Απάντηση Τσίπρα στους «μύθους» για το ασφαλιστικό της Ελλάδας

Εκτενή απά­ντηση στους μύθους που επι­κρα­τούν στο εξω­τε­ρικό για το ασφα­λι­στικό σύστημα της Ελλάδας, περι­βε­βλη­μέ­νοι με συγκε­κρι­μέ­νους στα­τι­στι­κούς δείκτες, και ιδιαί­τερα τον μύθο που προ­βάλ­λε­ται συχνά στον μέσο Γερμανό φορο­λο­γού­μενο ότι «πλη­ρώ­νει μισθούς και συντά­ξεις Ελλήνων», δίνει ο πρω­θυ­πουρ­γός Αλέξης Τσίπρας με άρθρο του στο Tagesspiegel.

Το άρθρο του κ. Τσίπρα απαντά στο γιατί η πληρωμή των μισθών και ιδιαί­τερα των συντά­ξεων απο­τε­λεί τόσο μεγάλο μέρος του ελλη­νι­κού ΑΕΠ, στο εάν αλη­θεύει ότι οι Ελληνες συντα­ξιο­δο­τού­νται πράγ­ματι πολύ νωρί­τερα από του Γερ­μα­νούς, καθώς και στο που εντο­πί­ζο­νται οι σοβα­ρό­τε­ρες δια­τα­ρα­χές του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος της χώρας μας (μειω­μένα έσοδα, απώλεια περιου­σια­κών στοι­χείων).

Ο πρω­θυ­πουρ­γός τονίζει ότι «μπροστά σε μια τέτοια κατά­σταση δεν μπο­ρούμε να υιο­θε­τούμε μια λογική τυφλών και ορι­ζό­ντιων περι­κο­πών, όπως μας ζητάνε κάποιοι» αλλά από την άλλη «δεν στε­κό­μα­στε καθόλου αδιά­φορα μπροστά στην αδύναμη προ­ο­πτική του ασφα­λι­στι­κού μας συστή­μα­τος και είμαστε απο­φα­σι­σμέ­νοι να εξα­σφα­λί­σουμε τη βιω­σι­μό­τητα του».

«Η Ελλη­νική κυβέρ­νηση κατέ­θεσε συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις για εξορ­θο­λο­γι­σμό του συστή­μα­τος. Συμ­φω­νή­σαμε στην άμεση κατάρ­γηση του καθε­στώς των πρόωρων συντα­ξιο­δο­τή­σεων που αυξά­νουν τη μέση ηλικία συντα­ξιο­δό­τη­σης και δεσμευ­τή­καμε να προ­χω­ρή­σουμε άμεσα στην ενο­ποί­ηση των ταμείων, μειώ­νο­ντας τα λει­τουρ­γικά τους έσοδα και περιο­ρί­ζο­ντας τα ειδικά καθε­στώτα.

»Όπως ανα­λύ­σαμε διε­ξο­δικά στις συζη­τή­σεις με τους θεσμούς, αυτές οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις λει­τουρ­γούν απο­φα­σι­στικά υπέρ της βιω­σι­μό­τη­τας του συστή­μα­τος. Κι όπως όλες οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις, τα απο­τε­λέ­σματά τους δεν φαί­νο­νται από τη μια μέρα στην άλλη. Όμως η βιω­σι­μό­τητα απαιτεί μακρο­πρό­θε­σμη οπτική και δεν μπορεί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται με στενά βρα­χυ­πρό­θε­σμα δημο­σιο­νο­μικά κρι­τή­ρια (π.χ. μείωση δαπάνης κατά 1% του ΑΕΠ το 2016)» ανα­φέ­ρει μεταξύ άλλων.

Όλο το άρθρο: «Οι Γερ­μα­νοί δεν πλη­ρώ­νουν τους Έλληνες»

«Στην εξέλιξη μιας δια­πραγ­μά­τευ­σης είναι θεμιτή η επίμονη αντι­πα­ρά­θεση επι­χει­ρη­μά­των, αρκεί να υπάρχει ειλι­κρί­νεια και καλή πίστη μεταξύ των μερών.

»Δια­φο­ρε­τικά, όταν ο διά­λο­γος δεν απο­σκο­πεί στην αλήθεια, πρέπει να κατα­φύ­γει κανείς στις μεθό­δους που περι­γρά­φει ο σπου­δαίος Γερ­μα­νός φιλό­σο­φος Σοπε­νά­ουερ στο “Η Τέχνη του να έχεις πάντα δίκιο”!

»Γιατί είναι αθέμιτο να χρη­σι­μο­ποιού­νται επι­λε­κτικά στα­τι­στι­κοί δείκτες, περι­βε­βλη­μέ­νοι μάλιστα με το κύρος δια­κε­κρι­μέ­νων οικο­νο­μο­λό­γων όπως ο Olivier Blanchard, για να παρα­χθούν αστή­ρι­κτες γενι­κεύ­σεις που συσκο­τί­ζουν την πραγ­μα­τι­κό­τητα.

»Με δυό λόγια η σημε­ρινή μου παρέμ­βαση στη φιλό­ξενη εφη­με­ρίδα σας απο­σκο­πεί στο να απο­κα­τα­στή­σει έναν δια­δε­δο­μένο μύθο προς τον μέσο Γερμανό φορο­λο­γού­μενο.

»Όσοι του λένε ότι πλη­ρώ­νει μισθούς και συντά­ξεις Ελλήνων δεν του λένε την αλήθεια.

»Δεν παρεμ­βαίνω για να αρνηθώ ότι το ασφα­λι­στικό μας σύστημα έχει πρό­βλημα. Αλλά για να επι­ση­μάνω πού ακριβώς βρί­σκε­ται το πρό­βλημα και πώς μπορεί να επι­λυ­θεί. Γιατί τα τελευ­ταία χρόνια έχουν γίνει κύματα περι­κο­πών, χωρίς όμως να απο­δώ­σουν κάτι, παρά μόνο μεγα­λύ­τερη ύφεση που έκανε το πρό­βλημα ακόμα μεγα­λύ­τερο.

»Πιο συγκε­κρι­μένα, ίσως να ακού­γε­ται εντυ­πω­σιακά μεγάλο ως μέγεθος ότι ποσοστό 75% των πρω­το­γε­νών δαπανών πηγαί­νει στην πληρωμή μισθών και συντά­ξεων. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, όμως, μόλις το 30% αφορά τις συντά­ξεις και εν πάση περι­πτώ­σει οι μισθοί είναι δια­φο­ρε­τικό πράγμα από τις συντά­ξεις και η άθροισή τους είναι σοβαρό μεθο­δο­λο­γικό σφάλμα.

»Ειδικά η σύγκριση με την Γερ­μα­νία είναι μάλλον παρα­πει­στική καθώς σύμφωνα με τα δια­χρο­νικά στοι­χεία των Αgeing Reports (2009, 2015) η συντα­ξιο­δο­τική δαπάνη στην Ελλάδα από 11,7% του ΑΕΠ το 2007 (ελά­χι­στα υψη­λό­τερη από το 10,4% της Γερ­μα­νίας) έφτασε στο 16,2% το 2013 (ενώ στη Γερ­μα­νία παρέ­μεινε περίπου σταθερό). Που οφεί­λε­ται αυτή η αύξηση; Μήπως στην αύξηση των συντα­ξιού­χων ή στην αύξηση των συντά­ξεων; Τίποτα από τα δύο, αφού ο αριθμός των συντα­ξιού­χων δεν έχει μετα­βλη­θεί ιδιαί­τερα ενώ το ύψος των συντά­ξεων έχει συρ­ρι­κνω­θεί δρα­μα­τικά από τις πολι­τι­κές που εφαρ­μό­στη­καν.

»Αρκεί η απλή αριθ­μη­τική για να συμπε­ρά­νει κανείς ότι η αύξηση της συντα­ξιο­δο­τι­κής δαπάνης σαν ποσοστό του ΑΕΠ οφεί­λε­ται απο­κλει­στικά στη μείωση του ΑΕΠ (του παρο­νο­μα­στή) και όχι στην αύξηση της δαπάνης (του αριθ­μητή). Με άλλα λόγια, το ΑΕΠ μειώ­θηκε πιο γρήγορα από τις συντά­ξεις.

»Σε ό,τι αφορά τις ηλικίες συντα­ξιο­δό­τη­σης, μήπως στην Ελλάδα οι εργα­ζό­με­νοι συντα­ξιο­δο­τού­νται πολύ νωρί­τερα; Η αλήθεια είναι το όριο συντα­ξιο­δό­τη­σης στην Ελλάδα είναι στα 67 έτη για άντρες και γυναί­κες, δηλαδή δύο χρόνια πάνω από τη Γερ­μα­νία.

»Η μέση ηλικία απο­χώ­ρη­σης από την αγορά εργα­σίας των αντρών στην Ελλάδα είναι στα 64,4 χρόνια, δηλαδή 8 μήνες νωρί­τερα από τα 65,1 χρόνια της Γερ­μα­νίας ενώ οι ελλη­νί­δες γυναί­κες απο­χω­ρούν από την εργασία τους στα 64,5 χρόνια, 3,5 περίπου μήνες αργό­τερα από τις γερ­μα­νί­δες που απο­χω­ρούν στα 64,2 χρόνια.

»Τα παρα­πάνω δεν τα αναφέρω για να αποφύγω το πρό­βλημα ούτε για να αρνηθώ τις στρε­βλώ­σεις και παθο­γέ­νειες του ασφα­λι­στι­κού μας συστή­μα­τος αλλά για να απο­δείξω ότι το πρό­βλημα δεν είναι η υπο­τι­θέ­μενη γεν­ναιο­δω­ρία του.

»Η πιο σημα­ντική δια­τα­ραχή στο σύστημα οφεί­λε­ται στα μειω­μένα έσοδα που κατέ­γραψε τα τελευ­ταία χρόνια. Αυτά προ­έ­κυ­ψαν τόσο από τις απώ­λειες περιου­σια­κών στοι­χείων που προ­κά­λεσε το PSI ( κούρεμα των ομο­λό­γων του ελλη­νι­κού δημο­σίου που κατεί­χαν τα Ασφα­λι­στικά Ταμεία με συνο­λικό κόστος περίπου 25 δις) όσο όμως -και κυρίως- από την μεγάλη μείωση των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών που προ­κά­λεσε η εκτί­ναξη της ανερ­γίας και η μείωση των μισθών.

»Ειδι­κό­τερα δε, κατά τη περίοδο 2010- 2014 με σειρά μέτρων αφαι­ρέ­θη­καν από το ασφα­λι­στικό μας σύστημα περί τα 13 δις ευρώ, με αντί­στοιχη μείωση συντά­ξεων και παροχών σε ποσοστό περίπου 50%, γεγονός που έχει εξα­ντλή­σει τα περι­θώ­ρια περε­ταίρω μειώ­σεων χωρίς να θιγεί ο πυρήνας λει­τουρ­γίας του συστή­μα­τος.

»Εξάλλου πρέπει να κατα­λά­βουμε ότι το σύστημα πιέ­ζε­ται κυρίως από την πλευρά των εσόδων κι όχι τόσο των δαπανών, όπως συχνά υπο­νο­εί­ται.

»Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να επι­ση­μάνω και ένα επι­πλέον στοι­χείο που απο­τε­λεί ιδιαι­τε­ρό­τητα της Ελλάδας της κρίσης. Το ασφα­λι­στικό σύστημα απο­τε­λεί τον θεσμο­θε­τη­μένο μηχα­νι­σμό αλλη­λεγ­γύης μεταξύ των γενεών και η βιω­σι­μό­τητα του είναι κεντρικό ζήτημα για το σύνολο της κοι­νω­νίας. Παρα­δο­σιακά, αυτή η αλλη­λεγ­γύη σημαί­νει ότι οι νέοι χρη­μα­το­δο­τούν με τις εισφο­ρές τους τις συντά­ξεις των γονιών τους. Όμως, στην Ελλάδα της κρίσης, συχνά βλέ­πουμε αυτή την αλλη­λεγ­γύη αντε­στραμ­μένη αφού οι συντά­ξεις των γονιών χρη­μα­το­δο­τούν την επι­βί­ωση των παιδιών τους. Οι συντά­ξεις της τρίτης ηλικίας είναι το τελευ­ταίο κατα­φύ­γιο για ολό­κλη­ρες οικο­γέ­νειες που έχουν ένα ή κανένα πλέον μέλος να εργά­ζε­ται σε μια χώρα με ανεργία 25% στο γενικό πλη­θυ­σμό και 50% στους νέους.

»Μπροστά σε μια τέτοια κατά­σταση δεν μπο­ρούμε να υιο­θε­τούμε μια λογική τυφλών και ορι­ζό­ντιων περι­κο­πών, όπως μας ζητάνε κάποιοι, που θα προ­κα­λέ­σουν δρα­μα­τι­κές κοι­νω­νι­κές συνέ­πειες. Από την άλλη δεν στε­κό­μα­στε καθόλου αδιά­φορα μπροστά στην αδύναμη προ­ο­πτική του ασφα­λι­στι­κού μας συστή­μα­τος και είμαστε απο­φα­σι­σμέ­νοι να εξα­σφα­λί­σουμε τη βιω­σι­μό­τητα του.

»Η Ελλη­νική κυβέρ­νηση κατέ­θεσε συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις για εξορ­θο­λο­γι­σμό του συστή­μα­τος. Συμ­φω­νή­σαμε στην άμεση κατάρ­γηση του καθε­στώς των πρόωρων συντα­ξιο­δο­τή­σεων που αυξά­νουν τη μέση ηλικία συντα­ξιο­δό­τη­σης και δεσμευ­τή­καμε να προ­χω­ρή­σουμε άμεσα στην ενο­ποί­ηση των ταμείων, μειώ­νο­ντας τα λει­τουρ­γικά τους έσοδα και περιο­ρί­ζο­ντας τα ειδικά καθε­στώτα.

»Όπως ανα­λύ­σαμε διε­ξο­δικά στις συζη­τή­σεις με τους θεσμούς, αυτές οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις λει­τουρ­γούν απο­φα­σι­στικά υπέρ της βιω­σι­μό­τη­τας του συστή­μα­τος. Κι όπως όλες οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις, τα απο­τε­λέ­σματά τους δεν φαί­νο­νται από τη μια μέρα στην άλλη. Όμως η βιω­σι­μό­τητα απαιτεί μακρο­πρό­θε­σμη οπτική και δεν μπορεί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται με στενά βρα­χυ­πρό­θε­σμα δημο­σιο­νο­μικά κρι­τή­ρια (πχ μείωση δαπάνης κατά 1% του ΑΕΠ το 2016).

»Ο Ντισ­ρα­έλι έλεγε ότι υπάρ­χουν τριών ειδών ψεύδη: τα συνήθη, τα κατα­στρε­πτικά και η στα­τι­στική. Ας μην επι­τρέ­ψουμε μια ιδε­ο­λη­πτική χρήση των δεικτών να κατα­στρέ­ψει την ώριμη συμ­φω­νία που προ­ε­τοι­μά­σαμε όλο το προη­γού­μενο διά­στημα των εντα­τι­κών δια­βου­λεύ­σεων. Είναι καθήκον όλων μας».

ΑΠΕ-ΜΠΕ