Νέες εμπορικές πρακτικές στην εμπορία οπωροκηπευτικών

Νέες εμπο­ρι­κές πρα­κτι­κές ακο­λου­θούν τα διευ­θυ­ντικά στελέχη των σούπερ μάρκετ που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στη Ρόδο και σε μια προ­σπά­θεια να μεγι­στο­ποι­ή­σουν τα κέρδη τους, προ­χω­ρούν σε απευ­θείας συμ­φω­νίες με αγρότες για να προ­μη­θεύ­ο­νται εμπο­ρεύ­ματα μανα­βι­κής. Οι συμ­φω­νίες αυτές έχουν ήδη γίνει αισθη­τές στην κεντρική λαχα­να­γορά της Ρόδου, όπου έχει αρχίσει να ανα­πτύσ­σε­ται προ­βλη­μα­τι­σμός σχετικά με τη «νέα εποχή» στις εμπο­ρι­κές σχέσεις.

Ειδι­κό­τερα, στους τελευ­ταί­ους δύο μήνες, η μία μετά την άλλη οι αλυ­σί­δες σούπερ μάρκετ στη Ρόδο, δια των στε­λε­χών τους, ανα­ζη­τούν τους πιο μεγά­λους τοπι­κούς παρα­γω­γούς και τους προ­τεί­νουν συνερ­γα­σία, δεσμεύ­ο­ντας ένα μεγάλο μέρος των αγρο­τι­κών τους προ­ϊ­ό­ντων. Με τον τρόπο αυτό επι­τυγ­χά­νουν σημα­ντική μείωση της τιμής αγοράς, καθώς απο­φεύ­γουν σειρά άλλων δαπανών και ποσο­στών κέρδους που επι­βα­ρύ­νουν το κάθε προϊόν που περνάει μέσα από τη λαχα­να­γορά και τους χον­δρε­μπό­ρους.

Ωστόσο, η διαφορά της τιμής που επι­τυγ­χά­νουν τα διευ­θυ­ντικά στελέχη, δεν μετα­κυ­λί­ε­ται στην τσέπη του τελικού κατα­να­λωτή. Οι τιμές των συγκε­κρι­μέ­νων αγαθών απο­κλί­νουν μόνο κατ’ ελά­χι­στο από τις κρα­τού­σες τιμές της αγοράς. Εάν για παρά­δειγμα το κιλό η πατάτα Ρόδου πωλεί­ται στη λιανική του νησιού 1 ευρώ, η τιμή αυτή θα παρα­μεί­νει ίδια στο καφάσι του σούπερ μάρκετ (ή ενδε­χο­μέ­νως να δια­μορ­φω­θεί στα 0.95 ευρώ), έστω κι αν η τιμή αγοράς είναι κατά τρεις φορές μικρό­τερη. Εξαί­ρεση στον κανόνα απο­τε­λούν συγκε­κρι­μέ­νες προ­σφο­ρές των υπερ­κα­τα­στη­μά­των, προ­κει­μέ­νου να κερ­δί­σουν πελα­τεία.

Το φαι­νό­μενο αυτό έχει αρχίσει να προ­βλη­μα­τί­ζει σοβαρά τους επαγ­γελ­μα­τίες της χον­δρι­κής, καθώς ο συνο­λι­κός, ετήσιος τζίρος τους μειώ­νε­ται, ενώ το κοστο­λό­γιό τους παρα­μέ­νει σταθερό. Μάλιστα, οι ίδιοι τονί­ζουν πως το περι­θώ­ριο κέρδους που έχουν από την τοπική παρα­γωγή δεν υπερ­βαί­νει το 10%, διότι το υπό­λοιπο έσοδο κατα­νέ­με­ται για την κάλυψη του μετα­φο­ρι­κού κόστους, εργα­τι­κών αμοιβών και άλλων δαπανών.

Πρέπει να σημειω­θεί ότι οι ίδιοι οι παρα­γω­γοί τονί­ζουν πως το όλο σύστημα δια­κί­νη­σης και εμπο­ρίας αγρο­τι­κών αγαθών λει­τουρ­γεί μόνο προς όφελος των μεσα­ζό­ντων, ενώ οι πραγ­μα­τικά μοχθού­ντες στα χωράφια εισπράτ­τουν ελά­χι­στα έσοδα. Το πραγ­μα­τικό πρό­βλημα των παρα­γω­γών βρί­σκε­ται στην αδυ­να­μία τους να λει­τουρ­γή­σουν επι­χει­ρη­μα­τικά. Σε όλη τη διάρ­κεια του έτους η μόνη τους έγνοια είναι η καλ­λιέρ­γεια της γης και η εξεύ­ρεση χρη­μά­των για την αγορά λιπα­σμά­των, καυ­σί­μων και πλη­ρω­μής εργα­τι­κών χεριών.

Σε αυτό το νέο τοπίο εμπο­ρι­κών συμ­φω­νιών, υπάρ­χουν ευκαι­ρίες ανά­πτυ­ξης, εφόσον οι αγρότες μπο­ρέ­σουν να εναρ­μο­νι­στούν, να συντο­νι­στούν και να λει­τουρ­γή­σουν συλ­λο­γικά. Στη Θράκη, για παρά­δειγμα, μια ομάδα παρα­γω­γών πέτυχε να κατα­σκευά­σει μια μεγάλη, θερ­μο­κη­πιακή μονάδα υδρο­πο­νίας για την καλ­λιέρ­γεια τομάτας και αγγου­ριού. Η καρ­πο­φο­ρία θα ξεκι­νή­σει από τον προσεχή Μάρτιο και ήδη ολό­κληρη η παρα­γωγή είναι προ­συμ­φω­νη­μένο να που­λη­θεί, με συμ­φέ­ρου­σες τιμές, σε αλυ­σί­δες τρο­φί­μων. Αντί­στοι­χες προ­σπά­θειες γίνο­νται και στη Ρόδο, όμως από μεμο­νω­μέ­νους επι­χει­ρη­μα­τίες κι όχι από ομάδες αγροτών.

Προς το παρόν τοπικά, παρά τις εξε­λί­ξεις, η γενική εικόνα λια­νε­μπο­ρίου και χον­δρε­μπο­ρίου δεν έχει μετα­βλη­θεί. Από τους χον­δρε­μπό­ρους και τους εισα­γω­γείς, τα σούπερ μάρκετ παρα­μέ­νουν σταθερά στο να επι­ζη­τούν είδη που δεν υπάρ­χουν στο νησί (σε φρούτα και λαχα­νικά) και αυτά τα πλη­ρώ­νουν στις τιμές που είναι προ­συμ­φω­νη­μέ­νες. Επειδή, δε, η τοπική παρα­γωγή είναι περιο­ρι­σμένη σε όγκο και καλύ­πτει μόνο το 25% έως 30% της συνο­λι­κής ζήτησης, οι επι­πτώ­σεις από τις συμ­φω­νίες λια­νε­μπό­ρου – παρα­γω­γού δεν θα γίνουν άμεσα ορατές.

Οι κατα­να­λω­τές από τη δική τους πλευρά παρα­μέ­νουν πιστοί στα είδη μανα­βι­κής και φρο­ντί­ζουν του­λά­χι­στον μία και δύο φορές την εβδο­μάδα, να αγο­ρά­ζουν τα χρεια­ζού­μενα για το σπίτι. Σαφή στοι­χεία που να δεί­χνουν τις προ­τι­μή­σεις τους ως προς τους προ­μη­θευ­τές (λαϊκές αγορές ή σούπερ μάρκετ) δεν υπάρ­χουν, όμως στελέχη των αλυ­σί­δων τρο­φί­μων παρα­τη­ρούν πως υπάρχει μικρή αύξηση ύψους 5% στις πωλή­σεις οπω­ρο­κη­πευ­τι­κών.