Οι οινοποιοί όλης της χώρας ζητούν να χαραχθούν

Είναι πάθος το κρασί και για δυο ημέρες βρέ­θη­καν στη Ρόδο 33 παθια­σμέ­νοι, Έλληνες παρα­γω­γοί για να δείξουν στο τοπικό κοινό τις δημιουρ­γίες τους. Τανίνες και αρώματα, γερά δομη­μένα κόκκινα κρασιά και λευκά γεμάτα υφές έδωσαν στην καρδιά του Φλεβάρη μια γερή δόση καλο­και­ρι­νής αύρας.

Το διήμερο wine testing στο ξενο­δο­χείο Mediterranean, στις 19 & 20 Φεβρουα­ρίου 2019 οργα­νώ­θηκε από την εται­ρεία “Enoteca di Rodi” του Γεώρ­γιου Φαίδωνα Τυπάλ­δου και σε αυτό ήταν παρό­ντες οι ίδιοι οι παρα­γω­γοί από κάθε γωνιά της Ελλάδας. «Το ελλη­νικό κρασί είναι εξαι­ρε­τικό και εκείνο που χρειά­ζε­ται είναι υπο­στή­ριξη για να οργα­νω­θεί η προβολή του στο εξω­τε­ρικό ώστε να πάρει έτσι τη θέση που του αξίζει» δήλωσε προς τη “δημο­κρα­τική” ο κ. Λεω­νί­δας Χατζη­μι­χά­λης, ανα­πλη­ρω­τής γενικός διευ­θυ­ντής της εται­ρείας “Κτήμα Χατζη­μι­χάλη”. Ως ένας από τους συνε­χι­στές της καλ­λιέρ­γειας 2.200 στρεμ­μά­των ιδιό­κτη­των αμπε­λώ­νων στην περιοχή της Ατα­λά­ντης, ο κ. Λεω­νί­δας Χατζη­μι­χά­λης μπορεί να μιλήσει εξ ονό­μα­τος των μεγάλων οινο­ποιών της Ελλάδας. «Αρκεί να δει κανείς τους διε­θνείς δια­γω­νι­σμούς και τα μεγάλα βραβεία που κατα­κτούν τα ελλη­νικά κρασιά, για να αντι­λη­φθεί ότι πολλές ελλη­νι­κές δημιουρ­γίες οίνου είναι αντά­ξιες των μεγάλων διεθνών ονο­μά­των».

Το Σήμερα του ελλη­νι­κού κρασιού βασί­ζε­ται κυρίως στη δεύτερη γενιά οινο­ποιών. Οι πρώτοι ήταν οι ορα­μα­τι­στές, για πολλούς οι “τρελοί” που επέν­δυαν όλη τους της ζωή στα αμπέλια. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως ο Δημή­τρης Χατζη­μι­χά­λης, ιδρυτής της ομώ­νυ­μης εται­ρείας οίνου, είχε στις δεκα­ε­τίες του ’60 και του ’70 ως κύρια δρα­στη­ριό­τητα την εκμε­τάλ­λευση ενός αγρο­κτή­μα­τος με γαλο­πού­λες. Τα έσοδα αυτής της δου­λειάς διο­χε­τεύ­ο­νταν από το 1973 για την αγορά και καλ­λιέρ­γεια αμπε­λώ­νων. Γι’ αυτό και το έμβλημα των οίνων Χατζη­μι­χάλη είναι η γαλο­πούλα. «Το όραμα του καλού κρασιού ξεκί­νησε από την πρώτη γενιά, εμείς σαν νεώτερη γενιά δου­λεύ­ουμε για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό των μεθόδων καλ­λιέρ­γειας, για την οργά­νωση, το άνοιγμα των αγορών και την προ­ώ­θησή του».

Περίπου είναι αντί­στοιχη η ιστορία όλων των Ελλήνων οινο­ποιών. Το πάθος τους για το καλό κρασί συντη­ρού­νταν μέσα από συνεχή δουλειά ταυ­τό­χρονα με άλλες παράλ­λη­λες δρα­στη­ριό­τη­τες που τους δια­σφά­λι­ζαν την ευχέ­ρεια να περι­μέ­νουν την κατάλ­ληλη στιγμή που κρασί και αγορά θα έχουν φτάσει στην πρέ­πουσα ωρι­μό­τητα.

«Η Ελλάδα έχει το προ­νό­μιο της καλ­λιέρ­γειας πολλών και δια­φο­ρε­τι­κών ποι­κι­λιών και αυτό της έδωσε τη δυνα­τό­τητα να δημιουρ­γή­σει μια μεγάλη παλέτα γεύσεων» περιέ­γραψε από τη δική του πλευρά προς τη “δημο­κρα­τική” ο κ. Γιώργος Τυπάλ­δος. Με το χαρα­κτη­ρι­στικό πάθος που έχει όταν μιλάει για το κρασί, ο ίδιος θεωρεί ως κρί­σι­μης σημα­σίας την επι­μόρ­φωση των στε­λε­χών των ξενο­δο­χείων και των εστια­το­ρίων σε θέματα οίνου. «Είναι εκείνοι που θα προ­τεί­νουν προς τους επι­σκέ­πτες του νησιού το κρασί ή τα κρασιά που θα συνο­δεύ­σουν τις βραδιές τους. Η καλή γνώση σε θέματα οίνου είναι σίγουρο ότι ένα γεύμα θα το κάνει ακόμα καλύ­τερο και μια απλή βραδιά θα τη μετα­τρέ­ψει σε μια κατα­πλη­κτική βραδιά».

Το ελλη­νικό κρασί

και το… χύμα

Τα εκα­τομ­μύ­ρια των του­ρι­στών της Ρόδου είναι μια μεγάλη κατα­να­λω­τική αγορά, όμως ένα μεγάλο τμήμα της ξεδιψά από χύμα κρασί που δια­τί­θε­ται σε ασκούς που δεν φέρουν όνομα παρα­γω­γού. Αυτό συμ­βαί­νει λόγω του all inclusive, αλλά και της θέλησης αρκετών εστια­τό­ρων να προ­σφέ­ρουν ποτήρι κρασί σε φαι­νο­με­νικά χαμηλή τιμή (Τα 150 ml δια­τί­θε­νται συνήθως σε τιμή 3 ευρώ, όταν τα 1000 ml του ασκού, σε τιμή χον­δρι­κής μπορεί να κοστί­ζουν 2,5 ευρώ). Υπάρ­χουν ασκοί που περιέ­χουν ελλη­νικό κρασί και σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις καλό ελλη­νικό κρασί (λόγω της αδυ­να­μίας του μικρο­πα­ρα­γω­γού να τυπο­ποι­ή­σει). Ωστόσο είναι σύνηθες ο ασκός να περι­λαμ­βά­νει ελλη­νικό κρασί με άλλες προ­σμί­ξεις για να αυξηθεί η ποσό­τητά του (θειούχα, χρω­στι­κές κλπ) ή “ελλη­νο­ποι­η­μένο” κρασί άλλων χωρών. Αυτού του είδους τα κρασιά έχουν έντονες οξει­δώ­σεις στη γεύση, ενδε­χο­μέ­νως φάρμακα για την αντι­με­τώ­πιση της οξεί­δω­σης και σχεδόν πάντα προ­κα­λούν πονο­κε­φά­λους.

Το χύμα κρασί από ασκό είναι επιλογή του κατα­να­λωτή. Ωστόσο, η επιλογή αυτή ανά­γε­ται σε πρό­βλημα όταν ο του­ρί­στας θεωρεί πως πίνει ελλη­νικό κρασί, διότι ως τέτοιο σερ­βί­ρε­ται: «Ποτήρι ελλη­νικό χύμα κρασί». Αυτός ο “ξυδιάς” στην πράξη κατα­δι­κά­ζει σε διαρκή ανυ­πο­λη­ψία το πραγ­μα­τικό ελλη­νικό κρασί.

Οι κακές εμπο­ρι­κές πρα­κτι­κές και η διαρκής παρα­πλά­νηση του κατα­να­λωτή είναι ίσως και το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα στη βιο­μη­χα­νία του οίνου της χώρας μας. Αυτό είναι και το οξύμωρο της όλης κατάστασης’ μια χώρα με χιλιε­τίες ιστο­ρίας στο κρασί να μην έχει κουλ­τούρα σχετικά με αυτό.

Ρόδος και κρασί

Στο ερώτημα για τις οινικές επι­λο­γές των Ροδίων ο κ. Τυπάλ­δος θεωρεί ότι «οι συντο­πί­τες μας ξεχω­ρί­ζουν το καλό κρασί και το επι­λέ­γουν». Στο νησί υπάρ­χουν εξαι­ρε­τικά ενη­με­ρω­μέ­νες κάβες και τα τελευ­ταία χρόνια δημιουρ­γού­νται μπαρ και χώροι εστί­α­σης με κύριο προϊόν το κρασί. Εκεί γίνεται πραγ­μα­τική καλ­λιέρ­γεια της γνώσης σχετικά με το Θείο δώρο των καρπών της γης. Προ­σφέ­ρο­νται επι­λο­γές σε ποτήρι 75 ml και 150 ml σε τιμές που αντα­πο­κρί­νο­νται στο περιε­χό­μενο που κρύβει κάθε ετικέτα (τα 75 ml προ­σφέ­ρο­νται από 2,5 ευρώ και προ­έρ­χο­νται από μπου­κάλι 750 ml με χον­δρική τιμή 9 ευρώ).

Σε αυτούς τους χώρους, όλα τα κρασιά, από το Πόρτο Καρράς της Χαλ­κι­δι­κής μέχρι τα Απόλ­λωνα στη Ρόδο, δια­τί­θε­νται με την ιστορία τους και όλες τις πλη­ρο­φο­ρίες και τους παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τη γεύση του κρασιού. Ετσι, δίδο­νται πλη­ρο­φο­ρίες σχετικά με το έδαφος, το υπέ­δα­φος, το μικρο­κλίμα της τοπο­θε­σίας του αμπε­λώνα, ακόμα και για το οικο­σύ­στημα της χλω­ρί­δας και της πανίδας που υπάρχει τριγύρω.

Η Ρόδος είναι ανε­γνω­ρι­σμένη περιοχή παρα­γω­γής καλού κρασιού. Ξεκι­νώ­ντας από τους (προ­στα­τευ­μέ­νους από ασθέ­νειες) αμπε­λώ­νες του Ατά­βυ­ρου με κατεύ­θυνση είτε προς τις Πετα­λού­δες, είτε προς το Γεννάδι, απα­ντώ­νται κλήματα ηλικίας από 30 έως και 80 ετών. Το ροδί­τικο κρασί μνη­μο­νεύ­ε­ται από τα αρχαιο­ελ­λη­νικά κείμενα ως εξαι­ρε­τι­κής γεύσης και είναι το στοι­χείο που δίνει στο τοπικό προϊον προ­στι­θέ­μενη αξία. Το πρό­βλημα είναι πως η αξία αυτή δεν προ­βάλ­λε­ται επαρκώς. Με μόνη εξαί­ρεση την CAIR, που έχει ένα μεγάλο δίκτυο δια­νο­μής και προ­βο­λής του οίνου της, οι υπό­λοι­πες εται­ρείες και τα μικρά οινο­ποιεία δεν έχουν την προβολή που θα έπρεπε, με απο­τέ­λε­σμα να εξα­να­γκά­ζο­νται σε υψηλό βαθμό εξάρ­τι­σης από τα του­ρι­στικά πρα­κτο­ρεία. Τα τελευ­ταία καρ­πού­νται το μεγα­λύ­τερο ποσοστό κέρδους των μικρών παρα­γω­γών.

Ο οίνος του Πλάτωνα

Ο Πλά­τω­νας ήταν εκείνος που απέδωσε στο κρασί τον προσ­διο­ρι­σμό οίνος, διότι γεμίζει το μυαλό με οίηση – φαντα­σία. Ο Στρά­βω­νας στα “Γεω­γρα­φικά” απο­δί­δει την Ελλάδα ως πατρίδα του κρασιού, ο δε, Ομηρος το ανάγει ως μια “επι­κίν­δυνη ηδονή”.

Έχουν περάσει χιλιά­δες χρόνια από τότε και το ελλη­νικό κρασί δεν έχει κατα­φέ­ρει να τοπο­θε­τη­θεί σε μια θέση ανάλογη με εκείνη που έχουν κατα­κτή­σει για παρά­δειγμα τα γαλλικά κρασιά. Ίσως να ευθύ­νε­ται ο Οθω­μα­νι­κός ζυγός και η απώλεια της εθνικής ταυ­τό­τη­τας για τέσ­σε­ρις αιώνες, η Ανα­γέν­νηση που δεν πέρασε ποτέ από την Ελλάδα, το πτω­χευ­μένο κράτος των Τρι­κούπη και Βενι­ζέ­λου, η πείνα στους αλλε­πάλ­λη­λους πολέ­μους του περα­σμέ­νου αιώνα. Ηταν όλα ταραγ­μένα χρόνια και η Ελλάδα αγω­νιούσε να επι­βιώ­σει, όταν άλλα ευρω­παϊκά κράτη δια­μόρ­φω­ναν κουλ­τούρα, μεταξύ των άλλων και γαστρο­νο­μική.

Όλα αυτά πέρασαν. Μεσού­σης της οικο­νο­μι­κής κρίσης ξεφύ­τρω­σαν στην Ελλάδα εκα­το­ντά­δες οινο­ποιεία και η στροφή στους καρπούς της αμπέλου ήταν για όλους επι­τυ­χη­μένη, του­λά­χι­στον σε επίπεδο γεύσης. Τώρα οι παρά­γο­ντες του οίνου της χώρας μας τονί­ζουν την ανάγκη να χαρα­χθούν τοπικές και εθνικές στρα­τη­γι­κές προ­βο­λής του ελλη­νι­κού κρασιού. Να δια­φη­μι­στεί στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο έτσι ώστε να το ανα­γνω­ρί­ζουν όλοι με τις επω­νυ­μίες του, να αντι­λη­φθούν την εξαι­ρε­τική του ποιό­τητα και να το ζητούν με το όνομά του. Το κέρδος θα είναι μεγάλο κι όχι μόνο οικο­νο­μικό.