Ενίσχυση περιφερειακών ΑΕΙ – To σχέδιο για αριθμό εισακτέων, λιγότερες κενές θέσεις

Λιγό­τε­ρες κενές θέσεις στα περι­φε­ρειακά ΑΕΙ, περισ­σό­τε­ροι εισα­κτέοι σε τμήματα με αντι­κεί­μενο υψηλής ζήτησης στην αγορά εργα­σίας είναι δύο από τους άξονες που περι­λαμ­βά­νει το σχέδιο του υπουρ­γείου Παι­δείας για τον αριθμό εισα­κτέων στα ΑΕΙ για το ακα­δη­μαϊκό έτος 2022-2023.

Ο συνο­λι­κός αριθμός των θέσεων, όπως θα ορισθεί από το υπουρ­γείο Παι­δείας μέσα στον Μάιο, ενδέ­χε­ται να είναι ελαφρώς μειω­μέ­νος από τα περυ­σινά επίπεδα. Το 2021 δόθηκαν συνο­λικά 77.415 θέσεις στα πανε­πι­στή­μια, στην Ανώτατη Σχολή Παι­δα­γω­γι­κής και Τεχνο­λο­γι­κής Εκπαί­δευ­σης (ΑΣΠΑΙΤΕ) και στις Ανώ­τα­τες Εκκλη­σια­στι­κές Ακα­δη­μίες (δεν περι­λαμ­βά­νο­νται οι θέσεις στις σχολές των υπουρ­γείων Εθνικής Aμυνας, Προ­στα­σίας του Πολίτη και Ναυ­τι­λίας). Ωστόσο, με την καθιέ­ρωση της Ελά­χι­στης Βάσης Εισα­γω­γής (ΕΒΕ) αυτό που θα κυριαρ­χή­σει μετά την ανα­κοί­νωση των βάσεων εισα­γω­γής είναι πόσοι υπο­ψή­φιοι θα ξεπε­ρά­σουν την ΕΒΕ και θα εισα­χθούν σε ΑΕΙ.

Με τον φετινό σχε­δια­σμό του υπουρ­γείου Παι­δείας, και σε συν­δυα­σμό με τις επι­πτώ­σεις της ΕΒΕ, δεν απο­κλεί­ε­ται να υπάρ­ξουν ΑΕΙ που θα έχουν τόσους εισα­κτέ­ους όσους θεωρούν τα ίδια ότι μπορούν να εκπαι­δεύ­σουν. Κατά πάγια παρά­δοση, οι προ­τά­σεις των ΑΕΙ αγνο­ού­νται από τις ηγεσίες του υπ. Παι­δείας που ορίζει πολύ υψη­λό­τερο αριθμό.

Η «Κ» παρου­σιά­ζει τις φετινές προ­τά­σεις των ΑΕΙ όπως έχουν σταλεί στο υπουρ­γείο Παι­δείας. Για το 2022 τα ΑΕΙ ζητούν 43.989, ενώ μέσα στη Μεγάλη Εβδο­μάδα ανα­μέ­νε­ται να στείλει τις προ­τά­σεις του και το Πανε­πι­στή­μιο Ιωαν­νί­νων.

Ειδι­κό­τερα, ο αριθμός θέσεων εισα­κτέων που θα οριστεί από το υπουρ­γείο Παι­δείας θα κριθεί από το εύρος των συγ­χω­νεύ­σεων και των καταρ­γή­σεων τμη­μά­των στις οποίες θα απο­φα­σί­σει να προ­χω­ρή­σει η ηγεσία του υπουρ­γείου Παι­δείας ενόψει της επό­με­νης ακα­δη­μαϊ­κής χρονιάς. Ανα­μέ­νε­ται η τελική πρόταση της Εθνικής Αρχής Ανώ­τα­της Εκπαί­δευ­σης (ΕΘΑΑΕ) για το θέμα. Καθώς θα συγ­χω­νευ­θούν και τμήματα χαμηλής ζήτησης, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ» η ηγεσία του υπουρ­γείου σκο­πεύει να δώσει μέρος των «χαμένων», λόγω συγ­χω­νεύ­σεων/καταρ­γή­σεων, θέσεων σε τμήματα υψηλής ζήτησης.

Βέβαια, σημα­ντική θα είναι η ανα­κα­τα­νομή των θέσεων των κεντρι­κών ΑΕΙ υπέρ των περι­φε­ρεια­κών ιδρυ­μά­των. Μάλιστα, η μείωση των θέσεων των κεντρι­κών ΑΕΙ θα είναι μεγα­λύ­τερη στα τμήματα που είναι αντί­στοιχα με τμήματα περι­φε­ρεια­κών ΑΕΙ, προ­σεγ­γί­ζο­ντας κατά περί­πτωση έως και το 25%. Η επιλογή αυτή στο­χεύει στο να μην «ξεμεί­νουν» τα ΑΕΙ της περι­φέ­ρειας από φοι­τη­τές τόσο λόγω της ΕΒΕ όσο και λόγω των μετεγ­γρα­φών για κοι­νω­νι­κούς και οικο­νο­μι­κούς λόγους τον προσεχή Νοέμ­βριο.

Τα πανε­πι­στή­μια έχουν τη δυνα­τό­τητα να περιο­ρί­σουν, σε σχέση με το 2021, τις απώ­λειες εισα­κτέων λόγω ελά­χι­στης βάσης εισα­γω­γής, έχοντας επι­λέ­ξει χαμη­λό­τερο συντε­λε­στή.

Χαρα­κτη­ρι­στικά, στις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις του 2021 μετεί­χαν 92.090 υπο­ψή­φιοι και εισή­χθη­σαν στα πανε­πι­στή­μια 62.612, και μαζί με τις σχολές των υπουρ­γείων Εθνικής Αμυνας, Του­ρι­σμού και Προ­στα­σίας του Πολίτη ο αριθμός αυξή­θηκε. Δηλαδή, ένας στους τρεις έμεινε εκτός ΑΕΙ. Βέβαια, καθώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει ελεύ­θερη πρό­σβαση των απο­φοί­των λυκείου στα ΑΕΙ, πάντα υπάρχει χάσμα υπο­ψη­φίων – επι­τυ­χό­ντων. Από την άλλη λόγω της ΕΒΕ, που εφαρ­μό­στηκε για πρώτη φορά το 2021, 17.762 θέσεις στα ΑΕΙ έμειναν κενές, παρότι θα μπο­ρού­σαν να καλυ­φθούν. Η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των κενών θέσεων ήταν σε περι­φε­ρειακά ΑΕΙ, τα οποία έκτοτε ζητούν τη στήριξη της πολι­τείας.

Ετσι, καθώς καλύ­πτο­νται όλες οι θέσεις των κεντρι­κών ΑΕΙ, η ανα­κα­τα­νομή των θέσεων από τα κεντρικά υπέρ των περι­φε­ρεια­κών ΑΕΙ θα περιο­ρί­σει τις απώ­λειές τους. Συγκε­κρι­μένα, έως και πέρυσι το μερίδιο των κεντρι­κών – περι­φε­ρεια­κών ΑΕΙ στο σύνολο των προ­σφε­ρό­με­νων θέσεων ήταν 40% – 60%. Ομως, οι κενές θέσεις «χάνο­νταν» από το 60% των περι­φε­ρεια­κών. Στο πλαίσιο αυτό, μια αλλαγή της ισορ­ρο­πίας υπέρ των περι­φε­ρεια­κών θα μειώσει το τελικό έλλειμμα των περι­φε­ρεια­κών ΑΕΙ, ενώ θα δώσει ανάσα και στα κεντρικά ιδρύ­ματα που δηλώ­νουν ότι δέχο­νται πολύ περισ­σό­τε­ρους εισα­κτέ­ους από αυτούς που μπορούν να εκπαι­δεύ­σουν. Χαρα­κτη­ρι­στικά, πέρυσι το Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών πήρε με την ετήσια απόφαση του υπ. Παι­δείας 5.542 πρω­το­ε­τείς Γενικών και Επαγ­γελ­μα­τι­κών Λυκείων και φέτος ζητάει 4.935 εισα­κτέ­ους. Επίσης, το ΕΜΠ το 2021 πήρε 1.072 εισα­κτέ­ους και φέτος ζητάει 760. Το ΑΠΘ από την πλευρά του το 2021 πήρε 5.007 εισα­κτέ­ους, αλλά για φέτος ζητάει 4.137. Και να τονι­σθεί πως οι εισα­κτέοι των κεντρι­κών ΑΕΙ θα αυξη­θούν με τις μετεγ­γρα­φές του προ­σε­χούς Νοεμ­βρίου.

Αντί­στροφα, τα ΑΕΙ της περι­φέ­ρειας δεν απο­κλεί­ε­ται να δεχθούν φέτος τελικά τόσους πρω­το­ε­τείς όσους ζητούν. Χαρα­κτη­ρι­στικά, το 2021 το υπουρ­γείο Παι­δείας όρισε 5.172 θέσεις για το Πανε­πι­στή­μιο Δυτικής Μακε­δο­νίας. Τελικά, μετά την ανα­κοί­νωση των βάσεων εισα­γω­γής, πήρε 2.273 εισα­κτέ­ους ΓΕΛ και ΕΠΑΛ, ενώ για φέτος το ίδρυμα έχει ζητήσει από το υπουρ­γείο Παι­δείας 3.255 θέσεις πρω­το­ε­τών.

Από την άλλη, τα ΑΕΙ φέτος έχουν τη δυνα­τό­τητα να περιο­ρί­σουν, σε σχέση με το 2021, τις απώ­λειες εισα­κτέων λόγω ΕΒΕ έχοντας επι­λέ­ξει χαμη­λό­τερο συντε­λε­στή. Η ΕΒΕ για κάθε τμήμα προ­κύ­πτει από τον μέσο όρο των επι­δό­σεων των υπο­ψη­φίων του επι­στη­μο­νι­κού πεδίου στο οποίο είναι ενταγ­μένο το τμήμα πολ­λα­πλα­σια­σμένο με ένα συντε­λε­στή από 0,8 έως 1,2. Ετσι δια­μορ­φώ­νε­ται η ελά­χι­στη τιμή της ΕΒΕ για όσα τμήματα επέ­λε­ξαν συντε­λε­στή 0,8 και η μέγιστη τιμή της ΕΒΕ ήταν 14,38 για εκείνα που επέ­λε­ξαν συντε­λε­στή 1,2. Πολλά από τα τμήματα των κεντρι­κών πανε­πι­στη­μίων υιο­θέ­τη­σαν τον υψη­λό­τερο συντε­λε­στή ΕΒΕ 1,2 και τα τμήματα της περι­φέ­ρειας τον χαμη­λό­τερο, δηλαδή 0,8.

Συγκε­κρι­μένα, από το σύνολο των τμη­μά­των και των τεσ­σά­ρων επι­στη­μο­νι­κών πεδίων, 127 τμήματα επέ­λε­ξαν τον υψη­λό­τερο συντε­λε­στή, δηλαδή 1,2. Από αυτά μόνο τα 28 βρί­σκο­νται εκτός Αθηνών και πρό­κει­ται για τμήματα που έχουν πολύ υψηλή βάση, όπως τμήματα Ιατρι­κής, Νομικής, Μηχα­νο­λό­γων Μηχα­νι­κών και Ηλε­κτρο­λό­γων, που η ΕΒΕ έτσι κι αλλιώς δεν επη­ρε­ά­ζει τον αριθμό των φοι­τη­τών που εισά­γο­νται. Στον αντί­ποδα, 187 τμήματα επέ­λε­ξαν συντε­λε­στή 0,8. Επίσης, 55 τμήματα επέ­λε­ξαν συντε­λε­στή από 0,81 έως 0,9. Αλλα 68 τμήματα επέ­λε­ξαν συντε­λε­στή 1 και 24 τμήματα συντε­λε­στή από 1,01 έως 1,9. Στην προ­σπά­θεια τα τμήματα ΑΕΙ να περιο­ρί­σουν τις κενές θέσεις τους μέσω της ΕΒΕ συνέ­βαλε και το υπουρ­γείο Παι­δείας δίνο­ντάς τους τη δυνα­τό­τητα να αλλά­ξουν συντε­λε­στή σε σχέση με το 2021. Οπως ανα­φέ­ρει, μιλώ­ντας για το θέμα στην «Κ», ο μαθηματικός-αναλυτής κ. Στράτος Στρα­τη­γά­κης, «τα πανε­πι­στή­μια αξιο­ποί­η­σαν τους συντε­λε­στές δια­μόρ­φω­σης της ελά­χι­στης βάσης εισα­γω­γής τους ως το εργα­λείο που θα τους επέ­τρεπε να πετύ­χουν τον στόχο τους. Τα κεντρικά να μειώ­σουν τον αριθμό των νεοει­σερ­χό­με­νων φοι­τη­τών και τα περι­φε­ρειακά να πάρουν αυτούς που δεν μπο­ρού­σαν να εισα­χθούν στα κεντρικά πανε­πι­στή­μια».

H ελά­χι­στη βάση εισα­γω­γής και τα πολλά παρά­δοξα

Ενας στους τρεις υπο­ψη­φί­ους των Πανελ­λα­δι­κών Εξε­τά­σεων για την τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση ετησίως έχει μέση επίδοση τέτοια που, όταν υπάρχει βάσης εισα­γω­γής, μένει εκτός ΑΕΙ. Το ποσοστό αυτό παρα­μέ­νει στα ίδια επίπεδα είτε μιλάμε για τη βάση εισα­γω­γής του 10 που είχε καθιε­ρω­θεί το 2006 επί υπουρ­γίας Μαριέτ­τας Γιαν­νά­κου, είτε για την Ελά­χι­στη Βάση Εισα­γω­γής (ΕΒΕ) που ισχύει από το 2021 με απόφαση της νυν υπουρ­γού Παι­δείας, Νίκης Κερα­μέως.

Ειδι­κό­τερα, στις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις του 2021 εφαρ­μό­στηκε για πρώτη φορά η ελά­χι­στη βάση εισα­γω­γής, η οποία προ­κύ­πτει από τον μέσο όρο των επι­δό­σεων των υπο­ψη­φίων κάθε επι­στη­μο­νι­κού πεδίου πολ­λα­πλα­σια­ζό­μενο με τον συντε­λε­στή βαρύ­τη­τας που επέλεξε κάθε τμήμα ΑΕΙ. Τα τμήματα μπο­ρού­σαν να επι­λέ­ξουν συντε­λε­στή σε ένα εύρος από το 0,8 έως το 1,2. Σύμφωνα με την επε­ξερ­γα­σία των στοι­χείων Πανελ­λα­δι­κών Εξε­τά­σεων από τον μαθη­μα­τικό – αναλυτή κ. Στράτο Στρα­τη­γάκη, το 2021 το 35,9% των υπο­ψη­φίων απο­κλεί­στηκε καθώς δεν ξεπέ­ρασε την ελά­χι­στη βάση εισα­γω­γής.

Η χαμη­λό­τερη ΕΒΕ στο 1ο επι­στη­μο­νικό πεδίο (ανθρω­πι­στι­κές επι­στή­μες) δια­μορ­φώ­θηκε στο 8,94, στο 2ο πεδίο (θετικές επι­στή­μες) στο 9,58, στο 3ο πεδίο (επι­στή­μες υγείας) ήταν 9,7 και στο 4ο πεδίο (οικο­νο­μίας – πλη­ρο­φο­ρι­κής) ήταν 8,27. «Το ποσοστό των υπο­ψη­φίων που θα απο­κλεί­ο­νταν το 2020 εάν υπήρχε ΕΒΕ ήταν 34,42%, ενώ το 2021 ήταν 35,90%. Η γενική εικόνα είναι, λοιπόν, ότι ένας στους τρεις υπο­ψη­φί­ους απο­κλεί­ε­ται από την τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση. Η διαφορά ανάμεσα στις δύο χρονιές των υπο­ψη­φίων που απο­κλεί­ο­νται είναι 1,48%. Τέτοιες δια­φο­ρές δικαιο­λο­γού­νται από την κατα­νομή των υπο­ψη­φίων στη βαθ­μο­λο­γική κλίμακα. Το 2020 τέθηκαν τα δυσκο­λό­τερα θέματα όλων των ετών, με απο­τέ­λε­σμα την πρω­το­φανή μείωση των αρι­στού­χων. Συγκε­κρι­μένα, οι υπο­ψή­φιοι που συγκέ­ντρω­σαν πάνω από 19.000 μόρια από όλες τις ομάδες προ­σα­να­το­λι­σμού ήταν 438 το 2021, ενώ το 2020 ήταν μόλις 150», παρα­τη­ρεί στην «Κ» ο κ. Στρα­τη­γά­κης.

Αντί­στοιχα, το 2006 –όταν είχε καθιε­ρω­θεί βάση εισα­γω­γής στο 10 ή στις 10.000 μονάδες– από τους 99.782 υπο­ψη­φί­ους που κατέ­θε­σαν μηχα­νο­γρα­φικό δελτίο, οι 64.392 ξεπέ­ρα­σαν τη βάση. Και τότε το ποσοστό της απο­τυ­χίας ήταν 35,46%. Το 2007, με ευκο­λό­τερα θέματα σε σχέση με το 2006, το ποσοστό όσων δεν ξεπέ­ρα­σαν το βαθ­μο­λο­γικό όριο ήταν 30,5%. Αρα προ­κύ­πτει ένα σταθερό ποσοστό υπο­ψη­φίων –ανάμεσα σε 30% με 35%– κάτω από τη βάση, και μάλιστα παρά τις αυξο­μειώ­σεις στη δυσκο­λία των θεμάτων των Πανελ­λα­δι­κών Εξε­τά­σεων κάθε χρόνο.

Ωστόσο, πέρα από τους υπο­ψη­φί­ους που απο­κλεί­ο­νται κάθε χρόνο, παρα­τη­ρεί­ται στρέ­βλωση και με τους υπο­ψη­φί­ους που βρί­σκο­νται μεταξύ της ελά­χι­στης (στην περί­πτωση των τμη­μά­των που επι­λέ­γουν τον χαμη­λό­τερο συντε­λε­στή, δηλαδή το 0,8, για να πολ­λα­πλα­σιά­σουν τον μέσο όρο των υπο­ψη­φίων του πεδίου στο οποίο ανήκουν) τιμής της ΕΒΕ και της μέγι­στης τιμής της ΕΒΕ (στην περί­πτωση των τμη­μά­των που επι­λέ­γουν τον ανώτερο συντε­λε­στή, δηλαδή 0,2). Οι εν λόγω υπο­ψή­φιοι ενώ ξεπερ­νούν την ελά­χι­στη τιμή της ΕΒΕ δεν έχουν δικαί­ωμα να δηλώ­σουν όποια σχολή θέλουν στη μηχα­νο­γρα­φικό τους δελτίο, έχουν δηλαδή περιο­ρι­σμένη πρό­σβαση στο μηχα­νο­γρα­φικό.

Ενα παρά­δειγμα: Ενας υπο­ψή­φιος που είχε το 2021 στο 2ο πεδίο μέσο όρο 14,3 δεν είχε δικαί­ωμα να δηλώσει το τμήμα Μαθη­μα­τι­κών Θεσ­σα­λο­νί­κης (είχε ΕΒΕ 14,38), στο οποίο έμειναν κενές θέσεις, ενώ είχε δικαί­ωμα να δηλώσει το τμήμα Μαθη­μα­τι­κών Ιωαν­νί­νων (είχε ΕΒΕ 9,58). Οπως τονίζει ο κ. Στρα­τη­γά­κης, «δεν είναι λογικό ένας υπο­ψή­φιος να κρί­νε­ται ανε­παρ­κής για να σπου­δά­σει Μαθη­μα­τικά στη Θεσ­σα­λο­νίκη, αλλά επαρκής για να σπου­δά­σει Μαθη­μα­τικά στα Ιωάν­νινα».

Εκλο­γί­κευση

Ως εναλ­λα­κτική της ΕΒΕ, που προ­κα­λεί απώλεια θέσεων εισα­κτέων, τα πανε­πι­στή­μια προ­τεί­νουν στο υπ. Παι­δείας να απο­δε­χθεί τα αιτή­ματά τους για ορισμό μειω­μέ­νου αριθμού εισα­κτέων. «Τα ΑΕΙ κάθε χρόνο ζητούν λιγό­τε­ρες θέσεις εισα­κτέων σε σχέση με τον αριθμό που ορίζει το υπουρ­γείο κάθε Μάιο. Με αυτό που προ­τεί­νουμε, η μείωση θα οδη­γή­σει σε εκλο­γί­κευση του αριθμού των φοι­τη­τών και δεν θα προ­κα­λέ­σει κρα­δα­σμούς στα ιδρύ­ματα. Και αυτό γιατί απώ­λειες θέσεων λόγω της ΕΒΕ έχουν μόνο τα περι­φε­ρειακά ΑΕΙ, ενώ τα κεντρικά ΑΕΙ “βου­λιά­ζουν”», παρα­τη­ρεί στην «Κ» ο πρύ­τα­νης του Παν. Δυτικής Μακε­δο­νίας, κ. Θεό­δω­ρος Θεο­δου­λί­δης. Ωστόσο, με τη θεσμο­θέ­τηση της ΕΒΕ το υπουρ­γείο Παι­δείας άφησε τους υπο­ψη­φί­ους με τις επι­λο­γές τους να δια­μορ­φώ­σουν την κατά­σταση. Με τις επι­δό­σεις τους στις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις εμμέσως βάζουν την κόκκινη γραμμή κάτω από την οποία οι υπο­ψή­φιοι θα κόβο­νται από τα ΑΕΙ, ενώ παράλ­ληλα με την επιλογή ΑΕΙ (κέντρου ή περι­φέ­ρειας) οι υπο­ψή­φιοι δια­μορ­φώ­νουν τη ζήτηση ως προς τα ΑΕΙ.

Πηγή kathimerini.gr