Νίκος Παπανδρέου: «Η Ευρώπη πρέπει να πετύχει την ανάκτηση της νομισματικής της κυριαρχίας με το ψηφιακό ευρώ»

Κύριε Παπαν­δρέου, συχνά λέγεται ότι οι Βρυ­ξέλ­λες απο­φα­σί­ζουν για εμάς χωρίς εμάς. Μετά από τόσες παρεμ­βά­σεις σας, θεω­ρείτε ότι το 2026 οι Έλληνες έχουν αντι­λη­φθεί πως η ευρω­παϊκή πολι­τική είναι πλέον «εσω­τε­ρική» πολι­τική;

Είναι σίγουρο πως παλαιό­τερα οι Έλληνες δεν αντι­λαμ­βά­νο­νταν – όχι απο­κλει­στικά με δική τους ευθύνη – τη σπου­δαιό­τητα των όσων συμ­βαί­νουν στις Βρυ­ξέλ­λες και το Στρα­σβούργο. Αυτό αλλάζει τα τελευ­ταία χρόνια και πλέον θεωρώ πως είμαστε σε έναν καλό δρόμο και ολοένα και περισ­σό­τε­ροι πολίτες θα κατα­λα­βαί­νουν πως οι απο­φά­σεις που λαμ­βά­νο­νται σε ευρω­παϊκό επίπεδο είναι απο­φά­σεις που μας αφορούν άμεσα.

Συμ­με­τέ­χετε στην Αντι­προ­σω­πεία για τις σχέσεις με τις ΗΠΑ. Με την επι­στροφή Τραμπ και την πίεση που ασκεί, θεω­ρείτε ότι η δια­τλα­ντική σχέση παρα­μέ­νει λει­τουρ­γική ή έχει έρθει η ώρα για μια ορι­στική, στρα­τη­γική «χει­ρα­φέ­τηση» της Ευρώπης;

Η κυβέρ­νηση Τραμπ πράγ­ματι έφερε μια μεγάλη αλλαγή στο πώς αντι­με­τω­πί­ζουν οι ΗΠΑ τις σχέσεις τους με την Ευρώπη και πώς σχε­διά­ζουν να δια­χει­ρι­στούν κρί­σι­μες συγκρού­σεις όπως αυτές στην Ουκρα­νία και τη Μέση Ανατολή. Κανείς δεν μπορεί να πει ότι δεν περί­μενε αλλαγή στην αμε­ρι­κα­νική πολι­τική αλλά ίσως όχι σε τόσο μεγάλο βαθμό και τόσο γρήγορα.

Ο Ντό­ναλντ Τραμπ μας δείχνει μερικές φορές ότι αντι­με­τω­πί­ζει πολλά σοβαρά θέματα με το στυλ του μεγάλου επι­χει­ρη­μα­τία Ωστόσο τα διεθνή προ­βλή­ματα δεν λύνο­νται έτσι και το επι­τε­λείο του, που εκτιμώ ότι τον συγκρα­τεί στο παρα­σκή­νιο, το γνω­ρί­ζει καλά. Σύντομα θα έχουμε τις ενδιά­με­σες εκλογές και εκεί θα δούμε εάν εκ του εκλο­γι­κού απο­τε­λέ­σμα­τος θα συγκρα­τη­θεί η ορμή του Τραμπ ή θα κατα­φέ­ρει να εφαρ­μό­σει την πολι­τική του ανε­μπό­δι­στος.

Ησασταν από τους πρώτους ευρω­βου­λευ­τές που προει­δο­ποί­η­σαν ότι η συμ­φω­νία Mercosur απο­τε­λεί “ταφό­πλακα” για τον πρω­το­γενή τομέα. Πώς μπορεί να θωρα­κι­στεί στην πράξη ο Ελληνας αγρότης;

«Ταφό­πλακα» δεν είναι, καθώς υπάρ­χουν και ορι­σμέ­νοι κλάδοι του πρω­το­γε­νούς τομέα της χώρας μας, που θα επω­φε­λη­θούν εάν και εφόσον αρχίσει η εφαρ­μογή της Mercosur. Για εμάς ήταν μονό­δρο­μος να μην την ψηφί­σουν καθώς η πλά­στιγγα για τα ελλη­νικά αγρο­τικά προ­ϊ­ό­ντα έγερνε περισ­σό­τερο στο «όχι». Και μάλιστα, όπως θα είδατε, την Τρίτη ψηφί­σαμε και πάλι κατά των νέων δικλεί­δων ασφα­λείας που έφερε στο Κοι­νο­βού­λιο η Κομι­σιόν καθώς εξα­κο­λου­θούμε να πιστεύ­ουμε πως είμαστε σε λάθος πορεία.

Είναι ξεκά­θαρο πως υπάρ­χουν πολλά προ­βλη­μα­τικά σημεία για προ­ϊ­ό­ντα όπως οι επι­τρα­πέ­ζιες ελιές, η γρα­βιέρα Νάξου κ.α. Το θέμα όμως δεν είναι μόνο η Mercosur. Το μεγα­λύ­τερο ζήτημα είναι πως εδώ και δεκα­ε­τίες δεν σκύψαμε οργα­νω­μένα πάνω από τον πρω­το­γενή τομέα, δεν ορίσαμε έναν οδικό χάρτη – μαζί με τους αγρότες εννο­εί­ται – έτσι ώστε ακόμα και όταν έρχο­νται τέτοιες συμ­φω­νίες, που αδιαμ­φι­σβή­τητα ανοί­γουν κάποιες μεγάλες αγορές, οι Έλληνες αγρότες να έχουν περισ­σό­τερο κέρδος παρά ζημία.

Πρέπει, λοιπόν το συντο­μό­τερο δυνατό να κάτσουμε όλοι στο ίδιο τραπέζι και από κοινού να χαρά­ξουμε τον σωστό δρόμο για να μην συρ­ρι­κνω­θεί ακόμα περισ­σό­τερο ο πρω­το­γε­νής τομέας και μαζί με αυτόν συρ­ρι­κνω­θεί και η ελλη­νική περι­φέ­ρεια.

Ένα επίσης σημα­ντικό κοι­νω­νικό ζήτημα είναι η στε­γα­στική κρίση για το οποίο έχετε ανα­λά­βει και σχε­τι­κές πρω­το­βου­λίες προ­τεί­νο­ντας να συν­δε­θεί η ενερ­γειακή ανα­βάθ­μιση των παλιών αστικών κτηρίων με προ­γράμ­ματα κοι­νω­νι­κής κατοι­κίας. Πώς μπορεί αυτό το μοντέλο να εφαρ­μο­στεί στην πράξη το 2026, ώστε να δούμε προσιτά ενοίκια για τα νέα ζευ­γά­ρια και τις ευά­λω­τες οικο­γέ­νειες στην Ελλάδα;

Αυτό που θα πρέπει να αντι­λη­φθούμε όλοι ανε­ξαι­ρέ­τως είναι πως η στέγαση είναι δικαί­ωμα όλων και για να το απο­λαμ­βά­νουν οι πολίτες πρέπει να εργα­στούμε άοκνα και να κατα­λή­ξουμε σε οργα­νω­μένα σχέδια, που θα αντι­με­τω­πί­σουν τη στε­γα­στική κρίση.

Χρειά­ζο­νται σημα­ντι­κές απο­φά­σεις με ταυ­τό­χρονη αποφυγή πολύ­πλο­κων δια­δι­κα­σιών για όσα κλειστά σπίτια ανοί­ξουν. Παράλ­ληλα πρέπει να υπάρ­ξουν ξεκά­θα­ρες δεσμεύ­σεις για τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις, χρη­μα­το­δό­τηση για κοι­νω­νική στέγαση, αντι­με­τώ­πιση του και­ρο­σκο­πι­σμού και προ­στα­σία των πολιτών από τις άμεσες εξώσεις προ­κει­μέ­νου οι κατοι­κίες τους να μετα­τρα­πούν σε AirBnB.

Σε παρέμ­βασή σας στην Ολο­μέ­λεια, προει­δο­ποι­ή­σατε για τον κίνδυνο ελλεί­ψεων σε φάρμακα λόγω γεω­πο­λι­τι­κής αστά­θειας. Εκτι­μάτε ότι οι πατέ­ντες φαρ­μά­κων μπορεί να γίνουν «όπλο» στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τις ΗΠΑ;

Όπως σας είπα ο Τραμπ λει­τουρ­γεί αρκετές φορές απρό­βλε­πτα ή κάπως πιο επι­θε­τικά απει­λώ­ντας με διάφορα μέτρα, για παρά­δειγμα οι δασμοί σε εισα­γό­μενα προ­ϊ­ό­ντα. Προ­σω­πικά πιστεύω ότι δεν θα φτάσει σε αυτό το ακραίο σημείο να εργα­λειο­ποι­ή­σει τα φάρμακα, ωστόσο ακόμα και μια τεχνητή έλλειψη θα προ­κα­λέ­σει μεγάλη ανα­στά­τωση στην Ευρώπη και τους ασθε­νείς εννο­εί­ται.

Για αυτό και πάρα πολλές φορές έχουν επι­ση­μά­νει την ανάγκη η Ευρώπη να είναι φαρ­μα­κευ­τικά αυτό­νομη. Ζήσαμε προ­βλή­ματα με ελλεί­ψεις στο πρό­σφατο παρελ­θόν κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μίας του Covid 19. Αυτό πρέπει να μας γίνει μάθημα και να εξα­σφα­λί­σουμε την αυτο­νο­μία της ΕΕ αλλά και την ισότιμη πρό­σβαση σε φάρμακα και δια­γνω­στι­κές εξε­τά­σεις για όλους τους Ευρω­παί­ους πολίτες. Ως μέλος της επι­τρο­πής SANT σας βεβαιώνω πως αυτή είναι η μεγα­λύ­τερη προ­τε­ραιό­τητά μας και προς αυτή την κατεύ­θυνση κινού­μα­στε.

Έχετε πει ότι «η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος είναι πράξη πατριω­τι­σμού». Πιστεύ­ετε ότι η ΕΕ αντα­πο­κρί­νε­ται με την ταχύ­τητα που απαιτεί η κλι­μα­τική κρίση;

Ναι έτσι είναι. Για εμένα ο σύγ­χρο­νος πατριω­τι­σμός είναι η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος. Σε επίπεδο Ευρω­παϊ­κής Ένωσης θεωρώ πως δεν τρέ­χουμε με την ταχύ­τητα που τρέχει η ίδια η κλι­μα­τική κρίση. Μία εξήγηση είναι προ­φα­νής και έχει να κάνει με το γεγονός πως ο πόλεμος στην Ουκρα­νία και ο φόβος για μια πιο γενι­κευ­μένη σύρραξη έστρε­ψαν πολλά και σημα­ντικά κον­δύ­λια προς την Άμυνα και τα στέ­ρη­σαν από την έρευνα και την αντι­με­τώ­πιση των φαι­νο­μέ­νων της κλι­μα­τι­κής κρίσης. Οφεί­λουμε όμως να ρίξουμε και εκεί χρήματα για να μπο­ρούμε να επι­βιώ­σουμε στον πλανήτη μας.

Αυτή τη στιγμή υπάρ­χουν οι τεχνο­λο­γίες που μας επι­τρέ­πουν να προ­λά­βουμε εν τη γενέσει τους δυσά­ρε­στες κατα­στά­σεις, όπως για παρά­δειγμα μια πυρ­κα­γιά. Ειδικά drones δια­θέ­τουν αισθη­τή­ρες που εντο­πί­ζουν έστω και μια μικρή σπίθα από χιλιό­με­τρα μακριά, ενώ άλλες συσκευές εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται την υγρασία της ατμό­σφαι­ρας υγραί­νο­ντας το έδαφος μέσα σε δασικές περιο­χές. Υπάρ­χουν λοιπόν λύσεις που πάντοτε σε συν­δυα­σμό με την κατάλ­ληλη εκπαί­δευση του προ­σω­πι­κού θα φέρουν σημα­ντικά απο­τε­λέ­σματα.

Αν έπρεπε να συνο­ψί­σετε σε μία προ­τε­ραιό­τητα τι πρέπει να πετύχει η Ευρώπη το 2026, σε αυτό το ασταθές διεθνές περι­βάλ­λον, ποια θα ήταν αυτή;

Η Ευρώπη πρέπει κατά κύριο λόγο να πετύχει την ανά­κτηση της νομι­σμα­τι­κής της κυριαρ­χίας με το ψηφιακό ευρώ. Με αυτό τον τρόπο ο Ευρω­παίος πολίτης θα έχει τη δυνα­τό­τητα να κάνει αγορές χωρίς τέλη χρήσης, ο Ευρω­παίος έμπορος δεν θα πλη­ρώ­νει ένα δυσβά­στα­χτο πολλές φορές κόστος για να μπορεί να δέχεται πλη­ρω­μές από τα υπάρ­χο­ντα συστή­ματα πλη­ρω­μών (Visa, Mastercard κλπ) και τέλος κανείς δεν θα μπορεί να «κλει­δώ­σει» με τιμω­ρη­τική ή δια­πραγ­μα­τευ­τική διάθεση τις ευρω­παϊ­κές συναλ­λα­γές. Η ΕΚΤ με την οποία βρι­σκό­μα­στε σε πάρα πολύ καλό επίπεδο συνερ­γα­σίας, είναι σε θέση να εγγυ­η­θεί την άψογη λει­τουρ­γία του συστή­μα­τος αυτού, που ελπίζω κάποια στιγμή να γίνει και πραγ­μα­τι­κό­τητα.

Άλλωστε ως σκιώδης ειση­γη­τής για το θέμα από την πλευρά των Σοσια­λι­στών και Δημο­κρα­τών έχω εργα­στεί πάρα πολλές μέρες και μήνες για την επί­τευξη αυτού του στόχου. Είναι απόλυτη ανάγκη για την κυριαρ­χία της Ευρώπης να απο­κτή­σει το δικό της σύστημα πλη­ρω­μών και αυτό είναι κάτι που ανα­γνώ­ρισε το βράδυ της Δευ­τέ­ρας με την ομιλία της στο ευρω­κοι­νο­βού­λιο και η Κριστίν Λαγκαρντ και στη συνέ­χεια ήρθε να επι­βε­βαιώ­σει με την ψήφο της η Ολο­μέ­λεια του ευρω­κοι­νο­βου­λίου. Ελπίζω και εύχομαι σύντομα να έχουμε θετικές εξε­λί­ξεις.