Χρ. Γαμβρούδης: Η λειτουργία του ΦΟΔΣΑ βόρειας Ρόδου δημιουργεί νέα κατάσταση πραγμάτων

Κύριε Γαμ­βρούδη, πώς κατά­φερε ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου σε λιγό­τερο από ένα χρόνο να κατα­σκευά­σει το νέο κύτταρο του ΧΥΤΑ Βορείας Ρόδου; Πόσο εύκολο ή δύσκολο ήταν το εγχεί­ρημα;

Ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, πριν από περίπου έναν χρόνο, παρέ­λαβε τον ΧΥΤΑ Βορείας Ρόδου. Από την πρώτη ημέρα που παρα­λά­βαμε τον ΧΥΤΑ λήφθηκε από την διοί­κηση η απόφαση όσο δύσκολη και αν ήταν σε επίπεδο δια­χει­ρι­στικό, τεχνικό, οικο­νο­μικό αλλά η μόνη και ορθή λύση ως προς το περι­βαλ­λο­ντικό να κλεί­σουμε έναν μη λει­τουρ­γικό ΧΥΤΑ.

Η σωστή λει­τουρ­γία κάθε εγκα­τά­στα­σης έγκει­ται στη διάθεση και το έμπρα­κτο ενδια­φέ­ρον του φορέα λει­τουρ­γίας και των προ­σώ­πων που απαρ­τί­ζουν την εκά­στοτε διοί­κησή του.

Σε μια περίοδο 10-20 ετών που λει­τουρ­γεί ένας ΧΥΤΑ θα υπάρ­ξουν αλλαγές στη διοί­κηση του φορέα. Επειδή το έργο εξε­λίσ­σε­ται θα πρέπει να υπάρχει μια συνέ­χεια και όσο κι αν μοιάζει ουτο­πικό να απο­φεύ­γο­νται οι μικρο­πο­λι­τι­κές ή τα συμ­φέ­ρο­ντα πάνω στις πλάτες του ΧΥΤΑ, του περι­βάλ­λο­ντος όπως και οποιασ­δή­ποτε άλλης εγκα­τά­στα­σης δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των διότι τα απορ­ρίμ­ματα δεν είναι για κάποιους μεί­ζο­νος και για άλλους ελάσ­σο­νος σημα­σίας πρό­βλημα αλλά αφορά όλους το ίδιο.

Δυστυ­χώς η τότε κατά­σταση του ΧΥΤΑ, όπως τον παρα­λά­βαμε κύριε Γκαρ­τζώνη, προ­σο­μοί­αζε με μία χωμα­τερή. Ενδει­κτικά να σας αναφέρω ότι ως τότε περισ­σό­τερα από 50 στρέμ­ματα στερεών απο­βλή­των βρί­σκο­νταν δια­τι­θέ­μενα χωρίς συμπί­εση και στοι­χειώδη επι­χω­μά­τωση και ανε­ξέ­λεγ­κτα σε μια μεγάλη έκταση.

Στη δε είσοδο η κατά­σταση που αντί­κριζε κανείς πέρσι ήταν εξίσου προ­βλη­μα­τική, καθώς υπήρχαν λόφοι από χιλιά­δες στρώ­ματα και ηλε­κτρι­κές συσκευές συσ­σω­ρευ­μένα για του­λά­χι­στον 2-3 χρόνια.

Ο σπαστήρας-τεμαχιστής ογκωδών είχε αγο­ρα­στεί το 2010 με χρη­μα­το­δό­τηση από το Πρό­γραμμα Θησέας και δεν είχε λει­τουρ­γή­σει καθόλου.

Το απα­ραί­τητο δίκτυο συλ­λο­γής και απορ­ροής ομβρίων ήταν σε πολλά σημεία ανύ­παρ­κτο ή μπα­ζω­μένο ενώ η εσω­τε­ρική οδο­ποιία και η περί­φραξη ήταν δια­λυ­μέ­νες, και η γεφυ­ρο­πλά­στιγγα ασυ­ντή­ρητη.

Από την πρώτη μέρα που παρα­λά­βαμε θεω­ρή­σαμε ανα­γκαία την απόφαση να κλεί­σουμε αυτή την προ­βλη­μα­τική εγκα­τά­σταση για να γίνουν όλες οι απα­ραί­τη­τες δια­δι­κα­σίες απο­κα­τά­στα­σης και να κατα­σκευα­στεί το νέο κύτταρο.

Το εγχεί­ρημα ήταν αναμ­φί­βολα δύσκολο. Μέσα σε 8 μήνες, με συντο­νι­σμέ­νες ενέρ­γειες του ΦΟΔΣΑ και της Διεύ­θυν­σης Τεχνι­κών Έργων Δωδε­κα­νή­σου της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου η οποία υπο­στή­ριξε σε τεχνικό επίπεδο τις δια­δι­κα­σίες ανά­θε­σης και επί­βλε­ψης, κατα­σκευά­στηκε, το νέο κύτταρο κι έτσι από την 1η Μαρτίου το κύτταρο και η εγκα­τά­σταση τέθηκαν σε λει­τουρ­γία ξανά.

Πόσο σημα­ντικό είναι το έργο αυτό για τη δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των και το περι­βάλ­λον;

Με το έργο αυτό κοι­τά­ζουμε με ηρεμία την επόμενη ημέρα καθώς πλέον και με το έργο ΣΔΙΤ, κατα­σκευής της Ολο­κλη­ρω­μέ­νης Εγκα­τά­στα­σης Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των της Ρόδου, το οποίο βρί­σκε­ται σε εξέλιξη και θα ξεκι­νή­σει η φάση του αντα­γω­νι­στι­κού δια­λό­γου τους επό­με­νους μήνες θα δοθεί απο­τε­λε­σμα­τική, ορι­στική και σε βάθος χρόνου λύση της δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των στην Ρόδο.

Το κύτταρο κατα­σκευά­στηκε σύμφωνα με τα περι­βαλ­λο­ντικά πρότυπα και κανόνες με στρώση υπό­βα­σης, τεχνητό γεω­λο­γικό φραγμό, γεω­μεμ­βράνη, γεω­ύ­φα­σμα ώστε να δημιουρ­γη­θεί ένα στεγανό περί­βλημα και να απο­τρα­πεί διαρροή των ρύπων στο έδαφος και το υπόγειο νερό.

Κατα­σκευά­στηκε δίκτυο διά­τρη­των και αδιά­τρη­των αγωγών για τη συλλογή και μετα­φορά των στραγ­γι­σμά­των της νέας λεκάνης και έργων δια­χεί­ρι­σης ομβρίων με στόχο την ορθή συναρ­μογή υφι­στά­με­νων και νέων υπο­δο­μών αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας.

Παράλ­ληλα προ­χω­ρή­σαμε σε παρεμ­βά­σεις στην εσω­τε­ρική οδο­ποιία, στα έργα αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας του ΧΥΤΑ με καθα­ρι­σμούς των τάφρων περι­με­τρικά της λεκάνης, με έργα αντι­πυ­ρι­κής προ­στα­σίας και εκτέ­λεση εργα­σιών απο­ψί­λω­σης ενώ έχει γίνει ολική επι­κά­λυψη όλων των απορ­ριμ­μά­των που υπήρχαν στα 2 κύτταρα (περισ­σό­τερα από 50 στρέμ­ματα), με συντή­ρηση της γεφυ­ρο­πλά­στιγ­γας και του συστή­μα­τος πυρό­σβε­σης, με επι­σκευή και συντή­ρηση των μηχα­νη­μά­των έργου.

Ποιοι κανόνες λει­τουρ­γίας διέπουν πλέον τον ΧΥΤΑ Βορείας Ρόδου; Τι θα πρέπει να γνω­ρί­ζουν οι πολίτες και οι επι­χει­ρη­μα­τίες;

Από 1η Μαρτίου ο ΧΥΤΑ Βόρειας Ρόδου επα­να­λει­τουρ­γεί, όπως πρέπει, με κανόνες, με οργά­νωση και συμ­μόρ­φωση με την Νομο­θε­σία, με συνεχή παρα­κο­λού­θηση των απο­τε­λε­σμά­των για τη δια­σφά­λιση της συμ­μόρ­φω­σης με τους περι­βαλ­λο­ντι­κούς στόχους και το κυριό­τερο με μια βασική δέσμευσή μας.

Με τρόπο τέτοιο όπου δια­χει­ρι­ζό­μα­στε απο­τε­λε­σμα­τικά τα απορ­ρίμ­ματα, με μέτρα για τη μείωση, την ανα­κύ­κλωση, με πρόληψη και με συμπλη­ρω­μα­τι­κές και και­νο­τό­μες δράσεις ώστε να μην κατα­λή­γει προς ταφή στο κύτταρο ανε­ξέ­λεγ­κτα όλος αυτός ο όγκος απορ­ριμ­μά­των που παρά­γε­ται καθη­με­ρινά.

Τα ανα­κυ­κλώ­σιμα υλικά συσκευα­σίας θα πρέπει να οδη­γού­νται προς ανα­κύ­κλωση στο ΚΔΑΥ, οι ηλε­κτρι­κές συσκευές (λευκές συσκευές πλυ­ντή­ρια, κου­ζί­νες) είτε μικρό­τερα όπως υπο­λο­γι­στές θα πρέπει να απο­θη­κευ­τούν προ­σω­ρινά και να προ­ω­θη­θούν προς ανα­κύ­κλωση, τα ξυλώδη υλικά να οδη­γη­θούν σε υπο­δο­μές δια­χεί­ρι­σης βιο­α­πο­βλή­των, τα ελα­στικά προς ανα­κύ­κλωση κ.α

Αντί­θε­τοι με πρα­κτι­κές του παρελ­θό­ντος θεω­ρούμε πως το περι­βαλ­λο­ντικό και οικο­νο­μικό κόστος δια­χεί­ρι­σης ενός ΧΥΤΑ πρέπει να καλύ­πτε­ται από τους χρήστες του και δεν πρέπει να μετα­βι­βά­ζε­ται στις επό­με­νες γενιές.

Έχουν αυξηθεί τα επίπεδα ανα­κύ­κλω­σης στη Ρόδο;

Κύριε Γκαρ­τζώνη, θα έλεγα πως η αύξηση των ποσο­στών ανα­κύ­κλω­σης είναι ένας πολύ σημα­ντι­κός δείκτης κατα­γρα­φής προόδου που κρίνει σε μεγάλο βαθμό τη συνο­λική απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του συστή­μα­τος δια­χεί­ρι­σης και των ανει­λημ­μέ­νων πρω­το­βου­λιών. Ωστόσο, ο δείκτης αυτός από μόνος του, παρα­τι­θέ­με­νος σε απόλυτα μεγέθη εκτός του γενι­κό­τε­ρου πλαι­σίου, λει­τουρ­γεί απο­προ­σα­να­το­λι­στικά, προ­ά­γο­ντας ενδε­χο­μέ­νως εσφαλ­μέ­νες ερμη­νείες επί των παρα­τη­ρού­με­νων τάσεων.

Μπορώ να σας πω μετά βεβαιό­τη­τας και σύμφωνα με τα δια­θέ­σιμα σε εμάς δεδο­μένα των τελευ­ταίων ετών, το ποσοστό των ανα­κτώ­με­νων υλικών παρα­μέ­νει σταθερό, χωρίς ιδιαί­τερη μείωση ή αύξησή του. Η ποιό­τητα των υλικών του μπλε κάδου είναι το μεγάλο ζητού­μενο. Στον μπλε κάδο πρέπει να απορ­ρί­πτο­νται μόνο ανα­κυ­κλώ­σι­μες συσκευα­σίες που είναι άδειες, καθαρές και χωρίς σακού­λες. Πρέπει λοιπόν να εντα­τι­κο­ποι­ή­σουμε τα ποσοστά ανα­κύ­κλω­σης και το κυριό­τερο την ποιό­τητα των υλικών τα οποία τοπο­θε­τού­νται στον μπλε κάδο.

Ίσως να έχετε δει και την πρό­σφατη δημο­σί­ευσή μας στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης όπου ενη­με­ρώ­νουμε για τις δια­πι­στώ­σεις μας σχετικά με την εσφαλ­μένη χρήση του μπλε κάδου, παρου­σιά­ζο­ντας εικόνες από το περιε­χό­μενο των μπλε κάδων της πόλης που εισέρ­χε­ται στο ΚΔΑΥ Ρόδου και πλη­ρο­φο­ρούμε τον κόσμο για τις συνέ­πειες που προ­κα­λού­νται στη δια­δι­κα­σία ανά­κτη­σης από τέτοιου είδους πρα­κτι­κές, οι οποίες ουσια­στικά αχρη­στεύ­ουν όλα τα ανα­κυ­κλώ­σιμα υλικά του μπλε κάδου καθι­στώ­ντας αυτά τελικά μη ανα­κυ­κλώ­σιμα.

Η εφαρ­μογή just go zero app, για την ανα­κύ­κλωση και περι­συλ­λογή από το σπίτι ή την επι­χεί­ρηση των παλαιών ηλε­κτρι­κών συσκευών, ρούχων, μπα­τα­ριών και τηγα­νέ­λαιων, είναι μία ακόμη πρω­το­πο­ριακή πρω­το­βου­λία. Ποια είναι η αντα­πό­κριση των πολιτών;

Η εφαρ­μογή Just Go Zero App λει­τουρ­γεί από τα μέσα Μαρτίου και απευ­θύ­νε­ται στους δημότες της πόλης της Ρόδου οι οποίοι μπορούν μέσω αυτής να καλέ­σουν, εντελώς δωρεάν, ειδικό συνερ­γείο για να παρα­λά­βει συγκε­κρι­μέ­νους τύπους απο­βλή­των, δηλαδή μικρές έως μεσαίες ηλε­κτρι­κές και ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές, ρούχα, παπού­τσια, μικρές μπα­τα­ρίες προς ανα­κύ­κλωση. Στα­διακά θα προ­στί­θε­νται και νέα ρεύματα απο­βλή­των για ανα­κύ­κλωση μέσω της εφαρ­μο­γής. Πρόθεσή μας είναι να βοη­θή­σουμε τον κόσμο με εργα­λεία σύγ­χρονα μέσω των οποίων η ανα­κύ­κλωση γίνεται ευκο­λό­τερη. Έχουμε ήδη πάνω από δια­κό­σια είκοσι εγγε­γραμ­μένα νοι­κο­κυ­ριά και έχουν ανα­κυ­κλω­θεί μέχρι στιγμής 401,35 κιλά υλικών που δια­φο­ρε­τικά θα κατέ­λη­γαν στα σκου­πί­δια.

Από τη σύστασή του μέχρι σήμερα, ποιες είναι οι σημα­ντι­κό­τε­ρες επι­τυ­χίες του ΦΟΔΣΑ Ν. Αιγαίου; Ποιοι είναι οι επό­με­νοι σας στόχοι;

Έχοντας σχε­διά­σει και προ­γραμ­μα­τί­σει στα μόλις 4 χρόνια ύπαρξής μας αθροι­στικά 16 μεγάλα έργα συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού € 259.366.270,21 τα οποία βρί­σκο­νται σε υλο­ποί­ηση δια­μορ­φώ­νουμε τη δομή του Συστή­μα­τος Δια­χεί­ρι­σης που θα εξυ­πη­ρε­τεί τα νησιά μας για την επόμενη εικο­σα­ε­τία, μέσα από το μεγα­λύ­τερο πρό­γραμμα επεν­δύ­σεων υπο­δο­μών στην ιστορία της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου. Ανα­λο­γι­ζό­με­νος τα μεγέθη των εγχει­ρη­μά­των αυτών, ενδε­χο­μέ­νως κάποιος να τα έκρινε ως μια επαρκή ένδειξη επί­τευ­ξης έργου για τον Φορέα, αλλά όχι εμείς.

Εμείς με ξεκά­θαρο σχέδιο και θέτο­ντας ρεα­λι­στι­κούς στόχους συνε­χί­ζουμε αδιά­κοπα έργα και δράσεις που ανα­βαθ­μί­ζουν την περι­βαλ­λο­ντική δια­χεί­ριση των νησιών μας.

Προ­βάλ­λουμε τις αρχές της Βιω­σι­μό­τη­τας, της Αει­φό­ρου Ανά­πτυ­ξης και της Κυκλι­κής Οικο­νο­μίας μέσα από τη συμ­με­τοχή μας σε συνέ­δρια, ημε­ρί­δες, διορ­γα­νώ­σεις φορέων και οργα­νι­σμών εθνικής και διε­θνούς εμβέ­λειας, όπως η Διά­σκεψη του ΟΗΕ για την Κλι­μα­τική Αλλαγή (COP 28), η Διεθνής Διά­σκεψη για τη Βιώσιμη Δια­χεί­ριση των Στερεών Απο­βλή­των που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί τον επόμενο Ιούνιο , και πολλές ακόμη εκδη­λώ­σεις.

Παράλ­ληλα, ως ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου έχουμε κατα­θέ­σει περισ­σό­τε­ρες από 10 προ­τά­σεις προς έγκριση και χρη­μα­το­δό­τηση στα δια­κρα­τικά προ­γράμ­ματα συνερ­γα­σίας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης «Interreg» και «Erasmus+».

Βελ­τι­στο­ποιούμε την εφι­κτό­τητα ανά­πτυ­ξης των ιδα­νι­κών συστη­μά­των δια­χεί­ρι­σης μοντε­λο­ποιώ­ντας ολο­κλη­ρω­μέ­νες λύσεις κυκλι­κό­τη­τας σε νησιά της Περι­φέ­ρειάς μας -όπως το παρά­δειγμα της Τήλου- με στόχο την προ­τυ­πο­ποί­ηση της κεκτη­μέ­νης γνώσης και της απο­κτώ­με­νης τεχνο­γνω­σίας που προ­κύ­πτουν από την εμπει­ρική εφαρ­μογή και με απώτερο σκοπό την καθο­λική εφαρ­μογή των απο­τε­λε­σμα­τι­κών αει­φό­ρων πρα­κτι­κών, οι οποίες πραγ­μα­τικά λει­τουρ­γούν σε κάθε νησί της Περι­φέ­ρειας.

Επα­να­κα­θο­ρί­ζουμε την έννοια της δια­λο­γής με ψηφια­κές τεχνο­λο­γίες και εργα­λεία μετα­σχη­μα­τί­ζο­ντας τον τρόπο με τον οποίο ως πολίτες αντι­με­τω­πί­ζουμε την διαλογή των απο­βλή­των που παρά­γουμε, εγκα­θι­δρύ­ο­ντας υπη­ρε­σίες κατά παραγ­γε­λία παρα­λα­βής συγκε­κρι­μέ­νων τύπων απο­βλή­των από τις οικίες των δημοτών της Ρόδου μέσα από την εφαρ­μογή Just Go Zero App που ανα­φέρ­θηκε προη­γου­μέ­νως.

Πρω­το­στα­τούμε και συμ­με­τέ­χουμε σε εκστρα­τείες εκμη­δε­νι­σμού των ρύπων μη ανα­κυ­κλώ­σι­μων τύπων απο­βλή­των υπο­στη­ρί­ζο­ντας τον στόχο για τη στα­διακή κατάρ­γηση των πλα­στι­κών μιας χρήσης στο νησί της ρόδου μέσα από την πρω­το­βου­λία «The Rhodes Co-lab. Sustainable destination» της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και του ομίλου TUI, που ήδη πραγ­μα­το­ποιεί­ται σε συνερ­γα­σία με τον Δήμο Ρόδου, το ίδρυμα TUI Care Foundation, τον Κ2 Ανα­πτυ­ξιακό Οργα­νι­σμό της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και άλλους παρα­γω­γι­κούς φορείς της Ρόδου.

Επι­προ­σθέ­τως, πραγ­μα­το­ποιούμε ενη­με­ρώ­σεις σε σχολεία και εκπαι­δευ­τικά ιδρύ­ματα προ­σεγ­γί­ζο­ντας μαθητές όλων των τάξεων του Γυμνα­σίου και του Δημο­τι­κού, ενώ παράλ­ληλα υλο­ποιούμε σε συνερ­γα­σία με τις σχο­λι­κές μονάδες εκπαι­δευ­τι­κές επι­σκέ­ψεις στις εγκα­τα­στά­σεις του ΚΔΑΥ Ρόδου. Αυτές είναι ορι­σμέ­νες μόνον από τις δράσεις και τις ενέρ­γειες τις οποίες ως Φορέας Δια­χεί­ρι­σης Στερεών Απο­βλή­των προ­ά­γουμε και υλο­ποιούμε προς επί­τευξη του κατα­στα­τι­κού μας στόχου που είναι η εξα­σφά­λιση της υιο­θέ­τη­σης και της χρηστής εφαρ­μο­γής βιω­σι­μό­τε­ρων πρα­κτι­κών δια­χεί­ρι­σης των παρα­γό­με­νων απο­βλή­των με γνώμονα την προ­ά­σπιση της υγείας των κατοί­κων των νησιών μας και την προ­στα­σία των φυσικών οικο­συ­στη­μά­των που μας προ­σφέ­ρουν ζωή.