Το ΔΝΤ παραδέχεται ότι η Ελλάδα θυσιάστηκε για τις τράπεζες της Ευρωζώνης

Η καθυ­στέ­ρηση της ανα­διάρ­θρω­σης του ελλη­νι­κού χρέους λει­τούρ­γησε κυριο­λε­κτικά σαν σανίδα σωτη­ρίας για τις τρά­πε­ζες της ευρω­ζώ­νης, καθώς την κρίσιμη διετία 2011-2012 η χώρα μας απο­πλή­ρωσε ομόλογα αξίας 50 δισ. ευρώ, τα οποία βρι­σκό­ταν ως επί το πλεί­στον στη δικαιο­δο­σία ευρω­παϊ­κών τρα­πε­ζών, παρα­δέ­χε­ται σε νέα έκθεσή του το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο απο­τι­μώ­ντας την πορεία των προ­γραμ­μά­των του που υλο­ποι­ή­θη­καν από το 2008 έως το 2017.

Όπως ανα­φέ­ρει το Αθη­ναϊκό Πρα­κτο­ρείο, στην έκθεση του Εκτε­λε­στι­κού Συμ­βου­λίου του Διε­θνούς Νομι­σμα­τι­κού Ταμείου επι­ση­μαί­νε­ται ότι η καθυ­στέ­ρηση της ανα­διάρ­θρω­σης υπο­νό­μευσε τόσο τις προ­ο­πτι­κές ανά­καμ­ψης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας όσο και την ίδια την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του «κου­ρέ­μα­τος» του χρέους (PSI) που έγινε το 2012. Όπως χαρα­κτη­ρι­στικά σημειώ­νει το ΔΝΤ, η συγκε­κρι­μένη εξέλιξη οφει­λό­ταν στους φόβους για μια συνο­λική διάχυση της κρίσης στην Ευρω­ζώνη, κάτι που όμως τελικά δεν απο­φεύ­χθηκε.

Ανα­φο­ρικά με το ζήτημα της βιω­σι­μό­τη­τας του ελλη­νι­κού χρέους, το Ταμείο υπεν­θυ­μί­ζει ότι είχε εγκρί­νει για τη χώρα μας το 2010 ένα δάνειο-μαμούθ ύψους 30 δισ. ευρώ. Οι συγκε­κρι­μέ­νοι πόροι είχαν γίνει δια­θέ­σι­μοι, παρόλο που το ΔΝΤ δεν μπο­ρούσε σε εκείνη τη χρονική συγκυ­ρία να πιστο­ποι­ή­σει τη βιω­σι­μό­τητα του χρέους. Για τον λόγο αυτό είχε χρεια­στεί να υπάρξει μια αλλαγή στο πλαίσιο των σχε­τι­κών κανόνων μέσω της προ­σθή­κης της «συστη­μι­κής εξαί­ρε­σης», η οποία επέ­τρεψε στο Ταμείο να παρα­κάμ­ψει τον σκόπελο της βιω­σι­μό­τη­τας μέσω της επί­κλη­σης του κιν­δύ­νου για μια γενι­κό­τερη εξά­πλωση της κρίσης. Αυτή η εξαί­ρεση που άνοιξε την πόρτα για τη συμ­με­τοχή του Ταμείου προ­σέ­φερε ουσια­στικά την πολυ­τέ­λεια του χρόνου που οδήγησε στην καθυ­στέ­ρηση της ανα­γκαίας ανα­διάρ­θρω­σης.

Όπως έχει τονίσει το TPP σε σειρά ρεπορ­τάζ του για το τι συνέβη το 2010, βασι­σμένα σε εσω­τε­ρικά έγγραφα του Ταμείου, ι εκπρό­σω­ποι χωρών όπως της Αυστρα­λίας, του Καναδά, της Ρωσίας, της Κίνας, της Αργε­ντι­νής, της Ελβε­τίας και της Βρα­ζι­λίας ήταν πολύ σκε­πτι­κοί για το πρό­γραμμα. Οι εκπρό­σω­ποι των κρατών μελών της Ευρω­ζώ­νης (όπως Γερ­μα­νία, Γαλλία, Ολλαν­δία, Ισπανία) προ­σπα­θού­σαν να τους καθη­συ­χά­σουν. Ίσως η σημα­ντι­κό­τερη υπό­σχεση που έδωσαν οι εκπρό­σω­ποι Γερ­μα­νίας, Γαλλίας και Ολλαν­δίας ήταν ότι οι τρά­πε­ζες τους θα παρέ­με­ναν στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία που απο­κά­λυψε όμως από το 2015 το CIGI, η έκθεση των γαλ­λι­κών τρα­πε­ζών σε ελλη­νικό κρατικό χρέος έφθανε τότε στα 60 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ και των γερ­μα­νι­κών στα 35 δισε­κα­τομ­μύ­ρια. Το παρα­κάτω γράφημα απο­τυ­πώ­νει τo πώς μειώ­θηκε η έκθεση των ξένων τρα­πε­ζών στις «τοξικές» ελλη­νι­κές.

Συνο­πτικά, το ΔΝΤ εντο­πί­ζει τα εξής σημα­ντικά λάθη του στη δια­χεί­ριση της ελλη­νι­κής κρίσης:

• Τον εσφαλ­μένο τρόπο προ­σέγ­γι­σης σε αρχικό στάδιο του προ­βλή­μα­τος της βιω­σι­μό­τη­τας του ελλη­νι­κού χρέους
• Την δυσα­νά­λογη έμφαση που δόθηκε στη δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή
• Τις υπε­ραι­σιό­δο­ξες εκτι­μή­σεις για τα μακρο­οι­κο­νο­μικά μεγέθη

Με μια παρα­δοχή για «υπερ­βο­λικά αισιό­δο­ξες προ­βλέ­ψεις», το ΔΝΤ ανα­γνω­ρί­ζει ότι οι συγκε­κρι­μέ­νες εκτι­μή­σεις οδή­γη­σαν στο να υπο­τι­μη­θεί ο αντί­κτυ­πος που θα έχει η δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή στην ανά­πτυξη και την πορεία του χρέους. Αν ωστόσο οι προ­βλέ­ψεις του Ταμείου εδρά­ζο­νταν σε μια πιο ρεα­λι­στική βάση, το ΔΝΤ θα είχε θέσει την άμεση ανα­διάρ­θρωση του χρέους ως βασική προ­ϋ­πό­θεση για τη συμ­με­τοχή του στο ελλη­νικό πρό­γραμμα.

Μη Εξυ­πη­ρε­τού­μενα Δάνεια

Παρά το γεγονός ότι η χρη­μα­το­πι­στω­τική στα­θε­ρό­τητα βρι­σκό­ταν στο επί­κε­ντρο των προ­γραμ­μά­των του ΔΝΤ, η έκθεση του Ταμείου σημειώ­νει ότι στο μέσο όρο το ποσοστό των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων αυξή­θηκε κατά 10,5% σε μια σειρά από χώρες όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, η Πορ­το­γα­λία και η Ιρλαν­δία. Όπως τονί­ζε­ται, το ποσοστό των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων άρχισε να μειώ­νε­ται στην Πορ­το­γα­λία και την Ιρλαν­δία μόνο μετά το πέρας των προ­γραμ­μά­των, ενώ το συγκε­κρι­μένο θέμα παρα­μέ­νει ακόμα μια ανοιχτή πρό­κληση για την Ελλάδα και την Κύπρο. Από το παρά­δειγμα αυτών των χωρών, το ΔΝΤ αντλεί το δίδαγμα ότι η μείωση των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων κατά τη διάρ­κεια της υλο­ποί­η­σης των προ­γραμ­μά­των εμπε­ριέ­χει μια σειρά από προ­κλή­σεις.