Γ. Xαρίτος: Διπλωματικός διάλογος μεταξύ Ελλάδας, Ισραήλ και Αιγύπτου – Οι επιδιώξεις της Αθήνας, της Ιερουσαλήμ και του Καΐρου

Οι αλ­λε­πάλ­λη­λες επα­φές του Έλ­λη­να Υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών και η κι­νη­τι­κό­τη­τα της ελ­λη­νι­κής δι­πλω­μα­τί­ας στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο της επι­και­ρό­τη­τας τις τε­λευ­ταί­ες δύο εβδο­μά­δες.

Η επί­σκε­ψη του Πρω­θυ­πουρ­γού Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη στο Ισ­ρα­ήλ στις 16 και 17 Ιου­νί­ου με συ­νο­δεία οκτώ μελών της κυ­βέρ­νη­σης, η επί­σκε­ψη του Νίκου Δέν­δια στο Κάιρο που επα­κο­λού­θη­σε, αλλά και η πρό­σφα­τη υπο­γρα­φή της συμ­φω­νί­ας με την Ιτα­λία για τον αμοι­βαίο κα­θο­ρι­σμό ορίων ΑΟΖ απο­τε­λούν κά­ποια από τα πολλά άλλα δείγ­μα­τα γρα­φής της ελ­λη­νι­κής πε­ρι­φε­ρεια­κής πο­λι­τι­κής.

Η «δ» είχε την ευ­και­ρία να συ­νο­μι­λή­σει για τις πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις με τον συ­μπο­λί­τη μας, δι­κη­γό­ρο και δι­δά­κτο­ρα διε­θνών σχέ­σε­ων, ερευ­νη­τή στο Ιν­στι­τού­το Έρευ­νας Δαυίδ Μπεν-Γκου­ριόν του ομώ­νυ­μου ισ­ραη­λι­νού πα­νε­πι­στη­μί­ου, κ. Γα­βρι­ήλ Χα­ρί­το, που ει­δι­κεύ­ε­ται στις σχέ­σεις Ελ­λά­δας-Κύ­πρου-Ισ­ρα­ήλ και δια­τη­ρεί ση­μα­ντι­κή πα­ρου­σία στα ΜΜΕ των τριών χωρών.

• Κύριε Χα­ρί­το, πώς απο­τι­μά­τε την πρό­σφα­τη επί­σκε­ψη Μη­τσο­τά­κη στο Ισ­ρα­ήλ;

Το μόνο σί­γου­ρο είναι ότι ο του­ρι­σμός, η ανα­νέ­ω­ση των πτή­σε­ων και η αντι­με­τώ­πι­ση της παν­δη­μί­ας θα μπο­ρού­σαν κάλ­λι­στα να συ­ζη­τη­θούν από μία απλή τη­λε­διά­σκε­ψη. Η με­τά­βα­ση στο Ισ­ρα­ήλ του Πρω­θυ­πουρ­γού κ. Μη­τσο­τά­κη και των επι­κε­φα­λής των ση­μα­ντι­κό­τε­ρων υπουρ­γεί­ων της κυ­βέρ­νη­σης κα­τα­δει­κνύ­ει ότι τα ζη­τή­μα­τα που συ­ζη­τή­θη­καν ήταν πολύ σο­βα­ρό­τε­ρα – κάτι που απο­δεί­χθη­κε από τις επί­ση­μες ανα­κοι­νώ­σεις. Οι κατ’ ιδίαν συ­να­ντή­σεις του κ. Μη­τσο­τά­κη με τον ομό­λο­γό του, κ. Νε­τα­νιά­χου, ως επί­σης και με τον κυ­βερ­νη­τι­κό εταί­ρο του δευ­τέ­ρου, νυν Υπουρ­γό Άμυ­νας και μέλ­λο­ντα εκ πε­ρι­τρο­πής Πρω­θυ­πουρ­γό, κ. Μπένι Γκαντς, ήταν απα­ραί­τη­το να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν δε­δο­μέ­νου ότι ύστε­ρα από ενά­μι­σι χρόνο πο­λι­τι­κής αβε­βαιό­τη­τας στο Ισ­ρα­ήλ, επι­τέ­λους σχη­μα­τί­σθη­κε κυ­βέρ­νη­ση συ­να­σπι­σμού στην γει­το­νι­κή χώρα και ήταν ανά­γκη οι δύο χώρες «να πιά­σουν ξανά το νήμα» στις δι­με­ρείς τους σχέ­σεις. Τε­λευ­ταία φορά που συ­να­ντή­θη­καν οι Μη­τσο­τά­κης και Νε­τα­νιά­χου ήταν στις 2 Ια­νουα­ρί­ου 2020 στην Αθήνα, όταν υπέ­γρα­ψαν , μαζί με τον Πρό­ε­δρο της Κύ­πρου, κ. Ανα­στα­σιά­δη, την τρι­με­ρή συμ­φω­νία περί πε­ραι­τέ­ρω προ­ώ­θη­σης του εγ­χει­ρή­μα­τος του EastMed. Ωστό­σο από τότε έως σή­με­ρα, η κα­τά­στα­ση άλ­λα­ξε άρδην, όχι μόνο λόγω της παν­δη­μί­ας, αλλά κυ­ρί­ως εξ αι­τί­ας της αυ­ξη­μέ­νης τουρ­κι­κής κι­νη­τι­κό­τη­τας στην Με­σό­γειο, την ενερ­γό πλέον εμπλο­κή της στο μέ­τω­πο της Λι­βύ­ης και την επί­μο­νη αμ­φι­σβή­τη­ση των κυ­ριαρ­χι­κών δι­καιω­μά­των της χώρας μας στην θα­λάσ­σια ζώνη που εκτεί­νε­ται από την Δω­δε­κά­νη­σο έως και νο­τιό­τε­ρα της Κρή­της.

Ένα βα­σι­κό συ­μπέ­ρα­σμα που απορ­ρέ­ει από τις συ­να­ντή­σεις Μη­τσο­τά­κη-Νε­τα­νιά­χου-Γκαντς, ως επί­σης και με τον αρ­χη­γό της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης, Γιαΐρ Λα­πίντ, είναι ότι το Ισ­ρα­ήλ έχει συ­νει­δη­το­ποι­ή­σει ότι δεν έχει να ανα­μέ­νει κάτι αξιό­λο­γο από την τουρ­κι­κή πλευ­ρά σε πο­λι­τι­κό επί­πε­δο και ότι η στρα­τη­γι­κή συ­νερ­γα­σία που ανα­πτύ­χθη­κε την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία με την Αθήνα και τη Λευ­κω­σία κα­λύ­πτει τα ισ­ραη­λι­νά ζω­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Αξί­ζει να το­νι­σθεί ότι, κατά τη διάρ­κεια της μα­κράς πο­λι­τι­κής κρί­σης στο Ισ­ρα­ήλ, είχαν κατά και­ρούς εκ­φρα­σθεί διά­φο­ρες θε­ω­ρή­σεις που έφε­ραν την «διά­δο­χη κα­τά­στα­ση» που θα αντι­κα­θι­στού­σε τον Νε­τα­νιά­χου να κα­τα­βά­λει ακόμα μία προ­σπά­θεια εξευ­με­νι­σμού της Άγκυ­ρας – πλη­ρο­φο­ρί­ες που, έως ενός ση­μεί­ου, ήταν σε θέση να προ­βλη­μα­τί­σουν την Ελ­λά­δα και την Κύπρο. Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες δια­ψεύ­σθη­καν, όχι μόνο επει­δή ο Βε­νια­μίν Νε­τα­νιά­χου δια­τή­ρη­σε την θέση του στην πρω­θυ­πουρ­γία, αλλά και επει­δή έχει ορί­σει έμπι­στους συ­νερ­γά­τες του σε θέ­σεις-κλει­διά στο Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, στην Πρε­σβεία του Ισ­ρα­ήλ στην Ουά­σιγ­κτον, στην Μό­νι­μη Αντι­προ­σω­πεία στον ΟΗΕ, στο Υπουρ­γείο Ενέρ­γειας και στο Υπουρ­γείο Πε­ρι­φε­ρεια­κής Συ­νερ­γα­σί­ας. Εν τέλει, και ο κ. Μπένι Γκαντς απο­δει­κνύ­ε­ται ότι αντι­λαμ­βά­νε­ται πλέον ότι η απο­μά­κρυν­ση από την Τουρ­κία, δίνει την ευ­και­ρία στο Ισ­ρα­ήλ να εντα­χθεί ομα­λό­τε­ρα στο φυ­σι­κό του πε­ρι­βάλ­λον – δη­λα­δή στην Μέση Ανα­το­λή – καλ­λιερ­γώ­ντας συ­νέρ­γειες με τη Σα­ου­δι­κή Αρα­βία και τις υπό­λοι­πες χώρες του Κόλ­που. Πέραν αυτού, η δια­κο­πή της στρα­τη­γι­κής εξάρ­τη­σης του Ισ­ρα­ήλ από την Τουρ­κία, επέ­τρε­ψε στους Ισ­ραη­λι­νούς να ανοί­ξουν ένα στα­θε­ρό κα­νά­λι επι­κοι­νω­νί­ας με τη Ρωσία σε ό,τι αφορά τα τε­κται­νό­με­να στη Συρία, και μά­λι­στα χωρίς αυτό να βλά­ψει με κα­νέ­ναν τρόπο τους πα­ρα­δο­σια­κούς δε­σμούς της Ιε­ρου­σα­λήμ με την Ουά­σιγ­κτον. Δεν θα ήταν υπερ­βο­λή να ει­πω­θεί ότι, σε βάθος χρό­νου, το Ισ­ρα­ήλ θα ευ­γνω­μο­νεί τον Πρό­ε­δρο Ερ­ντο­γάν, υπό την εξής έν­νοια: Η ανα­θε­ω­ρη­τι­κή πο­λι­τι­κή της Τουρ­κί­ας απο­τέ­λε­σε αφορ­μή, ώστε το Ισ­ρα­ήλ να βρουν απο­τε­λε­σμα­τι­κές εναλ­λα­κτι­κές, ενι­σχύ­ο­ντας σχέ­σεις με πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρους παί­κτες της πε­ριο­χής στην Μέση Ανα­το­λή, στην Με­σό­γειο και στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση. Αυτή η συ­νει­δη­το­ποί­η­ση δεν έρ­χε­ται μο­νο­μιάς, αλλά στα­δια­κά. Είναι ζή­τη­μα χρό­νου η νέα θε­ώ­ρη­ση της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας να απο­τε­λέ­σει ‘κτήμα’ στα ισ­ραη­λι­νά κέ­ντρα απο­φά­σε­ων και τα τε­λευ­ταία χρό­νια, οι εν­θαρ­ρυ­ντι­κές εν­δεί­ξεις είναι ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρες. Αρκεί να επι­ση­μαν­θεί ότι στο Ισ­ρα­ήλ σή­με­ρα δεν υπάρ­χει καμία υπο­λο­γί­σι­μη πο­λι­τι­κή πα­ρά­τα­ξη που να στη­ρί­ζει μία τουρ­κοϊσ­ραη­λι­νή επα­να­προ­σέγ­γι­ση. Οι πα­ρα­δο­σια­κά φι­λι­κές προς την Τουρ­κία δε­ξα­με­νές σκέ­ψης με­τρούν πε­ρισ­σό­τε­ρο τα λόγια τους, σε σύ­γκρι­ση με πα­λαιό­τε­ρα. Επί­σης, η ανοι­κτή πληγή της τουρ­κι­κής κα­το­χής της Κύ­πρου, είναι κάτι που ανα­φέ­ρε­ται συχνά στον ισ­ραη­λι­νό δη­μό­σιο πο­λι­τι­κό λόγο και η κοινή γνώμη επι­δει­κνύ­ει μια σαφώς φι­λι­κή στάση ένα­ντι των θέ­σε­ων της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας. Αυτό δεν ήταν κα­θό­λου αυ­το­νό­η­το μία δε­κα­ε­τία πριν.

• Η Ελ­λά­δα προ­σπα­θεί να δια­σφα­λί­σει τις θα­λάσ­σιες ζώνες της σύμ­φω­να με το διε­θνές δί­καιο. Ποια βο­ή­θεια ανα­μέ­νει από το Ισ­ρα­ήλ;

Η στρα­τιω­τι­κή συ­νερ­γα­σία με­τα­ξύ των δύο χωρών είναι δε­δο­μέ­νη. Θα ήταν όμως λάθος να δη­μιουρ­γη­θεί η εντύ­πω­ση ότι το Ισ­ρα­ήλ θα στεί­λει τον στόλο του για να προ­στα­τεύ­σει τα ελ­λη­νι­κά ζω­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα. Αντι­στοί­χως, ούτε η Ελ­λά­δα δεν θα πο­λε­μού­σε για τα ζω­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα του Ισ­ρα­ήλ ή κα­νε­νός άλλου ανε­ξάρ­τη­του κρά­τους – πλην της Κύ­πρου, φυ­σι­κά.

Η Ελ­λά­δα ανα­μέ­νει από το Ισ­ρα­ήλ να πα­ρα­μεί­νει προ­ση­λω­μέ­νο στην κοινή θε­ώ­ρη­ση Αθή­νας και Λευ­κω­σί­ας περί πα­ντός ζη­τή­μα­τος που άπτε­ται των θα­λασ­σί­ων ζωνών μας. Αυτή η προ­σή­λω­ση επι­βε­βαιώ­θη­κε πολ­λά­κις από την ισ­ραη­λι­νή πλευ­ρά, όχι μόνο εκ μέ­ρους του Βε­νια­μίν Νε­τα­νιά­χου, αλλά και του πο­λι­τι­κού του εταί­ρου, Μπένι Γκαντς. Αξί­ζει μά­λι­στα να ση­μειω­θεί ότι το Ισ­ρα­ήλ, πα­ρό­τι δεν έχει υπο­γρά­ψει την Διε­θνή Σύμ­βα­ση για το Δί­καιο της Θά­λασ­σας (όπως ακρι­βώς και η Τουρ­κία), στην πράξη την σέ­βε­ται κατά πε­ριε­χό­με­νο. Αυτό απο­δει­κνύ­ε­ται από το πλέγ­μα των συμ­φω­νιών που σύ­να­ψε με την Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία για τον αμοι­βαίο κα­θο­ρι­σμό ΑΟΖ, αλλά και από τις κατά και­ρούς επί­ση­μες δη­λώ­σεις του, που δι­καιώ­νουν από­λυ­τα τις ελ­λη­νι­κές θέ­σεις. Αυτό είναι μία εν­δια­φέ­ρου­σα λε­πτο­μέ­ρεια που ίσως θα έπρε­πε να το­νί­ζε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο εκ μέ­ρους της ελ­λη­νι­κής πλευ­ράς – ει­δι­κό­τε­ρα όταν κα­λεί­ται να εξη­γή­σει τα αυ­το­νό­η­τα σε λι­γό­τε­ρο ενη­με­ρω­μέ­νους συ­νο­μι­λη­τές.

• Ποια θα πρέ­πει να είναι η στάση της χώρας μας ως προς το εν­δε­χό­με­νο μίας μο­νο­με­ρούς προ­σάρ­τη­σης εδα­φών της Δυ­τι­κής Όχθης εκ μέ­ρους του Ισ­ρα­ήλ;

Η Ελ­λά­δα συ­ντάσ­σε­ται με τη θέση της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας, η οποία πι­στεύ­ει ότι η επί­λυ­ση της διέ­νε­ξης θα πρέ­πει να βα­σί­ζε­ται στην αρχή «Δύο Έθνη – Δύο Κράτη». Στον χώρο του διε­θνούς δι­καί­ου και της διε­θνούς πραγ­μα­τι­κό­τη­τας, το μο­να­δι­κό υφι­στά­με­νο πλαί­σιο ει­ρή­νευ­σης της διέ­νε­ξης Ισ­ρα­ήλ-Πα­λαι­στι­νί­ων είναι οι Συμ­φω­νί­ες του Όσλο. Το ει­ρη­νευ­τι­κό σχέ­διο του Προ­έ­δρου Ντό­ναλντ Τραμπ δεν απο­τε­λεί «σύμ­βα­ση». Απο­τε­λεί μία πρό­τα­ση που οι ΗΠΑ επι­θυ­μούν να απο­τε­λέ­σει βάση δια­πραγ­μά­τευ­σης. Η πρό­τα­ση αυτή έγινε απο­δε­κτή από το Ισ­ρα­ήλ, όχι όμως και από τους Πα­λαι­στι­νί­ους. Με δε­δο­μέ­νο μά­λι­στα ότι ούτε οι ΗΠΑ δεν έχουν δώσει ένα ξε­κά­θα­ρο «πρά­σι­νο φως» για μία τέ­τοια μο­νο­με­ρή ενέρ­γεια, γιατί θα έπρε­πε να ανα­μέ­νε­ται από την Ελ­λά­δα να στη­ρί­ξει μία τέ­τοια ενέρ­γεια; Η Ελ­λά­δα είναι ένα κρά­τος-μέλος της ΕΕ και δε­σμεύ­ε­ται από τη στάση των Βρυ­ξελ­λών, που επα­νει­λημ­μέ­νως δή­λω­σαν ότι αντι­τάσ­σο­νται σε οποια­δή­πο­τε μο­νο­με­ρή ενέρ­γεια. Από την άλλη πλευ­ρά πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι το Ισ­ρα­ήλ αντι­λαμ­βά­νε­ται τις δε­σμεύ­σεις της Ελ­λά­δας, ως επί­σης και της Κύ­πρου. Ει­δι­κό­τε­ρα μά­λι­στα, Αθήνα και Λευ­κω­σία απεύ­χο­νται ένα δυ­σά­ρε­στο τε­τε­λε­σμέ­νο, που θα προ­έ­κυ­πτε από μία τυχόν μο­νο­με­ρή προ­σάρ­τη­ση του βό­ρειου τμή­μα­τος της Κύ­πρου εκ μέ­ρους της Τουρ­κί­ας. Για αυτόν τον λόγο, οι απαι­τή­σεις του Ισ­ρα­ήλ προς την Ελ­λά­δα και την Κύπρο είναι εκ των πραγ­μά­των πε­ριο­ρι­σμέ­νες.

Αυτό που ζη­τά­ει το Ισ­ρα­ήλ από Αθήνα και Λευ­κω­σία είναι, σε πε­ρί­πτω­ση που η ΕΕ απο­φα­σί­σει να επι­βά­λει κυ­ρώ­σεις εξ αι­τί­ας μίας εν­δε­χό­με­νης προ­σάρ­τη­σης εδα­φών στην Δυ­τι­κή Όχθη, να προ­σπα­θή­σουν να μειώ­σουν τις αρ­νη­τι­κές επι­πτώ­σεις στις σχέ­σεις του Ισ­ρα­ήλ με την Ευ­ρώ­πη. Εάν τε­λι­κά το Ισ­ρα­ήλ προ­χω­ρή­σει σε αυτό το βήμα – κάτι που η διε­θνής κοι­νό­τη­τα απεύ­χε­ται – η ισ­ραη­λι­νή δι­πλω­μα­τία ελ­πί­ζει ότι η Ελ­λά­δα, η Κύ­προς, η Αυ­στρία, η Ουγ­γα­ρία, η Σλο­βα­κία, η Ρου­μα­νία, η Βουλ­γα­ρία και πι­θα­νώς η Πο­λω­νία θα κα­τα­φέ­ρουν να μειώ­σουν τους δι­πλω­μα­τι­κούς κρα­δα­σμούς.

Εκτι­μώ ότι η μο­νο­με­ρής προ­σάρ­τη­ση εδα­φών της Δυ­τι­κής Όχθης δεν θα απο­τε­λέ­σει μία εξέ­λι­ξη εν­θαρ­ρυ­ντι­κή για την ομαλή έντα­ξη του Ισ­ρα­ήλ στον φυ­σι­κό του χώρο, δη­λα­δή στην Μέση Ανα­το­λή και στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Προ­φα­νώς η δια­κυ­βέρ­νη­ση Νε­τα­νιά­χου το αντι­λαμ­βά­νε­ται, αλλά για την ώρα πα­ρα­μέ­νει δέ­σμια προ­ε­κλο­γι­κών δε­σμεύ­σε­ων, τις οποί­ες ίσως θα έπρε­πε να δια­χει­ρι­στεί δια­φο­ρε­τι­κά.

Η Ελ­λά­δα, εάν το απο­φα­σί­σει, είναι σε θέση να βοη­θή­σει ποι­κι­λο­τρό­πως Ισ­ραη­λι­νούς και Πα­λαι­στι­νί­ους να αρ­χί­σουν ξανά να συ­νο­μι­λούν. Η Αθήνα, έστω κα­θυ­στε­ρη­μέ­να, κα­τά­φε­ρε να καλ­λιερ­γή­σει ισό­τι­μες σχέ­σεις με τις δύο πλευ­ρές – κάτι που δεν συ­νέ­βαι­νε πριν το 2010. Πέραν των πα­ρα­δο­σια­κών μας σχέ­σε­ων, η Πα­λαι­στι­νια­κή Αρχή είναι ενερ­γεια­κός εταί­ρος της Ελ­λά­δας και της Κύ­πρου, κα­θό­τι συμ­με­τέ­χει στο Πε­ρι­φε­ρεια­κό Ενερ­γεια­κό Φό­ρουμ. Ήταν εξαι­ρε­τι­κή η πρω­το­βου­λία του κ. Μη­τσο­τά­κη να έρθει σε επαφή με τον Πα­λαι­στί­νιο ομό­λο­γό του, κ. Μο­χά­μαντ Στά­γιε, μόλις επέ­στρε­ψε στην Αθήνα στις 17 Ιου­νί­ου – γε­γο­νός που είχε δη­λώ­σει ότι θα έπρατ­τε, σε συ­νέ­ντευ­ξη που πα­ρα­χώ­ρη­σε σε ισ­ραη­λι­νή εφη­με­ρί­δα και που δη­μο­σιεύ­θη­κε ανή­με­ρα της άφι­ξής του στο Ισ­ρα­ήλ. Αυτό που η Ελ­λά­δα είναι σε θέση να κάνει υπέρ του Ισ­ρα­ήλ, με απο­τε­λέ­σμα­τα σω­τή­ρια τόσο για τον απλό Ισ­ραη­λι­νό αλλά και για τον απλό Πα­λαι­στί­νιο πο­λί­τη, είναι να εν­θαρ­ρύ­νει τις δύο πο­λι­τι­κές ηγε­σί­ες να αρ­χί­σουν ξανά να συ­νο­μι­λούν με σκοπό την ει­ρή­νη.

• Εν τέλει, η επί­σκε­ψη Δέν­δια στο Κάιρο δεν έφερε αυτό που ίσως θα πε­ρι­μέ­να­με, δη­λα­δή τον κα­θο­ρι­σμό της ΑΟΖ με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και Αι­γύ­πτου.

Η Αί­γυ­πτος είναι μία φι­λι­κή χώρα και οι σχέ­σεις της με την Τουρ­κία είναι τε­τα­μέ­νες. Ωστό­σο, δια­πι­στώ­νε­ται ότι ο «εχθρός του εχθρού μας» δεν είναι πάντα δια­τε­θει­μέ­νος να συμ­φω­νή­σει μαζί μας σε όλα. Το γε­γο­νός ότι ύστε­ρα από 17 γύ­ρους συ­νο­μι­λιών για τον κα­θο­ρι­σμό θα­λασ­σί­ων ζωνών, οι δύο πλευ­ρές «έπια­σαν το νήμα» για ακόμα μία φορά προ­κει­μέ­νου να υπο­γρά­ψουν μία συμ­φω­νία περί ΑΟΖ κά­πο­τε στο μέλ­λον, δυ­στυ­χώς δεί­χνει πολλά. Η αλή­θεια είναι ότι η Αί­γυ­πτος είναι αντι­μέ­τω­πη με ζη­τή­μα­τα δυ­σε­πί­λυ­τα: Ο αι­γυ­πτια­κός στρα­τός βρί­σκε­ται ακόμα αντι­μέ­τω­πος με ένο­πλες ισλα­μι­στι­κές ομά­δες στο Σινά, βρί­σκε­ται με το χέρι στη σκαν­δά­λη στη Λιβύη και η δια­κυ­βέρ­νη­ση Αλ-Σίσι πα­ρα­κο­λου­θεί στενά τη δράση των Αδελ­φών Μου­σουλ­μά­νων στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας. Ίσως πράγ­μα­τι δεν είναι σώ­φρον για το Κάιρο να ανοί­ξει μία ακόμα πληγή στην Με­σό­γειο, παρά την εκ­πε­φρα­σμέ­νη του αντι­πά­θεια προς την Άγκυ­ρα. Από την άλλη, ίσως είναι άκαι­ρο να εκ­πλησ­σό­με­θα: Με τις ευχές της Αθή­νας, της Λευ­κω­σί­ας και της Ιε­ρου­σα­λήμ, η Αί­γυ­πτος έχει ήδη κα­τα­στεί σή­με­ρα ο ση­μα­ντι­κό­τε­ρος ενερ­γεια­κός κόμ­βος στην πε­ριο­χή. Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα η δια­κυ­βέρ­νη­ση Αλ-Σίσι να μπο­ρεί να απαι­τεί και όχι να συ­ζη­τά. Είναι κάτι που θα έπρε­πε να έχει προ­βλη­μα­τί­σει προ πολ­λού. Τώρα, είναι μάλ­λον αργά – και η Ελ­λά­δα θα ήταν καλό να αξιο­ποι­ή­σει όσα κοινά ση­μεία υπάρ­χουν με τη ση­με­ρι­νή αξιό­πι­στη Αί­γυ­πτο.