­γο­ποι­η­θεί μια χω­ρι­στή δια­δι­κα­σία, η οποία θα οδη­γεί τε­λι­κώς στην «τα­κτο­ποί­η­ση» για 30 έτη των πα­ρά­νο­μων κτι­ρί­ων. Μέσω ει­δι­κής πλατ­φόρ­μας (πι­θα­νό­τα­τα στην Ελ­λη­νι­κό Κτη­μα­το­λό­γιο, που ούτως ή άλλως χει­ρί­ζε­ται το θέμα των δα­σι­κών χαρ­τών), ο εν­δια­φε­ρό­με­νος θα μπο­ρεί να υπο­βά­λει αί­τη­ση υπα­γω­γής εντός 6 μηνών από την έναρ­ξη ισχύ­ος του νόμου. Με την υπο­βο­λή της δή­λω­σης, αυ­τό­μα­τα θα ανα­στέλ­λο­νται προ­σω­ρι­νά όλες οι διοι­κη­τι­κές κυ­ρώ­σεις για το ακί­νη­το (πρό­στι­μο, διοι­κη­τι­κή απο­βο­λή, κα­τε­δά­φι­ση). Η δια­δι­κα­σία αυτή θα ισχύ­ει και για τις πε­ριο­χές όπου ο δα­σι­κός χάρ­της δεν έχει ακόμα αναρ­τη­θεί, ή ο δήμος δεν «δή­λω­σε» στο υπουρ­γείο τα όρια των οι­κι­στι­κών πυ­κνώ­σε­ων.

Οι­κο­νο­μο­τε­χνι­κές με­λέ­τες

Οταν ολο­κλη­ρω­θεί η συλ­λο­γή όλων των αι­τη­μά­των, τότε οι Διευ­θύν­σεις Δασών θα συ­ντά­ξουν ανά Πε­ρι­φέ­ρεια οι­κο­νο­μο­τε­χνι­κές με­λέ­τες. Στό­χος των με­λε­τών αυτών είναι να κα­θο­ρι­στεί ποιες πε­ριο­χές συ­νι­στούν (άτυ­πες αλλά ου­σια­στι­κά ορ­γα­νω­μέ­νες ή ημι-ορ­γα­νω­μέ­νες) ενό­τη­τες και ως εκ τού­του η κα­τε­δά­φι­σή τους θα είχε δυ­σμε­νέ­στε­ρες συ­νέ­πειες για το δα­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον από τη δια­τή­ρη­σή τους, συ­νε­κτι­μώ­ντας πα­ράλ­λη­λα και το κοι­νω­νι­κό / οι­κο­νο­μι­κό κό­στος της κα­τε­δά­φι­σης. Από τις πε­ρι­πτώ­σεις αυτές θα εξαι­ρού­νται συ­γκε­κρι­μέ­νες κα­τη­γο­ρί­ες πε­ριο­χών που προ­στα­τεύ­ο­νται από την πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή ή αρ­χαιο­λο­γι­κή νο­μο­θε­σία.

Στις πε­ρι­πτώ­σεις, λοι­πόν, που από τη με­λέ­τη θα προ­τεί­νε­ται ως πιο συμ­φέ­ρου­σα η δια­τή­ρη­ση των οι­κι­σμών αυ­θαι­ρέ­των, αυτό θα γί­νε­ται τε­λι­κά μέσω Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος (όπως αντι­στοί­χως γί­νε­ται σή­με­ρα για την έγκρι­ση ή τρο­πο­ποί­η­ση ενός πο­λε­ο­δο­μι­κού σχε­δί­ου), επο­μέ­νως θα πρέ­πει να ελεγ­χθεί πρώτα από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας.

Εφό­σον το ανώ­τα­το ακυ­ρω­τι­κό δι­κα­στή­ριο δώσει το πρά­σι­νο φως, τότε όποιος έχει υπο­βά­λει αί­τη­ση υπα­γω­γής θα κλη­θεί να συ­μπλη­ρώ­σει την αί­τη­σή του ώστε να απο­φα­σι­στεί αν το αυ­θαί­ρε­τό του μπο­ρεί να υπα­χθεί στη ρύθ­μι­ση ή όχι. Αν η από­φα­ση είναι θε­τι­κή, τότε θα υπο­λο­γί­ζε­ται και το πρό­στι­μο που θα πρέ­πει να κα­τα­βά­λει (ο τρό­πος υπο­λο­γι­σμού του προ­στί­μου δεν θα πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στην πα­ρού­σα νο­μο­θε­τι­κή ρύθ­μι­ση, αλλά θα συ­μπλη­ρω­θεί αρ­γό­τε­ρα με υπουρ­γι­κή από­φα­ση). Οσοι κα­τα­βάλ­λουν το πρό­στι­μο, τότε θα εξα­σφα­λί­ζουν μια 30ετή ανα­στο­λή κα­τε­δά­φι­σης.

Να ση­μειω­θεί ότι, σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, στη ρύθ­μι­ση θα ση­μειώ­νε­ται ρητά ότι η έκτα­ση δεν αλ­λά­ζει χα­ρα­κτή­ρα (δεν απο­χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται δη­λα­δή η δα­σι­κή έκτα­ση). Για όσους δεν υπέ­βα­λαν αί­τη­μα ή το αί­τη­μά τους απορ­ρί­φθη­κε, ξε­κι­νά­ει η δια­δι­κα­σία επι­βο­λής διοι­κη­τι­κών κυ­ρώ­σε­ων.

Τα «χτα­πό­δια» βρή­καν… πρό­σφο­ρο έδα­φος

Οι ισχυ­ρές αντιρ­ρή­σεις του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας είναι το βα­σι­κό­τε­ρο «εμπό­διο» το οποίο οφεί­λει το υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος να ξε­πε­ρά­σει, αν επι­θυ­μεί η νέα ρύθ­μι­ση να μην έχει την ίδια τύχη με την πα­λαιά. Το ανώ­τα­το ακυ­ρω­τι­κό δι­κα­στή­ριο εξέ­θε­σε στην από­φα­σή του πλή­θος προ­βλη­μα­τι­κών ση­μεί­ων του «νο­μι­κού ευ­ρή­μα­τος» των οι­κι­στι­κών πυ­κνώ­σε­ων, κα­θι­στώ­ντας πολύ δύ­σκο­λη την αντι­με­τώ­πι­ση των ομά­δων αυ­θαι­ρέ­των σε δα­σι­κές εκτά­σεις με έναν δια­φο­ρε­τι­κό τρόπο.

Η Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ έχει κρί­νει ότι η διά­τα­ξη της προη­γού­με­νης κυ­βέρ­νη­σης (ν. 4389/16) για τις οι­κι­στι­κές πυ­κνώ­σεις είναι αντι­συ­νταγ­μα­τι­κή.

Η «πα­τρό­τη­τα» της ρύθ­μι­σης ανή­κει στον (ανα­πλη­ρω­τή υπουρ­γό Πε­ρι­βάλ­λο­ντος το 2016) Γιάν­νη Τσι­ρώ­νη. Οπως προ­βλέ­πει, για τον χα­ρα­κτη­ρι­σμό μιας ομά­δας αυ­θαι­ρέ­των ως «οι­κι­στι­κή πύ­κνω­ση» χρειά­ζο­νταν κατ’ ελά­χι­στον 50 κτί­ρια σε έκτα­ση 25 στρεμ­μά­των. Ο ορι­σμός δεν έθετε κρι­τή­ρια ως προς την πυ­κνό­τη­τα ή την ελά­χι­στη από­στα­ση των κτι­ρί­ων, με απο­τέ­λε­σμα πολ­λοί δήμοι να δη­λώ­σουν οι­κι­στι­κές πυ­κνώ­σεις «χτα­πό­δια», που χρη­σι­μο­ποιού­σαν λε­πτές λω­ρί­δες γης για να συ­μπε­ρι­λά­βουν με­μο­νω­μέ­να κτί­ρια σε από­στα­ση από τον «οι­κι­σμό».

Ακο­λού­θη­σε η από­φα­ση της Ολο­μέ­λειας του ΣτΕ (με πρό­ε­δρο τότε τη νέα Πρό­ε­δρο της Δη­μο­κρα­τί­ας, Αι­κα­τε­ρί­νη Σα­κελ­λα­ρο­πού­λου), που έκρι­νε ότι η διά­τα­ξη του ν. 4389/16 για τις οι­κι­στι­κές πυ­κνώ­σεις είναι αντι­συ­νταγ­μα­τι­κή.

Οπως έκρι­νε η Ολο­μέ­λεια, τα δάση και οι δα­σι­κές εκτά­σεις υπά­γο­νται από το Σύ­νταγ­μα σε ιδιαί­τε­ρα αυ­στη­ρό προ­στα­τευ­τι­κό κα­θε­στώς με σκοπό τη δια­τή­ρη­σή τους. Η αλ­λα­γή της χρή­σης τους είναι κατ’ εξαί­ρε­σιν επι­τρε­πτή εφό­σον προ­έ­χει για την εθνι­κή οι­κο­νο­μία η αγρο­τι­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση ή άλλη χρήση, επι­βαλ­λό­με­νη από λό­γους δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος. Σε καμία πε­ρί­πτω­ση όμως, ανέ­φε­ρε η από­φα­ση, δεν μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θεί λόγος υπέρ­τε­ρου δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος η οι­κι­στι­κή αξιο­ποί­η­σή τους.

Λίγο πριν από τις εκλο­γές, το υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος κα­τέ­θε­σε στη Βουλή (τυ­πι­κά, αφού δεν μπο­ρού­σε πια να προ­χω­ρή­σει) ένα σχέ­διο νόμου το οποίο έδινε ένα πλαί­σιο για την «τα­κτο­ποί­η­ση» των αυ­θαι­ρέ­των για 25 χρό­νια ένα­ντι προ­στί­μου. Στο κεί­με­νο του σχε­δί­ου αντι­κα­το­πτρι­ζό­ταν πλή­ρως η στιγ­μή στην οποία κα­τα­τέ­θη­κε, αφού πε­ρι­λάμ­βα­νε πλή­θος «φι­λο­λαϊ­κών» μέ­τρων, όπως εκ­πτώ­σεις, δυ­να­τό­τη­τα σύν­δε­σης με τα δί­κτυα κοι­νής ωφε­λεί­ας κ.ά.