ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρόδου ακυρώνει κτηματολογικές πράξεις και επιστρέφει στο Δημόσιο ακίνητα του στην Κατταβιά

Δαμιανός Αθανασίου 6 λεπτά ανάγνωση
ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

• Πρό­κει­ται για την πρώτη απόφαση ουσίας που εξέδωσε το δικα­στή­ριο μετά από πολύ καιρό σε πτυχή της πολύ­κρο­της υπό­θε­σης υφαρ­πα­γής ακι­νή­των του δημο­σίου με ανυ­πό­στα­τες πράξεις εκποί­η­σης τους • Με την απόφαση 114/2025 κρίθηκε ανυ­πό­στατη η επίμαχη διοι­κη­τική πράξη, ακυ­ρώ­θη­καν έντεκα δια­τά­ξεις του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Δικαστή και δια­τά­χθηκε η απόδοση συγκε­κρι­μέ­νων κτη­μα­το­με­ρί­δων στο Ελλη­νικό Δημόσιο

Μια υπόθεση που ξεκί­νησε πριν από δεκα­ε­τίες, με απα­νω­τές μετα­βι­βά­σεις και αντι­φα­τι­κές εγγρα­φές στο Κτη­μα­το­λό­γιο της Ρόδου, έλαβε καθο­ρι­στική τροπή. Το Πολυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο Ρόδου, με την υπ’ αριθμ. 114/2025 απόφασή του, απο­δέ­χθηκε σε μεγάλο μέρος την αγωγή του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, ακύρωσε σειρά κτη­μα­το­λο­γι­κών δια­τά­ξεων και ανα­γνώ­ρισε την κυριό­τητα του Δημο­σίου σε τεμάχια γης στην Κατ­τα­βιά, δια­τάσ­σο­ντας την απόδοσή τους από συγκε­κρι­μέ­νους κατό­χους.

Πρό­κει­ται για την πρώτη απόφαση ουσίας που εξέδωσε το δικα­στή­ριο μετά από πολύ καιρό σε πτυχή της πολύ­κρο­της υπό­θε­σης υφαρ­πα­γής ακι­νή­των του δημο­σίου με ανυ­πό­στα­τες πράξεις εκποί­η­σης τους.

Η υπόθεση συζη­τή­θηκε δημόσια στις 21 Μαρτίου 2024, κρίθηκε και απο­φα­σί­στηκε σε μυστική διά­σκεψη στις 8–9 Σεπτεμ­βρίου 2025 και δημο­σιεύ­θηκε στις 15 Σεπτεμ­βρίου 2025 με δια­φο­ρε­τική σύνθεση, λόγω μετα­θέ­σεων, δια­τη­ρώ­ντας την ίδια γραμ­μα­τέα.

Το ιστο­ρικό της γης και το «γενε­α­λο­γικό» των εγγρα­φών

Το επίδικο ακίνητο ανήκε στο Ελλη­νικό Δημόσιο ως καθο­λι­κός διά­δο­χος του Ιτα­λι­κού Δημο­σίου δυνάμει της Συν­θή­κης Ειρήνης (10.02.1947, κυρω­τική πράξη ΝΔ 423/1947) και είχε κατα­γρα­φεί στην Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία με ΒΚ 3029. Η κρίσιμη μετα­βολή ήρθε με την κτη­μα­το­λο­γική εγγραφή 3470/06-05-1999, με την οποία «εμφα­νί­στηκε» ότι απο­σπά­σθηκε τμήμα 22.645 τ.μ. από το ακίνητο ΚΜ 5000 γαιών Κατ­τα­βιάς και δημιουρ­γή­θηκε η κτη­μα­το­με­ρίδα ΚΜ 5000330, στη­ριγ­μένη σε απόφαση του Νομάρχη Δωδε­κα­νή­σου με αριθμό ΔΚ 2858/85/89.

Ωστόσο, η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία δια­πί­στωσε –και το Δικα­στή­ριο δέχθηκε– ότι η επί­κληση της ΔΚ 2858/85/89 ήταν κενή περιε­χο­μέ­νου: η πράξη χαρα­κτη­ρί­ζε­ται «ανυ­πό­στατη», διότι ουδέ­ποτε εκδό­θηκε από το αρμόδιο όργανο, ούτε κατα­χω­ρί­στηκε στα υπη­ρε­σιακά βιβλία και πρω­τό­κολλα, και άρα δεν απο­τε­λεί τίτλο δεκτικό μετα­γρα­φής. Παράλ­ληλα, οι έλεγχοι ανέ­δει­ξαν ότι τα γνήσια διοι­κη­τικά έγγραφα που είχαν εκδοθεί παλαιό­τερα αφο­ρού­σαν άλλες, νόμιμες απο­σπά­σεις (8.146, 7.344, 11.180, 6.620 και 8.281 τ.μ.) από το ίδιο δημόσιο ακίνητο, όχι όμως το επίμαχο τμήμα των 22.645 τ.μ., το οποίο «δεν εκποι­ή­θηκε».

Εν τω μεταξύ, πάνω στην προ­σχη­μα­τική βάση της ανύ­παρ­κτης από­φα­σης, έγιναν αλλε­πάλ­λη­λες μετα­βι­βά­σεις: με το συμ­βό­λαιο 6800/15-10-1997 η μία από τις πρώτες εκποι­ή­σεις 4.000 τ.μ. κατέ­ληξε σε κάτοικο Ρόδου, ενώ το υπό­λοιπο 1/4 εξ αδιαι­ρέ­του του ΚΜ 5000330Α μετα­βι­βά­στηκε αργό­τερα (9315/02-03-2001) σε τρίτο και κατέ­ληξε πάλι στον ίδιο αγο­ρα­στή, με επό­με­νες πράξεις και εγγρα­φές. Στις 19-07-2000 ακο­λού­θη­σαν δύο νέες πωλή­σεις από 4.000 τ.μ. έκαστη: η μία προς τρία πρόσωπα κατά 1/3 εξ αδιαι­ρέ­του (σχη­μα­τί­ζο­ντας το ΚΜ 5000330Β) και η άλλη προς έξι πρόσωπα με ανα­λο­γίες 2/12 και 3/12 (σχη­μα­τί­ζο­ντας το ΚΜ 5000330Γ). Τον Ιανουά­ριο του 2002 μετα­βι­βά­στη­καν επι­πλέον τμήματα 4.739 τ.μ. και 4.200 τ.μ. (ΚΜ 5000330Ε και 5000330Ζ) και, τέλος, στις 28-11-1997 είχε συντα­χθεί συμ­βό­λαιο με το οποίο το ενα­πο­μεί­ναν τμήμα 700 τ.μ. του ΚΜ 5000330 πωλή­θηκε και αργό­τερα ενο­ποι­ή­θηκε με γει­το­νικό τεμάχιο (500075), όπου έγιναν περαι­τέρω μετα­βι­βά­σεις ψιλής κυριό­τη­τας.

Η νομική κρίση του Δικα­στη­ρίου

Το Δικα­στή­ριο υπεν­θύ­μισε ότι οι διοι­κη­τι­κές πράξεις, εφόσον είναι νόμιμα εκδο­θεί­σες, περι­βάλ­λο­νται με τεκ­μή­ριο νομι­μό­τη­τας· αντί­θετα, οι «ανυ­πό­στα­τες» πράξεις δεν παρά­γουν έννομα απο­τε­λέ­σματα. Στο πλαίσιο της πολι­τι­κής δίκης, τα πολι­τικά δικα­στή­ρια δύνα­νται να ελέγ­ξουν παρε­μπι­πτό­ντως το κύρος μιας διοι­κη­τι­κής πράξης ως προς την αρμο­διό­τητα και την τήρηση των τύπων, χωρίς να υπο­κα­θι­στούν την ουσια­στική κρίση της Διοί­κη­σης. Κεντρική επίσης ήταν η εφαρ­μογή των δια­τά­ξεων του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κανο­νι­σμού Δωδε­κα­νή­σου και του Αστικού Κώδικα για τις μετα­βι­βά­σεις επί δημο­σίων κτη­μά­των: όταν λείπει έγκυρος τίτλος (ή η κατά νόμο απαι­τού­μενη άδεια), η μετα­βί­βαση είναι άκυρη και οι επό­με­νες πράξεις δεν θεμε­λιώ­νουν έγκυρο εμπράγ­ματο δικαί­ωμα κατά του Δημο­σίου.

Επί αυτών, το Δικα­στή­ριο δέχθηκε ότι η επίμαχη ΔΚ 2858/85/89 είναι ανυ­πό­στατη και ότι το τμήμα των 22.645 τ.μ. ουδέ­ποτε εκποι­ή­θηκε, άρα η κτη­μα­το­λο­γική «γενε­α­λο­γία» που οικο­δο­μή­θηκε επ’ αυτής δεν αντέχει σε δικα­στικό έλεγχο.

Οι ακυ­ρώ­σεις και η ανα­γνώ­ριση κυριό­τη­τας

Στο δια­τα­κτικό της, η απόφαση 114/2025 δια­τάσ­σει την ακύρωση και τη δια­γραφή από τα Κτη­μα­το­λο­γικά Βιβλία έντεκα δια­τά­ξεων του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Δικαστή Ρόδου: 3470/06-05-1999, 5114/02-07-1999, 762/28-01-2002, 7630/26-08-2002, 5801/26-07-2000, 591/22-01-2002, 592/22-01-2002, 5115/02-07-1999, 2349/06-03-2002, 2350/06-03-2002 και 2351-2352/06-03-2002. Παράλ­ληλα, «ανα­γνω­ρί­ζει την κυριό­τητα» του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου επί των κτη­μα­το­με­ρί­δων ΚΜ 5000330Α, 5000330Β, 5000330Γ, 5000330Ε, 5000330Ζ γαιών Κατ­τα­βιάς και επί τμή­μα­τος 700 τ.μ. της ΚΜ 500075Α (προ­ερ­χό­με­νου από το ενα­πο­μεί­ναν τμήμα της ΚΜ 5000330).

Η απόδοση των τεμα­χίων στους τίτλους του Δημο­σίου

Το Δικα­στή­ριο δεν περιο­ρί­στηκε στις ακυ­ρώ­σεις. Ρητά «υπο­χρε­ώ­νει» τους κατό­χους να απο­δώ­σουν τα τεμάχια στο Δημόσιο:

— έναν 75χρονο κάτοικο Ρόδου για το ΚΜ 5000330Α,

— τρεις κατοί­κους Ρόδου ηλικίας 52, 48 και 45 ετών για το ΚΜ 5000330Β,

— τους ίδιους μαζί με δύο ακόμη κατοί­κους Ρόδου ηλικίας 50 και 47 ετών για το ΚΜ 5000330Γ,

— έναν 42χρονο κάτοικο Ρόδου για τα ΚΜ 5000330Ε και 5000330Ζ,

— καθώς και δύο γυναί­κες, 63 και 61 ετών αντί­στοιχα, για το τμήμα των 700 τ.μ. που σήμερα απο­τε­λεί τμήμα της ΚΜ 500075Α.

Τι έγινε με τα αιτή­ματα απο­ζη­μί­ω­σης

Το Ελλη­νικό Δημόσιο είχε σωρεύ­σει και αιτή­ματα χρη­μα­τι­κής ικα­νο­ποί­η­σης: 459.000 ευρώ ως «δια­φυ­γόν κέρδος» από στέρηση χρήσης (για 153 μήνες, από 01-05-1999) και 200.000 ευρώ για ηθική βλάβη. Το Δικα­στή­ριο έκρινε την ευθεία αγωγή για δια­φυ­γόν κέρδος και ηθική βλάβη «απορ­ρι­πτέα ως απα­ρά­δε­κτη» λόγω αορι­στίας, διότι δεν εξει­δι­κεύ­ο­νταν επαρκώς ο τρόπος υπο­λο­γι­σμού, τα προ­πα­ρα­σκευα­στικά μέτρα και οι ειδικές περι­στά­σεις που θα καθι­στού­σαν πιθανή την προ­σό­δευση του επι­κα­λού­με­νου εισο­δή­μα­τος. Όσο για την επι­κου­ρική βάση του αιτή­μα­τος των 452.900 ευρώ ως θετικής ζημίας, το Δικα­στή­ριο θεώρησε ότι παρέλ­κει η εξέτασή της, εφόσον έγινε δεκτή η κύρια βάση περί ανα­γνώ­ρι­σης κυριό­τη­τας και από­δο­σης.

Η πορεία της δίκης μέχρι την κρίσιμη απόφαση

Η υπόθεση έχει πλούσιο δικο­νο­μικό ιστο­ρικό: είχε προη­γη­θεί μη ορι­στική απόφαση 90/2015 με ανα­στολή της δίκης έως την έκδοση από­φα­σης του Εφε­τείου (292/2017), ενώ επι­μέ­ρους σκέλη της αγωγής κατά απο­βιω­σά­ντων είχαν νωρί­τερα απορ­ρι­φθεί (78/2019). Ακο­λού­θησε προ­σε­πί­κληση κλη­ρο­νό­μων το 2019, με πολύ­πλοκο χρο­νο­διά­γραμμα ανα­βο­λών και ματαιώ­σεων λόγω της παν­δη­μίας και των αυτο­διοι­κη­τι­κών εκλογών. Η απόφαση 114/2025, πέρα από τις ουσια­στι­κές της δια­τά­ξεις, ορίζει και το παρά­βολο για ενδε­χό­μενη ανακοπή ερη­μο­δι­κίας του πρώτου ενα­γο­μέ­νου (Προϊ­στα­μέ­νου Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου) στο ποσό των 250 ευρώ και συμ­ψη­φί­ζει τα δικα­στικά έξοδα μεταξύ των δια­δί­κων.

Τι σημαί­νει η απόφαση για την Κατ­τα­βιά και το Κτη­μα­το­λό­γιο

Η απόφαση έχει βαρύ­νουσα σημασία για την ασφά­λεια δικαίου στις Δωδε­κα­νή­σους: επα­να­φέ­ρει την ισχύ της αρχής ότι «ανυ­πό­στατη» διοι­κη­τική πράξη δεν γεννά εμπράγ­ματα απο­τε­λέ­σματα και ότι ολό­κληρη «αλυσίδα» μετα­γε­νέ­στε­ρων εγγρα­φών, όσο εκτενής κι αν είναι, δεν μπορεί να σταθεί χωρίς έγκυρο διοι­κη­τικό τίτλο. Ταυ­τό­χρονα, στέλνει σαφές μήνυμα ότι οι εγγρα­φές που ερεί­δο­νται σε εσφαλ­μένη ή ανύ­παρ­κτη διοι­κη­τική πράξη δεν «θερα­πεύ­ο­νται» από τη διαδοχή των συναλ­λα­γών. Η περί­πτωσή της Κατ­τα­βιάς δείχνει πώς μια φαι­νο­με­νικά τακτο­ποι­η­μένη μερίδα (ΚΜ 5000330) μπορεί να κατα­λή­ξει σε πολυετή δικα­στική διελ­κυ­στίνδα όταν ο αρχικός τίτλος δεν υπάρχει.

Με την 114/2025, το Πολυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο Ρόδου «γυρίζει σελίδα» σε μια παλιά, σύνθετη υπόθεση, επα­να­φέ­ρο­ντας στην κυριό­τητα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου τεμάχια που απο­σπά­στη­καν χωρίς νόμιμη βάση και θέτο­ντας καθα­ρούς όρους για την τάξη των κτη­μα­το­λο­γι­κών εγγρα­φών στην Κατ­τα­βιά. Η απο­κα­τά­σταση των βιβλίων και η απόδοση των ακι­νή­των, όπως δια­τά­χθη­καν, απο­τε­λούν το πρα­κτικό σκέλος της δικα­στι­κής κρίσης, ενώ η σαφής απόρ­ριψη των αόρι­στων αιτη­μά­των απο­ζη­μί­ω­σης περι­χα­ρα­κώ­νει τις οικο­νο­μι­κές αξιώ­σεις στο μέτρο που δικαιο­λο­γού­νται απο­δει­κτικά.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.