Δεκαεννέα συστάσεις προς την Ελλάδα από την ΕΕ για την πάταξη της διαφοράς

Να υιο­θε­τή­σει κανόνες για τον περιο­ρι­σμό της δια­φθο­ράς που αφορά στους βου­λευ­τές ζητά από την ελλη­νική κυβέρ­νηση το Συμ­βού­λιο της Ευρώπης. Η Ελλάδα πρέπει να υιο­θε­τή­σει κανόνες για την αποδοχή δώρων από τους βου­λευ­τές και για τις σχέσεις τους με λομπί­στες, ανα­φέ­ρει έκθεση αξιο­λό­γη­σης την οποία συνέ­ταξε η Ομάδα Κρατών Κατά της Δια­φθο­ράς (GRECO) του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης, δόθηκε στη δημο­σιό­τητα τα ξημε­ρώ­ματα της Πέμπτης και περι­λαμ­βά­νει συστά­σεις για την πάταξη της δια­φθο­ράς στη Βουλή και στη Δικαιο­σύνη.

Η Ελλάδα δεν δια­θέ­τει κανόνες για την ακε­ραιό­τητα των βου­λευ­τών, ιδίως όσων είναι και υπουρ­γοί, δια­πι­στώ­νει η έκθεση, παρά το γεγονός ότι η δια­φθορά απο­δε­δειγ­μένα συνέ­βαλε στην οικο­νο­μική κρίση.

Μακρά η λίστα «ελλειμ­μά­των»

Αν και ο γενικός γραμ­μα­τέας του ΣτΕ Θόρ­μπ­γιορν Γιά­γκλαντ τονίζει ότι η έκθεση «σκια­γρα­φεί την συνερ­γα­σία ανάμεσα στην Ελλάδα και το ΣτΕ για να μειωθεί η δια­φθορά ως μία από τις γενε­σιουρ­γές αιτίες της παρού­σας κρίσης», η λίστα με τους τομείς στους οποίους υπο­λεί­πε­ται η Ελλάδα είναι μακριά και καίρια. Καλεί την Ελλάδα να ανα­θε­ω­ρή­σει το σύστημα της βου­λευ­τι­κής ασυλίας, να ενι­σχύ­σει τη δια­φά­νεια του νομο­θε­τι­κού έργου _ το οποίο χαρα­κτη­ρί­ζει «αδια­φα­νές» _ π.χ. παρα­τεί­νο­ντας τον χρόνο για την δημόσια δια­βού­λευση των νομο­σχε­δίων και των τρο­πο­λο­γιών, να θεσπί­σει κανόνες για την αποφυγή της σύγκρου­σης συμ­φε­ρό­ντων ανάμεσα στη βου­λευ­τική ιδιό­τητα και τα ιδιω­τικά συμ­φέ­ρο­ντα του βου­λευτή, να ορίσει κυρώ­σεις για την εκμε­τάλ­λευση της εσω­τε­ρι­κής πλη­ρο­φό­ρη­σης που έχουν οι βου­λευ­τές σε ευρύ φάσμα θεμάτων, να είναι οι δηλώ­σεις πόθεν έσχες των βου­λευ­τών προ­σβά­σι­μες στο κοινό εύκολα και για εύλογο χρονικό διά­στημα κ.ά.

Όσον αφορά τους δικα­στές και τους εισαγ­γε­λείς, δια­πι­στώ­νει ότι ο όγκος των καθυ­στε­ρού­με­νων υπο­θέ­σεων καθιστά ευάλωτο το δικα­στικό σύστημα, ζητά την πλήρη ψηφιο­ποί­ηση του συστή­μα­τος και την ανα­θε­ώ­ρηση του μηχα­νι­σμού επι­λο­γής των ανώ­τα­των δικα­στι­κών λει­τουρ­γών προ­κει­μέ­νου να ενι­σχυ­θεί η ανε­ξαρ­τη­σία τους.

Συνο­λικά η έκθεση περιέ­χει 19 συστά­σεις προς την ελλη­νική κυβέρ­νηση. Η συμ­μόρ­φωση της χώρας προς αυτές θα αξιο­λο­γη­θεί το πρώτο εξάμηνο του 2017 από τη GRECO, όργανο του ΣτΕ που παρα­κο­λου­θεί την συμ­μόρ­φωση των χωρών στα πρότυπα κατά της δια­φθο­ράς.

Το μονα­δικό θετικό βήμα που έχει κάνει η Ελλάδα μέχρι σήμερα είναι, σύμφωνα με την έκθεση, η υπο­χρέ­ωση των βου­λευ­τών να κατα­θέ­τουν δηλώ­σεις πόθεν έσχες (από το 2003) αλλά «ο έλεγχός τους από την ίδια τη Βουλή δεν ήταν απο­τε­λε­σμα­τι­κός». Εκφρά­ζει την ελπίδα ότι η Επι­τροπή Πόθεν Έσχες που λει­τουρ­γεί από φέτος θα τις ελέγχει καλύ­τερα.

Οι πελα­τεια­κές σχέσεις και οι νόμοι

Η έκθεση περνάει γενεές δεκα­τέσ­σε­ρις την νομο­θε­τική λει­τουρ­γία: πελα­τειακή προ­σέγ­γιση του νόμων, χει­ρα­γώ­γηση της δια­δι­κα­σίας, αδια­φά­νεια, κουλ­τούρα μη συμ­μόρ­φω­σης προς τους κανόνες, υπερ­βο­λική κομ­μα­τική πει­θαρ­χία που υπε­ρέ­χει του ελέγχου του κυβερ­νη­τι­κού έργου, πληθώρα τρο­πο­λο­γιών, μη δια­φα­νής τρόπος πρό­σλη­ψης υπαλ­λή­λων της Βουλής.

Αν και υπάρχει νόμος για το ασυμ­βί­βα­στο ανάμεσα στη βου­λευ­τική ιδιό­τητα και προ­σω­πικά συμ­φέ­ρο­ντα, το οποίο εξε­τά­ζε­ται αμέσως μετά την εκλογή κάποιου στη Βουλή, η έκθεση δια­πι­στώ­νει νομο­θε­τικό κενό σε περι­πτώ­σεις που μπορεί να προ­κύ­ψουν στη συνέ­χεια. Δεν υπο­χρε­ού­ται, δηλαδή, ο βου­λευ­τής να δηλώνει σύγκρουση συμ­φε­ρό­ντων μόλις αυτή προ­κύ­ψει στη διάρ­κεια του νομο­θε­τι­κού του έργου προ­κει­μέ­νου να απέχει, για παρά­δειγμα, από την λήψη της από­φα­σης για το συγκε­κρι­μένο θέμα που νομο­θε­τεί­ται.

Η GRECO εκφρά­ζει ανη­συ­χία για την έλλειψη σαφούς λογικής στους κανόνες που διέπουν την αποδοχή δώρων, φιλο­ξε­νίας και κάθε άλλου όφελους από τους βου­λευ­τές. Στη­λι­τεύει το ότι αφότου κάποιος πάψει να είναι βου­λευ­τής ή υπουρ­γός, δεν υπάρχει μια χρονική περί­ο­δος κατά την οποία να απα­γο­ρεύ­ε­ται να εργά­ζε­ται για επι­χει­ρή­σεις με τις οποίες είχε σχέσεις όσο ασκούσε τα καθή­κο­ντά του.

Ζητά από την Ελλάδα να νομο­θε­τή­σει κυρώ­σεις για την κατά­χρηση δημό­σιου χρή­μα­τος από βου­λευ­τές και υπουρ­γούς πέρα από εκείνες που ορίζει ο Ποι­νι­κός Κώδικας. Ζητά επίσης να επε­κτα­θούν οι κυρώ­σεις για κατά­χρηση πλη­ρο­φο­ριών στις οποίες έχει πρό­σβαση ο δημό­σιος λει­τουρ­γός και σε ζητή­ματα πέρα από τα κρατικά μυστικά _ πχ αν απο­σύ­ρει χρήματα από την τράπεζα πριν επι­βλη­θούν capital controls.

«Δεν υπάρ­χουν κανόνες για τις επαφές με τρίτα πρόσωπα που μπορεί να προ­σπα­θή­σουν να επη­ρε­ά­σουν τις απο­φά­σεις των βου­λευ­τών», ανα­φέ­ρει η έκθεση. Δια­πι­στώ­νει ότι αυτό απο­τε­λεί «ταμπού» στη Ελλάδα από την πλευρά των πολι­τι­κών ενώ επι­χει­ρη­μα­τίες επι­βε­βαί­ω­σαν μιλώ­ντας στους συντά­κτες της έκθεσης την ύπαρξη λόμπι στην Ελλάδα. «Είναι σαφές ότι η έλλειψη οποιου­δή­ποτε κανο­νι­στι­κού πλαι­σίου σε αυτό το ζήτημα δημιουρ­γεί σημα­ντι­κούς κιν­δύ­νους για την ακε­ραιό­τητα των βου­λευ­τών», προ­σθέ­τει.

Για την βου­λευ­τική ασυλία, εξαι­ρώ­ντας τις περι­πτώ­σεις που αφορά την ελευ­θε­ρία του λόγου και της ψήφου, ανα­φέ­ρει λεπτο­με­ρώς την περί­πλοκη δια­δι­κα­σία που ισχύει για να αρθεί η ασυλία ενός βου­λευτή ακόμη και σε περι­πτώ­σεις δια­φθο­ράς. Καλεί την Ελλάδα να πάρει μέτρα προ­κει­μέ­νου η δια­δι­κα­σία αυτή να μην εμπο­δί­ζει την ποινική δια­δι­κα­σία για αδι­κή­ματα που σχε­τί­ζο­νται με τη δια­φθορά.

Για τους δικα­στές, δια­πι­στώ­νει ότι ο διο­ρι­σμός των επι­κε­φα­λής του Συμ­βου­λίου Επι­κρα­τείας, του Άρειου Πάγου κλπ (από το υπουρ­γικό συμ­βού­λιο κατόπιν πρό­τα­σης του υπουρ­γού Δικαιο­σύ­νης) σε συν­δυα­σμό με την απουσία συγκε­κρι­μέ­νης θητείας «σημαί­νει ότι αυτοί οι ανώ­τα­τοι δικα­στι­κοί μπορούν θεω­ρη­τικά να αντι­κα­τα­στα­θούν ανά πάσα στιγμή».

Τέλος η έκθεση εξε­τά­ζει ανα­λυ­τικά την βρα­δύ­τητα στην απονομή δικαιο­σύ­νης στην Ελλάδα, στον τερά­στιο όγκο υπο­θέ­σεων που εκκρε­μούν, τις αιτίες που προ­κα­λούν αυτές τις δυσλει­τουρ­γίες και τους τρόπους για την αντι­με­τώ­πισή τους.

Το ΒΗΜΑ