Τριάντα καθηγητές και τρεις σχολές οι όροι για ιδιωτικά ΑΕΙ

Πρό­κει­ται για μία πραγ­μα­τικά ιστο­ρική μεταρ­ρύθ­μιση στην παιδεία και ειδικά στην ανώτατη εκπαί­δευση. Ενι­σχύ­ουμε ακόμη περισ­σό­τερο το δημόσιο πανε­πι­στή­μιο και ταυ­τό­χρονα δια­μορ­φώ­νουμε το πλαίσιο ώστε να λει­τουρ­γή­σουν επι­τέ­λους και στην Ελλάδα μη κερ­δο­σκο­πικά, μη κρατικά ιδρύ­ματα τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης». Με τη δήλωση αυτή, ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης προ­α­νήγ­γειλε το νομο­σχέ­διο για το «Ελεύ­θερο Πανε­πι­στή­μιο» όπως τιτλο­φο­ρεί­ται, το οποίο απο­τε­λεί­ται από δύο σκέλη. Το πρώτο αφορά δια­τά­ξεις που (όπως είχε παρου­σιά­σει η «Κ» στις 16/12) ικα­νο­ποιούν αιτή­ματα των πανε­πι­στη­μίων και ενι­σχύ­ουν την εξω­στρέ­φεια και την αυτο­νο­μία τους, όπως χρη­μα­το­δό­τηση για οργά­νωση κοινών προ­γραμ­μά­των με ξένα ΑΕΙ και θεσμο­θέ­τηση του δικαιώ­μα­τος να ιδρύουν και να καταρ­γούν τμήματα χωρίς την ουσια­στική έγκριση του υπουρ­γείου Παι­δείας. Βέβαια, το μείζον θέμα του ν/σ είναι η θεσμο­θέ­τηση των μη κερ­δο­σκο­πι­κών μη κρα­τι­κών ΑΕΙ. Δηλαδή, η θεσμο­θέ­τηση της δυνα­τό­τη­τας ξένα ΑΕΙ να ιδρύουν στην Ελλάδα παραρ­τή­ματα, είτε μέσω νέων επεν­δύ­σεων είτε μέσω των νυν ιδιω­τι­κών κολε­γίων, εάν φυσικά πληρούν τους όρους που θα θέσει η πολι­τεία.

Ειδι­κό­τερα, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», στο υπουρ­γικό συμ­βού­λιο συζη­τή­θη­καν με ενδια­φέ­ρον εάν το εγχεί­ρημα είναι συνταγ­μα­τικά θωρα­κι­σμένο, καθώς και ο τρόπος επι­λο­γής των φοι­τη­τών από τα μη κερ­δο­σκο­πικά μη κρατικά ΑΕΙ. Μάλιστα, παρότι φέρεται να έχει «κλει­δώ­σει» ότι οι φοι­τη­τές θα επι­λέ­γο­νται με βάση το σύστημα που υιο­θε­τεί το μητρικό πανε­πι­στή­μιο, χθες στο υπουρ­γικό συζη­τή­θηκε ακόμη και να τεθεί ελά­χι­στη βάση εισα­γω­γής (ΕΒΕ) στα μη κρατικά ΑΕΙ. Αυτή εξε­τά­ζε­ται να είναι η ΕΒΕ που θα επι­τυγ­χά­νουν οι υπο­ψή­φιοι στα αντί­στοιχα τμήματα των δημό­σιων ΑΕΙ.

Ως προς τη συνταγ­μα­τική θωρά­κιση του εγχει­ρή­μα­τος, η κυβέρ­νηση ανα­φέ­ρει ότι «μια σύγ­χρονη και επί­καιρη ανά­γνωση του άρθρου 16 του Συντάγ­μα­τος υπό το φως του ενω­σια­κού δικαίου επι­τρέ­πει τη λει­τουρ­γία παραρ­τη­μά­των ξένων πανε­πι­στη­μίων με την εγγύηση και επο­πτεία του κράτους. Η ορθό­τητα δε της προ­τει­νό­με­νης προ­σέγ­γι­σης προ­κύ­πτει από γνω­μο­δο­τή­σεις έγκρι­των καθη­γη­τών Συνταγ­μα­τι­κού Δικαίου (ενδει­κτικά Σκουρής/Βενι­ζέ­λος, Αλι­βι­ζά­τος, Μανι­τά­κης, Σπυ­ρό­που­λος κ.ά.)». Και προ­σθέ­τει: «Μια ερμη­νεία που θα επε­ξέ­τεινε το εύρος της απα­γό­ρευ­σης και στην εγκα­τά­σταση παραρ­τη­μά­των ξένων πανε­πι­στη­μίων στην Ελλάδα θα ερχόταν σε ευθεία αντί­θεση με τις θεμε­λιώ­δεις ελευ­θε­ρίες της ευρω­παϊ­κής ένωσης, την ελεύ­θερη εγκα­τά­σταση και την ελεύ­θερη παροχή υπη­ρε­σιών, τις δια­τά­ξεις του Χάρτη Θεμε­λιω­δών Δικαιω­μά­των της Ε.Ε. (ιδίως του άρθρου 14 “ελευ­θε­ρία ίδρυσης ακα­δη­μαϊ­κών ιδρυ­μά­των”) αλλά και δια­τά­ξεις διεθνών συμ­βά­σεων, τις οποίες έχει επι­κυ­ρώ­σει η Ελλάδα, όπως η γενική συμ­φω­νία για τις συναλ­λα­γές στον τομέα των υπη­ρε­σιών, που περι­λαμ­βά­νε­ται στο παράρ­τημα 1 B της συμ­φω­νίας για την ίδρυση του Παγκο­σμίου Οργα­νι­σμού Εμπο­ρίου (General Agreement on Trade in Services – GATS)».

Στόχος είναι να λει­τουρ­γή­σουν το ακα­δη­μαϊκό έτος 2025-2026, αλλά το 2027 είναι επι­κρα­τέ­στερο σενάριο.

Ως προς το ερώτημα γιατί η κυβέρ­νηση επέλεξε τον μη κερ­δο­σκο­πικό χαρα­κτήρα των παραρ­τη­μά­των, η απά­ντηση είναι ότι «οι δια­δο­χι­κές προ­τά­σεις συνταγ­μα­τι­κής ανα­θε­ώ­ρη­σης του άρθρου 16 της Νέας Δημο­κρα­τίας προ­έ­βλε­παν την άρση του κρα­τι­κού μονο­πω­λίου στην ανώτατη εκπαί­δευση με την ίδρυση μη κερ­δο­σκο­πι­κών μη κρα­τι­κών πανε­πι­στη­μίων. Θεω­ρούμε ότι αυτό το θεμε­λιώ­δες βήμα συνιστά μια ασφαλή ερμη­νεία του άρθρου 16 υπό το φως του ενω­σια­κού δικαίου». Από την άλλη, εκτι­μά­ται πως η επιλογή της νομικής φόρμας των μη κερ­δο­σκο­πι­κών ΑΕΙ και όχι των ιδιω­τι­κών διευ­κο­λύ­νει την επί­τευξη πολι­τι­κών συναι­νέ­σεων (πιθα­νό­τητα με το ΠΑΣΟΚ) όταν θα ψηφί­ζε­ται το νομο­σχέ­διο στη Βουλή.

Προ­φα­νώς για την ίδρυση και λει­τουρ­γία μη κρα­τι­κών ΑΕΙ θα υπάρ­χουν όροι ακα­δη­μαϊ­κοί (ενδει­κτικά στην αρχή της λει­τουρ­γίας θα πρέπει να έχουν του­λά­χι­στον 30 πανε­πι­στη­μια­κούς με διδα­κτο­ρικό τίτλο), οικο­νο­μι­κοί (η εγγύηση φθάνει τα δύο εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ) και κτι­ριο­λο­γι­κοί. Οι όροι κρί­νο­νται ιδιαι­τέ­ρως αυστη­ροί. Από την πλευρά του, βέβαια, ο αρμό­διος υπουρ­γός εμφα­νί­ζε­ται αισιό­δο­ξος ότι γρήγορα θα βρεθούν ξένα ΑΕΙ που θα θέλουν να επεν­δύ­σουν στην Ελλάδα. Χαρα­κτη­ρι­στικά, σε χθε­σι­νές δηλώ­σεις του σε ΜΜΕ ανέφερε ότι στόχος είναι τα μη κερ­δο­σκο­πικά ΑΕΙ να ξεκι­νή­σουν το ακα­δη­μαϊκό έτος 2025-2026, αλλά το πιο πιθανό είναι να δούμε το πρώτο μη κρατικό ΑΕΙ στη χώρα μας πριν από το τέλος της κυβερ­νη­τι­κής τετρα­ε­τίας, δηλαδή το 2027.

Ο ρόλος της ΕΘΑΑΕ

Ως προς τους όρους εγκα­τά­στα­σης των παραρ­τη­μά­των των ξένων πανε­πι­στη­μίων στην Ελλάδα, η Εθνική Αρχή Ανώ­τα­της Εκπαί­δευ­σης (ΕΘΑΑΕ) θα είναι αρμόδια για τον έλεγχο των προ­ϋ­πο­θέ­σεων εγκα­τά­στα­σης και αδειο­δό­τη­σης των ξένων παραρ­τη­μά­των, για την αξιο­λό­γηση αυτών και την πιστο­ποί­ηση των προ­γραμ­μά­των σπουδών τους. Για την αδειο­δό­τηση παραρ­τή­μα­τος ξένου πανε­πι­στη­μίου, θα πρέπει να απο­τε­λεί­ται από τον πρώτο χρόνο λει­τουρ­γίας από του­λά­χι­στον τρεις πανε­πι­στη­μια­κές σχολές. Το υπουρ­γείο Παι­δείας δημο­σιο­ποί­ησε ακόμη οκτώ προ­ϋ­πο­θέ­σεις, σε ένα σύνολο περίπου 60. Το νομο­σχέ­διο θα δοθεί σε δημόσια δια­βού­λευση τον Ιανουά­ριο.

Απο­γοη­τευ­μέ­νοι οι ιδιο­κτή­τες των κολε­γίων

«Πάγωσαν» οι ιδιο­κτή­τες των κολε­γίων δια­βά­ζο­ντας τις ανα­κοι­νώ­σεις του Μεγάρου Μαξίμου για τα μη κερ­δο­σκο­πικά μη κρατικά πανε­πι­στή­μια. Οι όροι που τους προ­βλη­μα­τί­ζουν είναι όχι μόνο το ύψος της εγγυ­η­τι­κής επι­στο­λής –συνο­λικά 2 εκατ. ευρώ στην αρχή– αλλά και η νομική μορφή των νέων δομών τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης. Και αυτό διότι προ­τι­μού­σαν τα νέα ΑΕΙ να έχουν τη νομική μορφή των ιδιω­τι­κών.

Με τη συγκε­κρι­μένη νομική φόρμα το ξένο πανε­πι­στή­μιο θα έχει θέση ισχύος σε σειρά ζητη­μά­των, με κρι­σι­μό­τερα τη διοί­κηση και το ταμείο.

Ειδι­κό­τερα, σήμερα στην Ελλάδα λει­τουρ­γούν 36 ιδιω­τικά κολέγια ως παραρ­τή­ματα ευρω­παϊ­κών ΑΕΙ. Για να «πανε­πι­στη­μιο­ποι­η­θούν» τα ιδιω­τικά κολέγια θα πρέπει το ξένο πανε­πι­στή­μιο με το οποίο συνερ­γά­ζο­νται να συστή­σει ένα μη κερ­δο­σκο­πικό μη κρατικό ΑΕΙ. Οπως ανέφερε χθες στην «Κ» ο Νίκος Μακρυ­πλί­δης, μέλος του διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λίου του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Κολε­γίων, η μετά­βαση στο νομικό καθε­στώς τού «μη κερ­δο­σκο­πι­κού» απαιτεί από τα ιδιω­τικά κολέγια την εκχώ­ρηση δικαιω­μά­των προς το ξένο ΑΕΙ με το οποίο θα συνερ­γα­στούν. Τώρα κατα­βάλ­λουν στο ΑΕΙ μόνο τα δικαιώ­ματα στο πλαίσιο της σύμ­βα­σης δικαιό­χρη­σης, τα οποία κυμαί­νο­νται από 800 έως 1.200 ανά φοιτητή ετησίως. Ουσια­στικά, θα αλλάξει η φιλο­σο­φία λει­τουρ­γίας των ελλη­νι­κών κολε­γίων.

Επίσης, στο πλαίσιο ενός μη κερ­δο­σκο­πι­κού μη κρα­τι­κού ΑΕΙ, το ξένο πανε­πι­στή­μιο θα έχει θέση ισχύος σε σειρά ζητη­μά­των, με κρι­σι­μό­τερα τη διοί­κηση και το ταμείο. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι ότι στις αρχές Δεκεμ­βρίου εστάλη στο Μέγαρο Μαξίμου επι­στολή στην οποία τονί­ζε­ται ότι όσα κολέγια αδειο­δο­τη­θούν, θα πρέπει να μην ελέγχονται οικο­νο­μικά από τα συνερ­γαζόμενα ξένα ΑΕΙ, αλλά μόνο εκπαι­δευ­τικά, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα.Από την πλευρά των δημό­σιων ΑΕΙ, πρυ­τά­νεις που μίλησαν στην «Κ» ανέ­φε­ραν ότι είχαν ακούσει τις κυβερ­νη­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις για τη στήριξη των δημό­σιων ΑΕΙ από την ηγεσία του υπουρ­γείου Παι­δείας στη συνε­δρί­αση της Συνόδου Πρυ­τά­νεων την περα­σμένη Παρα­σκευή.

Οσο για τις ανα­φο­ρές για τα μη κερ­δο­σκο­πικά ΑΕΙ, τις θεωρούν πολύ γενικές. «Αυτό που είδαμε δεν απο­τε­λεί νομο­σχέ­διο, αλλά ένα κείμενο γενικών δια­κη­ρύ­ξεων», παρα­τή­ρησε χθες στην «Κ» ο Χρήστος Μπούρας, πρύ­τα­νης του Πανε­πι­στη­μίου Πατρών και μέλος του προ­ε­δρείου της Συνόδου Πρυ­τά­νεων. Από την πλευρά του ο πρύ­τα­νης του Παν. Δυτικής Μακε­δο­νίας Θεό­δω­ρος Θεο­δου­λί­δης μιλώ­ντας στην «Κ» επι­σή­μανε τον κίνδυνο να πληγούν τα δημόσια περι­φε­ρειακά ΑΕΙ από τη λει­τουρ­γία των ιδιω­τι­κών. Συγκε­κρι­μένα σημεί­ωσε ότι «προ­έ­χουν οι δικλί­δες ασφα­λείας που θα απο­τρέ­ψουν τον κίνδυνο ανα­κο­πής της ανα­πτυ­ξια­κής πορείας στην οποία έχουν εισέλ­θει τα δημόσια πανε­πι­στή­μια μπροστά στις ραγδαίες αλλαγές της εκπαι­δευ­τι­κής μεταρ­ρύθ­μι­σης στην Ελλάδα και στο νέο τοπίο στην ανώτατη εκπαί­δευση διεθνώς, με επί­κε­ντρο την ενδυ­νά­μωσή τους, ειδικά των περι­φε­ρεια­κών. Τα περι­φε­ρειακά πανε­πι­στή­μια δεν απο­τε­λούν σήμερα απλώς εκπαι­δευ­τικά ιδρύ­ματα, αλλά καί­ριους ανα­πτυ­ξια­κούς βρα­χί­ο­νες και είναι άμεσα συν­δε­δε­μένα με τις προ­ο­πτι­κές ανά­πτυ­ξης, και­νο­το­μίας, απα­σχό­λη­σης και ευη­με­ρίας στις τοπικές κοι­νω­νίες. Για παρά­δειγμα, το Πανε­πι­στή­μιο Δυτικής Μακε­δο­νίας είναι στρα­τη­γι­κός εταίρος της πολι­τείας. Υπάρχει σε εξέλιξη ένα πολυ­διά­στατο ανα­πτυ­ξιακό πρό­γραμμα, άμεσα συν­δε­δε­μένο με επεν­δύ­σεις αιχμής σε υπο­δο­μές και ανθρώ­πινο δυνα­μικό, και με την προ­ο­πτική να ανα­δει­χθεί το ΑΕΙ σε κόμβο πρά­σι­νης και­νο­το­μίας και έρευνας στη Μεσό­γειο και στην Ευρώπη. Αυτός ο πολύ­πλευ­ρος ανα­πτυ­ξια­κός στόχος των δημό­σιων περι­φε­ρεια­κών πανε­πι­στη­μίων δεν μπορεί να εξυ­πη­ρε­τη­θεί υπό την απειλή συρ­ρί­κνω­σής τους που συνε­πά­γε­ται η ενδε­χό­μενη μείωση της ζήτησης στα προ­γράμ­ματα σπουδών τους από την είσοδο των μη κρα­τι­κών πανε­πι­στη­μίων». Ως προς τους φοι­τη­τές, φοι­τη­τι­κοί σύλ­λο­γοι προ­σκεί­με­νοι στο ΚΚΕ, κάνο­ντας λόγο για υπο­βάθ­μιση των πτυχίων των δημό­σιων ΑΕΙ, ζητούν να απο­συρ­θεί το νομο­σχέ­διο, προ­α­ναγ­γέλ­λο­ντας κινη­το­ποι­ή­σεις και κατα­λή­ψεις σχολών.

Πηγή kathimerini.gr

Από­στο­λος Λακασάς