Στ. Κυμπουρόπουλος: Μία από τις αόρατες συνέπειες της πανδημίας ήταν η αύξηση των ψυχικών νοσημάτων

Κύριε Κυμπου­ρό­πουλε, να ξεκι­νή­σουμε με τη δια­χεί­ριση της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού στην Ελλάδα. Με βάση τα μέχρι τώρα δεδο­μένα και σε σύγκριση με τις άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες, η κυβέρ­νηση τη δια­χει­ρί­στηκε με σωστό τρόπο, κατά την άποψή σας;

Η χώρα μας από την πρώτη στιγμή του ξεσπά­σμα­τος της παν­δη­μίας επέ­δειξε εξαι­ρε­τικά αντα­να­κλα­στικά προ­χω­ρώ­ντας στη λήψη όλων των ανα­γκαίων μέτρων με την εφαρ­μογή του lockdown και με τους περιο­ρι­σμούς στην κίνηση ατόμων και υπη­ρε­σιών. Ταυ­τό­χρονα, η κυβέρ­νηση, με εξαι­ρε­τική επι­μέ­λεια, ενη­μέ­ρωσε τους πολίτες για την κρι­σι­μό­τητα των στιγμών και την ανα­γκαιό­τητα τήρησης των μέτρων, γεγονός το οποίο οδήγησε στην ανα­γνώ­ριση της κοι­νω­νίας ότι χρειά­ζε­ται η πιστή τήρηση  αυτών. Παράλ­ληλα, εντά­θη­καν οι προ­σπά­θειες για την ενί­σχυση του Εθνικού Συστή­μα­τος Υγείας σε προ­σω­πικό αλλά και σε κρε­βά­τια ΜΕΘ ώστε να μπο­ρέ­σουμε να αντι­με­τω­πί­σουμε τυχόν μεγα­λύ­τερη δια­σπορά του ιού. Τα απο­τε­λέ­σματα και οι αριθμοί απο­δει­κνύ­ουν ότι ακόμα και μετά την κόπωση των πολιτών και τη χαλά­ρωση τήρησης των μέτρων, η χώρα μας βρί­σκε­ται σε ένα πάρα πολύ καλό επίπεδο, συγκρι­νό­μενη με άλλες ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες με παρό­μοιο πλη­θυ­σμό. Φυσικά, δεν μπο­ρούμε να μιλάμε για ένα θρίαμβο. Μέχρι στιγμής, 12 χιλιά­δες συμπο­λί­τες μας έχασαν τη μάχη με τον κορω­νοϊό και, δυστυ­χώς, μέχρι τη λήξη της παν­δη­μίας θα ακο­λου­θή­σουν και άλλοι. Είναι μία άνιση μάχη, με έναν αόρατο εχθρό, όπου, οι όποιες προ­σπά­θειες  εστιά­ζο­νται στο να μειω­θούν οι απώ­λειες. Η στιγμή του εφη­συ­χα­σμού δεν έχει φτάσει και οφεί­λουμε όλοι να τηρούμε ακόμα τα μέτρα. Πλέον όμως έχουμε «εργα­λεία» για να αντι­με­τω­πί­σουμε αυτόν τον κίνδυνο. Πιο οργα­νω­μένο σύστημα υγείας, πιο ενη­με­ρω­μέ­νους πολίτες, νέα φάρμακα και τα εμβόλια τα οποία θα μας οδη­γή­σουν στην ανα­γκαία ανοσία. Για αυτό και χρειά­ζε­ται να εμβο­λια­ζό­μα­στε, για να γυρί­σουμε στην εποχή που δεν είχαμε κορω­νοϊό.

Για τους εμβο­λια­σμούς, αν και καθυ­στε­ρή­σαμε αρκετά, παρα­κο­λου­θούμε ότι προ­χω­ρούν. Ειδική μέριμνα ελήφθη για τα νησιά και κυρίως για τα μικρά, λόγω του του­ρι­σμού. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Θα μου επι­τρέ­ψετε να δια­φω­νήσω μαζί σας ως προς την παρα­τή­ρησή σας ότι καθυ­στέ­ρη­σαν οι εμβο­λια­σμοί. Η χώρα μας έχει ένα άριστο σύστημα ψηφια­κής ενη­μέ­ρω­σης των πολιτών για τα δια­θέ­σιμα εμβόλια και τα εμβο­λια­στικά κέντρα και έχει επι­λέ­ξει ορθό­τατα η εμβο­λια­στική δια­δι­κα­σία να πραγ­μα­το­ποιεί­ται με βάση τις ηλι­κια­κές ή ειδικές πλη­θυ­σμια­κές ομάδες. Όσα εμβόλια έρχο­νται, τόσα είναι και τα ραντε­βού τα οποία κλεί­νουμε. Όσο είναι η ζήτηση, τόσα είναι και τα εμβο­λια­στικά κέντρα που λει­τουρ­γούν. Δίνεται μια μάχη ώστε κανένα εμβόλιο να μη χαθεί και κανένας συμπο­λί­της μας που επι­θυ­μεί να εμβο­λια­στεί, να μπορεί να το κάνει. Φυσικά, η κατα­νομή του πλη­θυ­σμού στη χώρα, αλλά και ειδικοί γεω­γρα­φι­κοί λόγοι (εκτε­τα­μέ­νες αραιο­κα­τοι­κη­μέ­νες ορεινές περιο­χές και πλήθος μικρών νησιών) δημιουρ­γεί κάποιες δυσκο­λίες στις εμβο­λια­στι­κές υπο­δο­μές. Το γεγονός ότι ήδη έχουμε κατορ­θώ­σει να έχουμε εμβο­λιά­σει έστω και με μία δόση άνω του 30% του πλη­θυ­σμού παρά τις καθυ­στε­ρή­σεις παρα­δό­σεων εμβο­λίων από μία από τις κύριες προ­μη­θεύ­τριες, δείχνει πως η χώρα μας κατορ­θώ­νει να επι­τύ­χει υψη­λό­τα­τους ρυθμούς εμβο­λια­σμού. Η απόφαση του Πρω­θυ­πουρ­γού να δοθεί προ­τε­ραιό­τητα για τη χρήση του μονο­δο­σι­κού εμβο­λίου Johnson & Johnson στα νησιά δείχνει και αυτή την ορθή στρα­τη­γική που έχει επι­λε­γεί. Σύντομα, θα εξα­σφα­λί­σουμε την ανοσία του πλη­θυ­σμού στο σύνολο της νησιω­τι­κής Ελλάδας, ώστε και τη δημόσια υγεία να δια­σφα­λί­σουμε σε αυτές τις περιο­χές όπου οι υγειο­νο­μι­κές υπο­δο­μές, εκ των πραγ­μά­των, είναι περιο­ρι­σμέ­νες, αλλά και να τα κατα­στή­σουμε θελ­κτι­κό­τε­ρους προ­ο­ρι­σμούς για ξένους του­ρί­στες.

Με αφορμή και το άνοιγμα του του­ρι­σμού, ποια είναι η άποψή σας για το πράσινο ψηφιακό πιστο­ποι­η­τικό – μία πρόταση του Έλληνα πρω­θυ­πουρ­γού, κ. Κυριά­κου Μητσο­τάκη;

Όπως υπο­στή­ριξα και στις πολλές τοπο­θε­τή­σεις μου στις επι­τρο­πές αλλά και στην ολο­μέ­λεια του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου, η απόφαση θεσμο­θέ­τη­σης του πρά­σι­νου ψηφια­κού πιστο­ποι­η­τι­κού είναι η ορθό­τερη επιλογή που θα μπο­ρού­σαμε σαν ΕΕ να κάνουμε. Με αυτόν τον τρόπο, θα εξα­σφα­λί­σουμε, πρώτον την απο­κα­τά­σταση των εντός ένωσης μετα­κι­νή­σεων, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημόσια υγεία, δεύ­τε­ρον θα επι­τύ­χουμε την καλύ­τερη συνερ­γα­σία μεταξύ των κρατών-μελών, γεγονός που στο μέλλον θα φανεί χρήσιμη και στην προ­ώ­θηση και άλλων ευρω­παϊ­κών πολι­τι­κών δημό­σιας υγείας, και τρίτον θα κατορ­θώ­σουμε να επε­να­κί­νη­σουμε ένα κρίσιμο τομέα της οικο­νο­μίας για πολλά κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, αυτόν του του­ρι­σμού και των υπη­ρε­σιών. Η λογική του πρά­σι­νου πιστο­ποι­η­τι­κού είναι απλή, εφόσον ένας Ευρω­παίος πολίτης το έχει απο­κτή­σει είτε μέσω του εμβο­λια­σμού είτε μέσω της φυσικής ανοσίας είτε μέσω διά­γνω­σης ότι δεν νοσεί με κορω­νοϊο σε κάποια χώρα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης μπορεί να κινηθεί ελεύ­θερα μέσα σε αυτήν χωρίς περιο­ρι­σμούς και καρα­ντίνα και δε χρειά­ζε­ται να εκδώσει κάποιο άλλο πιστο­ποι­η­τικό για να ταξι­δέ­ψει σε μια άλλη ευρω­παϊκή χώρα. Προ­σω­πική μου άποψη επίσης είναι πως θα πρέπει να σκε­φτούμε και τελικά να απο­δώ­σουμε και πρό­σθετα ακόμα προ­νό­μια στους κατό­χους του πιστο­ποι­η­τι­κού, ώστε αυτοί να μην εμπί­πτουν και σε άλλους υφι­στά­με­νους ακόμα περιο­ρι­σμούς. Θα πρέπει να μπορείς να κινεί­σαι ελεύ­θερα, χωρίς χρο­νι­κούς περιο­ρι­σμούς, χωρίς χρήση μάσκας, χωρίς απα­γο­ρεύ­σεις στο πλήθος των ατόμων που συγκε­ντρώ­νο­νται. Εξάλλου, έχει ήδη δοκι­μα­στεί αυτή η πρα­κτική με τη δυνα­τό­τητα συμ­με­το­χής επι­βε­βαιω­μέ­νων covid-free ατόμων σε πολυ­πλη­θείς πολι­τι­σμι­κές εκδη­λώ­σεις, σε αθλη­τι­κούς αγώνες και άλλες κοι­νω­νι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες.

Πρό­σφατα είχατε συνά­ντηση με την Υφυ­πουργό Υγείας, κ. Ζωή Ράπτη σχετικά με τις επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας στη Ψυχική Υγεία, καθώς και με τις ορθές πρα­κτι­κές που υιο­θε­τούν τα Κράτη Μέλη της ΕΕ σε ζητή­ματα τηλε­ψυ­χια­τρι­κής και ακού­σιας νοση­λείας. Μιλήστε μας γι αυτό. Τι προ­βλέ­πε­ται να γίνει;

Μία από τις αόρατες συνέ­πειες της παν­δη­μίας, όπως φάνηκε ήδη από το πρώτο κύμα της ήταν αυτή της αύξησης των ψυχικών νοση­μά­των στο γενικό πλη­θυ­σμό και η ανα­πό­φευ­κτη αύξηση της κατα­νά­λω­σης ιατρι­κών σκευα­σμά­των για την αντι­με­τώ­πισή τους. Αυτό ήταν μία φυσική συνέ­πεια, λόγω της αγωνίας και του φόβου για την άγνωστη απειλή που ήταν ο κορω­νο­ϊός, λόγω του κοι­νω­νι­κού περιο­ρι­σμού μας και της ανα­στο­λής των δρα­στη­ριο­τή­των που είχε επι­βλη­θεί. Η χώρα μας δεν απο­τέ­λεσε εξαί­ρεση. Για αυτό και είχα επι­ση­μά­νει με επι­στολή μου προς τον Πρω­θυ­πουργό την ανα­γκαιό­τητα τα οποια­δή­ποτε μέτρα θα ανα­κοι­νώ­νο­νται και οι εκά­στοτε στρα­τη­γι­κές που θα επι­λέ­γο­νται, να λαμ­βά­νουν υπόψη τους και αυτήν την παρά­με­τρο της ψυχικής υγείας και της ψυχο­λο­γίας του γενικού πλη­θυ­σμού. Μη γελιό­μα­στε, όλοι γνω­ρί­ζουμε πως τα φαι­νό­μενα, ιδίως από τους νεό­τε­ρους, της μη τήρησης των μέτρων με τα υπαί­θρια πάρτι που εμφα­νί­στη­καν πρό­σφατα, εμπί­πτουν και σε αυτό το λόγο. Στην παρούσα φάση, τα κράτη-μέλη της ΕΕ, το καθένα ξεχω­ρι­στά, προ­σπα­θεί να δια­πι­στώ­σει το μέγεθος της εμφά­νι­σης ή διό­γκω­σης των προ­βλη­μά­των ψυχικής υγείας που εμφα­νί­στη­καν λόγω του κορω­νοϊού, και το καθένα ξεχω­ρι­στά θα χαράξει με τις δικές του δυνα­τό­τη­τες, τη δική του δια­κριτή στρα­τη­γική. Η συνά­ντησή μου με την υφυ­πουργό, κα. Ράπτη, ακριβώς αυτό είχε σαν σκοπό, να επι­τα­χύ­νουμε την κατα­γραφή αυτών των φαι­νο­μέ­νων και αξιο­ποιώ­ντας τη διεθνή και ευρω­παϊκή πορεία, να χαρά­ξουμε τη δική μας στρα­τη­γική. Δύο τρόποι, που φαί­νε­ται πως μάλλον θα λει­τουρ­γή­σουν ευερ­γε­τικά, είναι ο ένας της τηλε­ψυ­χια­τρι­κής, δηλαδή της προ­σφυ­γής σε υπη­ρε­σίες ψυχικής υγείας εξ απο­στά­σεως, ώστε και η σχέση ιατρού και θερα­πευο­μέ­νου να υφί­στα­ται σε οποιο­δή­ποτε μέρος της Ελλάδας και αν βρί­σκε­ται κάτι που πραγ­μα­τικά θα βοη­θή­σει τον τόπο μας λόγω και της γεω­γρα­φι­κής μας ιδιαι­τε­ρό­τη­τας, αλλά και να μην υφί­στα­νται οι περιο­ρι­σμοί της από­στα­σης, και ο δεύ­τε­ρος τρόπος είναι αυτός της ανα­θε­ώ­ρη­σης του θεσμι­κού πλαι­σίου της ακού­σιας νοση­λείας. Αυτή η ανα­θε­ώ­ρηση χρειά­ζε­ται να γίνει αφού καμία πρω­τύ­τερη κυβέρ­νηση της τελευ­ταίας δεκα­ε­τίας δεν έδωσε την πρέ­πουσα βαρύ­τητα σε ένα τόσο σημα­ντικό ζήτημα για την ψυχική υγεία. Τώρα όμως με σοβα­ρό­τητα και σεβασμό σε αυτούς τους ανθρώ­πους που πάσχουν από ψυχικές νόσους και έχουν ανάγκη θερα­πείας αλλά δεν το κατα­λα­βαί­νουν, η υφυ­πουρ­γός θέλει να φτιάξει ένα σύγ­χρονο πλαίσιο σύμφωνα και με την ευρω­παϊκή πρα­κτική. Θεωρώ ότι τώρα στην παν­δη­μία αυτά τα θέματα ανα­δεί­χθη­καν πιο έντονα και πολύ σωστά υπάρχει απόφαση για δράση.