Μία τραγωδία του πολέμου που ξεπερνά τον Τιτανικό – Μία άγνωστη πτυχή από την Ιστορία της Δωδεκανήσου

Με αφορ­μή τον εορ­τα­σμό της επε­τεί­ου της 7ης Μαρ­τί­ου, τα Εκ­παι­δευ­τή­ρια «ΡΟ­ΔΙΩΝ ΠΑΙ­ΔΕΙΑ» τολ­μούν και διορ­γα­νώ­νουν μία πρω­τό­τυ­πη εκ­δή­λω­ση, στην οποία ανα­δει­κνύ­ε­ται μία άγνω­στη πλευ­ρά της Ιστο­ρί­ας. Ανα­σύ­ρε­ται από τη λήθη ένα ναυά­γιο, το με­γα­λύ­τε­ρο στη λε­κά­νη της Με­σο­γεί­ου, με θύ­μα­τα που ξε­περ­νούν τις απώ­λειες του Τι­τα­νι­κού το 1912. Το ναυά­γιο του τρα­γι­κού ατμό­πλοιου ORIA, με θύ­μα­τα πε­ρισ­σό­τε­ρους από 4.000 Ιτα­λούς στρα­τιώ­τες, αιχ­μα­λώ­τους της να­ζι­στι­κής Γερ­μα­νί­ας, είναι μία πτυχή των γε­γο­νό­των της ξε­νι­κής κα­το­χής στα Δω­δε­κά­νη­σα, η οποία φω­τί­ζει τις εύ­θραυ­στες σχέ­σεις των κρα­τών κατά τη διάρ­κεια του Β΄ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου και απο­κα­λύ­πτει το αδυ­σώ­πη­το πρό­σω­πο του πο­λέ­μου. Οι πρώην σύμ­μα­χοι, Γερ­μα­νοί και Ιτα­λοί, βρέ­θη­καν σε αντί­πα­λα στρα­τό­πε­δα, ήδη πριν τη λήξη του πο­λέ­μου, με απο­τέ­λε­σμα οι Ιτα­λοί στρα­τιώ­τες της ανί­σχυ­ρης Ιτα­λί­ας του 1943, να ανα­με­τρη­θούν με δυ­σα­νά­λο­γες, για τις δικές τους επι­λο­γές και ευ­θύ­νες, πο­λι­τι­κές απο­φά­σεις.

Η συ­γκλο­νι­στι­κή ιστο­ρία του ORIA είχε για χρό­νια χαθεί μέσα στις τόσες υπο­ση­μειώ­σεις της το­πι­κής μας ιστο­ρί­ας. Οι τότε να­ζι­στι­κές αρχές είχαν απο­σιω­πή­σει τη ναυ­τι­κή τρα­γω­δία, η οποία, ωστό­σο, άρ­χι­σε να κινεί το ερευ­νη­τι­κό εν­δια­φέ­ρον επαγ­γελ­μα­τιών δυτών αλλά και ιστο­ρι­κών, ήδη από τη δε­κα­ε­τία του ΄50. Η γνω­στο­ποί­η­ση των απο­τε­λε­σμά­των της έρευ­νας ευαι­σθη­το­ποί­η­σε την ιτα­λι­κή πο­λι­τεία και στα­δια­κά συ­γκρο­τή­θη­κε ένα Δί­κτυο από τους συγ­γε­νείς των θυ­μά­των, με σκοπό τη δι­καί­ω­ση της μνή­μης τους.

Τα Εκ­παι­δευ­τή­ρια «ΡΟ­ΔΙΩΝ ΠΑΙ­ΔΕΙΑ», επι­θυ­μούν να φω­τί­σουν αυτή την ανε­πί­τρε­πτα ξε­χα­σμέ­νη ναυ­τι­κή τρα­γω­δία της Ιστο­ρί­ας του Β΄ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου, η οποία είναι άρ­ρη­κτα συν­δε­δε­μέ­νη με την το­πι­κή μας ιστο­ρία. Για τον σκοπό αυτό, προ­ε­τοί­μα­σαν μία ξε­χω­ρι­στή εκ­δή­λω­ση, που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί την Πα­ρα­σκευή, 6 Μαρ­τί­ου 2020, και ώρα 10:30 στην αί­θου­σα «Καλ­λι­πά­τει­ρα» των Εκ­παι­δευ­τη­ρί­ων μας. Την εκ­δή­λω­ση θα πα­ρα­κο­λου­θή­σουν μα­θη­τές του Γυ­μνα­σί­ου και του Λυ­κεί­ου του σχο­λεί­ου μας αλλά και εκλε­κτοί προ­σκε­κλη­μέ­νοι από την κοι­νω­νία της Ρόδου, με­τα­ξύ των οποί­ων ο κ. Γρη­γό­ρης Τσιό­γκας, εκ­παι­δευ­τι­κός φι­λό­λο­γος, ο οποί­ος θα συ­νο­δεύ­σει στον χώρο της εκ­δή­λω­σης ομάδα μα­θη­τών από το Βε­νε­τό­κλειο Γυ­μνά­σιο. Επί­σης, την εκ­δή­λω­ση θα τι­μή­σουν με την πα­ρου­σία τους ο κ. Γιώρ­γος Ια­τρού και ο κ. Γιώρ­γος Ζα­χα­ριά­δης. Ο κ. Ια­τρού, εκλε­κτός προ­σκε­κλη­μέ­νος μας από την Αθήνα, εκ­παι­δευ­τι­κός μα­θη­μα­τι­κός, συγ­γρα­φέ­ας και ιστο­ρι­κός ερευ­νη­τής, έχει ασχο­λη­θεί επι­στα­μέ­νως με την ιστο­ρία του ORIA και μά­λι­στα έχει σκη­νο­θε­τή­σει σχε­τι­κό ντο­κι­μα­ντέρ για το τρα­γι­κό συμ­βάν, το οποίο θα προ­βλη­θεί κατά τη διάρ­κεια της εκ­δή­λω­σης. Από την πλευ­ρά του ο κ. Ζα­χα­ριά­δης, Ρο­δί­της δη­μο­σιο­γρά­φος και δει­νός γνώ­στης της το­πι­κής ιστο­ρί­ας, θα μοι­ρα­στεί μαζί μας πο­λύ­τι­μες πλη­ρο­φο­ρί­ες, που φω­τί­ζουν το πλαί­σιο μέσα στο οποίο συ­νέ­βη το ναυά­γιο του ORIA και συ­μπλη­ρώ­νουν την ει­κό­να μας για τα γε­γο­νό­τα που προη­γή­θη­καν της εν­σω­μά­τω­σης της Δω­δε­κα­νή­σου στην ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια.

Πριν την προ­βο­λή του ντο­κι­μα­ντέρ, το κοινό θα πα­ρα­κο­λου­θή­σει ένα θε­α­τρι­κό δρώ­με­νο με δύο μα­θή­τριες της Β΄ Γυ­μνα­σί­ου και έναν μα­θη­τή της Β΄ Λυ­κεί­ου. Ο διά­λο­γος των μα­θη­τών μας θα πλαι­σιω­θεί από τις πα­ρεμ­βά­σεις του κ. Γιώρ­γου Ια­τρού και του κ. Γιώρ­γου Ζα­χα­ριά­δη, οι οποί­ες έχουν στόχο την κα­λύ­τε­ρη δυ­να­τή κα­τα­νό­η­ση γνω­στών και άγνω­στων πτυ­χών της Ιστο­ρί­ας μας. Πα­ράλ­λη­λα, κατά τη διάρ­κεια της συ­ζή­τη­σης των κ. Ια­τρού και κ. Ζα­χα­ριά­δη με τους μα­θη­τές μας, θα προ­βλη­θεί στο κοινό η κα­τα­γε­γραμ­μέ­νη δια­δι­κτυα­κή σύν­δε­ση με τον κ. Salvatore Criniti, η οποία πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στον χώρο των Εκ­παι­δευ­τη­ρί­ων μας, την Πα­ρα­σκευή 21 Φε­βρουα­ρί­ου. Ο κ. Criniti είναι από­γο­νος ενός από τους νε­κρούς του ORIA και είχε την ευ­γε­νή κα­λο­σύ­νη να απα­ντή­σει σε ερω­τή­σεις των μα­θη­τών μας και να μας ευαι­σθη­το­ποι­ή­σει με τη δική του οπτι­κή για τις επι­πτώ­σεις του πο­λέ­μου σε Ελ­λά­δα και Ιτα­λία.

Τα Εκ­παι­δευ­τή­ριά μας προ­σεγ­γί­ζουν την ιστο­ρία του «Τι­τα­νι­κού της Με­σο­γεί­ου» με σε­βα­σμό στη μνήμη των θυ­μά­των αλλά και με ευαι­σθη­σία στα θέ­μα­τα της ιστο­ρι­κής αλή­θειας, επι­διώ­κο­ντας να γιορ­τά­σουν την επέ­τειο της εν­σω­μά­τω­σης των Δω­δε­κα­νή­σων μ’ ένα ηχηρό αντι­πο­λε­μι­κό μή­νυ­μα. Στον ανοί­κειο και βάρ­βα­ρο κόσμο του πο­λέ­μου, δεν υπάρ­χουν τε­λι­κά ποτέ νι­κη­τές και νι­κη­μέ­νοι. Οι βί­αιες ανα­τρο­πές στις με­τα­βλη­τές ισορ­ρο­πί­ες των κρα­τών, σφρα­γί­ζουν, πολύ συχνά, με τα πιο με­λα­νά χρώ­μα­τα την ιστο­ρία αυτών που από κα­τα­κτη­τές ζη­τούν τη δι­καί­ω­σή τους και ως τρα­γι­κά θύ­μα­τα. Από την εποχή της κλα­σι­κής Αρ­χαιό­τη­τας, ο Ευ­ρι­πί­δης, ορ­κι­σμέ­νος εχθρός του πο­λέ­μου, γρά­φει στην τρα­γω­δία του Τρω­ά­δες : «φεύ­γειν μέν οὖν χρή πό­λε­μον ὅστις εὖ φρο­νεῖ», δη­λα­δή, «πρέ­πει ο συ­νε­τός να απο­φεύ­γει τον πό­λε­μο». Η φωνή του επα­λη­θεύ­ε­ται όσο ποτέ, όταν κα­λού­μα­στε να προ­σεγ­γί­σου­με την οδύνη γε­γο­νό­των που μας ξε­περ­νούν, όποια εθνι­κή ταυ­τό­τη­τα και αν έχου­με. Η ευ­θύ­νη μας είναι, αν όχι να νιώ­σου­με πλή­ρως τα γε­γο­νό­τα αυτά, του­λά­χι­στον να μην τα υπο­τι­μή­σου­με και να μην επι­τρέ­ψου­με τη συ­γκά­λυ­ψη ή την απο­σιώ­πη­σή τους…