ΙΕΛΚΑ: Ψάρια, κρέας αλλά και ψωμί έκοψαν οι Ελληνες στα χρόνια της κρίσης -«Ψαλίδι»18,6% στη δαπάνη για τρόφιμα

Η κρίση περιό­ρισε τις αγορές των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών στις απο­λύ­τως ανα­γκαίες με τη δαπάνη για τρόφιμα και είδη παντο­πω­λείου να μειώ­νε­ται κατά 21,7% σε μια επτα­ε­τία.

Από το 2009 έως το 2016 οι δαπάνες των νοι­κο­κυ­ριών σε είδη παντο­πω­λείου μειώ­θη­καν κατά 21,7% και δια­μορ­φώ­θη­καν σε 4.367 ευρώ, λιγό­τερα κατά 1.211 ευρώ από αυτά που δαπα­νού­σαν το 2009. Αντί­στοιχη μείωση έχει κατα­γρα­φεί και στις δαπάνες για τρόφιμα.

Ερευνα του ΙΕΛΚΑ δείχνει τη μείωση της δαπάνης των νοι­κο­κυ­ριών σε είδη παντο­πω­λείου λόγω της οικο­νο­μι­κής κρίσης, αλλά και αύξηση της ως ποσοστό των συνο­λι­κών αγορών. Σημα­ντικό εργα­λείο για τη δια­τή­ρηση του όγκου αγορών οι έξυπνες αγορές και η αξιο­ποί­ηση των προ­σφο­ρών των Σου­περ­μάρ­κετ από τον κατα­να­λωτή

Η μείωση στη δαπάνη που κατα­γρά­φε­ται στα είδη παντο­πω­λείου οφεί­λε­ται πέρα από τη μείωση του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος του κατα­να­λω­τι­κού κοινού, στις αλλαγές στις αγο­ρα­στι­κές συνή­θειες. Συγκε­κρι­μένα:

• Ενα μεγάλο ποσοστό της μείωσης της δαπάνης που παρα­τη­ρεί­ται αντι­στοι­χεί στην αξιο­ποί­ηση από τον κατα­να­λωτή προ­σφο­ρών και εκπτώ­σεων. Οι 9 στους 10 κατα­να­λω­τές εξοι­κο­νο­μούν χρήματα μέσω προ­σφο­ρών και 7 στους 10 του­λά­χι­στον 5% της αξίας των αγορών τους. Η μεσο­σταθ­μική εξοι­κο­νό­μηση που κατα­γρά­φε­ται στις ετήσιες έρευνες του ΙΕΛΚΑ κυμαί­νε­ται από 9,5% έως 11.7%, η οποία δεν απο­κλί­νει από τις μετρή­σεις που έχει πραγ­μα­το­ποι­ή­σει το ΙΕΛΚΑ για την πραγ­μα­τική εξοι­κο­νό­μηση του κατα­να­λωτή από τις αξιο­ποί­ηση προ­σφο­ρών και εκπτώ­σεων.
• Ενα άλλο σημα­ντικό ποσοστό της μείωσης αντι­στοι­χεί σε μετα­βολή κατα­να­λω­τι­κών συνη­θειών με την υιο­θέ­τηση έξυπνων αγορών από τους κατα­να­λω­τές, όπως ανα­ζή­τηση προ­σφο­ρών που προ­α­να­φέρ­θηκε, φθη­νό­τε­ρες εναλ­λα­κτι­κές προ­ϊ­ό­ντων, δια­φο­ρε­τι­κές συσκευα­σίες, μείωση της σπα­τά­λης, σύγκριση τιμών, αξιο­ποί­ηση προ­ϊ­ό­ντων ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας κλπ. Κύριος στόχος αυτών των έξυπνων συνη­θειών είναι η ικα­νο­ποί­ηση των ίδιων αναγκών με λιγό­τερα χρήματα.

Ενδει­κτική είναι η αντί­στροφη πορεία που έχουν συγκε­κρι­μένα υπο­κα­τά­στατα αγαθά.

Π.χ. η μείωση που κατα­γρά­φε­ται σε ακριβά είδη ζωικών πρω­τεϊ­νών ειδών κρέατος (αρνί -45%, ψάρι -33%, μοσχάρι -25%) έναντι φθη­νό­τε­ρων επι­λο­γών (που­λε­ρικά -9%, χοιρινό -7%, αυγά +9%) ή φθη­νό­τε­ρων φυτικών επι­λο­γών (όσπρια +18%). Η εξέλιξη αυτή αντι­κα­το­πτρί­ζει και μία σαφή αλλαγή στις δια­τρο­φι­κές συνή­θειες σε συγκε­κρι­μένα είδη υψη­λό­τε­ρης τιμής.

Ένας ακόμα παρά­γο­ντας που εξηγεί ένα μέρος της μείωσης της δαπάνης είναι η φορο­λο­γία και συγκε­κρι­μένα η αύξηση των συντε­λε­στών ΦΠΑ (ο συντε­λε­στής ΦΠΑ για τα τρόφιμα το 2009 ήταν 9% έναντι 13% και 24% για κάποια είδη το 2016 και για τα λοιπά είδη 19% το 2009 έναντι 24% το 2016).

Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι ότι ενώ η ετήσια δαπάνη ανά νοι­κο­κυ­ριό για είδη παντο­πω­λείου μειώ­θηκε κατά 21,7% από 5.578 ευρώ σε 4.367 ευρώ, ο ανα­λο­γούν ΦΠΑ αυξή­θηκε κατά 13,9% από 561 ευρώ σε 638 ευρώ. Ως εκ τούτου η πραγ­μα­τική μείωση στη δαπάνη των νοι­κο­κυ­ριών (προ ΦΠΑ) είναι της τάξης του 25,7%.

Επίσης συγκε­κρι­μένα είδη έχουν επη­ρε­α­στεί από τους Ειδι­κούς Φόρους Κατα­νά­λω­σης. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα είναι τα αλκο­ο­λούχα ποτά για οποία κατα­γρά­φε­ται αύξηση της δαπάνης σε αξία κατά 5,1%, αλλά μείωση στα λίτρα που αγο­ρά­στη­καν κατά 3%.

Στον παρα­κάτω πίνακα που ΙΕΛΚΑ απο­τυ­πώ­νε­ται μείωση της κατα­να­λω­τι­κής δάπανης σε συγκε­ρι­μένα είδη τρο­φί­μων.