Το κόσμημα των Δωδεκανήσων και παράδεισος των κάμπερς

Νησί με τραχείς, ορει­νούς, αλλά κατά­φυ­τους όγκους, με λόφους και κοι­λά­δες όπου φυτρώ­νουν τετρα­κό­σια είδη λου­λου­διών και βοτάνων, ενώ ζουν πολλά είδη σπάνιων πουλιών (σπι­ζα­ε­τοί, γεράκια, αηδόνια, καρ­δε­ρί­νες, ερωδιοί, μελισ­σο­φά­γοι κ.ά.). Έχει γραφικά χωριά και μαγευ­τι­κές παρα­λίες. Εδώ έζησαν οι τελευ­ταίοι ελέ­φα­ντες της Ευρώπης: οι νάνοι ελέ­φα­ντες εμφα­νί­στη­καν στο νησί πριν από 45.000 χρόνια κι εξα­φα­νί­στη­καν πριν από 4.000 χρόνια.

Όλο το νησί είναι ένα τερά­στιο οικο­λο­γικό πάρκο και προ­στα­τεύ­ε­ται από διε­θνείς συν­θή­κες. Στην αρχαιό­τητα, η Τήλος ήταν διάσημη για τα βότανά της και γνώρισε μεγάλη ακμή στα κλασικά χρόνια. Τότε έζησε στο νησί η φημι­σμένη ποι­ή­τρια Ήριννα. Έχει έκταση 63 τ. χλμ., μήκος ακτών 63 χλμ. και πλη­θυ­σμό 533 κάτοι­κους.

Συν­δέ­ε­ται ακτο­πλοϊκά με τη Ρόδο, την Κω, τη Νίσυρο, τη Σύμη, τη Χάλκη και τον Πειραιά.

Η ιστορία της

Η Τήλος κατοι­κή­θηκε από τα νεο­λι­θικά χρόνια και στην αρχαιό­τητα υπήρξε γνωστό για τα αρώματά του. Τον 7ο π.Χ. αιώνα ίδρυσε μαζί με τη Ρόδο την αποικία Γέλα στη Σικελία και αργό­τερα υπήρξε μέλος της Αθη­ναϊ­κής Συμ­μα­χίας. Την περίοδο του Βυζα­ντίου, η Tήλος ανήκε στο στρα­τιω­τικό Θέμα της Σάμου ενώ αργό­τερα πέρασε στα χέρια των Ιωαν­νι­τών Ιπποτών όπως και τα υπό­λοιπα Δωδε­κά­νησα. Το 1522 την κατέ­λα­βαν οι Τούρκοι και το 1912 οι Ιταλοί. Ενώθηκε με την υπό­λοιπη Ελλάδα το 1948.

Σήμερα θεω­ρεί­ται ένα από τα ωραιό­τερα νησιά της Δωδε­κα­νή­σου και έχει ανα­πτυ­χθεί του­ρι­στικά χωρίς να αλλοιώ­σει καθόλου την αυθε­ντική νησιώ­τικη εικόνα του.

Μεγάλο Χωριό

Είναι η πρω­τεύ­ουσα του νησιού και απέχει 7χλμ. ΒΔ από το λιμάνι. Ξεχω­ρί­ζει για την απέρ­ριτη νησιώ­τικη αρχι­τε­κτο­νική των πετρό­κτι­στων σπιτιών. Η βόλτα στα στενά δρο­μά­κια είναι απο­λαυ­στική. Στην κορυφή του λόφου βρί­σκε­ται το μεσαιω­νικό κάστρο που κτί­στηκε στη θέση της αρχαίας Τήλου.

Αξίζει να δείτε

• Το μεσαιω­νικό κάστρο (βόρεια του χωριού), όπου δια­σώ­ζο­νται λείψανα ελλη­νι­στι­κής ακρό­πο­λης και της εκκλη­σίας του Αρχάγ­γε­λου Μιχαήλ. Είναι προ­σβά­σιμο από μονο­πάτι και προ­σφέ­ρει μαγευ­τική θέα.

• Το σπήλαιο Χαρ­κα­διό (2 χλμ. ΝΑ), όπου το 1971 βρέ­θη­καν λείψανα των νάνων ελε­φά­ντων, ελαφιών που έζησαν πριν από 45.000-4.000 χρόνια και νεο­λι­θι­κών κερα­μι­κών και λίθινων εργα­λείων. Πάνω από το

σπήλαιο, βρί­σκε­ται το κάστρο της Μεσα­ριάς (1366), με ερείπια κατοι­κιών και βυζα­ντι­νών ναών.

• Την Παλαιο­ντο­λο­γική Συλλογή,  εκτί­θε­νται οστά νάνων ελε­φά­ντων, σχε­δια­γράμ­ματα, φωτο­γρα­φίες και άλλο πλη­ρο­φο­ριακό υλικό γύρω από τις ανα­σκα­φές στο σπήλαιο Χαρ­κα­διό.

• Τον παρα­θα­λάσ­σιο οικισμό Άγιος Αντώ­νιος (2 χλμ. Δ), κατα­φύ­γιο αλιευ­τι­κών και εκδρο­μι­κών σκαφών.

• Το βυζα­ντινό μονα­στήρι του Αγίου Παντε­λε­ή­μονα (15ου αι.), σε κατά­φυτη περιοχή, με γιγα­ντιαία κυπα­ρίσ­σια και πλα­τά­νια (9 χλμ. ΝΔ). Σώζο­νται βυζα­ντι­νές τοι­χο­γρα­φίες (13ου αι.) και το ξυλό­γλυ­πτο τέμπλο (18ου αι.).

Δια­δρο­μές στην Τήλο

Λιβάδια

Το χωριό ανα­πτύσ­σε­ται στην νοτιο­α­να­το­λική ακτή, στους πρό­πο­δες των βουνών που υψώ­νο­νται πάνω από την παραλία του, ενώ στο βάθος του ορί­ζο­ντα δια­κρί­νο­νται το νησί της Σύμης και τα βουνά της Τουρ­κίας. Εδώ βρί­σκε­ται το λιμάνι του νησιού, το οποίο μετά την ανα­κα­τα­σκευή του προ­σφέ­ρει καλύ­τε­ρες και πιο ασφα­λείς υπη­ρε­σίες ελλι­με­νι­σμού για τα πλοία της γραμμής και τα σκάφη ανα­ψυ­χής. Απέχει 7 χλμ. ΝΑ από το Μεγάλο Χωριό.

Περι­δια­βαί­νο­ντας τους δρόμους του χωριού, θα συνα­ντή­σετε πολυά­ριθμα ενοι­κια­ζό­μενα δωμάτια, ταβέρ­νες και καφέ με θέα στην παραλία. Για μπάνιο θα πάτε στην μεγάλη παραλία του οικι­σμού (δίπλα στο λιμάνι) με ζεστά, κρυ­στάλ­λινα νερά με βότσαλα, όπου αν είστε τυχεροί μπορεί και να κολυ­μπή­σετε συντρο­φιά του περί­φη­μου θαλασ­σο­κόκ­κορα που συχνά­ζει σ’αυτήν την παραλία.

Μπο­ρείτε να απο­λαύ­σετε το μπάνιο σας και στην Έριστο, με αμμου­διά μήκους σχεδόν 2 χλμ. Ακόμα, αν διαθέτε εκδρο­μικό σκάφος μην παρα­λέι­ψετε να επι­σκε­φθείτε τις παρα­λίες Λεθρά, Άγιος Σέργιος και Θεο­λό­γος.

Αξίζει να δείτε

• Το κτίριο του αστυ­νο­μι­κού τμή­μα­τος, με θαυ­μά­σια αρχι­τε­κτο­νική από την εποχή της ιτα­λι­κής κατοχής του νησιού (1912- 1948).

• Το μικρό μεσαιω­νικό λιμάνι του Αγ. Στέ­φα­νου, με τον φάρο.

• Τις εκκλη­σίες του Αγίου Νικο­λάου (στο λιμάνι), του Αγίου Γεωρ­γίου (στην παραλία) και της Αγίας Άννας (στον λόφο «Καστέλλο»).

• Το κάστρο της Αγιο­συ­κιάς (15ος αι.), που δεσπό­ζει στην κορυφή του ορεινού όγκου πάνω από το χωριό.

• Τα εκκλη­σά­κια του Αγίου Νικο­λάου (14ου αι.) και της Πανα­γίας Πολί­τισ­σας (1879), σε κοντινή από­σταση από το χωριό.

• Τον γραφικό οικισμό Γερά (2,5 χλμ. ΝΑ), με την πηγή «Δεσπότη Νερό».

Μικρό Χωριό

Το Μικρό Χωριό χτί­στηκε το 15ο αιώνα στους λόφους πάνω από τα Λιβάδια και εγκα­τα­λεί­φθηκε μετά το Δεύτερο Παγκό­σμιο Πόλεμο από τους κατοί­κους του. Μερικοί από αυτούς μετοί­κη­σαν στα Λιβάδια για να ξεκι­νή­σουν μια νέα ζωή καθώς το εμπόριο ανα­πτυσ­σό­ταν γύρω από το λιμάνι.

Σήμερα μπο­ρείτε να δείτε τα ερείπια κάστρου, εγκα­τα­λειμ­μένα μισο­γκρε­μι­σμένα πετρό­κτι­στα σπίτια, λιθό­στρω­τοι δρόμοι, βυζα­ντι­νές εκκλη­σίες (Αγίου Ιωάννη Αβδαλλά, Αγία Ζώνη, Σωτήρας κ.α.) με πανάρ­χαιες τοι­χο­γρα­φίες και μονα­δική ατμό­σφαιρα! Στο απο­γυ­μνω­μένο από κάθε ίχνος ζωής χωριό, οι αιω­νό­βιες βελα­νι­διές και ελιές στέκουν πάντα εκεί φυλώ­ντας τα μυστικά του παρελ­θό­ντος του νησιού και προ­σφέ­ρουν κατα­φύ­γιο στα πουλιά που χτίζουν τις φωλιές τους κάθε άνοιξη. Σας προ­τεί­νουμε να επι­σκε­φθείτε το Μικρό Χωριό βράδυ όταν ξανα­ζω­ντα­νέ­βει με after ροκ κατα­στά­σεις στο bar του οικι­σμού.

Βρα­χο­νη­σί­δες

Πανίδα

Ψηλοί ορεινοί όγκοι, αλλά και εύφορες παρα­θα­λάσ­σιες πεδιά­δες, από­κρη­μνες ακτές, αλλά και μεγάλες αμμου­δε­ρές παρα­λίες δια­μορ­φώ­νουν ένα νησί – φυσικό βιότοπο για σπάνια είδη πουλιών όπως ο Σπι­ζα­ε­τός, ο Μαυ­ρο­πε­τρί­της, η Αετο­γε­ρα­κίνα και ο Θαλασ­σο­κό­ρα­κας.

Η Τήλος είναι το μονα­δικό νησί της Μεσο­γείου ενταγ­μένο στο δίκτυο Natura 2000.

Μονο­πά­τια της Τήλου

Η Τήλος είναι ένα νησί γεμάτο μονο­πά­τια, που οδηγούν άλλοτε σε απρό­σι­τες οδικώς παρα­λίες (Λεθρά, Σκάφη κ.ά.), άλλοτε σε παλιές όμορφες εκκλη­σίες (Παναγία η Πολί­τισσα, Ταξιάρ­χης κ.ά.) και άλλοτε σε βου­νο­κορ­φές με υπέροχη θέα (κορυφή του όρους Αμαλής, Προ­φή­της Ηλίας). Όποια δια­δρομή και αν δια­λέ­ξετε, είναι σίγουρο ότι θα έχετε τη δυνα­τό­τητα να απο­λαύ­σετε τη φύση και τη γαλήνη ενός ιδιαί­τε­ρου νησιού.

Σπήλαιο Χαρ­κά­διο

Το σπήλαιο Χαρ­κά­διο βρί­σκε­ται ανάμεσα στο Μεγάλο Χωριό και στα Λιβάδια, σε μια περιοχή στρω­μένη με ηφαι­στειακή λάβα, και απέχει 3,5 χλμ. από το λιμάνι. Με τις ανα­σκα­φές που έγιναν από το Μουσείο Γεω­λο­γίας και Παλαιο­ντο­λο­γίας του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών σε συνερ­γα­σία με το Μουσείο Φυσικής Ιστο­ρίας της Βιέννης, στο Σπήλαιο Χαρ­κά­διο ανα­κα­λύ­φθη­καν 15.000 οστά προ­ερ­χό­μενα από 40 νάνους ελέ­φα­ντες που είχαν ύψος 120 – 150 εκα­το­στά και υπά­γο­νταν στο είδος Palaeloxodon antiquus falconi BUSK.

Άλλα ζώα που βρέ­θη­καν με την ανα­σκαφή αυτή αλλά σε βαθύ­τερα σημεία, ήταν ελάφια τα οποία εξα­φα­νί­στη­καν πριν φτάσουν στο νησί οι ελέ­φα­ντες. Έχουν βρεθεί ακόμα οστά από χελώνες, από μικρο­θη­λα­στικά, αλλά και θραύ­σματα από χαυ­λιό­δο­ντες που πιθανόν να χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν ως εργα­λεία.

Τα ευρή­ματα αυτά χρο­νο­λο­γού­νται από το 8000-7000 π. Χ και βρί­σκο­νται στο Παλαιο­ντο­λο­γικό Μουσείο.

Κάστρα

Το κάστρο κτί­σθηκε από Ιωαν­νί­τες Ιππότες στη θέση της αρχαίας ακρό­πο­λης του νησιού. Στο εσω­τε­ρικό του σώζο­νται δεξα­με­νές νερού και ερείπια κτι­σμά­των, όπως επίσης και η μισο­γκρε­μι­σμένη εκκλη­σία του Ταξιάρχη, κτι­σμένη στη θέση αρχαίων ναών του Διός Πολιέως και της Αθηνάς Πολιά­δος.

Ένα ακόμα μεσαιω­νικό κάστρο της Τήλου, το κάστρο της Μεσ­σα­ριάς, βρί­σκε­ται σε κορυφή υψώ­μα­τος ανάμεσα στα Λιβάδια και το Μεγάλο Χωριό και στο εσω­τε­ρικό του σώζο­νται ερείπια κατοι­κιών και μικρής εκκλη­σίας του Προφήτη Ηλία.

Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο

Η πρω­τεύ­ουσα της Τήλου, το Μεγάλο Χωριό, φιλο­ξε­νεί αρχαιο­λο­γικό μουσείο με παλαιο­ντο­λο­γικά ευρή­ματα από το σπήλαιο Χαρ­κα­διό και μικρή αρχαιο­λο­γική συλλογή με αγγεία, επι­γρα­φές, γλυπτά κ.ά. από διά­φο­ρες περιο­χές του νησιού.

Μονα­στήρι Αγ. Παντε­λε­ή­μονα

Στα αξιο­θέ­ατα της Τήλου που δεν πρέπει να χάσετε ανήκει και το μονα­στήρι του Αγίου Παντε­λε­ή­μονα, κτι­σμένο σε κατα­πρά­σινη πλαγιά 10 χιλιό­με­τρα μακριά από την πρω­τεύ­ουσα.Είναι δημιούρ­γημα του 15ου αιώνα και δια­θέ­τει αξιό­λο­γες τοι­χο­γρα­φίες και περί­τε­χνο ξυλό­γλυ­πτο τέμπλο. Περι­βάλ­λε­ται από πέτρινο τοίχο, ενώ στη νοτιο­δυ­τική του άκρη υπάρχει μεσαιω­νικό κάστρο. Το μεγα­λύ­τερο πανη­γύρι του νησιού γίνεται στην αυλή του.

Εκκλη­σίες

Στην Τήλο αξίζει να επι­σκε­φτείτε στα Λιβάδια τις εκκλη­σίες του Αγίου Νικο­λάου και του Αγίου Γεωρ­γίου. Λίγο πιο έξω από τον οικισμό, στη θέση Μισο­σκάλι, βρί­σκο­νται οι εκκλη­σίες του Αγίου Νικο­λάου (14ου αιώνα), της Πανα­γιάς της Πολί­τισ­σας (19ου αιώνα) και των Αγίων Πέτρου και Παύλου με ενδια­φέ­ρου­σες τοι­χο­γρα­φίες. Άλλη αξιό­λογη εκκλη­σία της ευρύ­τε­ρης περιο­χής είναι του Ταξιάρχη Μιχαήλ, του 16ου αιώνα.

Τα Πανη­γύ­ρια της Τήλου

Το μεγα­λύ­τερο πανη­γύρι του νησιού γίνεται στις 26 και στις 27 Ιουλίου, στο πανέ­μορφο μονα­στήρι του Αγίου Παντε­λε­ή­μονα. Στην αυλή του μονα­στη­ριού προ­σφέ­ρο­νται κρέας με πατάτες και ακο­λου­θεί γλέντι με παρα­δο­σιακή μουσική και χορούς. Στις 23 Αυγού­στου γιορ­τά­ζουν οι εκκλη­σίες της Πανα­γίας της Καμα­ρια­νής έξω από το Μεγάλο Χωριό και της Πανα­γίας της Πολί­τισ­σας στα Λιβάδια. Και στις δύο εκκλη­σίες διορ­γα­νώ­νο­νται πανη­γύ­ρια.

Επίσης κάθε χρόνο στις 28 Ιουλίου, διορ­γα­νώ­νε­ται ο «χορός της κούπας» στον περί­βολο της εκκλη­σίας του Ταξιάρχη. Πήρε το όνομά του από την κούπα που κρατά ο πρώτος χορευ­τής, την οποία οι κάτοι­κοι γεμί­ζουν με χρήματα. Την κούπα μετά παρα­δί­δει στον επόμενο χορευτή, μέχρι να την λάβουν όλοι οι χορευ­τές στον κύκλο. Τα χρήματα που μαζεύ­ο­νται χρη­σι­μο­ποιού­νται για τις ανάγκες συντή­ρη­σης των εκκλη­σιών.

Δρα­στη­ριό­τη­τες στη Τήλο

-Κολύμπι στις παρα­λίες Λιβάδια, Έρυστος, Άγιος Αντώ­νιος, Πλάκα, Λεθρά, Σκάφη και Θεο­λό­γος

-Πεζοπορία στα παλιά μονο­πά­τια του νησιού

-Παρατήρηση πουλιών

-Καταδύσεις

-Ψαροντούφεκο

-Wind surf

Πηγή : tvxs.gr