Βιώσιμη Τουριστική Ανάπτυξη

Ο του­ρι­σμός είναι, διεθνώς, μια από τις ταχύ­τερα ανα­πτυσ­σό­με­νες οικο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, με σημα­ντική συμβολή στην οικο­νο­μική και κοι­νω­νική πρόοδο πολλών περιο­χών του πλανήτη.

Ο του­ρι­στι­κός κλάδος απο­τε­λεί τα τελευ­ταία χρόνια στη χώρα μας έναν από τους σπου­δαιό­τε­ρους παρα­γω­γι­κούς κλάδους, ο οποίος δια­θέ­τει αναμ­φι­σβή­τητα συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα.  Εντάσ­σε­ται δε στον τομέα των διεθνώς εμπο­ρεύ­σι­μων υπη­ρε­σιών και χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από μία δυνα­μική ανα­πτυ­ξιακή πορεία.

Το 2024 ήταν μία χρονιά ορόσημο για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό, με νέα υψηλά αφίξεων περίπου 35 εκα­τομ­μυ­ρίων, και εισπρά­ξεων που προ­σέγ­γι­σαν τα 22 δισ. ευρώ, απο­φέ­ρο­ντας σημα­ντικά οφέλη σε χιλιά­δες επι­χει­ρή­σεις και επαγ­γελ­μα­τίες του κλάδου,  στην απα­σχό­ληση και στα δημόσια έσοδα.

Συγκε­κρι­μένα, την περίοδο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2024, κατα­γρά­φη­καν συνο­λικά 25,5 εκατ. διε­θνείς αερο­πο­ρι­κές αφίξεις, ξεπερ­νώ­ντας τα επίπεδα του Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2023 (23,5 εκατ.), παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση κατά +5,8%, συν 1,9 εκατ. αφίξεις, ενώ  μαζί με τις εσω­τε­ρι­κές αερο­πο­ρι­κές αφίξεις που ήταν 9,1 εκα­τομ­μύ­ρια, προ­σέγ­γισε τα 35 εκατ. του­ρί­στες.

Στα Δωδε­κά­νησα, στο αερο­δρό­μιο της Ρόδου, κατα­γρά­φη­καν 3 εκατ. διε­θνείς αφίξεις, με αύξηση +13,9% από το 2023 συν 365 χιλ. αφίξεων εσω­τε­ρι­κού, ενώ στο αερο­δρό­μιο της Κω οι αφίξεις ανήλθαν σε 1,4 εκατ., παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση +3,9%, συν 50 χιλ. αφίξεων εσω­τε­ρι­κού. Στο δε αερο­δρό­μιο της Καρ­πά­θου, οι αφίξεις ανήλθαν σε 99 χιλ., με οριακή μείωση -0,7% -1 χιλιάδα επι­σκε­πτών.

Σύμφωνα με τη Στρα­τη­γική της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης για τη Βιώσιμη Ανά­πτυξη,  στοι­χεία ΚΕΜΕΛ (Κέντρο Εθε­λο­ντών Μάνα­τζερ Ελλάδος), όπως αυτή υιο­θε­τή­θηκε για πρώτη φορά στο Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο του Goeteborg το 2001 και όπως ανα­πτύσ­σε­ται και σε μετα­γε­νέ­στερα σχετικά κείμενα: η Βιώσιμη Ανά­πτυξη, γενικώς, είναι μία συνεχής πορεία αλλαγής και προ­σαρ­μο­γής, και όχι μία στατική κατά­σταση, με στόχο την ικα­νο­ποί­ηση των αναγκών του παρό­ντος, χωρίς όμως να μειώ­νε­ται η δυνα­τό­τητα των μελ­λο­ντι­κών γενεών να ικα­νο­ποι­ή­σουν και τις δικές τους ανάγκες, μέσα από την ισόρ­ροπη και ισότιμη επι­δί­ωξη και των τριών πυλώνων της Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης: Οικο­νο­μία – Περι­βάλ­λον – Κοι­νω­νία. Μέσα από τη συμπό­ρευση, δηλαδή, της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης, της περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας και της κοι­νω­νι­κής συνοχής,

Η συμπό­ρευση όμως αυτή και των τριών πυλώνων της Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης δεν είναι, ούτε απλό ούτε εύκολο να επι­τευ­χθεί. Απαι­τού­νται:

• Συν­δυα­σμέ­νες σταθ­μί­σεις πολλών παρα­γό­ντων σε δια­φο­ρε­τικά επίπεδα, συχνά μεταξύ αντι­τι­θέ­με­νων ενδια­φε­ρό­ντων και συμ­φε­ρό­ντων, σε συνάρ­τηση και με τον παρά­γο­ντα χρόνο.

• Ειλι­κρι­νής, τεκ­μη­ριω­μέ­νος και εποι­κο­δο­μη­τι­κός διά­λο­γος και δια­βού­λευση μεταξύ των ενδια­φε­ρο­μέ­νων μερών, που προ­ϋ­πο­θέ­τει τη δημιουρ­γία πλαι­σίων και τη θέσπιση κανόνων μέσα στα οποία να μπορούν τα ενδια­φε­ρό­μενα μέρη να συνο­μι­λούν και να συν­δια­λέ­γο­νται.

• Συντο­νι­σμέ­νες ενέρ­γειες με τη συμ­με­τοχή και την ενερ­γο­ποί­ηση όλων όσοι εμπλέ­κο­νται: Πολι­τεία, επι­χει­ρή­σεις, μη-κυβερνητικές οργα­νώ­σεις και φορείς που εκπρο­σω­πούν γενι­κό­τερα την κοι­νω­νία των πολιτών.

Στα πλαίσια, όμως, του του του­ρι­σμού και σύμφωνα με τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Του­ρι­σμού, στοι­χεία Ινστι­τού­του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΙΝΣΕΤΕ),  βιώ­σι­μος του­ρι­σμός είναι εκείνος που λαμ­βά­νει πλήρως υπόψη τις τρέ­χου­σες και μελ­λο­ντι­κές του οικο­νο­μι­κές, κοι­νω­νι­κές και περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις, καλύ­πτο­ντας τις ανάγκες των επι­σκε­πτών, της βιο­μη­χα­νίας, του περι­βάλ­λο­ντος και των κοι­νο­τή­των υπο­δο­χής. Aυτή η αρχή μπορεί να ισχύει για όλες τις μορφές του­ρι­σμού σε όλους τους τύπους προ­ο­ρι­σμών.

Ειδι­κό­τερα, η βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη ανα­φέ­ρε­ται στην πρα­κτική του του­ρι­σμού που προ­σπα­θεί να ισορ­ρο­πή­σει τις ανάγκες του του­ρι­στι­κού τομέα με την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, την ευη­με­ρία των τοπικών κοι­νο­τή­των και την ενί­σχυση της τοπικής οικο­νο­μίας, χωρίς να εξα­ντλού­νται οι φυσικοί πόροι ή να επι­βα­ρύ­νε­ται η κοι­νω­νία και ο πολι­τι­σμός. Ο στόχος είναι να δια­σφα­λι­στεί ότι ο του­ρι­σμός μπορεί να ανα­πτυ­χθεί και να ευη­με­ρή­σει στο μέλλον χωρίς να προ­κα­λέ­σει αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στο περι­βάλ­λον και στους ανθρώ­πους.

Επο­μέ­νως, βιώσιμη ανά­πτυξη στον του­ρι­σμό σημαί­νει ότι, ο τομέας ανα­πτύσ­σε­ται με τρόπο που προ­στα­τεύει το περι­βάλ­λον, σέβεται την ταυ­τό­τητα των προ­ο­ρι­σμών, προάγει την κοι­νω­νική ευη­με­ρία και υπο­στη­ρί­ζει την οικο­νο­μική ανά­πτυξη.

Το ΙΝΣΕΤΕ, από την ίδρυσή του, ενη­με­ρώ­νει, ανα­πτύσ­σει εργα­λεία και εκπαι­δεύει τους ανθρώ­πους του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού σε αυτούς τους άξονες. Με όχημα τη σωρευ­μένη τεχνο­γνω­σία και παρα­κο­λου­θώ­ντας τις διε­θνείς εξε­λί­ξεις, εργά­ζε­ται συστη­μα­τικά για την ταχύ­τερη προ­σαρ­μογή προ­ο­ρι­σμών και επι­χει­ρή­σεων κάθε μεγέ­θους σε μια πορεία με αμιγώς θετικό απο­τύ­πωμα.

Ο Σύν­δε­σμος Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ), ανα­γνω­ρί­ζο­ντας την ανάγκη ύπαρξης ενός βιώ­σι­μου και αντα­γω­νι­στι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, προ­χώ­ρησε στην ανά­πτυξη μιας πρω­το­βου­λίας εθε­λο­ντι­κής αυτορ­ρύθ­μι­σης του του­ρι­στι­κού τομέα.

Το όνομα της πρω­το­βου­λίας είναι METRON Sustainable Tourism Powered By SETE, και έχει στόχο τη δια­μόρ­φωση του ελλη­νι­κού προ­ϊ­ό­ντος με βάση τις αυθε­ντι­κές αξίες του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, ώστε να παρα­μεί­νει αντα­γω­νι­στι­κός και βιώ­σι­μος, δια­τη­ρώ­ντας την Ελλάδα στις κορυ­φαίες θέσεις της του­ρι­στι­κής αγοράς. Το ΙΝΣΕΤΕ ενι­σχύει την πρω­το­βου­λία METRON με την παρούσα εργα­λειο­θήκη στο­χεύ­ο­ντας στην περαι­τέρω εξοι­κεί­ωση προ­ο­ρι­σμών, επι­χει­ρή­σεων και εργα­ζο­μέ­νων με τις βιώ­σι­μες πρα­κτι­κές.

Πέραν, όμως, από τα άμεσα οφέλη στο εισό­δημα, την απα­σχό­ληση και την ενί­σχυση της κοι­νω­νι­κής συνοχής που προ­σφέ­ρει ο του­ρι­στι­κός κλάδος, μέσω της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, θεω­ρεί­ται αυτο­νό­ητο ότι δημιουρ­γεί επι­πλέον ευκαι­ρίες ανά­πτυ­ξης μιας σειράς άλλων οικο­νο­μι­κών δρα­στη­ριο­τή­των, όπως  η αγρο­τική παρα­γωγή, η μετα­ποί­ηση, και το εμπόριο.

Επι­πρό­σθετα, η του­ρι­στική ανά­πτυξη συμ­βάλ­λει ταυ­τό­χρονα στην επι­τά­χυνση της ανα­βάθ­μι­σης των υπο­δο­μών, των δημό­σιων υπη­ρε­σιών, της δια­σφά­λι­σης της ενερ­γεια­κής επάρ­κειας στους προ­ο­ρι­σμούς, κλπ.  Πολύ σημα­ντικό είναι βεβαίως και το όφελος στον πολι­τι­σμό, με θετική συμβολή στην ανά­δειξη του πολι­τι­στι­κού στοι­χείου και στην τόνωση της πολι­τι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

Ωστόσο, η αύξηση των του­ρι­στι­κών ροών, δεν παύει να συνο­δεύ­ε­ται και από προ­κλή­σεις, όπως από τις επι­πτώ­σεις στο φυσικό και ανθρώ­πινο περι­βάλ­λον, αλλά και από τον κορεσμό που παρα­τη­ρεί­ται σε δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς, με επα­κό­λουθο στην ομαλή λει­τουρ­γία τους, προ­κα­λώ­ντας σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις αντι­δρά­σεις από τις τοπικές κοι­νω­νίες, αλλά και στην εμπει­ρία που απο­κο­μί­ζουν τελικά οι ταξι­διώ­τες.

Γίνεται κατα­νοητό, λοιπόν, από όλους τους παρα­γω­γι­κούς φορείς των αγαθών και υπη­ρε­σιών ότι, τη σημε­ρινή εποχή του έντονου αντα­γω­νι­σμού, η βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη είναι  μια ολο­κλη­ρω­μένη προ­σέγ­γιση που απαιτεί τη συνερ­γα­σία όλων των εμπλε­κό­με­νων φορέων, από τις κυβερ­νή­σεις μέχρι και τους του­ρί­στες, για την επί­τευξη ενός του­ρι­σμού, ο οποίος  θα δια­τη­ρη­θεί και θα ενι­σχυ­θεί για τις επό­με­νες γενιές.