Νομική ασπίδα στις καταθέσεις: Πώς θα μπλοκάρουν οι αρχές τους επιτήδειους

Υψώνουν νομική ασπίδα κατά της ηλε­κτρο­νι­κής απάτης και δρο­μο­λο­γούν το επόμενο διά­στημα νέα μέτρα για την πάταξη του φαι­νο­μέ­νου

Του Γιωργου Μανέττα

Πολυ­μέ­τωπο αγώνα ενα­ντίον της ηλε­κτρο­νι­κής απάτης και των επι­τή­δειων που «αρπά­ζουν» χρήματα από τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς ανυ­πο­ψί­α­στων κατα­να­λω­τών έχουν κηρύξει από κοινού πολι­τεία και τρά­πε­ζες. Η κινη­το­ποί­ηση των αρμό­διων αρχών και των εμπλε­κο­μέ­νων φορέων έχει απο­δώ­σει ήδη τους πρώτους καρπούς καθώς σύμφωνα με καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές παρα­τη­ρεί­ται σημα­ντική μείωση του ρυθμού αύξησης των κρου­σμά­των. Παράλ­ληλα, εξαρ­θρώ­θη­καν δύο σπείρες που εξα­πα­τού­σαν ανυ­πο­ψί­α­στους κατα­να­λω­τές και άρπαζαν χρήματα από τους τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς τους.

«Εχουμε αντι­λη­φθεί πλήρως τον τρόπο που λει­τουρ­γούν και είμαστε έτοιμοι να καλύ­ψουμε κάθε τρω­τό­τητα του παρα­γω­γι­κού κυκλώ­μα­τος» υπο­γραμ­μί­ζουν χαρα­κτη­ρι­στικά οι ίδιες πηγές. Μετά τις πρώτες «γρή­γο­ρες νίκες», δρο­μο­λο­γού­νται νέα μέτρα με διττό σκοπό: τη νομική θωρά­κιση του συστή­μα­τος και την ενη­μέ­ρωση του κατα­να­λω­τι­κού κοινού. Στοι­χείο εξαι­ρε­τικά κρίσιμο για την πάταξη του φαι­νο­μέ­νου.

Ειδι­κό­τερα, η βεντά­λια των μέτρων που ανα­μέ­νε­ται να ενερ­γο­ποι­η­θούν το αμέσως επόμενο διά­στημα βασί­ζε­ται στους εξής πυλώνες:

1. Ενη­μέ­ρωση των πολιτών

Νέα ενη­με­ρω­τική καμπά­νια μεγα­λύ­τε­ρης έκτασης και έντασης στα ΜΜΕ ανα­φο­ρικά με τις δια­δι­κτυα­κές απάτες και συγκε­κρι­μένα τις απάτες τύπου phishing (είναι η πλέον δημο­φι­λής και δια­δε­δο­μένη μορφή απάτης που χρη­σι­μο­ποιούν οι επι­τή­δειοι). Η καμπά­νια ανα­μέ­νε­ται να τρέξει στο τέλος του μήνα και το μήνυμα θα στο­χεύει στην ευαι­σθη­το­ποί­ηση του κοινού, προ­κει­μέ­νου να απο­φεύ­γει να δίνει στοι­χεία που σχε­τί­ζο­νται με την εκτέ­λεση τρα­πε­ζι­κών συναλ­λα­γών, όπως ο προ­σω­πι­κός κωδικός (PIN) σε τρίτους.

«Ακόμη και οι τρά­πε­ζες δεν θα ζητή­σουν ποτέ τους κωδι­κούς, όποιος τους ζητάει πρέπει να τον απορ­ρί­πτουν» υπο­γραμ­μί­ζουν πηγές που γνω­ρί­ζουν και προ­τρέ­πουν τους κατα­να­λω­τές να σκέ­φτο­νται διπλά, λέγο­ντας χαρα­κτη­ρι­στικά: «μια παύση αρκεί». Σε αυτό συμπυ­κνώ­νε­ται και ο πυρήνας του μηνύ­μα­τος που θέλουν να περά­σουν οι Αρχές. Σπεύ­δουν μάλιστα να προ­σθέ­τουν οτι είναι σημα­ντικό να γνω­ρί­ζουν οι κατα­να­λω­τές ότι μια συναλ­λαγή που έχει ολο­κλη­ρω­θεί ύστερα από ισχυρή ταυ­το­ποί­ηση του πελάτη (π.χ. με την παροχή username και password και του κωδικού μιας χρήσης – OTP) δεν απο­ζη­μιώ­νε­ται. Και αυτό γιατί συνιστά αμέλεια του κατα­να­λωτή».

2. Νομο­θε­τικό πλαίσιο

Δημιουρ­γία νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου, ώστε οι τρά­πε­ζες να απο­κτή­σουν τα κατάλ­ληλα νομικά εργα­λεία και να παρεμ­βαί­νουν με διά­φο­ρους τρόπους όταν εντο­πί­ζουν ύποπτες κινή­σεις στους λογα­ρια­σμούς. Αυτή τη στιγμή υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις που οι τρά­πε­ζες δεν μπορούν να μπλο­κά­ρουν τη μετα­φορά χρη­μά­των παρότι έχουν εντο­πί­σει «ύποπτη» κίνηση. Επι­πλέον, για να ανα­κτή­σουν χρήματα από συναλ­λαγή ακόμη και αν την αμφι­σβη­τούν, χρειά­ζο­νται τη συναί­νεση του δικαιού­χου του λογα­ρια­σμού. Χωρίς αυτήν δεν μπορούν να κάνουν τίποτα με το ισχύον καθε­στώς.

Πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν ότι η νομική «ασπίδα» που επι­χει­ρεί­ται να απλωθεί στο­χεύει κυρίως στους mule accounts («σιω­πη­λούς λογα­ρια­σμούς»), οι οποίοι απο­τε­λούν το βασικό όχημα υλο­ποί­η­σης μιας απάτης. Οι mule accounts είναι τρα­πε­ζι­κοί λογα­ρια­σμοί που ανήκουν σε φυσικά πρόσωπα και ανα­λαμ­βά­νουν ρόλο μεσά­ζο­ντα μεταξύ των θυμάτων και των οργα­νω­μέ­νων κυκλω­μά­των.

Αυτό το κατα­φέρ­νουν μέσα από δια­δο­χι­κές ηλε­κτρο­νι­κές μετα­φο­ρές σε πολλές τρά­πε­ζες ή μέσα από ανάληψη μετρη­τών. Οι κάτοχοι των mule accounts μπορεί να ανήκουν σε κυκλώ­ματα ή να έχουν πέσει και οι ίδιοι θύματα και δεν έχουν αντι­λη­φθεί ότι συμ­με­τέ­χουν σε απάτη. Μέσω αυτών, οι επι­τή­δειοι μπορούν και δια­τη­ρούν τη ανω­νυ­μία τους και κατα­φέρ­νουν να «ξεπλέ­νουν» τα χρήματα που έκλεψαν.

3. Συνερ­γα­σία µε αστυ­νο­μία

Εντα­τι­κο­ποί­ηση της συνερ­γα­σίας των τρα­πε­ζών με τις αστυ­νο­μι­κές αρχές. Πρό­σφατα εξαρ­θρώ­θη­καν δυο διε­θνείς «σπείρες», μετά από συντο­νι­σμέ­νες προ­σπά­θειες των ευρω­παϊ­κών αστυ­νο­μι­κών και δικα­στι­κών αρχών. Την ίδια στιγμή, οι τρά­πε­ζες φρο­ντί­ζουν να προ­σαρ­μό­ζουν διαρκώς τους μηχα­νι­σμούς τους στις και­νούρ­γιες μορφές απάτης, αφού οι επι­τή­δειοι εφευ­ρί­σκουν διαρκώς νέους τρόπους για να «χτυ­πή­σουν» στο εκά­στοτε αδύναμο σημείο του συστή­μα­τος.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι προ­κει­μέ­νου να πατα­χθούν οι ηλε­κτρο­νι­κές απάτες, οι οποίες αυξή­θη­καν στη διάρ­κεια των lockdowns (όταν και μεγά­λωσε απότομα ο αριθμός όσων χρη­σι­μο­ποί­η­σαν το e-banking), συστή­θηκε ειδική ομάδα εργα­σίας στο υπουρ­γείο Προ­στα­σίας του Πολίτη τον περα­σμένο Νοέμ­βριο, με τον συντο­νι­σμό της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας, της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, της Ενωσης Ελλη­νι­κών Τρα­πε­ζών και άλλων συναρ­μό­διων υπη­ρε­σιών.

Η συγκε­κρι­μένη ομάδα έχει συνε­δριά­σει μέχρι στιγμής τρεις φορές, λαμ­βά­νο­ντας και υλο­ποιώ­ντας ήδη δύο πολύ στο­χευ­μένα μέτρα:

1. Ενη­με­ρω­τική καμπά­νια και

2. Βελ­τί­ωση της λει­τουρ­γίας των τηλε­φω­νι­κών κέντρων τρα­πε­ζών, ώστε οι πελάτες που καταγ­γέλ­λουν περι­στα­τικά ηλε­κτρο­νι­κής απάτης να εξυ­πη­ρε­τού­νται κατά προ­τε­ραιό­τητα σε 24η βάση.

Το προφίλ των θυμάτων: Πώς γίνεται το «ψάρεμα» των κατα­να­λω­τών

Πολλά και δια­φο­ρε­τικά μέσα «επι­στρα­τεύ­ουν» οι επι­τή­δειοι για να εξα­πα­τή­σουν τους ανυ­πο­ψί­α­στους κατα­να­λω­τές και να αρπά­ξουν χρήματα από τους τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς τους. Μερικά από αυτά είναι τα εικο­νικά ηλε­κτρο­νικά κατα­στή­ματα (e-commerce fraud), τα πλαστά τιμο­λό­για (invoice fraud) και η χρήση κακό­βου­λου λογι­σμι­κού για να υπο­κλέ­ψουν προ­σω­πικά στοι­χεία (malwares).

Ωστόσο, η πιο δια­δε­δο­μένη μέθοδος απάτης είναι το λεγό­μενο «ηλε­κτρο­νικό ψάρεμα» ή αλλιώς phishing. Βασί­ζε­ται στη μαζική απο­στολή μηνυ­μά­των προς τα υπο­ψή­φια θύματα (από την υπο­τι­θέ­μενη τράπεζά τους), στα οποία συνήθως απο­τυ­πώ­νε­ται μια ψευδής κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης, όπως κλεί­δωμα λογα­ρια­σμού, υπο­κλοπή κάρτας, από­πειρα συναλ­λα­γής μεγάλου ποσού. Ο κατα­να­λω­τής καλεί­ται μέσω ηλε­κτρο­νι­κού συν­δέ­σμου να επι­σκε­φθεί την πλαστή ιστο­σε­λίδα της τρά­πε­ζάς του και να κατα­χω­ρί­σει σε πρώτο χρόνο τα στοι­χεία του (username/password) και σε δεύτερο χρόνο τον κωδικό μιας χρήσης που θα λάβει στη φορητή συσκευή του (SMS-OTP), προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρή­σει στα επόμενα βήματα.

Η πλαστή ιστο­σε­λίδα ελέγ­χε­ται από τους επι­τη­δεί­ους, οι οποίοι σε σύντομο χρόνο αξιο­ποιούν τα στοι­χεία που δόθηκαν για την πιστο­ποί­ηση της αυθε­ντι­κό­τη­τας και προ­χω­ρούν σε μετα­φο­ρές κεφα­λαίων προς τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς τρίτων (mule accounts), οι οποίοι συνήθως βρί­σκο­νται σε ιδρύ­ματα τρίτων χωρών. Το θύμα θα αντι­λη­φθεί την απάτη μόνο εάν δώσει τη δέουσα προσοχή στα μηνύ­ματα ειδο­ποί­η­σης που έρχο­νται για τη μετα­φορά κεφα­λαίων ή αν συν­δε­θεί άμεσα ο ίδιος στο e-banking του και δια­πι­στώ­σει ότι χρήματα από τον λογα­ρια­σμό του έκαναν «φτερά»… Η συγκε­κρι­μένη μέθοδος έχει και παραλ­λα­γές. Μία από αυτές είναι η απο­στολή mail ή SMS που περι­λαμ­βά­νει έναν σύν­δε­σμο, στον οποίο καλεί­ται να κάνει «κλικ» ο κατα­να­λω­τής.

Πηγή in.gr