Γραμμή 11525: O “σύμμαχος” παιδιών που αντιμετωπίζουν την φτώχεια, την αναπηρία, την κακοποίηση και την αρρώστια

Θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε τη συνέ­ντευξη από το μείζον κοι­νω­νικό πρό­βλημα που βιώ­νουμε αυτή την περίοδο και δεν είναι άλλο από τις σοβαρές επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας στη ψυχο­σύν­θεση του πλη­θυ­σμού και ιδίως των παιδιών. Από την επαφή που έχετε με τα παιδιά και τους γονείς, ποια προ­βλή­ματα είναι εκείνα που σας απα­σχό­λη­σαν περισ­σό­τερο;

Όλοι οι άνθρω­ποι ανα­γκά­στη­καν φέτος να προ­σαρ­μο­στούν σε νέες συν­θή­κες δια­βί­ω­σης. Ακόμη περισ­σό­τερο οι γονείς, είχαν να προ­σαρ­μο­στούν σε μια μεγάλη αλλαγή και να λει­τουρ­γή­σουν παράλ­ληλα ως γονείς αλλά και ως εργα­ζό­με­νοι στον ίδιο χώρο. Όπως κάθε αλλαγή έτσι και αυτή χρειά­στηκε χρόνο προ­σαρ­μο­γής και συνο­δευό­ταν από συναι­σθή­ματα άγχους και αγωνίας καθώς η αλλαγή φέρνει κάτι νέο, κάτι άγνωστο. Πολλοί γονείς δυσκο­λευό­ντου­σαν να απο­μο­νω­θούν στην οικία τους, καθώς πια ήταν ο χώρος όπου συνυ­πήρ­χαν συνέ­χεια με τους συντρό­φους τους αλλά και με τα παιδιά τους. Ήταν επίσης ο χώρος όπου καλού­νταν να είναι και γονείς, και εργα­ζό­με­νοι και σύντρο­φοι. Οι οικο­γε­νεια­κές σχέσεις επα­να­προσ­διο­ρί­στη­καν αρκετά. Τα παιδιά τώρα καλού­νταν να δια­χει­ρι­στούν και ένα ρόλο του γονέα τους που δεν τον είχαν ξαναδεί, σε πολλές περι­πτώ­σεις προ­κα­λούσε σύγχυση και μεγάλη δυσκο­λία των γονέων να δια­χει­ρι­στούν τα δικά τους συναι­σθή­ματα και να βρουν και οι ίδιοι νέες ισορ­ρο­πίες ως προς τον γονικό τους ρόλο και την επαγ­γελ­μα­τική τους ιδιό­τητα και εν συνε­χεία να είναι λει­τουρ­γι­κοί σε αυτή τη νέα συνθήκη. Τα δύο κυρίως θέματα που ανα­δύ­ο­νταν σε όλες τις ηλι­κια­κές ομάδες των παιδιών ήταν η οριο­θέ­τηση και η σημασία της στο οικο­γε­νειακό πλαίσιο και η επι­κοι­νω­νία μεταξύ γονέων και παιδιών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων βέβαια και των δυσλει­τουρ­γι­κών μοντέ­λων επι­κοι­νω­νίας που υφί­στα­νται μεταξύ του ζευ­γα­ριού. Παράλ­ληλα παρα­τη­ρή­θηκε αύξηση των κλήσεων που αφο­ρούσε σε προ­σαρ­μογή/επα­να­προ­σαρ­μογή στο σχολικό περι­βάλ­λον στις μικρό­τε­ρες ηλικίες και στους εφήβους, μια τερά­στια απο­ε­πέν­δυση από τη μαθη­σιακή δια­δι­κα­σία ή /και μη παρα­κο­λού­θηση της τηλεκ­παί­δευ­σης. Επίσης, μεγάλες δυσκο­λίες υπήρξαν γύρω από την οριο­θέ­τηση της έκθεσης στις οθόνες και τις ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές, μιας και η καθη­με­ρι­νό­τητα των παιδιών στρά­φηκε πλήρως προς αυτό το μέσο σε επίπεδο μάθησης, ψυχα­γω­γίας, δια­σκέ­δα­σης, κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης και πολλών ακόμα λει­τουρ­γιών που χρειά­στηκε να υπο­κα­τα­στή­σει.

Μακρο­πρό­θε­σμα, ποιες επι­πλέον επι­πτώ­σεις μπορούν να επι­φέ­ρουν στα παιδιά και στους έφηβους τα όσα βιώ­νουμε σήμερα;

Αρχικά να ανα­φέ­ρουμε ότι η νέα αυτή πραγ­μα­τι­κό­τητα στην οποία καλού­μα­στε όλοι να προ­σαρ­μο­στούμε σαφώς και έχει σημα­ντική επιρροή τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και σε οικο­γε­νειακό επίπεδο. Ένα σημα­ντικό σημείο είναι οι μηχα­νι­σμοί που η κάθε οικο­γέ­νεια είχε στην κατοχή της για να αντα­πε­ξέρ­χε­ται και να δια­χει­ρί­ζε­ται δυσκο­λίες. Οικο­γέ­νειες που δυσκο­λευό­ντου­σαν αρκετά στην επι­κοι­νω­νία και στις μεταξύ τους σχέσεις προ κορω­νοϊού, είναι πιθανό να βιώνουν πιο έντονη και τη συγκε­κρι­μένη συνθήκη, η οποία έρχεται να προ­στε­θεί στο ήδη επι­βα­ρυ­μένο φορτίο. Όσον αφορά στα παιδιά και στους εφήβους, στο διά­στημα του lockdown παρα­τη­ρή­θηκε σημα­ντική αύξηση στην ενα­σχό­ληση με το δια­δί­κτυο και τα ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια. Από τη μια θα έλεγε κανείς ότι είναι λογικό, μιας και δεν είχαν σχολείο ή δε μπο­ρού­σαν να συνε­χί­σουν τις εξω­σχο­λι­κές τους δρα­στη­ριό­τη­τες ή να βρεθούν με τους φίλους τους. Από την άλλη όμως οι υπερ­βο­λι­κές ώρες δημιούρ­γη­σαν δυσκο­λία στην επι­κοι­νω­νία με τους γονείς, δυσκο­λία στο κομμάτι των ορίων, καθώς και επι­θε­τι­κό­τητα από πλευράς τους. Όσον αφορά στις μακρο­πρό­θε­σμες επι­πτώ­σεις, είναι νωρίς ακόμη να μιλή­σουμε με σιγου­ριά. Έχουμε κάποιες ενδεί­ξεις, αλλά δεν απο­τε­λούν ασφαλή συμπε­ρά­σματα.

Πώς μπορεί ένας γονέας που θέλει συμ­βου­λές για το παιδί του ή ακόμα και ένα παιδί που θέλει βοήθεια, να έρθει σε επαφή με τους ειδι­κούς της Συμ­βου­λευ­τι­κής Γραμμής 115 25 της Ενωσης «Μαζί για το Παιδί»;

Η συμ­βου­λευ­τική γραμμή 11525 είναι μια γραμμή πανελ­λα­δι­κής εμβέ­λειας, η οποία λει­τουρ­γεί από Δευτέρα έως Παρα­σκευή από τις 09:00 έως τις 21:00.. Οι κλήσεις είναι ανώ­νυ­μες και δεν κατα­γρά­φο­νται. Επο­μέ­νως, μπορούν να καλέ­σουν στο 11525 και να επι­κοι­νω­νή­σουν τη δυσκο­λία που αντι­με­τω­πί­ζουν. Το ίδιο ισχύει και για τους εφήβους. Από την άλλη, αν κάποιος δεν επι­θυ­μεί τη συμ­βου­λευ­τική μέσω τηλε­φώ­νου, μπορεί να στείλει το αίτημά του στο [email protected].

Τα παιδιά της μέσης ελλη­νι­κής οικο­γέ­νειας, θα λέγατε ότι είναι εξοι­κειω­μένα να ζητούν βοήθεια, ειδικά στο ζήτημα της κακο­ποί­η­σης;

Το ζήτημα της κακο­ποί­η­σης στην Ελλάδα απο­τε­λεί ένα θέμα το οποίο φαί­νε­ται να έχει έρθει δυνα­μικά στην επι­φά­νεια το τελευ­ταίο διά­στημα… Περι­στα­τικά κακο­ποί­η­σης υπήρχαν στο παρελ­θόν όπως άλλωστε και σήμερα, αλλά σαν να υπάρχει μεγα­λύ­τερη ετοι­μό­τητα δια­χεί­ρι­σής τους πλέον από την ίδια την κοι­νω­νία. Για να μπο­ρέ­σει ένα παιδί να μιλήσει για οποιασ­δή­ποτε μορφής κακο­ποί­ηση θα πρέπει να μπορεί να ακου­στεί και όχι να απο­σιω­πά­ται. Η ενη­μέ­ρωση και η ευαι­σθη­το­ποί­ηση των παιδιών σε θέματα όπως για παρά­δειγμα προ­στα­σίας του σώματος, της σεξουα­λι­κής αγωγής, είναι εξαι­ρε­τικά μεγάλης σημα­σίας. Ανα­λό­γως την ηλικία των παιδιών μπο­ρούμε να προ­σεγ­γί­σουμε και να μιλή­σουμε για πολύ σημα­ντικά θέματα με τρόπους κατάλ­λη­λους για την ανα­πτυ­ξιακή τους φάση.

Από τότε που άρχισε τη λει­τουρ­γία της η συμ­βου­λευ­τική Γραμμή 115 25 της Ένωσης «Μαζί για το Παιδί», δια­χρο­νικά ποια είναι τα προ­βλή­ματα που ανα­δεί­χθη­καν;

Η γραμμή ξεκί­νησε τη λει­τουρ­γία της τον Φεβρουά­ριο του 2008. Αυτά τα 13 χρόνια ως κοι­νω­νία έχουμε αντι­με­τω­πί­σει πολλές και σημα­ντι­κές αλλαγές. Μια οικο­νο­μική κρίση, η οποία έβγαλε στην επι­φά­νεια παθο­γέ­νειες και προ­βλη­μα­τι­κές κατα­στά­σεις. Μια υγειο­νο­μική κρίση, η οποία αφήνει καθη­με­ρινά το απο­τύ­πωμά της και ανα­δει­κνύει τα μελανά σημεία που υπάρ­χουν. Δια­χρο­νικά λοιπόν, τα θέματα ποι­κί­λουν και είναι ανάλογα με την εκά­στοτε εποχή. Ενδει­κτικά, θα μπο­ρού­σαμε να ανα­φέ­ρουμε ότι οι δυσκο­λίες στις σχέσεις στην οικο­γέ­νεια απα­σχό­λη­σαν και απα­σχο­λούν αρκετά. Επίσης η ενα­σχό­ληση με την οθόνη και τα Social media και η ανα­κοί­νωση ενός δια­ζυ­γίου ή η δια­χεί­ρισή του.

Κύριος στόχος της Ένωσης είναι να προ­σφέ­ρει βοήθεια σε παιδιά και νέους που αντι­με­τω­πί­ζουν την φτώχεια, την ανα­πη­ρία, την κακο­ποί­ηση και την αρρώ­στια, για ποιες από αυτές της κατη­γο­ρίες δέχεστε τις περισ­σό­τε­ρες κλήσεις για βοήθεια;

Η πανελ­λα­δική τηλε­φω­νική γραμμή 11525 της Ένωσης Μαζί για το Παιδί λαμ­βά­νει κυρίως κλήσεις που αφορούν σε συμ­βου­λευ­τική υπο­στή­ριξη, παρα­πο­μπές και πλη­ρο­φο­ρίες για δομές που αφορούν την οικο­γέ­νεια και το παιδί πανελ­λα­δικά και ένα ποσοστό κλήσεων αφορούν σε καταγ­γε­λίες για περι­στα­τικά κακο­ποί­η­σης. Όσον αφορά κλήσεις με περι­στα­τικά κακο­ποί­η­σης, λαμ­βά­νουμε κλήσεις είτε επώνυμα είτε ανώνυμα και μετα­φέ­ρο­νται στον αρμόδιο εισαγ­γε­λέα για διε­ρεύ­νηση. Δεν είμαστε γραμμή sos, επο­μέ­νως σε περι­πτώ­σεις που αφορούν σε συγ­γε­νείς πρώτου βαθμού, δεν έχουμε τη δυνα­τό­τητα να επέμ­βουμε επί τόπου στο σημείο, όπου λαμ­βά­νει χώρα ένα περι­στα­τικό κακο­ποί­η­σης. Σε αυτές τις περι­πτώ­σεις παρα­πέ­μπουμε στην Ελλη­νική Αστυ­νο­μία. Φρο­ντί­ζουμε να ενη­με­ρώ­σουμε εγγρά­φως τον αρμόδιο εισαγ­γε­λέα ανη­λί­κων, ο οποίος με τη σειρά του θα διε­ρευ­νή­σει το περι­στα­τικό και θα απο­φα­σί­σει για τη πορεία του. Η Κοι­νω­νική Υπη­ρε­σία της Ένωσης, στους άξονες που ανα­φέρ­θη­καν, φτώ­χειας, ανα­πη­ρίας, αρρώ­στιας βοηθάει ετήσια πάνω από 30,000 παιδιά και οικο­γέ­νειες σε ανάγκη. Ένα ποσοστό από αυτές εξυ­πη­ρε­τεί­ται και από την γραμμή 11525 όταν κρί­νε­ται ότι χρειά­ζο­νται υπη­ρε­σίες ψυχο­λο­γι­κής υπο­στή­ρι­ξης.

Κλεί­νο­ντας, θα θέλαμε να μας πείτε πώς είναι σήμερα η κατά­σταση στα σχολεία σε ό,τι αφορά το bullying.

Ο σχο­λι­κός εκφο­βι­σμός ή αλλιώς bullying όπως συνη­θί­ζουμε να το ονο­μά­ζουμε, συνε­χί­ζει δυστυ­χώς να μας απα­σχο­λεί… Καθη­με­ρινά λαμ­βά­νουμε κλήσεις για περι­στα­τικά εκφο­βι­σμού είτε εντός, είτε εκτός σχο­λι­κού πλαι­σίου. Αν όντως έχουμε την επι­θυ­μία για αλλαγή, τότε πρέπει να κοι­τά­ξουμε κατά­ματα το “πρό­βλημα” και να παρά­ξουμε λύσεις. Από την άλλη όμως, δε μπο­ρούμε να παρα­βλέ­ψουμε το γεγονός ότι δειλά – δειλά γίνο­νται προ­σπά­θειες. Ολοένα και περισ­σό­τερα παιδιά και έφηβοι βρί­σκουν το θάρρος και τη δύναμη να μιλή­σουν και να ενη­με­ρώ­σουν τους γονείς και τους εκπαι­δευ­τι­κούς τους για τη δυσκο­λία που βιώνουν. Αρκετά σχολεία φρο­ντί­ζουν, μέσω ειδικών, να ενη­με­ρώ­νουν και να ευαι­σθη­το­ποιούν τους μαθητές τους. Το πιο σημα­ντικό ίσως, είναι το γεγονός ότι οι γονείς είναι δια­θέ­σι­μοι να ακού­σουν το παιδί τους.