Τι αλλάζει στις ανανεώσιμες πηγές

Τρέ­χουν και δεν φτά­νουν στο υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας για να κλεί­σουν οι φά­κε­λοι με τα προ­α­παι­τού­με­να που ορί­ζει το τρίτο Μνη­μό­νιο για τον τομέα της ενέρ­γειας. Η κυ­βέρ­νη­ση επι­ζη­τεί, με­τα­ξύ άλλων, να επου­λώ­σει τις πλη­γές που άνοι­ξαν η δη­μο­σιο­νο­μι­κή στε­νό­τη­τα και τα δια­χει­ρι­στι­κά λάθη των τε­λευ­ταί­ων ετών στον κλάδο των Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας (ΑΠΕ). Ωστό­σο στις επτά επι­τρο­πές που είχαν ορι­στεί από τον τέως υπη­ρε­σια­κό υπουρ­γό κ. Γιάν­νη Γκό­λια να «τρέ­ξουν» τις εκ­κρε­μό­τη­τες οι οποί­ες προ­κύ­πτουν από τις απαι­τή­σεις των δα­νει­στών στα ενερ­γεια­κά ζη­τή­μα­τα δεν πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται ει­δι­κή επι­τρο­πή για να διεκ­πε­ραιώ­σει τις μνη­μο­νια­κές υπο­χρε­ώ­σεις για τις ΑΠΕ.

Πά­ντως ήδη τα αρ­μό­δια στε­λέ­χη του υπουρ­γεί­ου, της Ρυθ­μι­στι­κής Αρχής Ενέρ­γειας (ΡΑΕ) και εμπει­ρο­γνώ­μο­νες της γερ­μα­νι­κής συμ­βου­λευ­τι­κής GIZ επε­ξερ­γά­ζο­νται ένα νέο μο­ντέ­λο για την αλ­λα­γή του μη­χα­νι­σμού υπο­στή­ρι­ξης των ΑΠΕ. Ανα­ζη­τούν την τε­λι­κή του μορφή, δη­λα­δή τον τρόπο και το ύψος της αμοι­βής των πα­ρα­γω­γών ενέρ­γειας από ΑΠΕ (φω­το­βολ­ταϊ­κά, αιο­λι­κά, υδροη­λε­κτρι­κά, βιο­μά­ζα κ.ά.) ανά κα­τη­γο­ρία και εγκα­τε­στη­μέ­νη ισχύ.

«Τα­ρί­φες» και «μπό­νους»

Βάσει των υπο­χρε­ώ­σε­ων που απορ­ρέ­ουν από το τρίτο Μνη­μό­νιο, ο νέος μη­χα­νι­σμός θα πρέ­πει να έχει ορι­στι­κο­ποι­η­θεί ως το τέλος του έτους και να είναι συμ­βα­τός με τις ευ­ρω­παϊ­κές «Κα­τευ­θυ­ντή­ριες γραμ­μές για τις κρα­τι­κές ενι­σχύ­σεις στους το­μείς του πε­ρι­βάλ­λο­ντος και της ενέρ­γειας (2014-2020)» που εξέ­δω­σε η Κο­μι­σιόν. Αυτές προ­βλέ­πουν ενί­σχυ­ση των πα­ρα­γω­γών ΑΠΕ με τον μη­χα­νι­σμό των εγ­γυ­η­μέ­νων στα­θε­ρών τιμών (feed-in-tariffs, γνω­στές και ως «τα­ρί­φες») για μικρά συ­στή­μα­τα ως 500 κι­λο­βάτ (για όσους δεν συμ­με­τέ­χουν ως αυ­το­πα­ρα­γω­γοί κά­νο­ντας χρήση του ενερ­γεια­κού συμ­ψη­φι­σμού «net metering»).

Επί­σης η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή προ­τεί­νει για με­γα­λύ­τε­ρα συ­στή­μα­τα ενί­σχυ­ση feed-in-premium (τιμή χον­δρε­μπο­ρι­κής συν ένα «μπό­νους» ανά­λο­γα το μέ­γε­θος και την τε­χνο­λο­γία της επέν­δυ­σης ώστε να είναι βιώ­σι­μη). Για αιο­λι­κά πάρκα άνω των έξι με­γα­βάτ και για άλλες ΑΠΕ άνω του ενός με­γα­βάτ προ­ω­θεί μειο­δο­τι­κούς δια­γω­νι­σμούς (πι­λο­τι­κά την πε­ρί­ο­δο 2015-16 και σε πλήρη εφαρ­μο­γή από το 2017). Οπως ανα­φέ­ρουν στε­λέ­χη του υπουρ­γεί­ου, «οδη­γού­μα­στε σε έναν συν­δυα­σμό του συ­στή­μα­τος feed-in-premium και των δια­γω­νι­σμών για την προ­μή­θεια ενέρ­γειας από ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές».

Το νέο μο­ντέ­λο θα αντι­κα­τα­στή­σει το ση­με­ρι­νό πλαί­σιο, το οποίο στη­ρί­ζε­ται στις στα­θε­ρές τα­ρί­φες. Τα πε­ρα­σμέ­να έτη ο μη­χα­νι­σμός αυτός, αν και ορθός στη φι­λο­σο­φία του, προ­κά­λε­σε ση­μα­ντι­κά προ­βλή­μα­τα λόγω κακής εφαρ­μο­γής, τα οποία οδή­γη­σαν στη συσ­σώ­ρευ­ση ση­μα­ντι­κών ελ­λειμ­μά­των στον Ει­δι­κό Λο­γα­ρια­σμό του ΛΑΓΗΕ (Λει­τουρ­γός της Αγο­ράς Ηλε­κτρι­κής Ενέρ­γειας) για την απο­ζη­μί­ω­ση των ΑΠΕ. Ει­δι­κό­τε­ρα, η μη έγκαι­ρη προ­σαρ­μο­γή των απο­ζη­μιώ­σε­ων που λαμ­βά­νουν τα φω­το­βολ­ταϊ­κά οδή­γη­σε σε έλ­λειμ­μα του λο­γα­ρια­σμού και εν τέλει σε ανα­δρο­μι­κές μειώ­σεις των απο­ζη­μιώ­σε­ων σε λει­τουρ­γού­ντα έργα και σε εφαρ­μο­γή έκτα­κτων ει­σφο­ρών προ­κει­μέ­νου να ισο­σκε­λι­στεί ο Ει­δι­κός Λο­γα­ρια­σμός.

Ζη­τεί­ται επα­νεκ­κί­νη­ση της αγο­ράς

Είναι πλέον εμ­φα­νές ότι η αγορά των ΑΠΕ στην Ελ­λά­δα έχει πα­γώ­σει και χρειά­ζε­ται μια επα­νεκ­κί­νη­ση. Το νέο σχέ­διο του υπουρ­γεί­ου Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας ανα­ζη­τεί τη «χρυσή τομή» ανά­με­σα στην προ­σέλ­κυ­ση επεν­δυ­τι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος, τη βιω­σι­μό­τη­τα της αγο­ράς σε βάθος χρό­νου, τις ευ­ρω­παϊ­κές υπο­χρε­ώ­σεις της χώρας μας για τη μεί­ω­ση των ρύπων, αλλά και τις θέ­σεις ερ­γα­σί­ας.

Το 2015 η μο­να­δι­κή αγορά που έδει­χνε να κι­νεί­ται στον κλάδο των ΑΠΕ ήταν της αιο­λι­κής ενέρ­γειας. Οι νέες συν­δέ­σεις αιο­λι­κών στο δί­κτυο έφθα­σαν εφέ­τος τα 100 με­γα­βάτ, όταν στα φω­το­βολ­ταϊ­κά πάρκα δεν ξε­πέ­ρα­σαν τα επτά με­γα­βάτ και στη βιο­μά­ζα τα δύο με­γα­βάτ. Ιδιαί­τε­ρα, η άλ­λο­τε κρα­ταιά αγορά φω­το­βολ­ταϊ­κών βρί­σκε­ται σε στα­σι­μό­τη­τα στη χώρα μας, την ώρα που διε­θνώς γνω­ρί­ζει εντυ­πω­σια­κούς ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης, καθώς το κό­στος των φω­το­βολ­ταϊ­κών έχει πέσει δρα­στι­κά και η πα­ρα­γό­με­νη ηλια­κή ενέρ­γεια είναι αντα­γω­νι­στι­κή των συμ­βα­τι­κών καυ­σί­μων.

Οπως ανα­φέ­ρει ο κ. Στέ­λιος Ψωμάς, σύμ­βου­λος του Συν­δέ­σμου Εται­ρειών Φω­το­βολ­ταϊ­κών, «ύστε­ρα από μια εντυ­πω­σια­κή ανά­πτυ­ξη για μία τριε­τία και μια πρω­το­φα­νή κρίση τη διε­τία 2013-15, η αγορά φω­το­βολ­ταϊ­κών χρειά­ζε­ται μια επα­νεκ­κί­νη­ση. Το νέο αυτό ξε­κί­νη­μα πρέ­πει να βα­σί­ζε­ται σε νέες θε­σμι­κές βά­σεις για να απο­φύ­γει τα λάθη του πα­ρελ­θό­ντος και να επι­τύ­χει τη βιω­σι­μό­τη­τα σε βάθος χρό­νου. Οι προ­τά­σεις της αγο­ράς (από­λυ­τα συμ­βα­τές με το νέο κοι­νο­τι­κό θε­σμι­κό πλαί­σιο) εγ­γυώ­νται την άμεση και τα­χεία ανά­πτυ­ξη του κλά­δου και τη δη­μιουρ­γία χι­λιά­δων νέων θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας, χωρίς επι­βά­ρυν­ση των δη­μο­σί­ων οι­κο­νο­μι­κών και χωρίς πε­ραι­τέ­ρω επι­βά­ρυν­ση των κα­τα­να­λω­τών».

Δε­σμεύ­σεις προς την ΕΕ

Συ­νο­λι­κά η εγκα­τε­στη­μέ­νη ισχύς φω­το­βολ­ταϊ­κών φτά­νει τα 2.603 με­γα­βάτ, αιο­λι­κών πάρ­κων πε­ρί­που τα 2.000 με­γα­βάτ, μι­κρών υδροη­λε­κτρι­κών τα 220 με­γα­βάτ (εκ των οποί­ων το ένα τρίτο ανή­κει στη ΔΕΗ) και μο­νά­δων βιο­μά­ζας τα 48 με­γα­βάτ.

Σύμ­φω­να με τον κ. Ψωμά, η Ελ­λά­δα έχει φτά­σει μόλις στο 55% του στό­χου ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής που έχει θέσει για το 2020. Σή­με­ρα στην Ελ­λά­δα κα­λύ­πτε­ται από φω­το­βολ­ταϊ­κά το 7% της ζή­τη­σης ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, από αιο­λι­κά το 6,9% και από με­γά­λα και μικρά υδροη­λε­κτρι­κά το 10%.

Η Ελ­λά­δα έχει δε­σμευ­θεί προς την ΕΕ ότι ως το 2020 η ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γή από ΑΠΕ θα φτά­σει του­λά­χι­στον το 40%. Οι ευ­ρω­παϊ­κές πο­λι­τι­κές προ­ω­θούν τις ΑΠΕ και οδη­γούν σε δρα­στι­κό πε­ριο­ρι­σμό του άν­θρα­κα (εκ­πέ­μπε­ται από την καύση ορυ­κτών καυ­σί­μων), με στόχο την ανά­σχε­ση της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής που απει­λεί τον πλα­νή­τη. Σε αυτές ήρθε να προ­στε­θεί και η πρό­σφα­τη εξαγ­γε­λία του αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου Μπα­ράκ Ομπά­μα, ο οποί­ος εν όψει της πα­γκό­σμιας διά­σκε­ψης για το κλίμα τον Δε­κέμ­βριο στο Πα­ρί­σι (COP21) εξήγ­γει­λε πε­ριο­ρι­σμό των εκ­πο­μπών διο­ξει­δί­ου του άν­θρα­κα. Στις ΗΠΑ εκτι­μά­ται ότι οι αλ­λα­γές στο πα­γκό­σμιο κλίμα οδή­γη­σαν το 2012 σε κα­τα­στρο­φές που κό­στι­σαν περί τα 100 δισ. δο­λά­ρια.

ΒΗΜΑ