Γιατί το Νότιο Αιγαίο είναι η μόνη ελληνική Περιφέρεια που αυξάνει τον πληθυσμό της; – Τι δηλώνει ο Περιφερειάρχης

Σύμφωνα με τα ορι­στικά απο­τε­λέ­σματα της απο­γρα­φής του 2021, το Νότιο Αιγαίο είναι η μονα­δική Περι­φέ­ρεια της χώρας που κατα­γρά­φει σημα­ντική άνοδο πλη­θυ­σμού (6,1%).

Ένα από τα πιο ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία που προ­κύ­πτουν μετά τη δημο­σί­ευση από την ΕΛΣΤΑΤ των ορι­στι­κών απο­τε­λε­σμά­των της απο­γρα­φής του 2021 είναι η πλη­θυ­σμιακή αύξηση που κατα­γρά­φε­ται στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, η οποία βρί­σκε­ται σε αντί­θεση με ότι συμ­βαί­νει στις υπό­λοι­πες Περι­φέ­ρειες της χώρας, όπου ο πλη­θυ­σμός είτε μειώ­θηκε είτε κατέ­γραψε οριακές μετα­βο­λές.

Μόνη Περι­φέ­ρεια της χώρας με πλη­θυ­σμιακή αύξηση το Νότιο Αιγαίο

Πιο συγκε­κρι­μένα, στην Περι­φέ­ρεια Ανα­το­λι­κής Μακεδονίας- Θράκης κατα­γρά­φε­ται μείωση του πλη­θυ­σμού κατά 7,6%, στην Περι­φέ­ρεια Κεντρι­κής Μακε­δο­νίας κατά 4,6%, στην Περι­φέ­ρεια Δυτικής Μακε­δο­νίας κατά 10,3% (η μεγα­λύ­τερη μείωση μεταξύ των Περι­φε­ρειών), στην Περι­φέ­ρεια Ηπείρου 5%, στην Περι­φέ­ρεια Θεσ­σα­λίας 6,1%, στην Περι­φέ­ρεια Στερεάς Ελλάδας κατά 7,1%, στην Περι­φέ­ρεια Ιονίων Νήσων κατά 1,6%, στην Περι­φέ­ρεια Δυτικής Ελλάδας κατά 4,6%, στην Περι­φέ­ρεια Πελο­πον­νή­σου κατά 6,6%, στην Περι­φέ­ρεια Αττικής μόλις κατά 0,4% και στην Περι­φέ­ρεια Βορείου Αιγίου κατά 2,2%. Από την άλλη πλευρά, η Κρήτη κατέ­γραψε πλη­θυ­σμιακή αύξηση, αν και οριακή, ύψους 0,2%.

Απο­τέ­λε­σμα όλων αυτών των μειώ­σεων, όπως είναι φυσικό, απο­τε­λεί η μείωση του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού της χώρας. Σύμφωνα λοιπόν με τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο συνο­λι­κός πλη­θυ­σμός της Ελλάδας ανέρ­χε­ται σε 10.482.487 ανθρώ­πους, πράγμα που σημαί­νει πως είμαστε κατά 3,1% λιγό­τε­ροι σε σχέση με το 2011.

Εκ δια­μέ­τρου αντί­θετη είναι η εικόνα όμως στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, όπου η πλη­θυ­σμιακή αύξηση που κατα­γρά­φε­ται συγκρι­τικά με την απο­γραφή του 2011 είναι της τάξης του 6,1%.

Περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου: «Υπάρχει σχέδιο πίσω από την πλη­θυ­σμιακή αύξηση – Μας γεμίζει υπε­ρη­φά­νεια το ποσοστό»

Θέλο­ντας να δούμε για ποιους λόγους παρα­τη­ρεί­ται αυτή η αύξηση αλλά και το προφίλ των ανθρώ­πων οι οποίοι είναι πίσω από αυτήν τη μετα­βολή, tovima.gr επι­κοι­νώ­νησε με τον Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου, Γιώργο Χατζη­μάρκο, ο οποίος σχο­λί­ασε: «Προ­φα­νώς το απο­τέ­λε­σμα αυτό δεν ήλθε τυχαία, υπάρ­χουν λόγοι, υπάρχει σχέδιο πίσω απ’ αυτό.

Παρα­μέ­νεις σ’ έναν τόπο ή μετα­κι­νεί­σαι σ’ αυτόν από κάπου αλλού, όταν εκεί μπορείς να ζήσεις καλύ­τερα, να δημιουρ­γή­σεις, να μεγα­λώ­σεις τα παιδιά σου. Σ’ αυτό ακριβώς στόχευε και στο­χεύει το δικό μας σχέδιο. Στη δημιουρ­γία όλων εκείνων των προ­ϋ­πο­θέ­σεων και συν­θη­κών που δημιουρ­γούν ένα ελκυ­στικό περι­βάλ­λον για να ζει κανείς.

Γι’ αυτό δεν μας ξάφ­νιασε το απο­τέ­λε­σμα της απο­γρα­φής του 2021. Αν μας ξάφ­νιασε κάτι είναι το ποσοστό αύξησης του +6,1% που σε συν­δυα­σμό με την συνο­λική μείωση του πλη­θυ­σμού της χώρας μας κατά -3,1%, κάνει το απο­τέ­λε­σμα αυτό ακόμα να φαντά­ζει ακόμα πιο σπου­δαίο και να μας γεμίζει υπε­ρη­φά­νεια».

«Απο­τέ­λε­σμα  της ανά­πτυ­ξης η πλη­θυ­σμιακή αύξηση»

Ένα άλλο πολύ ενδια­φέ­ρον στα­τι­στικό στοι­χείο σχετικά με την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου αφορά την πρωτιά της στην ανά­πτυξη μεταξύ όλων των Ευρω­παϊ­κών Περι­φε­ρειών, σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία της Eurostat.

Συγκε­κρι­μένα, η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου το 2021 πέτυχε ανά­πτυξη 16,7%, ενώ τη δεύτερη υψη­λό­τερη επίδοση σημεί­ωσε η Νότια Περι­φέ­ρεια της Ιρλαν­δίας (16,3%) και την τρίτη μεγα­λύ­τερη η Περι­φέ­ρεια της Κρο­α­τίας Jadranska Hrvatska (16%).

Σημειώ­νε­ται ότι αυτά τα στοι­χεία αφορούν τη σύγκριση σε σχέση με το αμέσως προη­γού­μενο έτος, το 2020, κατά το οποίο, λόγω της καρα­ντί­νας, είχαν πληγεί ιδιαί­τερα οι του­ρι­στι­κές περιο­χές.

«Ναι, η πλη­θυ­σμιακή αύξηση είναι ευθέως ανάλογη της ανά­πτυ­ξης. Κι αυτό επι­βε­βαιώ­νε­ται από τα στοι­χεία αυτά, με τη μέγιστη δυνατή αξιο­πι­στία, με αριθ­μούς και όχι με λόγια. Ταυ­τό­χρονα μεγα­λώ­νει για μας η πρό­κληση, να βάλουμε τον πήχη ακόμα πιο ψηλά» σχο­λιά­ζει ο κύριος Χατζη­μάρ­κος.

Η μεγέ­θυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και οι ψηφια­κοί νομάδες

Σύμφωνα με τον κύριο Χατζη­μάρκο, δύο πολύ σημα­ντι­κοί παρά­γο­ντες έχουν βοη­θή­σει στην αύξηση του πλη­θυ­σμού στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου: Η διεύ­ρυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και η προ­σέλ­κυση ψηφια­κών νομάδων.

«Ένας νέος άνθρω­πος που ζει σ’ ένα μεγάλο αστικό κέντρο της χώρας μας ή του εξω­τε­ρι­κού, μπορεί να έρχεται ανα­ζη­τώ­ντας εποχική απα­σχό­ληση στον του­ρι­σμό και μετά να επι­στρέ­φει στον τόπο του. Κάτι τέτοιο όμως, δεν είναι το ίδιο εύκολο για έναν άνθρωπο με οικο­γέ­νεια. Η μεγέ­θυνση της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης στην περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, που σπάει τα ρεκόρ το ένα μετά το άλλο κάθε χρόνο κάνο­ντας πρω­τα­θλη­τι­σμό στη χώρα, σε συνάρ­τηση με τη συνεχή διεύ­ρυνση της του­ρι­στι­κής σεζόν, κάνει ελκυ­στική την προ­ο­πτική ορι­στι­κής μετε­γκα­τά­στα­σης οικο­γε­νειών στα νησιά μας. Ο χρόνος ανερ­γίας τους συνεχώς περιο­ρί­ζε­ται, η ποιό­τητα ζωής τους, συνεχώς βελ­τιώ­νε­ται» ανα­φέ­ρει ο Περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου. «Ο συνεχώς αυξα­νό­με­νος αριθμός ψηφια­κών νομάδων από όλο τον κόσμο στα νησιά μας, είναι ένας ακόμα δείκτης για το πόσο καλά τα κατα­φέρ­νουμε» προ­σθέ­τει.

Κ.Ρόντος: «Η μόνη περι­φέ­ρεια με σταθερά θετικό ισο­ζύ­γιο γεν­νή­σεων – θανάτων το Νότιο Αιγαίο»

Από την πλευρά του, ο καθη­γη­τής Δημο­γρα­φίας και Στα­τι­στι­κής του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου και πρώην Διευ­θυ­ντής της ΕΛ.ΣΤΑΤ, Κώστας Ρόντος εξηγεί: «Πέρα από τις επι­φυ­λά­ξεις που υπάρ­χουν για τεχνι­κούς/μεθο­δο­λο­γι­κούς λόγους και την αναμονή της ανα­κοί­νω­σης των σφαλ­μά­των της απο­γρα­φής του 2021, δεν υπάρχει αμφι­βο­λία ότι η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου είναι μια δυνα­μική, από δημο­γρα­φι­κής άποψης Περι­φέ­ρεια, καθώς είναι η μόνη που παρου­σιά­ζει θετική φυσική μετα­βολή (αύξηση) του πλη­θυ­σμού της (Γεννήσεις-Θάνατοι) σε όλα τα έτη της δεκα­ε­τίας 2011-2021 που εξε­τά­ζουμε. Αθροι­στικά, η φυσική αύξηση του πλη­θυ­σμού του Νοτίου Αιγαίου μεταξύ των δύο απο­γρα­φών εκτι­μά­ται σε 4614 άτομα. Σε όλες τις άλλες περι­φέ­ρειες της χώρας η αντί­στοιχη φυσική αύξηση είναι αρνη­τική , δηλαδή οι θάνατοι είναι περισ­σό­τε­ροι από τις γεν­νή­σεις, με εξαί­ρεση την Κρήτη που παρου­σιά­ζει θετική φυσική μετα­βολή κατά τα έτη 2011-2016 και 2018 και την Αττική μόνο κατά το έτος 2011».

Μετα­να­στευ­τι­κός παρά­γο­ντας και θετικό ισο­ζύ­γιο γεν­νή­σεων – θανάτων οι λόγοι της πλη­θυ­σμια­κής αύξησης

Ο κ. Ρόντος προ­σθέ­τει, επίσης, άλλο ένα σημα­ντικό στοι­χείο στη συζή­τηση περί της πλη­θυ­σμια­κής αύξησης που δεν είναι άλλο από τις μετα­να­στευ­τι­κές ροές. Κατά τη δική του εξέταση περαι­τέρω στοι­χείων προ­κύ­πτει ότι η θετική αυτή εξέλιξη στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου δεν οφεί­λε­ται τόσο στον πλη­θυ­σμό ελλη­νι­κής υπη­κο­ό­τη­τας, που ακο­λου­θεί, σε ηπιό­τερο βέβαια βαθμό, την πλη­θυ­σμιακή μείωση των υπό­λοι­πων περι­φε­ρειών, αλλά στην ισχυ­ρό­τατη φυσική αύξηση των αλλο­δα­πών, που το πολι­τι­στικό τους πρότυπο οδηγεί σε αυξη­μέ­νες γεν­νή­σεις, ενώ το νεανικό της ηλικίας τους έχει ως απο­τέ­λε­σμα όχι μόνο την αυξη­μένη γονι­μό­τητα αλλά και τη μειω­μένη θνη­σι­μό­τητα, σύμφωνα με ανα­λύ­σεις που έγιναν σε πρό­σφατο (2019-2022) ερευ­νη­τικό έργο που υλο­ποι­ή­θηκε από το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου και αφο­ρούσε τις δημο­γρα­φι­κές και κοινωνικο-οικονομικές επι­πτώ­σεις των πρό­σφα­των μετα­να­στευ­τι­κών/ προ­σφυ­γι­κών ροών προς την Ελλάδα.

«Ενδει­κτικό είναι επίσης το εύρημα, ήδη από την απο­γραφή του 2011, ότι η μέση ηλικία του μονίμου πλη­θυ­σμού της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου είναι, τα 39,8 έτη, έναντι των υπο­λοί­πων Περι­φε­ρειών που κυμαί­νε­ται από τα 40,0 έτη (Κρήτη) μέχρι τα 44,2 έτη (Ήπειρος). Οι Δήμοι μάλιστα Μυκόνου και Κω παρου­σιά­ζουν τους χαμη­λό­τε­ρους δείκτες στην Ελλάδα (μέση ηλικία 36,9 και 37 έτη αντί­στοιχα)» ανα­φέ­ρει ο καθη­γη­τής του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου.

Η σημασία του θετικού ισο­ζυ­γίου μετα­νά­στευ­σης

«Με τη χρήση της δημο­γρα­φι­κής ταυ­τό­τη­τας , και με την επι­φύ­λαξη σχετικά με το σφάλμα της απο­γρα­φής που ανα­φέρ­θηκε παρα­πάνω, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι το μεγα­λύ­τερο μέρος της αύξησης του πλη­θυ­σμού της Περι­φέ­ρειας του Νοτίου Αιγαίου μεταξύ των δύο απο­γρα­φών (14.191 άτομα) οφεί­λε­ται στο θετικό ισο­ζύ­γιο μετα­νά­στευ­σης (καθαρή μετα­νά­στευση), δηλαδή στη διαφορά της εκροής από την εισροή μετα­να­στών.

Επο­μέ­νως, και δεδο­μέ­νου ότι ένας πλη­θυ­σμός μετα­βάλ­λε­ται απο­κλει­στικά και μόνο από το (αλγε­βρικό) άθροι­σμα της φυσικής και της μετα­να­στευ­τι­κής κίνησης, η αύξηση του πλη­θυ­σμού της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου κατά την δεκα­ε­τία 2011-21 οφεί­λε­ται κυρίως στον μετα­να­στευ­τικό παρά­γο­ντα (κατά 75,5 %) και δευ­τε­ρευό­ντως στην φυσική μετα­βολή (κατά 24,5 %)» προ­σθέ­τει ο Κώστας Ρόντος.

«Στήριξη σε όλους τους τομείς της οικο­νο­μίας με προ­σαρ­μο­σμένα μέτρα για περε­ταίρω πλη­θυ­σμιακή αύξηση»

Σε ερώτηση μας σχετικά με το τι θα μπο­ρούσε να κάνει η Πολι­τεία ώστε αυτή η πλη­θυ­σμιακή αύξηση να έχει συνέ­χεια, συμ­βάλ­λο­ντας όσο είναι δυνατό στον περιο­ρι­σμό του δημο­γρα­φι­κού προ­βλή­μα­τος της χώρας μας, ο κ. Ρόντος απαντά: «Αρχικά απαι­τεί­ται η εφαρ­μογή μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης στρα­τη­γι­κής ανά­πτυ­ξης, τόσο χωρικά όσο και τομεακά που να περι­λαμ­βά­νει, όχι μόνο την (περαι­τέρω) ανά­πτυξη του του­ρι­σμού, αλλά και τη στήριξη παρεμ­βά­σεων και σε άλλους τομείς της οικο­νο­μίας, δηλαδή του πρω­το­γενή και του δευ­τε­ρο­γενή. Η στρα­τη­γική αυτή θα πρέπει να είναι απο­τέ­λε­σμα σχε­δια­σμού βασι­σμέ­νου σε επι­στη­μο­νι­κές μελέτες, τόσο με την ανάληψη νέων όσο και με την (πλη­ρέ­στερη) εφαρ­μογή υπαρ­χό­ντων (βλέπε μελέτες Παντείου Πανε­πι­στη­μίου και Ινστι­τού­του Περι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης 2007 και 2012). Η μελέτη των αναγκών και των ανα­πτυ­ξια­κών δυνα­το­τή­των σε κάθε νησί ή σε ομάδες νησιών με ομοιο­γενή χαρα­κτη­ρι­στικά είναι απα­ραί­τητη για την εφαρ­μογή των πλέον κατάλ­λη­λων μέτρων σε κάθε μία από αυτές, αντί μιας ορι­ζό­ντιας παρέμ­βα­σης, που σε πολλές περι­πτώ­σεις είναι όχι μόνο ανα­πο­τε­λε­σμα­τική αλλά και επι­ζή­μια».

Η ευρύ­τερη ανά­πτυ­ξης μιας περιο­χής απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για την πλη­θυ­σμιακή αύξηση

Τέλος, σχο­λιά­ζο­ντας το τι θα μπο­ρού­σαν να κάνουν και οι υπό­λοι­πες περι­φέ­ρειες της χώρας, έτσι ώστε να επι­τύ­χουν ανάλογα ποσοστά πλη­θυ­σμια­κής αύξησης, ο πρώην Διευ­θυ­ντής της ΕΛ.ΣΤΑΤ είναι ξεκά­θα­ρος. «Η δημο­γρα­φική ευρω­στία συν­δέ­ε­ται με την ευρύ­τερη ανά­πτυξη μιας περιο­χής, η οποία θα θέσει σε λει­τουρ­γία ένα κυκλικό μηχα­νι­σμό συγκρά­τη­σης και προ­σέλ­κυ­σης πλη­θυ­σμού, η αύξηση του οποίου θα δημιουρ­γή­σει ανάγκη για νέες δρα­στη­ριό­τη­τες, νέες θέσεις εργα­σίας, βελ­τί­ωση των εισο­δη­μά­των, εξε­λί­ξεις που θα ενι­σχύ­σουν περαι­τέρω την ελκτι­κό­τητα της περιο­χής ως τόπου δια­μο­νής ή προ­ο­ρι­σμού και ούτω καθ’ εξής».

Πηγή tovima.gr