Nίκη-σοκ του ακροδεξιού Βίλντερς για την Ολλανδία και την Ε.Ε.

Για «πο­λι­τι­κό σει­σμό» κά­νουν λόγο στην Ολ­λαν­δία, ο οποί­ος εν­δέ­χε­ται να γίνει αι­σθη­τός σε όλη την Ευ­ρώ­πη, έπει­τα από τη νίκη του ακρο­δε­ξιού Χέερτ Βίλ­ντερς στις εκλο­γές που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν χθες Τε­τάρ­τη.

Το Κόμμα της Ελευ­θε­ρί­ας (PVV) του Βίλ­ντερς, έπει­τα από 25 χρό­νια στο κοι­νο­βού­λιο, οδεύ­ει σε άνετη νίκη.

Με κα­τα­με­τρη­μέ­νες σχε­δόν όλες τις ψή­φους, το PVV κερ­δί­ζει πε­ρί­που 37 από τις 150 έδρες στο κοι­νο­βού­λιο – υπερ­δι­πλά­σιο αριθ­μό από αυτόν που εξα­σφά­λι­σε στις εκλο­γές του 2021, σύμ­φω­να με τα exit polls.

Η συμ­μα­χία Ερ­γα­τι­κών-Πρά­σι­νων του Φρανς Τί­μερ­μανς προ­βλέ­πε­ται να κα­τα­λά­βει τη δεύ­τε­ρη θέση, κερ­δί­ζο­ντας 25 έδρες πε­τυ­χαί­νο­ντας με­γά­λο άλμα από τις ση­με­ρι­νές 17 έδρες.

Η Ντί­λαν Γε­σιλ­γκιόζ, διά­δο­χος του απερ­χό­με­νου πρω­θυ­πουρ­γού Μαρκ Ρούτε, ως επι­κε­φα­λής του κε­ντρο­δε­ξιού VVD, υπέ­στη σο­βα­ρές απώ­λειες και λαμ­βά­νει 24 έδρες, 10 λι­γό­τε­ρες, σύμ­φω­να με τα πρώτα απο­τε­λέ­σμα­τα.

«Πα­νη­γυ­ρί­ζουν» Λεπέν και Ορ­μπαν

Ηδη, οι πο­λι­τι­κοί «συγ­γε­νείς» του Βίλ­ντερς στη Γη­ραιά Ηπει­ρο, έσπευ­σαν να τον συγ­χα­ρούν. Η επι­κε­φα­λής του γαλ­λι­κού ακρο­δε­ξιού κόμ­μα­τος Εθνι­κός Συ­να­γερ­μός Μαρίν Λεπέν έκανε λόγο για «θε­α­μα­τι­κή επί­δο­ση» στις βου­λευ­τι­κές εκλο­γές.

«Συγ­χα­ρη­τή­ρια στον Χέερτ Βίλ­ντερς και στο PVV για τη θε­α­μα­τι­κή επί­δο­σή τους στις βου­λευ­τι­κές εκλο­γές, που επι­βε­βαιώ­νει την αυ­ξα­νό­με­νη προ­σή­λω­ση στην υπε­ρά­σπι­ση των εθνι­κών ταυ­το­τή­των. Λόγω του ότι οι λαοί αρ­νού­νται να δουν τον εθνι­κό πυρσό να σβή­νει η ελ­πί­δα για αλ­λα­γή πα­ρα­μέ­νει ζω­ντα­νή στην Ευ­ρώ­πη», ανέ­φε­ρε η Μ. Λεπέν μέσω X (του πρώην Twitter).

«Οι άνε­μοι της αλ­λα­γής είναι εδώ», σχο­λί­α­σε ο Βί­κτορ Ορ­μπαν σε ανάρ­τη­σή του συ­νταγ­μέ­νη στα αγ­γλι­κά στο X (το πρώην Twitter), προ­σθέ­το­ντας: «Συγ­χα­ρη­τή­ρια στον Χέερτ Βίλ­ντερς για τη νίκη του» στις χθε­σι­νές βου­λευ­τι­κές εκλο­γές.

Ο «εφιάλ­της» των Βρυ­ξελ­λών

Αλλο είναι το κλίμα στις Βρυ­ξέλ­λες, για τις οποί­ες ο Βίλ­ντερς απο­τε­λεί πραγ­μα­τι­κό «εφιάλ­τη». Επτά χρό­νια αφό­του οι Βρε­τα­νοί ψή­φι­σαν υπέρ του Brexit, το Nexit απο­τέ­λε­σε βα­σι­κό άξονα της τε­λι­κά επι­τυ­χη­μέ­νης εκ­στρα­τεί­ας του ακρο­δε­ξιού ηγέτη στην Ολ­λαν­δία.

Και ενώ ο Βίλ­ντερς μα­λά­κω­σε τη ρη­το­ρι­κή του κατά του Ισλάμ τις τε­λευ­ταί­ες εβδο­μά­δες, δεν υπάρ­χουν εν­δεί­ξεις ότι θέλει να αμ­βλύ­νει τον ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμό του μετά την εκλο­γι­κή του νίκη-σοκ.

Ακόμη και αν οι Ολ­λαν­δοί ψη­φο­φό­ροι δεν πει­στούν να ακο­λου­θή­σουν τους Βρε­τα­νούς και να βρε­θούν εκτός Ε.Ε., υπάρ­χουν εν­δεί­ξεις ότι μία κυ­βέρ­νη­ση υπό την ηγε­σία του Βίλ­ντερς στη Χάγη θα είναι εφιάλ­της για τις Βρυ­ξέλ­λες.

Η θέση του Βίλ­ντερς στο τρα­πέ­ζι της συ­νό­δου κο­ρυ­φής της Ε.Ε. θα μπο­ρού­σε να αλ­λά­ξει δρα­μα­τι­κά τη δυ­να­μι­κή, καθώς άλλοι ακρο­δε­ξιοί και εθνι­κι­στές ηγέ­τες έχουν ήδη ανα­λά­βει κα­θή­κο­ντα, ανα­φέ­ρε­ται σε ανά­λυ­ση του Politico.

Ξαφ­νι­κά, πο­λι­τι­κές από τη δράση για το κλίμα και τη με­ταρ­ρύθ­μι­ση της Ε.Ε. μέχρι τα όπλα για την Ου­κρα­νία, θα τε­θούν προς συ­ζή­τη­ση, ακόμη και προς ανα­τρο­πή.

Θα κυ­βερ­νή­σει;

Για να κα­τα­φέ­ρει να κυ­βερ­νή­σει πά­ντως, ο Βίλ­ντερς θα πρέ­πει να πεί­σει άλλα κόμ­μα­τα να συμ­με­τά­σχουν σε κυ­βέρ­νη­ση συ­να­σπι­σμού με στόχο τις 76 έδρες στο κοι­νο­βού­λιο των 150 εδρών.

Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι εκλο­γι­κοί του αντί­πα­λοι έχουν κρα­τή­σει απο­στά­σεις, απορ­ρί­πτο­ντας εν­δε­χό­με­νο συ­νερ­γα­σί­ας. «Το PVV δεν μπο­ρεί πλέον να αγνοη­θεί», δή­λω­σε ωστό­σο ο Βίλ­ντερς, προ­σθέ­το­ντας «θα κυ­βερ­νή­σου­με».

Επι­πλέ­ον, το βράδυ της Τε­τάρ­της, με την ανα­κοί­νω­ση των απο­τε­λε­σμά­των, έγινε πιο σαφής ως προς τις «πα­ρα­χω­ρή­σεις» που προ­τί­θε­ται να κάνει προ­κει­μέ­νου να βρε­θεί στην εξου­σία:

«Κα­τα­λα­βαί­νω πολύ καλά ότι τα κόμ­μα­τα δεν θέ­λουν να είναι σε κυ­βέρ­νη­ση με ένα κόμμα που επι­διώ­κει να εφαρ­μό­σει αντι­συ­νταγ­μα­τι­κά μέτρα», είπε. «Δεν πρό­κει­ται να μι­λή­σου­με για τζα­μιά, Κο­ρά­νια και ισλα­μι­κά σχο­λεία».

Αν πάλι τα κε­ντρώα κόμ­μα­τα συ­να­σπι­στούν για να κρα­τή­σουν τον Βίλ­ντερς εκτός κυ­βέρ­νη­σης, εν­δέ­χε­ται να πλη­ρώ­σουν αρ­γό­τε­ρα το τί­μη­μα, καθώς θα κλη­θούν να αντι­με­τω­πί­σουν τις αντι­δρά­σεις θυ­μω­μέ­νων Ολ­λαν­δών ψη­φο­φό­ρων.

Το με­τα­να­στευ­τι­κό

Το με­τα­να­στευ­τι­κό απε­τέ­λε­σε κυ­ρί­αρ­χο θέμα στις ολ­λαν­δι­κές εκλο­γές, το οποίο πα­ρα­μέ­νει εξαι­ρε­τι­κά πιε­στι­κό ζή­τη­μα για τους πο­λι­τι­κούς, όχι μόνο στη συ­γκε­κρι­μέ­νη χώρα, αλλά σε ολό­κλη­ρη της Ε.Ε.

Καθώς ο αριθ­μός των με­τα­να­στών συ­νε­χί­ζει να αυ­ξά­νε­ται, το ίδιο συμ­βαί­νει και με την υπο­στή­ρι­ξη των ακρο­δε­ξιών κομ­μά­των σε πολ­λές χώρες.

Στην Ιτα­λία πέ­ρυ­σι, η Τζόρ­τζια Με­λό­νι αναρ­ρι­χή­θη­κε στην εξου­σία με τους Αδελ­φούς της Ιτα­λί­ας. Στη Γαλ­λία, ο Εθνι­κός Συ­να­γερ­μός της Μαρίν Λεπέν πα­ρα­μέ­νει ισχυ­ρή δύ­να­μη, στη δεύ­τε­ρη θέση στις δη­μο­σκο­πή­σεις. Στη Γερ­μα­νία, η Εναλ­λα­κτι­κή για τη Γερ­μα­νία έχει επί­σης εκτι­να­χθεί στη δεύ­τε­ρη θέση τους τε­λευ­ταί­ους μήνες.

Στην επι­νί­κια ομι­λία του, ο Βίλ­ντερς υπο­σχέ­θη­κε να αντι­με­τω­πί­σει αυτό που απο­κά­λε­σε «τσου­νά­μι ασύ­λου» που πλήτ­τει την Ολ­λαν­δία.

«Οι κύ­ριοι λόγοι για τους οποί­ους οι ψη­φο­φό­ροι υπο­στή­ρι­ξαν τον Βίλ­ντερς σε αυτές τις εκλο­γές είναι η αντι­με­τα­να­στευ­τι­κή του ατζέ­ντα, ακο­λου­θού­με­νη από τις θέ­σεις του σχε­τι­κά με την κρίση του κό­στους ζωής και τη θέση του για την υγειο­νο­μι­κή πε­ρί­θαλ­ψη», σχο­λί­α­σε η Σάρα ντε Λάν­γκε, κα­θη­γή­τρια πο­λι­τι­κής στο Πα­νε­πι­στή­μιο του Αμ­στερ­νταμ, μι­λώ­ντας στο Politico.

Τα κυ­ρί­αρ­χα κόμ­μα­τα «νο­μι­μο­ποί­η­σαν τον Βίλ­ντερς» κα­θι­στώ­ντας τη με­τα­νά­στευ­ση βα­σι­κό ζή­τη­μα, πρό­σθε­σε. «Οι ψη­φο­φό­ροι μπο­ρεί να σκέ­φτη­καν ότι αν αυτό είναι το ζη­τού­με­νο, γιατί να μην ψη­φί­σουν το πρω­τό­τυ­πο και όχι το αντί­γρα­φο;», τό­νι­σε η ίδια.

Πέ­ρυ­σι οι ροές με­τα­να­στών στην Ολ­λαν­δία υπερ­δι­πλα­σιά­στη­καν και ξε­πέ­ρα­σαν τις 220.000, εν μέρει λόγω των προ­σφύ­γων που έφτα­σαν στη χώρα έπει­τα την ει­σβο­λή της Ρω­σί­ας στην Ου­κρα­νία. Το ζή­τη­μα έχει επι­δει­νω­θεί λόγω της έλ­λει­ψης πε­ρί­που 390.000 κα­τοι­κιών.

Το «άλμα» προς την εξου­σία

Κατά τη διάρ­κεια της προ­ε­κλο­γι­κής εκ­στρα­τεί­ας, ο Βίλ­ντερς επω­φε­λή­θη­κε από τη με­γά­λη δυ­σα­ρέ­σκεια για την προη­γού­με­νη κυ­βέρ­νη­ση, η οποία κα­τέρ­ρευ­σε εν μέσω δια­φω­νιών σχε­τι­κά με τους κα­νό­νες για το άσυλο.

«Ηταν ένα από τα πολλά δώρα που προ­σφέρ­θη­καν στον Βίλ­ντερς μέσα σε λί­γους μήνες», ανα­φέ­ρει ο πο­λι­τι­κός επι­στή­μο­νας Μάρ­τιν Ρό­ζε­μα από το Πα­νε­πι­στή­μιο του Twente, μι­λώ­ντας στο BBC. Aλλο ήταν το ότι η κε­ντρο­δε­ξιά φι­λε­λεύ­θε­ρη ηγέ­της Ντί­λαν Γε­σιλ­γκιόζ άνοι­ξε την πόρτα για συ­νερ­γα­σία μαζί του σε συ­να­σπι­σμό.

«Γνω­ρί­ζου­με από το διε­θνές προη­γού­με­νο, ότι τα ρι­ζο­σπα­στι­κά δεξιά κόμ­μα­τα τα πη­γαί­νουν χει­ρό­τε­ρα όταν απο­κλεί­ο­νται», εξή­γη­σε ο ίδιος.

Ποιος είναι ο Βίλ­ντερς

Ο 60χρο­νος Βίλ­ντερς έχει στα­θε­ρή πα­ρου­σία στην ολ­λαν­δι­κή πο­λι­τι­κή σκηνή εδώ και δε­κα­ε­τί­ες. Ξε­κί­νη­σε την κα­ριέ­ρα του ως μέλος της φι­λε­λεύ­θε­ρης ομά­δας του πρώην πρω­θυ­πουρ­γού Μαρκ Ρούτε, αλλά απο­χώ­ρη­σε για να υπη­ρε­τή­σει ως ανε­ξάρ­τη­τος βου­λευ­τής προ­τού ιδρύ­σει το αντι­με­τα­να­στευ­τι­κό Κόμμα της Ελευ­θε­ρί­ας.

Εχει δε­χθεί απει­λές κατά της ζωής του λόγω των αντι-ισλα­μι­κών του από­ψε­ων και βρί­σκε­ται υπό αυ­στη­ρή αστυ­νο­μι­κή προ­στα­σία από το 2004.

Το 2020, δι­κα­στή­ριο τον έκρι­νε ένοχο για κα­τη­γο­ρί­ες εξύ­βρι­σης έπει­τα από σχό­λια που έκανε για τους Μα­ρο­κι­νούς με­τα­νά­στες, αλλά οι δι­κα­στές δεν του επέ­βα­λαν ποινή.

Θε­ω­ρεί­ται ο Ολ­λαν­δός εκ­πρό­σω­πος του λαϊ­κι­σμού που αντι­προ­σω­πεύ­ει ο Ντό­ναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ, καθώς και ο νε­ο­ε­κλε­γείς πρό­ε­δρος της Αρ­γε­ντι­νής, Χα­βιέρ Μιλέι.

Με πλη­ρο­φο­ρί­ες από Reuters, Politico, BBC