Το «ξύπνημα» της ελληνικής χειροτεχνίας – Τι προτείνει το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για την αναζωογόνησή της

Οtαν το 2022 πα­ρου­σιά­στη­κε η συλ­λο­γή Cruise του οίκου Dior, η πα­ρου­σί­α­σή της στο Καλ­λι­μάρ­μα­ρο δεν ήταν η μο­να­δι­κή σχέση της με την Ελ­λά­δα. Δύο προ­ϊ­ό­ντα της συλ­λο­γής και συ­γκε­κρι­μέ­να ένα τζά­κετ και μια τσά­ντα είχαν δια­κο­σμη­θεί με πα­ρα­δο­σια­κά ελ­λη­νι­κά κε­ντή­μα­τα, τα λε­γό­με­να τερ­ζί­δι­κα, που δη­μιουρ­γή­θη­καν από τον Αρι­στεί­δη Τζο­νευ­ρά­κη, ιδιο­κτή­τη του ερ­γα­στη­ρί­ου πα­ρα­δο­σια­κού εν­δύ­μα­τος «Αρι­στο­τέ­χνη­μα» στο Αργος.

Ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη δόση λάμ­ψης και celebrities κου­βα­λά­ει η Ancient Greek Sandals, η εται­ρεία που δη­μιούρ­γη­σαν η Χρι­στί­να Μαρ­τί­νη και ο Νι­κό­λας Μί­νο­γλου το 2011, κα­θιε­ρώ­νο­ντας τα χει­ρο­ποί­η­τα ελ­λη­νι­κά σαν­δά­λια ως απα­ραί­τη­το είδος υπό­δη­σης για την Αν­τζε­λί­να Τζολί, τη Σάρα Τζέ­σι­κα Πάρ­κερ, τη Μισέλ Ομπά­μα και πολ­λές άλλες.

Μπο­ρεί να μην κου­βα­λούν την ίδια «λάμψη», αλλά δεν παύ­ουν να είναι υψη­λής ποιό­τη­τας και αι­σθη­τι­κής τα κε­ρα­μι­κά που αγο­ρά­σα­με κι έχου­με στο σπίτι μας μετά από δια­κο­πές που κά­να­με στη Σίφνο, το με­τα­ξω­τό μα­ντί­λι που αγο­ρά­σα­με στο Σου­φλί, ένα ξύ­λι­νο παι­χνί­δι που πή­ρα­με στην Αγιά­σο της Λέ­σβου, ένα χει­ρο­ποί­η­το κι­λί­μι από το Γε­ρά­κι Λα­κω­νί­ας.

Η ανα­κοί­νω­ση, λοι­πόν, του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας ότι θα ει­σα­γά­γει στα δη­μο­τι­κά σχο­λεία μα­θή­μα­τα πλε­ξί­μα­τος, κε­ντή­μα­τος και κε­ρα­μι­κής και θα επεν­δύ­σει στο πρό­γραμ­μα «Πο­λι­τι­στι­κή παι­δεία – Ερ­γα­στή­ρια δη­μιουρ­γί­ας και χει­ρο­τε­χνί­ας» μπο­ρεί να αντι­με­τω­πί­στη­κε σκω­πτι­κά από πολ­λούς (κυ­ρί­ως διότι τα δη­μό­σια σχο­λεία αντι­με­τω­πί­ζουν σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα σε βα­σι­κές υπο­δο­μές και ελ­λεί­ψεις σε δι­δα­κτι­κό προ­σω­πι­κό), αλλά δεν είναι σε καμία πε­ρί­πτω­ση άσχε­τη με την τάση που υπάρ­χει πα­γκο­σμί­ως και κυ­ρί­ως στην Ευ­ρώ­πη για την προ­ώ­θη­ση της χει­ρο­τε­χνί­ας και την αντι­με­τώ­πι­σή της ως πρό­τυ­πο βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, το­πι­κής ανα­γέν­νη­σης και πο­λι­τι­στι­κής προ­βο­λής μιας χώρας. Τάση που ενι­σχύ­θη­κε ση­μα­ντι­κά μετά την παν­δη­μία, με τους κα­τα­να­λω­τές να εκ­φρά­ζουν την ανά­γκη για απο­δέ­σμευ­ση από τη μα­ζι­κή πα­ρα­γω­γή και να ανα­ζη­τούν προ­σω­πι­κό στυλ. Το γε­γο­νός, δε, ότι κά­ποιες μορ­φές χει­ρο­τε­χνί­ας μπο­ρούν να γί­νουν σε ερ­γα­στή­ριο σπι­τιού, χωρίς να απαι­τεί­ται κά­ποιο ερ­γα­στή­ριο εκτός οι­κί­ας ή κά­ποιο φυ­σι­κό κα­τά­στη­μα, έδωσε επί­σης ώθηση στη διάρ­κεια της COVID-19. Πλατ­φόρ­μες όπως η Etsy, το Pinterest, αλλά και το Instagram λει­τούρ­γη­σαν από τότε ως ψη­φια­κές βι­τρί­νες, ενώ δεν είναι λίγες οι επι­χει­ρή­σεις που δη­μιούρ­γη­σαν δικά τους ηλε­κτρο­νι­κά κα­τα­στή­μα­τα.

«Πριν φύγει η μαμά μου από τη ζωή, θέλω να ξα­να­λει­τουρ­γή­σω τον αρ­γα­λειό της»

Εν­δει­κτι­κή της ση­μα­σί­ας που απο­δί­δε­ται από την Ε.Ε. στη χει­ρο­τε­χνία είναι η θέ­σπι­ση του κοι­νο­τι­κού κα­νο­νι­σμού 2023/2411 για τις γε­ω­γρα­φι­κές εν­δεί­ξεις σε χει­ρο­τε­χνι­κά και βιο­μη­χα­νι­κά προ­ϊ­ό­ντα, ο οποί­ος τέ­θη­κε σε ισχύ από την 1η Δε­κεμ­βρί­ου 2025.

Στην Ελ­λά­δα, σύμ­φω­να με τη με­λέ­τη «Ελ­λη­νι­κή χει­ρο­τε­χνία – Υφι­στά­με­νη κα­τά­στα­ση, προ­κλή­σεις και προ­ο­πτι­κές», που διε­ξή­γα­γε το Ιν­στι­τού­το Μι­κρών Επι­χει­ρή­σε­ων της ΓΣΕ­ΒΕΕ (ΙΜΕ ΓΣΕ­ΒΕΕ) σε συ­νερ­γα­σία με την εται­ρεία Premium Consulting, δρα­στη­ριο­ποιού­νται σή­με­ρα σε διά­φο­ρους κλά­δους της χει­ρο­τε­χνί­ας περί τις 11.000 επι­χει­ρή­σεις. Πε­ρί­που το 1/3 των επι­χει­ρή­σε­ων αυτών δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην ξυ­λο­τε­χνία, ενώ οι επό­με­νοι τέσ­σε­ρις με­γα­λύ­τε­ροι κλά­δοι είναι η αρ­γυ­ρο­χρυ­σο­χο­ΐα, το ψευ­δο­κό­σμη­μα, η μαρ­μα­ρο­τε­χνία και η κε­ρα­μι­κή. Βε­βαί­ως υπάρ­χουν και άλλοι κλά­δοι της χει­ρο­τε­χνί­ας με μι­κρό­τε­ρο αριθ­μό επι­χει­ρή­σε­ων, όπως αυτοί της γού­νας (με 513 από τις 610 επι­χει­ρή­σεις να βρί­σκο­νται στη Δυ­τι­κή Μα­κε­δο­νία), της δερ­μα­το­τε­χνί­ας, της κη­ρο­πλα­στι­κής, των καλ­λι­τε­χνι­κών ειδών από χαρτί, των κα­τα­σκευών από χά­ντρες, της κα­τα­σκευ­ής μου­σι­κών ορ­γά­νων από φυ­σι­κές πρώ­τες ύλες, της κα­τα­σκευ­ής παι­χνι­διών, της λι­θο­τε­χνί­ας, της υφα­ντι­κής, της κα­λα­θο­πλε­κτι­κής κ.ά.

Το 34,8% δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην Ατ­τι­κή, το 17,6% στην Κε­ντρι­κή Μα­κε­δο­νία, ενώ το 9,8% στην Κρήτη. Αλλες πε­ρι­φέ­ρειες με αξιό­λο­γη πα­ρου­σία είναι η Θεσ­σα­λία, το Νότιο Αι­γαίο και η Πε­λο­πόν­νη­σος. Η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­νό­τη­τα των επι­χει­ρή­σε­ων είναι πολύ μι­κρές (77% ατο­μι­κές) και βα­σί­ζο­νται στην αυ­το­α­πα­σχό­λη­ση, γε­γο­νός που τις κα­θι­στά ευά­λω­τες σε κρί­σεις.

Μετά την κα­τάρ­γη­ση του ΕΟΜ­ΜΕΧ το 2012 που έγινε στο πλαί­σιο των μέ­τρων δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, η χει­ρο­τε­χνία υπο­βαθ­μί­στη­κε ως κλά­δος αλλά και ως επαγ­γελ­μα­τι­κή επι­λο­γή, ει­δι­κά καθώς έκλει­σαν και διά­φο­ρες θυ­γα­τρι­κές εται­ρεί­ες του ορ­γα­νι­σμού. Η χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό­τε­ρη απώ­λεια ήταν το κλεί­σι­μο του Ελ­λη­νι­κού Κέ­ντρου Αρ­γι­λο­μά­ζης, το οποίο ήταν η κυ­ριό­τε­ρη μο­νά­δα πα­ρα­γω­γής πηλού, δη­λα­δή της πρώ­της ύλης των ερ­γα­στη­ρί­ων και σχο­λών κε­ρα­μι­κής στην Ελ­λά­δα, καθώς και η «εξα­φά­νι­ση» του κλά­δου της τα­πη­τουρ­γί­ας με το κλεί­σι­μο 22 τα­πη­τουρ­γι­κών σχο­λών – ερ­γα­στη­ρί­ων του ΕΟΜ­ΜΕΧ.

«Οταν οι Μπι­τλς και η Τζάκι φό­ρε­σαν τα σαν­δά­λια μας κάτω από την Ακρό­πο­λη»

Βε­βαί­ως, την εποχή των «πα­χιών αγε­λά­δων» ο ΕΟΜ­ΜΕΧ είχε δη­μιουρ­γή­σει 13 χει­ρο­τε­χνι­κά κέ­ντρα σε του­ρι­στι­κά ση­μεία, τα οποία αγο­ρά­στη­καν και εξο­πλί­στη­καν με πό­ρους από τα πε­ρί­φη­μα ΜΟΠ (Με­σο­γεια­κά Ολο­κλη­ρω­μέ­να Προ­γράμ­μα­τα), προ­κει­μέ­νου να προ­ω­θού­νται τα κατά τό­πους χει­ρο­τε­χνι­κά προ­ϊ­ό­ντα, χωρίς όμως να λει­τουρ­γή­σουν ποτέ γι’ αυτόν τον σκοπό.

Η Ε.Ε. θέ­σπι­σε κοι­νο­τι­κό κα­νο­νι­σμό για τις γε­ω­γρα­φι­κές εν­δεί­ξεις σε χει­ρο­τε­χνι­κά και βιο­μη­χα­νι­κά προ­ϊ­ό­ντα.

Οι προ­τά­σεις πο­λι­τι­κής στις οποί­ες κα­τα­λή­γει η με­λέ­τη είναι οι ακό­λου­θες:

• Δη­μιουρ­γία Εθνι­κού Μη­τρώ­ου Χει­ρο­τε­χνί­ας, το οποίο θα λει­τουρ­γεί ως ερ­γα­λείο χαρ­το­γρά­φη­σης και σχε­δια­σμού πο­λι­τι­κών.

• Ιδρυ­ση Εθνι­κού Φορέα Χει­ρο­τε­χνί­ας.

• Ει­σα­γω­γή Εθνι­κού Χει­ρο­τε­χνι­κού Σή­μα­τος για να προ­στα­τεύ­ο­νται τα προ­ϊ­ό­ντα από απο­μι­μή­σεις, αλλά και για να προ­βάλ­λο­νται τα προ­ϊ­ό­ντα της ελ­λη­νι­κής χει­ρο­τε­χνί­ας στο εξω­τε­ρι­κό.

• Πι­στο­ποί­η­ση επαγ­γελ­μά­των και ανά­πτυ­ξη δε­ξιο­τή­των.

• Ψη­φια­κός με­τα­σχη­μα­τι­σμός.

• Ανά­πτυ­ξη νέων χρη­μα­το­δο­τι­κών ερ­γα­λεί­ων.

• Ενί­σχυ­ση πε­ρι­φε­ρεια­κών – το­πι­κών clusters.

• Σύν­δε­ση με σχε­δια­στές, μου­σεία και του­ρι­στι­κούς φο­ρείς.

Πηγή: kathimerini.gr