Τι φοβάται η Αθήνα από τη μετωπική ΕΕ-Τουρκίας

Υπο­χρε­ω­μέ­νες να ανα­ζη­τή­σουν νέα στρα­τη­γι­κή για τη συμ­βί­ω­σή τους με τη «Νέα Τουρ­κία» που οι­κο­δο­μεί ο Ταγίπ Ερ­ντο­γάν -μια χώρα με δια­φο­ρε­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά από αυτήν που ιδρύ­θη­κε σχε­δόν έναν αιώνα πριν- είναι η Ευ­ρώ­πη αλλά και η Ελ­λά­δα, η οποία ση­κώ­νει και το βάρος των εκτε­τα­μέ­νων συ­νό­ρων της με τον «απρό­βλε­πτο» γεί­το­να.

Η Ελ­λά­δα πι­θα­νό­τα­τα θα βρε­θεί το επό­με­νο διά­στη­μα αντι­μέ­τω­πη με συ­γκε­κρι­μέ­νες απει­λές από την Τουρ­κία, οι οποί­ες σκοπό έχουν να οδη­γή­σουν τη χώρα μας από θέση αδυ­να­μί­ας, λόγω και της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, στο τρα­πέ­ζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων επί όλου του φά­σμα­τος των τουρ­κι­κών διεκ­δι­κή­σε­ων.

Η ολο­έ­να και με­γα­λύ­τε­ρη απο­μά­κρυν­ση της Τουρ­κί­ας από την ΕΕ, αλλά και η δύ­σκο­λη σχέση που φαί­νε­ται να δια­μορ­φώ­νε­ται με­τα­ξύ Αγκύ­ρας και Ουά­σιγ­κτον, λόγω κυ­ρί­ως της Συ­ρί­ας, δη­μιουρ­γούν ση­μα­ντι­κές προ­κλή­σεις για τη χώρα μας, προ­σφέ­ρουν όμως και ευ­και­ρί­ες για ενί­σχυ­ση της αντί­λη­ψης ότι η Ελ­λά­δα είναι η πρώτη γραμ­μή της Δύσης σε μια πε­ριο­χή που επι­κρα­τεί η αστά­θεια και η αβε­βαιό­τη­τα.

Η με­τα­μόρ­φω­ση της Τουρ­κί­ας σε ένα με­σα­να­το­λι­κού-κε­ντρο­α­σια­τι­κού τύπου ισλα­μο­ε­θνι­κι­στι­κό σύ­στη­μα εξου­σί­ας με ισχυ­ρή δόση αυ­ταρ­χι­σμού, δια­φθο­ράς και προ­σω­πο­πα­γούς εξου­σί­ας ξε­κί­νη­σε την πε­ρί­ο­δο Οζάλ και κο­ρυ­φώ­νε­ται στα­δια­κά από το 2002 -όταν ανα­δεί­χθη­κε η πρώτη κυ­βέρ­νη­ση ΑΚΡ-, ενώ κομ­βι­κό ση­μείο απο­τε­λεί το δη­μο­ψή­φι­σμα της 16ης Απρι­λί­ου.

Πλέον, το κα­θε­στώς Ερ­ντο­γάν θα στρέ­φε­ται συ­στη­μα­τι­κά προς τα έξω, για να αντι­με­τω­πί­ζει τις μό­νι­μες εστί­ες αντί­δρα­σης και αντί­στα­σης που θα δη­μιουρ­γού­νται στο εσω­τε­ρι­κό, είτε από την κο­σμι­κή φι­λο­ευ­ρω­παϊ­κή αστι­κή τάξη είτε από τους Κούρ­δους. Η ανα­θε­ώ­ρη­ση του status quo στο οποίο θε­με­λιώ­θη­κε το τουρ­κι­κό κρά­τος το 1923 είναι sine qua non (απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση) για το νέο κρά­τος που οι­κο­δο­μεί ο Ταγίπ Ερ­ντο­γάν. Και δυ­στυ­χώς αυτό αφορά και τη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης, ενώ δεν πρέ­πει να θε­ω­ρεί­ται τυ­χαία η ανα­φο­ρά στο συ­γκε­κρι­μέ­νο ζή­τη­μα από τον Τ. Ερ­ντο­γάν.

Σε ό,τι αφορά μά­λι­στα το Αι­γαίο, η αντι­πο­λί­τευ­ση στην Τουρ­κία είναι πι­θα­νόν πιο σκλη­ρή σχε­τι­κά με την αμ­φι­σβή­τη­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας, απ’ ό,τι το ίδιο το ΑΚΡ.

Ρευ­στό σκη­νι­κό

Η συμ­βί­ω­ση με τον Ταγίπ Ερ­ντο­γάν θα είναι μια δύ­σκο­λη πο­ρεία μέχρι να βρε­θούν ισορ­ρο­πί­ες, σε ένα ρευ­στό σκη­νι­κό, στο οποίο συχνά οι πο­λι­τι­κές ανα­τρέ­πο­νται από τυ­χαία γε­γο­νό­τα. Οπως συ­νέ­βη πρό­σφα­τα με την Ολ­λαν­δία, οι σχέ­σεις της οποί­ας με την Αγκυ­ρα έχουν διαρ­ρα­γεί, έστω και αν στο μέλ­λον απο­κα­τα­στα­θούν σε δι­πλω­μα­τι­κό ή εμπο­ρι­κό επί­πε­δο.

Ο τρό­πος με τον οποίο ο Τ. Ερ­ντο­γάν τρο­φο­δό­τη­σε την έντα­ση με την Ευ­ρώ­πη προ­κει­μέ­νου να συ­σπει­ρώ­σει τους ψη­φο­φό­ρους του κο­ρύ­φω­σε την κα­χυ­πο­ψία που επι­κρα­τεί στη Γη­ραιά Ηπει­ρο ένα­ντι της Τουρ­κί­ας και έφερε σε εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λη θέση ακόμη και τους πιο στε­νούς συμ­μά­χους της Αγκυ­ρας, όπως είναι οι Σου­η­δοί και οι Δανοί.

Η υπό­θε­ση των Τούρ­κων φυ­γά­δων προ­κά­λε­σε ρήξη στην όποια σχέση υπήρ­χε με­τα­ξύ του Ερ­ντο­γάν και της ελ­λη­νι­κής πο­λι­τι­κής ηγε­σί­ας. Οπως επί­σης και οι σχέ­σεις των δύο υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών Ν. Κο­τζιά και Μ. Τσα­βού­σο­γλου θα χρεια­σθούν χρόνο και με­γά­λη προ­σπά­θεια για να απο­κα­τα­στα­θούν.

Ωστό­σο, πέρα από τα τρέ­χο­ντα σο­βα­ρό­τα­τα ζη­τή­μα­τα, το πλέον κρί­σι­μο είναι ότι δια­μορ­φώ­νε­ται ένα εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κό τοπίο στη σχέση της Ευ­ρώ­πης με την Τουρ­κία, καθώς η τε­λευ­ταία επι­διώ­κει ρόλο «ηγέ­τι­δας» δύ­να­μης και «προ­στά­τη» των μου­σουλ­μά­νων της ευ­ρύ­τε­ρης πε­ριο­χής, αλλά και όσων ζουν στην Ευ­ρώ­πη. Η ευ­ρω­παϊ­κή πο­ρεία της Τουρ­κί­ας υπό τις πα­ρού­σες συν­θή­κες και με όσα θα ακο­λου­θή­σουν το δη­μο­ψή­φι­σμα πρέ­πει να θε­ω­ρεί­ται του­λά­χι­στον σε «βαθύ κώμα».

Συ­νε­πώς η στρα­τη­γι­κή η οποία δο­μή­θη­κε -και πολ­λές φορές απέ­δω­σε- την τε­λευ­ταία 30ετία, με τη σύν­δε­ση των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων και του Κυ­πρια­κού με τις ευ­ρω­παϊ­κές προσ­δο­κί­ες της Τουρ­κί­ας, είναι πλέον στον αέρα. Η Ελ­λά­δα κα­λεί­ται άμεσα να αντι­με­τω­πί­σει μια σειρά προ­βλη­μά­των.

Η συμ­φω­νία για το Προ­σφυ­γι­κό

Η απει­λή της Τουρ­κί­ας να ακυ­ρώ­σει τη συμ­φω­νία με την ΕΕ σχε­τι­κά με το Προ­σφυ­γι­κό είναι υπαρ­κτή και θα έχει ως απο­τέ­λε­σμα το άνοιγ­μα της στρό­φιγ­γας των με­τα­να­στευ­τι­κών ροών από τη γεί­το­να χώρα, αλλά και την άρ­νη­ση της επα­νεισ­δο­χής με­τα­να­στών, η οποία ωστό­σο ακόμα και σή­με­ρα δεν λει­τουρ­γεί απο­τε­λε­σμα­τι­κά. Ομως στο Προ­σφυ­γι­κό έχουν υπάρ­ξει ση­μα­ντι­κές αλ­λα­γές από το 2015, γε­γο­νός που επε­σή­μα­ναν σε ανά­λυ­σή τους την Τε­τάρ­τη και οι «New York Times».

Oι ροές προ­σφύ­γων από τη Συρία προς την Τουρ­κία έχουν πε­ριο­ρι­σθεί και λόγω του τεί­χους που έχει κτι­σθεί στα σύ­νο­ρα, ενώ αρ­κε­τοί με­τα­νά­στες επι­χει­ρούν να επι­στρέ­ψουν στα σπί­τια τους σε πε­ριο­χές που ελευ­θε­ρώ­νο­νται από το ISIS. Επί­σης, η Τουρ­κία θέλει να κρα­τή­σει κοντά στα σύ­νο­ρα τους όποιους νε­ο­α­φι­χθέ­ντες πρό­σφυ­γες, ώστε με αυτόν τον τρόπο να πιέ­ζει για τη δη­μιουρ­γία Ζώνης Ασφα­λεί­ας στη Βό­ρεια Συρία, η οποία θα της επι­τρέ­ψει να βάλει πόδι στη γει­το­νι­κή χώρα. Το κλεί­σι­μο του Βαλ­κα­νι­κού Δια­δρό­μου έχει κα­τα­στή­σει δύ­σκο­λο και ακρι­βό το «τα­ξί­δι» των προ­σφύ­γων από την Ελ­λά­δα μέχρι την Ευ­ρώ­πη, ενώ απο­τρε­πτι­κά λει­τουρ­γεί και η ενερ­γο­ποί­η­ση του «Δου­βλί­νου ΙΙ». Την ίδια ώρα, οι συν­θή­κες στην Ελ­λά­δα δεν είναι ιδα­νι­κές για τους πρό­σφυ­γες. Ετσι μπο­ρεί ο κίν­δυ­νος για τη χώρα μας σχε­τι­κά με το Με­τα­να­στευ­τι­κό να πα­ρα­μέ­νει υψη­λός, ωστό­σο υπάρ­χουν πλέον αρ­κε­τά… αντι­κί­νη­τρα για να επι­λέ­γουν οι πρό­σφυ­γες τη δια­δρο­μή προς την Ελ­λά­δα.

Η λύση του Κυ­πρια­κού

Σχε­τι­κά με το Κυ­πρια­κό, οι προσ­δο­κί­ες των «κα­λό­πι­στων» είναι ότι ο Ερ­ντο­γάν μετά το δη­μο­ψή­φι­σμα θα δεί­ξει ένα δια­φο­ρε­τι­κό πρό­σω­πο και θα διευ­κο­λύ­νει τη λύση του Κυ­πρια­κού. Ωστό­σο, το πιο ρε­α­λι­στι­κό σε­νά­ριο είναι ότι ο πρό­ε­δρος της Τουρ­κί­ας θα δια­τη­ρή­σει τη σκλη­ρή θέση του για επι­βο­λή λύσης, μέσω της οποί­ας η χώρα του θα απο­κτή­σει έλεγ­χο και στο νότιο τμήμα του νη­σιού. Η συμ­μα­χία του με τους εθνι­κι­στές του Μπα­χτσε­λί, η οποία θα συ­νε­χι­σθεί και μετα το δη­μο­ψή­φι­σμα, αλλά και η σκλη­ρή θέση των εκ­μαυ­λι­στών της αντι­πο­λί­τευ­σης, δεν αφή­νουν πολλά πε­ρι­θώ­ρια αι­σιο­δο­ξί­ας. Εξάλ­λου είναι εντε­λώς απί­θα­νο να θε­λή­σει ο Τ. Ερ­ντο­γάν να συν­δέ­σει την έναρ­ξη της «νέας επο­χής» για την Τουρ­κία με μια «υπο­χώ­ρη­ση» στο Κυ­πρια­κό.

Τις επό­με­νες εβδο­μά­δες και κατά τη διάρ­κεια της επί­σκε­ψης του Ν. Ανα­στα­σιά­δη στις ΗΠΑ για να συμ­με­τά­σχει σε οι­κο­νο­μι­κό συ­νέ­δριο θα κα­τα­βλη­θούν προ­σπά­θειες για επα­νέ­ναρ­ξη των συ­νο­μι­λιών, οι οποί­ες όμως δεν μπο­ρούν να οδη­γή­σουν σε απο­τέ­λε­σμα. Εξάλ­λου, ήδη, στην Κύπρο έχει αρ­χί­σει μια μακρά προ­ε­κλο­γι­κή πε­ρί­ο­δος εν όψει της προ­ε­δρι­κής κάλ­πης τον Φε­βρουα­ρί­ου του 2018.

Τουρ­κι­κή αμ­φι­σβή­τη­ση

Στο Αι­γαίο, το οποίο σύμ­φω­να με τη δή­λω­ση του Μ. Τσα­βού­σο­γλου απο­τε­λεί «εθνι­κή υπό­θε­ση» για την Τουρ­κία, η Ελ­λά­δα θα πρέ­πει να είναι έτοι­μη για την αντι­με­τώ­πι­ση όχι μόνο στρα­τιω­τι­κών προ­κλή­σε­ων, αλλά και αμ­φι­σβή­τη­σης των ελ­λη­νι­κών κυ­ριαρ­χι­κών δι­καιω­μά­των σε βρα­χο­νη­σί­δες και υφα­λο­κρη­πί­δα.

Η Τουρ­κία επι­βάλ­λει ατύ­πως ένα νέο casus belli που δεν σχε­τί­ζε­ται μόνο με την επέ­κτα­ση των ελ­λη­νι­κών χω­ρι­κών υδά­των αλλά και με την ανα­κή­ρυ­ξη της ΑΟΖ, καθώς και την έρευ­να και την εκ­με­τάλ­λευ­ση φυ­σι­κών πόρων σε πε­ριο­χές της ελ­λη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας.

Μά­λι­στα, η Τουρ­κία τον τε­λευ­ταίο μηνά τε­στά­ρει τις αντο­χές της Αθή­νας, στέλ­νο­ντας σαφή μη­νύ­μα­τα με τις ερευ­νη­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες του «TGC CESME» και του «K. PIRI REIS».

Με το πρό­γραμ­μα ερευ­νών του «CESME» όπως απο­τυ­πώ­θη­κε σε τέσ­σε­ρις τουρ­κι­κές NAVTEX αμ­φι­σβη­τεί­ται η υφα­λο­κρη­πί­δα αλλά και οι κυ­ριαρ­χι­κές αρ­μο­διό­τη­τες της Ελ­λά­δας στο κέ­ντρο του Αι­γαί­ου, ακόμη και στα διε­θνή ύδατα έξω από τη ζώνη των 6 ν.μ. των ακτών της Θάσου και της Θρά­κης.

Η Αθήνα πα­ρα­κο­λου­θεί με προ­σο­χή και προ­βλη­μα­τι­σμό τις κι­νή­σεις του «K. PIRI REIS», καθώς με τη NAVTEX 310/17 συ­μπε­ρι­λή­φθη­καν στην πε­ριο­χή ερευ­νών και ση­μεία της ελ­λη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας ανα­το­λι­κά της Ρόδου.

Η κί­νη­ση αυτή, σε συν­δυα­σμό με τις εξαγ­γε­λί­ες του πα­νί­σχυ­ρου (λόγω του γε­γο­νό­τος ότι είναι ο γα­μπρός του Ερ­ντο­γάν) υπουρ­γού Ενέρ­γειας της Τουρ­κί­ας Μ. Αλ­μπαϊ­ράκ για έναρ­ξη σει­σμο­γρα­φι­κών ερευ­νών από τα τέλη Μαρ­τί­ου στη Μαύρη Θά­λασ­σα και τη Με­σό­γειο, προ­κα­λεί ανη­συ­χία για το εν­δε­χό­με­νο η Αγκυ­ρα να επι­χει­ρή­σει να ενερ­γο­ποι­ή­σει την από­φα­ση της κυ­βέρ­νη­σης του 2012, με την οποία πα­ρα­χω­ρού­σε στην τουρ­κι­κή κρα­τι­κή εται­ρεία πε­τρε­λαί­ου ΤΡΑΟ, άδειες ερευ­νών στην ελ­λη­νι­κή υφα­λο­κρη­πί­δα.

Οπως έχει απο­τυ­πω­θεί και στον χάρτη που έχει δη­μο­σιευ­θεί στην τουρ­κι­κή εφη­με­ρί­δα της κυ­βέρ­νη­σης, τα «Οι­κό­πε­δα» που έχουν ανα­τε­θεί στην ΤΡΑΟ κα­λύ­πτουν το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της ελ­λη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας στη Με­σό­γειο, πε­ριο­ρί­ζο­ντας την ελ­λη­νι­κή υφα­λο­κρη­πί­δα σχε­δόν στην έκτα­ση των χω­ρι­κών υδά­των των νη­σιών.

Η ση­μα­ντι­κή δια­φο­ρά με το 2012, έγκει­ται στο γε­γο­νός ότι η Τουρ­κία τότε μί­σθω­νε ξένα σκάφη για τις έρευ­νες, συ­νε­πώς υπήρ­χε πε­ρι­θώ­ριο πα­ρεμ­βά­σε­ων στις κυ­βερ­νή­σεις των χωρών που ήταν ναυ­το­λο­γη­μέ­να.

Πλέον, η Τουρ­κία δια­θέ­τει δύο υπερ­σύγ­χρο­να ερευ­νη­τι­κά σει­σμο­γρα­φι­κά σκάφη, το ένα εξ αυτών μά­λι­στα το MTA TURKUAZ έχει ναυ­πη­γη­θεί και εξο­πλι­σθεί εξ ολο­κλή­ρου στο τουρ­κι­κό ναυ­πη­γείο Tuzla..

ΓΙΑΝ­ΝΗΣ ΚΑ­ΣΤΡΙΩ­ΤΗΣ-ΕΘΝΟΣ